فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه

آب مایه¬ی حیات است و همواره تامین آب جهت رفع نیازهای روزمره از مهمترین دغدغه-های انسان بوده¬است. در مناطق گرم و خشک همچون مناطق کویری و جنوبی کشور این موضوع از اهمیت بیشتری برخوردار بوده¬است. مردمان گذشته با درایت و تجربه خویش راه حلی مناسب برای این مشکل یافته، و با ساخت آب¬انبارها توانسته بودند شرایط زندگی در این مناطق را برای خویش فراهم آورند. امروزه در بسیاری از شهرهای ایران آب¬انبارهایی از گذشته باقی مانده¬است، اما نکته جالب توجه این است که این بناها در هر منطقه با تمام امکانات و محدودیت¬های محیطی و طبیعی بستر خود هماهنگ شده و به نوعی به بهترین شکل ممکن، بومی سازی شده¬اند. هرچند در سال¬های اخیر به واسطه¬ی تامین آب شهرها از طریق سیستم لوله کشی، نقش آب¬انبارها کمرنگ گشته¬است، اما نباید فراموش کرد که حجم آب ذخیره شده در مخازن آنها جهت تامین آب مورد نیاز ساکنین یک شهر به مدت زمان حداقل یک سال کافی می¬باشد، بنابراین این مخازن تاریخی بهترین منابع تامین آب در مواقع بحرانی و جنگ¬ها می¬باشند. علاوه بر آن آب¬انبارها دارای ویژگی¬های معماری و ساختاری منحصر به فردی می¬باشند که جای دارد با شناسایی آنها و به کاربردنشان در طراحی¬های آینده خود، گامی در جهت پیشرفت معماری بومی برداریم.

1-2 طرح مسئله و ضرورت تحقیق

آب¬انبارها در سال¬های نه چندان دور یکی از عناصر حیاتی شهرها و شکل دهنده¬ی گذرها و محلات در مناطق گرم و خشک بوده¬اند، اما امروزه با تامین آب مورد نیاز مردم توسط سیستم لوله¬کشی شهری، این بناها اندک اندک به دست فراموشی سپرده شده¬اند. با فراموشی آنها حاصل قرن¬ها تجربه و مهارت در زمینه معماری بومی و تعامل با طبیعیت نیز به فراموشی سپرده شده¬است. آب¬انبارها نه تنها در حوزه¬های معماری و سازه بلکه در حوزه¬ی اجتماعی و برقراری تعاملات میان ساکنان یک محله نیز بسیار موفق بوده¬اند. شاید امروزه امکان استفاده از آب¬انبارها با کاربری¬های گذشتشان وجود نداشته باشد، اما فنونی در ساخت آنها نهفته¬است که با بهره¬گیری از آنها در معماری امروز می¬توان به طراحی بناهای با درجه آسایش بالاتر در حین سازگاری بیشتر با محیط پرداخت. علاوه بر موارد فوق پس از شناخت دقیق وضع موجود آب¬انبارها و نقاط قوت و ضعفشان می¬توان در جهت مرمت، احیا، بهسازی و باززنده¬سازی آنها اقدام نمود.
علاوه بر موارد فوق، آب¬انبار دارای شاخص و ابعاد فرهنگی و اجتماعی می¬باشد و به عنوان يك ساختار شهری كه از گذشته به جا مانده است، تجربه گران سنگي از هنر ايراني و ارزش-هاي اعتقادي است كه مي¬توان از آن به عنوان يك سرمايه فرهنگي و ملي استفاده نمود. به عبارت دیگر علاوه بر نکات فنی و اجرایی منحصر به فرد، آب¬انبارها به واسطه¬ی موقعیت و عملکردشان، شکل دهنده¬ی رفتارهای اجتماعی ویژه¬ای در سطح محلات و مکان¬های عمومی بوده¬اند. رفتارهایی که امروزه در معماری پایدار به دنبال دستیابی به اصول آنها و تلاش هرچه بیشتر در جهت وارد نمودنشان به فضاهای معماری می¬باشیم. به بیان دیگر برای پایداری اجتماعی سکونتگاه¬های کنونی ما ضروری است تا نظام و فرهنگ حاکم بر معماری و محلات گذشته، که محصول تعامل انسان با محیط انسان ساخت بوده است، حفظ و بازشناسی شود. زیرا در رابطه¬ای دوطرفه، محیط کالبدی به رفتار انسان شکل می¬دهد و هرنوع عمل و رفتار انسانی، محیط کالبدی مناسب خود را می¬طلبد.
نتایج این پژوهش به ما کمک می¬کند تا اصول بومی سازی این بنا را در گذشته استخراج نماییم و در معماری امروز به کار بندیم. همان¬گونه که می¬دانیم، بومی سازی بناها بهترین راه دستیابی به اهداف توسعه پایدار است. علاوه بر موارد فوق، آب¬انبارها تنها منابع تامین کننده آب یک شهر، گاهی برای مدت چند سال بوده¬اند، بنابراین با شناخت بهتر می¬توان به بهره-گیری از اصول مثبت آنها و برطرف کردن نکات منفیشان در ذخیره سازی و تامین آب شهرها و روستاهای امروزی پرداخت. در صورتی که این شیوه ذخیره و بهره¬برداری از آب رایج شود، به میزان قابل توجهی در مصرف این ماده حیاتی صرفه جویی می¬گردد. صرفه جویی در مصرف آب در دنیای امروز از اهمیت بسیاری برخوردار است چه بسا قرن حاضر را قرن جنگ بر سر آب دانسته¬اند.

2..
1-1 مقدمه و طرح موضوع…………………………………………….. 2
1-2 طرح مسئله و ضرورت تحقیق…………………………………… 2
1-3 هدف تحقیق………………………………………………………. 3
1-4 سوال تحقیق……………………………………………………… 4
1-5 پیشینه تحقیق و چارچوب نظری……………………………….. 4
1-6 روش تحقیق……………………………………………………… 5

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: تعریف باززنده سازی و ارتباط آن با معماری پایدار

همان¬گونه که در فصل اول بیان گردید، هدف از این پژوهش دستیابی به اصولی جهت ارائه¬ی طرح باززنده¬سازی آب¬انبارهای شهر لار می¬باشد. در این راستا ابتدا به ارائه¬ی تعریفی جامع از باززنده¬سازی پرداخته و ضوابط، معیارها، فواید و محدودیت¬های آن را بیان می¬داریم. از دیدگاه کلی باززنده¬سازی عبارت است از اقدامات صورت گرفته بر روی یک بنای تاریخی که در حال حاضر متروک مانده¬است و روز به روز فرسوده¬تر می¬گردد. به عبارت دیگر در باززنده¬سازی با مرمت بنا و تغییر کاربری آن به یک کاربری جدید، از زوال، فرسودگی و نابودی اثر تاریخی جلوگیری می¬شود. آنچه در این زمینه از اهمیت بسیار برخوردار است دقت در انتخاب کاربری مناسب و ارتقاء ساختمان با نیازهای جدید در سال¬های بعد از باززنده¬سازی می¬باشد. از آنجا که باززنده¬سازی بناهای تاریخی یکی از زیرشاخه¬های انطباق¬پذیری برای استفاده مجدد می¬باشد، جهت آشنایی با ضوابط و معیارهای تغییر کاربری و انطباق دادن بناهای تاریخی با کاربری¬های جدید، همچنین جهت ارائه پیشنهاداتی مناسب برای تغییر کاربری آب¬انبارها، ابتدا به تعریف مقوله انطباق پذیری، ماهیت آن و ارتباطش با معماری پایدار می¬پردازیم.

2-2 تعریف انطباق پذیری

انطباق¬پذیری در حقیقت کارهای عمده¬ای است که برای استفاده مجدد، سازگار نمودن یا ارتقاع یک ساختمان در جهت مناسب نمودن آن برای فعالیت¬های جدید صورت می¬پذیرد. البته ساختمان¬های موجود به طور معمول بعضی شیوه¬های خاص را برای تغییر در استفاده پیشنهاد می¬دهند. واژه¬ی انطباق پذیری علاوه بر تعریف فوق، به عملیاتی که برای سازگاری بنا جهت استفاده¬ی افراد ناتوان و مسن صورت می¬گیرد نیز اطلاق می¬گردد.
هرچند واژه¬های بسیار دیگری همچون بهسازی ، نوسازی ، باززنده سازی و مرمت دارای معانی بسیار نزدیکی با انطباق پذیری ساختمان می¬باشند، اما هریک از واژه¬های فوق تنها به جنبه¬هایی خاص اشاره دارند و بسته به تعریفشان تنها بخشی از عملیات حفظ ساختمان را در بر می¬گیرند. انطباق پذیری یک واژه کلی است که تمام اقدامات انجام شده برای حفظ ساختمان را در بر می¬گیرد.
برای مقابله با زوال و فرسودگی ساختمان، به عنوان یک فرآیند اجتناب ناپذیر، انطباق پذیری بهترین راه حل می¬باشد. فرسودگی اتفاقی است که همواره در طول زمان رخ می¬دهد، اما از طریق حفاظت و انطباق پذیری می¬توان تا حدی آن را کنترل نمود. به عبارت دیگر متروک ماندن یک ساختمان موجب تخریب و زوال بیشتر آن می¬گردد (Douglas، 2002، ص 2).

2-3 انطباق¬پذیری با هدف استفاده مجدد

جهت دستیابی به پایداری محیطی، امروزه به مقوله بازیافت بعنوان طبیعت دوم جوامع مدرن نگریسته می¬¬¬¬¬¬شود. در این فرآیند ما تلاش می¬کنیم تا زباله¬ها را کاهش دهیم، مجددا استفاده کنیم و یا بازیافت نماییم. ما به دنبال زندگی جدید در هرچیز از جمله بطری¬ها، جعبه¬ها، لباس¬ها، وسایل نقلیه و ساختمان¬ها می¬گردیم. انطباق پذیری با هدف استفاده مجدد فرآیندی است که به موجب آن یک شیء غیرقابل استفاده و منسوخ به یک شیء که می-تواند برای اهداف متفاوت قابل استفاده باشد، تبدیل می¬شود. این امر در مورد ساختمان¬ها نیز صادق می¬باشد. انطباق پذیر نمودن یک ساختمان تاریخی باید به گونه¬ای باشد که حداقل تاثیر را بر اهمیت تاریخی و وضع ظاهری آن داشته¬باشد. توسعه¬دهندگان ابتدا باید درک کنند که چرا ساختمان دارای ارزش¬های تاریخی است، و سپس طرح توسعه¬ای را انتخاب کنند که با ساختمان همساز و همخوان است و به آن کاربری¬های جدید می¬دهد. عملیات انطباق¬پذیری اگر در حفظ ارزش¬های تاریخی یک بنا شکست بخورد، به خودی خود شکست خورده¬است. موفق¬ترین پروژه¬های انطباق¬پذیری ساختمان¬های تاریخی، آنهایی هستند که، بیشترین توجه به حفظ ارزش¬های تاریخی بنا داشته¬اند و لایه¬ای جدید به بنا افزوده¬اند که در آینده ارزش-هایی را به بنا می¬افزاید. گاهی اوقات، انطباق پذیری تنها راهی است که می¬تواند ساختار ساختمان¬ها را برای آشکار سازی و تفسیر به طور شایسته حفظ کند، در حالی که به خودی خود کاربری بهتری را برای ساختمان تعریف می¬نماید. زمانی که یک ساختمان با عملکرد اصلی خود نمی¬تواند زمان زیادی دوام آورد، تنها راه حفظ ارزش¬های تاریخی این بنا، ارائه¬ی یک کاربری جدید به آن، از طریق انطباق¬پذیری می¬باشد. جهت حصول اطمینان از حداقل تاثیر بر ارزش¬های تاریخی بنا، کشورهای مختلف قوانین متفاوتی را وضع نموده¬اند. از آن جمله می¬توان به موارد زیر اشاره نمود:
– تا آنجا که ممکن است باید نمای ساختمان به شکل اصلی خود حفظ شود.
– عملیات جدید به جای آنکه یک تقلید ضعیف از سبک تاریخی بنا باشد، باید به عنوان یک فعالیت معاصر قابل تشخیص باشد.

2
2-1 مقدمه…………………………………………………………….. 8
2-2 تعریف انطباق پذیری…………………………………………….. 8
2-3 انطباق پذیری با هدف استفاده مجدد…………………………. 9
2-4 محدوده اختیارات در انطباق پذیری……………………………. 10
2-5 ضوابط و معیارهای انطباق پذیری……………………………… 11
2-6 انواع انطباق پذیری…………………………………………….. 11
2-7 تغییر پذیری در ساختمان……………………………………… 14
2-8 اهداف و اصول طراحی پایدار…………………………………. 14
2-9 انطباق پذیری و پایداری………………………………………. 15
2-10 امکان سنجی انطباق پذیری پایدار………………………… 16
2-11 فواید انطباق پذیری ساختمان ها…………………………. 17

فصل سوم: معرفی آب انبارهای شهر لار.

آب¬انبار، حوض انبار، برکه یا مصنعه، نوعی مخزن آب سرپوشیده و آب¬بندی شده است که غالبا در پایین¬تر از سطح زمین ساخته می¬شده¬است. هدف از ساخت آب¬انبارها، ذخیره آب آشامیدنی برای ایام کم آبی، پایداری در برابر دشمن در هنگام محاصره و گاه استفاده از آب خنک، در شهرها، روستاها، دژها، مسیرهای کاروان¬رو، در رباط¬ها، کاروانسراها و در دل کوه¬ها بوده¬است. منابع اولیه اسلامی که به زبان عربی نوشته شده¬اند، مخازن و منابع آب سرپوشیده را استخر و برکه نامیده¬اند. انبارهای ذخیره آب، در آغاز گودال¬هایی بودند که خود به خود از آب باران و سیلاب¬ها پر می¬¬شد و به تدریج انسان بنا بر نیازهای خود در صدد پر کردن گودال¬ها از آب و سرانجام ساخت آب¬انبارها برآمد. به طور کلی نقشه، معماری و تزئینات آب-انبارها با توجه به منطقه جغرافیایی، شیوه برداشت آب، ابعاد، وضعیت قرارگیر آن در بافت شهری و نیز نوع استفاده¬ای که از آن می¬شده، متفاوت بوده¬است(سروستانی، 1384، ص11). از آب¬انبار در فرهنگ¬های فارسی تعاریف متعددی ارایه گردیده است. فرهنگ معین در تعریف آب¬انبار می¬نویسد: « محفظه¬ای که در آن همواره آب خوش گوار ذخیره کنند، مکان سرپوشیده در زیرزمین که در آن آب کنند» (معین،1371،ص6)؛ همچنین در فرهنگ عمید، آب¬انبار عبارت از حوض بزرگ روپوشیده در زیر زمین که سقف آن را با آجر می¬سازند، جای ذخیره کردن آب می¬باشد»(عمید،1363، ص2). معماریان نیز در کتاب بیان می¬دارد که آب-انبار، برکه، حوض، مصنعه و نام¬های مشابه دیگر، مخازن آب زیرزمینی هستند که برای رفع نیاز مردم به آب شرب در بیشتر مناطق ایران و بعضی کشورهای دیگر ساخته می¬شده است(معماریان، 1372،ص1).سابقه ساخت آب¬انبارها(هرچند با نقشه متفاوت) مطمئنا به چند هزار سال قبل برمی¬گردد. قدیمی¬ترین اثر مکشوفه در این ارتباط مخزن آب شهر دور اونتاش عیلامی در نزدیکی معبد چغازنبیل است که قدمت آن به قرن 13 ق.م برمی¬گردد. آب-انبارهایی که هم اکنون برجای مانده همگی مربوط به دوره اسلامی می¬باشد اما از آنجا که اغلب فاقد کتیبه تاریخی است، تعیین اینکه چه تعداد از آنها به سده¬های نخستین اسلامی بر می¬گردد، مقدور نیست(ملازاده، 1384،ص13). هرچند نحوه دسترسی به آب و تهیه آن در همه جا یکسان نبوده اما وجه اشتراک همه آنها ذخیره سازی آب بوده است(معماریان، 1372،ص1). بسیاری از آبادی ها و شهرک ها و محله ها بوده اند و در بسیاری از محله ها بزرگ ترین و چشمگیرترین واحد معماری به شمار می¬¬روند. آب¬انبار به عنوان یک عنصر شهری که از گذشته برای ما بجا مانده است، تلفیقی از هنر ایرانی و ارزش اعتقادی شیعی می¬باشد(عطارها، ص185). ساختار معماری و مکانی آب انبارها در نقاط مرکزی محله¬ها و گذرها، هم مکانی آن با مسجد، حسینیه، تکیه و حمام، و یژگی¬های فرهنگی آب انبارها را نشان می¬دهند.
به طور کلی آب¬انبارها به چند دلیل ساخته می¬شده¬اند:الف) جلوگیری از تبخیر شدن آب در اثر تماس مستقیم با گرمای خورشید و جریان هوا، ب) جلوگیری از فاسد شدن آب در هوای آزاد و ج) جلوگیری از گرم شدن آب به علت تابش نور خورشید.

3-2 پیشینه ساخت آب¬انبارها

بشر از همان¬گاه که آفریده شد و به آب نیاز پیدا کرد، به فکر نگهداری و اندوخته نمودن آن برای استفاده روزانه افتاد و بدین ترتیب به تدریج آوندهای کوچک، برکه و حوض¬ها شکل گرفتند؛ اما این که بشر چه زمانی پی برد برای ذخیره¬سازی دراز مدت به چه روشی باید دست یازد و بهترین شیوه چیست، مشخص نمی¬باشد. احداث آب¬انبار را می¬توان يكي از مهمترين امكانات ذخیره¬سازی آب در ايران قديم دانست و حتي برخي صاحبنظران، ايرانيان را تنها مبتكران ساخت آب¬انبار در دنیا دانسته¬اند(نیازی به نقل ازعربي نژاد، 1386،196).
از دوران حكومت هخامنشيان بقاياي آب¬انبار و آب راه¬هاي متعدد در قصر جمشيد برجای مانده¬است. چاه¬هاي لافت معروف به طلا که در پشت قلعه لافت و در داخل گودال مجاور قلعه به تعداد روزهاي سال کيسه ساخته¬شده¬اند نیز از جمله اقدامات صورت گرفته توسط گذشتگان جهت ذخیره آب می¬باشند. برخی محققان قدمت این چاه¬ها که براي جمع آوري آب باران حفر شده است را به دوران هخامنشي نسبت می¬دهند(تصویر شماره2). اما قدیمی‌ترین آب‌انبار یا به عبارتی مخزن آب در ایران منبع آب شهر ایلامی دوراونتاش در چغازنبیل خوزستان است که سابقه تاریخی آن به حدود ۳۵۰۰ سال پیش می‌رسد. قدیمی-ترین آب¬انبار برجای مانده از دوره اسلامی، آب¬انبار عضدالدوله ديلمي است که در قرن 4 هجري در يكي از سه قلعه اسطخر فارس ساخته شده¬است. این آب¬انبار دارای 20 ستون می-باشد و آب آن از سدي كه بر روي دره¬¬ی عمیق نزدیک به بنا احداث شده¬بود، تأمین می-گردیده ¬است. آب ذخیره شده در این آب¬انبار

آب¬انبار معتمد، تنها آب¬انبار دارای بادگیر شهر

آب¬انبار معتمد، تنها آب¬انبار دارای بادگیر شهر

3-1 تعریف آب انبار………………………………………………. 21
3-2 پیشینه ساخت آب انبارها………………………………… 22
3-3 معرفی آب انبارهای شهر لار……………………………… 23
3-3-1 ویژگی های معماری و ساختاری آب انبارهای شهر لار 24
3-3-1-1 مصالح به کار رفته در ساخت آب انبارها ……………24
3-3-1-2 عناصر تشکیل دهنده آب انبار………………………. 25
3-3-2 بررسی سازه آب انبارها ……………………………….29
3-3-3 نکات فنی و اجرایی در ساخت آب انبارها…………… 33
3-3-4 شیوه ی توزیع آب در سطح شهر……………………. 35
3-3-5 تصفیه آب و تامین بهداشت آب انبارها ……………….35
3-3-6 نگهداری و مرمت آب انبار…………………………….. 36
3-4 گونه شناسی آب انبارهای شهر لار …………………..37
3-5 آب انبار در سفرنامه ها………………………………… 45
3-6 تاثیرات اجتماعی آب انبارها بر ساکنان محله………. 47
3-6-1اشعار محلی درمورد آب انبارها …………………….48
3-7 وضعیت کنونی آب انبارهای شهر لار……………….. 50
3-8 جمع بندی………………………………………………. 51

فصل چهارم: شناسایی آبانبارها در سایر شهرهای ایران و کشورهای دنیا

هدف از این بخش، بررسي گونه¬های مختلف، پراكنش جغرافيايي، مصالح به کاربرده، شیوه¬ی اجرا، نحوه كار كرد و كاربرد آب¬انبارهای کشور می¬باشد. ایرانیان از دیرباز به دلیل خشکی و گرمای اکثر مناطق کشور، درپی دستیابی به راه¬هایی جهت ذخیره نمودن آب بوده-اند. این مسئله منحصر به مناطق گرم و خشک نبوده و در حاشیه خلیج فارس و حتی بعضی شهرهای شمالی مانند ساری و گرگان نیز از جمله دغدغه¬های مردم بوده¬است. در نواحي كوهستاني نيز با وجود بارندگي بيشتر نسبت به نواحي گرم و خشك، جاری بودن چشمه سارها و نهرهاي دايمی يا فصلي، در بعضی مواقع براي ذخيره آب قابل شرب، از آب انبار استفاده مي¬كردند، هر چند كه تعداد آب انبارهاي اين نواحي كمتر از مناطق گرم و خشك مي¬باشد. در بعضي از موارد، پوشش سقف آب انبار در نواحي كوهستاني خصوصاً در مناطق خوش آب و هوا و جنگلي، به صورت مسطح و با چوب و كاهگل اجرا می¬گردد. مخزن اين نوع آب انبار ها به لحاظ پوشش سقف آن به صورت مكعب و يا مكعب مستطيل می¬باشد. به عنوان مثال به آب¬انبار روستای کوهستانی ابیانه می¬توان اشاره نمود(قبادیان). توزیع و پراکندگی آب¬انبارهای تاریخی ایران متناسب با شرایط اقلیمی این کشور می¬باشد، مناطق خشک و حاشیه کویر همانند یزد از بیشترین و بهترین آب¬انبارها برخوردار است و مناطق شمال، شمال غرب و غربی کمترین تعداد را در خود جای داده¬اند. نقشه، معماری و تزیینات آب¬انبارها با توجه به منطقه جغرافیایی، شیوه برداشت آب، ابعاد، وضعیت قرارگیری آن در بافت شهری و نیز نوع استفاده¬ای که از آن می¬شده(شرب یا غیر شرب) متفاوت است(ملازاده،1379،ص13). در ادامه به اختصار به مقایسه بین آب¬انبارهای شهر لار با سایر شهرهای ایران، در قالب چهار بخش کلی شهرهای مرکزی، جنوبی، شمال شرقی و غربی پرداخته شده¬است.

4-1-1 آب¬انبارهای شهرهای مرکزی ایران

به طور کلی در پنج استان اصفهان، فارس، کرمان، مرکزی و یزد، جهت تامین آب آشامیدنی آب¬انبارها ساخته شده¬اند. آب¬انبارهای هریک از این مناطق دارای شکلی خاص و منحصر به منطقه خود می¬باشند. نكته قابل توجه اين است كه در مناطق حاشيه كويري با وجود لوله کشی آب شهری، بسياري از آب¬انبارها، همچنان مورد استفاده قرار مي¬گيرند. آب اين آب انبار ها خنك تر و گوارا تر از آب لوله كشي است و مهم تر از همه آن كه عاري از املاح خصوصاً گچ كه در آب اغلب اين نواحي وجود دارد، مي¬باشد

2
4-1 آب انبارها در سایر شهرهای کشور………………… 55
4-1-1 آب انبارهای شهرهای مرکزی ایران…………….. 55
4-1-2 آب انبارهای شهرهای جنوبی ایران…………….. 59
4-1-3 آب انبارهای شهرهای شمال شرقی………….. 61
4-1-4 آب انبارهای شهرهای غربی…………………… 61
4-1-5 جمع بندی………………………………………… 62
4-2 آب انبارها در سایر کشورهای دنیا……………….. 63
4-2-1 آب انبارها در کشورهای آسیایی……………… 63
4-2-2 آب انبار در کشورهای غربی…………………… 68
4-2-3 جمع بندی………………………………………. 71
4-3 مقایسه تطبیقی آب انبارهای شهر لار و یزد…. 71
4-3-1 معرفی آب انبارهای شهر یزد………………… 72
4-3-2 معرفی آب انبارهای شهر لار…………………. 76
4-3-3 بررسی ویژگی¬های آب انبارهای شهر لار و شهر یزد……………………………………. 81
4-3-3-1 تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگی های ساختاری و اجرایی……………………………. 81
4-3-3-2 تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگی های هندسی………………………………………… 85
4-3-3-3 تحلیل و مقایسه تطبیقی تدابیر زیست – اقلیمی به کار رفته در آب انبارها…………. 87
4-3-3-4 تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگیهای اجتماعی 91
4-4 جمع بندی مطالب فصلهای دوم، سوم و چهارم 93

فصل پنجم: ارائه طرح¬های پیشنهادی جهت مرمت، احیا و باززنده سازی آب¬انبارهای شهر لار

تا سال¬های نه چندان دور آب¬انبارها از مهمترین بناهای یک شهر بوده¬اند. شکوه بنای آنها اهمیتشان را در زندگی مردم آن زمان نشان می¬دهد. در گذشته دسترسی به آب¬انبار، مبنای طراحی کوچه¬ها و شاهراه¬ها بوده¬است. سال¬هاست به واسطه دسترسی به آب لوله کشی در شهرها، شیوه و ساخت گذرگاه¬ها از دسترسی به شبکه طبیعی آب پیروی نمی¬کند و بافت شهر در قسمت نوساز، تابع اصول جدید شهرسازی شده¬است. این امر سبب گردیده این بناهای ارزشمند، که روزی پیشرفته¬ترین ساختمان¬های زمان خود و نمود بارز یک معماری تکامل یافته بوده¬اند، به دست فراموشی سپرده شوند و اصول به کار رفته در طراحی و ساخت آنها که حاصل قرن¬ها تجربه در زمینه معماری بومی بوده¬است نیز اندک اندک از خاطرها محو گردد. علاوه بر نکات فنی و اجرایی منحصر به فرد، آب¬انبارها به واسطه¬ی موقعیت و عملکردشان، شکل دهنده¬ی رفتارهای اجتماعی ویژه¬ای در سطح محلات و مکان¬های عمومی بوده¬اند. رفتارهایی که امروزه در معماری پایدار به دنبال دستیابی به اصول آنها و تلاش هرچه بیشتر در جهت وارد نمودنشان به فضاهای معماری می¬باشیم. بنابراین هیچ¬گاه نباید تصور شود که امروزه دوره¬ی آب¬انبارها تمام شده است. تعدادی از آنها به خاطر امنیت هم که شده، همیشه باید آماده¬ی ذخیره سازی آب باشند.

5-2 مرمت، احیا و باززنده¬سازی آب¬انبارهای شهر لار

پس از معرفی کامل آب¬انبارهای شهر لار، در این بخش به دنبال ارائه پیشنهادهایی جهت احیا، مرمت و باززنده¬سازی آب¬انبارها می¬باشیم. دراین راستا ابتدا به بررسی مزایا و معایب هریک از راهکارهای فوق از سه دیدگاه اقتصادی، اجتماعی و محیطی پرداخته و در انتها سعی می¬گردد بر اساس مطالعات صورت گرفته، موقعیت مکانی و وضع موجود آب¬انبارها برای هریک از آنها پیشنهادی ارائه گردد.
در تکمیل بررسی وضع موجود آب¬انبارها می¬توان اظهار نمود که هرچند آب آب¬انبارها خنک¬تر و گواراتر از آب لوله¬کشی است و عاری از هرگونه املاح خصوصا گچ می¬باشد، اما امروزه به دلیل تامین آب شهر لار از طریق سیستم لوله¬کشی، آلوده شدن آبهای بالا دست به جهت استفاده از کودهای شیمیایی، تخریب کانال¬های انتقال آب به آب¬انبارها و دشواری برداشت آب از آنها بهره¬گیری از آب¬انبارها جهت مصارف آشامیدنی منطقی به نظر نمی¬رسد.
پیش از این آب¬انبارهایی که مورد استفاده مردم بودند سالی یک بار توسط اداره بهداشت کلرینه می¬شدند(اضافه نمودن کلر و یا استفاده از فیلترها به میزان قابل توجهی موجب بهبود کیفیت آب می¬گردد) این میزان کلر دهی بسیار کم بوده¬است، چرا که برای تامین آب بهداشتی مناسب آشامیدن، عملیات کلر زنی حداقل باید ماهی یک بار صورت پذیرد. طبق اظهارات کارمندان اداره بهداشت لار، از سال 1389 سازمان مرکزی در شیراز از تخصیص کلر به اداره این شهرستان اجتناب نموده است چرا که به عقیده آنها آب لوله کشی شهر جهت استفاده در تمام موارد مناسب بوده و دیگر نیاز به استفاده از آب آب¬انبارها وجود ندارد.
با توجه به آنچه پیش از این بیان گردید، با پیشرفت تکنولوژی و تغییر در شیوه زندگی مردم، بهره¬برداری از آب¬انبارها به شکل سابق منطقی به نظر نمی¬رسد. بنابراین باید به فکر راه¬هایی جهت مرمت و حفظ آنها به عنوان عناصری مهم در بافت شهری باشیم. همان گونه که می¬دانیم سابقا آب¬انبارها در مراکز محلات و یا در نزدیکی مکان¬های عمومی و پر جمعیت، نقاط عطفی درمجموعه شهری بوده و شکل دهنده¬ی بسیاری تعاملات اجتماعی بوده¬اند. بنابراین یکی از راه¬های حفظ و احیای آب¬انبارها تغییر کاربری آنها به کاربری¬های مورد نیاز مردم می¬باشد به گونه¬ای که نقش اجتماعی گذشته را به آنها بازگرداند.
از دیدگاه اقتصادی، احیا و مرمت آثار تاریخی موجب اشتغال¬زایی و ایجاد اوقات فراغت سالم برای گردشگران می¬گردد. اما در صورتی که بخش خصوصی به مرمت بناهای تاریخی اقدام نماید، مسائل اقتصادی دارای اهمیت بیشتری می¬گردد، چرا که سرمایه¬گذار باید خرابه‌ای تاریخی را با سرمایه‌اش به مکانی تبدیل کند که ضمن بازگرداندن رونق به بنا بتواند بازگشت سرمایه به همراه سود را برای سرمایه‌گذار به ارمغان بیاورد. سرمایه¬گذار باید به فرهنگ و تاریخ علاقه داشته باشد تا چنین ریسکی را بپذیرد وگرنه سرمایه‌گذاری در بخش‌های دیگر صنعت و اقتصاد خیلی زود بازده‌تر از سرمایه‌گذاری در این بخش می¬باشد.
البته توجه به این نکته ضروری است که در حفظ و صیانت ابنیه، ارزش¬ها، باورها و فرهنگ گذشته و خلاصه در حفظ میراث تاریخی، معنوی و طبیعی، باید بدانیم از کدام سمت و سو به آن می¬نگریم و هدف از حفظ یک اثر(بنا)، موزه¬ای و نمایشگاهی است یا کاربردی، پایداری اکوسیستم را تضمین می¬کند یا بازده اقتصادی دارد، سلامت جامعه را تامین می¬نماید و یا روند تاریخی و هویت آن فرهنگ و قلمرو را حفظ می¬کند؟ اگر به هریک از مفاهیم مذکور بیندیشیم و سپس به ارائه طرح بپردازیم، مسلما به همه اهداف و مبانی فوق خواهیم رسید(عطارها،1385، ص11).
با توجه به بحث¬های فوق در برخورد با آب¬انبارها می¬توان سه راهکار کلی در پیش گرفت.1- پیشنهاد تخریب آب¬انبار(در مواردی که آب¬انبار بسیار آسیب دیده¬است)،2- پیشنهاد استفاده از آب ذخیره شده بدون تغییر کاربری و 3- پیشنهاد باززنده¬سازی بنا به همراه انتخاب کاربری مناسب برای آن. جهت بررسی دقیق¬تر ابتدا به مطالعه¬ی ویژگی¬های کیفی و کمی آب ذخیره شده در آب¬انبارها پرداخته می¬شود، تا تعیین گردد در چه مواردی می¬توان از این آب استفاده نمود. پس از آن کاربری¬های جدید و مناسب برای آب¬انبارها و ویژگی¬های فضایی هریک معرفی می¬گردد تا مشخص شود برای تغییر کاربری چه تمهیداتی باید اندیشه شود.

5-1 مقدمه …………………………………………………….104
5-2 مرمت، احیا و باززنده سازی آب انبارهای شهر لا……. 104
5-2-1 حفظ آب انبارها به عنوان مخازن تامین آب………… 106
5-2-2 باززنده سازی آب انبارها و انطباق دادن آنها با کاربری های جدید…………………………………………………………… 109
5-3 ارائه پیشنهاد برای هریک از آب انبارهای شهر لار…… 116

فصل ششم: بررسی نمونه های موردی

امروزه نمونه¬های بسیاری از احیا، بازسازی و باززنده¬سازی آب¬انبارها در شهرها و کشورهای مختلف وجود دارد، از آن جمله می¬توان به بازسازی مخازن آب خانگی در کشورهای اروپایی جهت استفاده در آبیاری گیاهان، استفاده از مخازن آبی زیر کلیساها به عنوان فضاهای رستورانی و نمایشی، تغییر کاربری آب¬انباری در ترکیه به نمایشگاه نقاشی، تغییر کاربری آب-انباری در افغانستان به مرکز فرهنگی محله، و استفاده از آب¬انبار مستطیلی در ترکیه به عنوان بخشی از یک مجموعه¬ی رستورانی اشاره نمود. در شهرهای یزد، کرمان، بندر بوشهر و قم نیز مخازن آب¬انبارها به زورخانه، رستوران سنتی و شربت¬خانه تغییر کاربری داده¬اند.

6-2 معرفی نمونه¬هایی از احیاء و بازسازی آب¬انبارها

در این نمونه¬ها کاربری آب¬انبارها تغییر داده نشده است بلکه با ترمیم و مرمت بنا و ارائه¬ی راهکارهای مناسب جهت آبگیری آب¬انبار به بازسازی و احیای آنها به عنوان مخازن ذخیره آبی پرداخته¬ شده¬است.

6-2-1 حفظ و احیای آب¬انبارهای شهر کاشان

یکی از اقدامات سازمان یافته¬ای که جهت حفظ و احیای آب¬انبارها در سال¬های اخیر صورت گرفته، تشکیل کمیته حفظ و احیاء و بهسازی آب¬انبارها در شهر کاشان بوده¬است. در سال 1373 به منظور سامان دادن به حرکت خودجوش مردم(احیا مجدد آب¬انبارها) فرمانداری و اداره میراث فرهنگی کاشان وارد عمل شده و کمیته¬ای با عنوان کمیته حفظ، احیاء و بهسازی آب¬انبارهای تاریخی تشکیل داده¬است.”این کمیته با اصول سه گانه¬ی مشارکت مردم، همکاری بین بخشی و تکنولوژی مناسب و مفاهیم و اجزاء برنامه ساماندهی چون، ذخیره سازی آب، قابلیت دسترسی برای همه ساکنین بافت به ویژه قشر کم در آمد؛ احیای وقفیت، تامین آب سالم و بهداشتی بخصوص از نظرسختی آب، حفظ میراث گذشته، رعایت حقوق شهروندان و بویژه تکریم مالکین در شهر قدیم کاشان، بسط عدالت اجتماعی، تدوین رژیم حقوقی مربوط به حقابه کشاورزان، احیاء و استیفای موقوفات آب¬انباهار، تحقیق بهره¬وری و جلوگیری از اتلاف آب شرب، اشاعه¬ی ارزش¬هایی که منتهی به توسعه پایدار و حفظ اکوسیستم می¬گردد، توجه به صنعت توریسم و حفظ سرمایه¬های بجامانده از گذشتگان، الگوسازی و اشاعه سکونت در بافت، ایجاد تعادل و توازن در ارائه خدمات شهری در بافت تاریخی و بخش شهرسازی معاصر؛ بستر سازی فرهنگی و ایجاد نگرش به منظور ایجاد زمینه-ی مناسب در حفظ و استفاده بهتر از آب¬انبارها توسط شهروندان، نهادینه شدن طرح سقایت و بحران آب در آینده¬ی نزدیک، کار خود را شروع نمود. در ابتدا از دستگاه¬های اجرایی ذیربط در اجرای طرح، همچون شهردای، اوقاف، میراث، شرکت آب و فاضلاب، شبکه بهداشت و چند سازمان مسئول به عنوان اعضای کمیته دعوت به عمل آمد. سپس به تدوین برنامه زمانبندی و سند اجرایی در سه فاز پرداخته شد. این سه فاز عبارت بودند از: 1- رسیدگی اضطراری و پاسخگویی به مراجعات مردم علاقمند به احیای سقایت و آب¬انبار، 2- برنامه میان مدت، 3- برنامه دراز مدت . هدف کمیته این بود که آب¬انبارها با کاربری اصلی به همراه تمام سیستم و شبکه¬های خود باززنده سازی شوند.” (عطارها، 1385، ص191).
طبق اظهارات آقای عطارها، عملیات اجرایی کمیته تا سال 1385 منتهی به احداث یک واحد تصفیه خانه، جایگاه برداشت آب از تنها چشمه¬ی آب موجود موسوم به آب شاه و دست آخر بهره¬برداری از 40 فقره آب¬انبار از 85 فقره آب¬انبار موجود در شهر گردیده¬بود. در آن سالها کمیته موفق به نهادینه کردن این حرکت مردمی شده بود تا جایی که هر ساله در موقع آبگیری آب¬انبارها دستورالعملی را با نظرخواهی از خود داوطلبان تدوین و به آنها ابلاغ می-نموده¬است. در زیر به طور خلاصه به بخش¬های مهم دستورالعمل تهیه شده در سال 1383 اشاره می¬کنیم.

عملیات بازسازی گنبد مورگال

عملیات بازسازی گنبد مورگال

6-1 مقدمه ……………………………………………………….104
6-2 معرفی نمونه هایی از احیاء و بازسازی آب انبارها ……..125
6-2-1 حفظ و احیای آب انبارهای شهر کاشان……………… 125
6-2-2 بازسازی مخزن زیرزمینی مروگال…………………….. 128
6-3 معرفی نمونه هایی از باززنده سازی و تغییر کاربری آب انبارها 129
6-3-1 موزه سازه های آبی فارس در شیراز………………. 130
6-3-2 آب انبار قوام بوشهر………………………………….. 132
6-3-3 آب انبار شاد قلی خان قم………………………….. 132
6-3-4 آب انبار بلور تفرش…………………………………… 133
6-3-5 آب انبار گنجعلی خان کرمان……………………….. 134
6-3-6 آب انبار وکیل آباد……………………………………. 134
6-3-7 تبدیل آبانبار امیر چخماق(ستی فاطمه) یزد به زورخانه 134

فصل هفتم: انتخاب سایت و تحلیل وضع موجود

سایت مورد نظر در محله کهویه قرار دارد. این محله، یکی از قدیمی¬ترین محلات لار محسوب می شود. از نظر جمعیت شهری با بیش از شش هزار نفر در بین 10 محله قدیمی لار بیشترین جمعیت را در خود جای داده است. در قدیم محله کُوو در حاشیه شهر ودرمسیر جاده ابریشیم از سرحد به طرف خلیج فارس یا برعکس قرار داشته است. محله به دو محله زیر وبالا تقسیم شده است. در حال حاضر چون این محله در ورودی شهر قرارگرفته است به عنوان سیما و منظر شهر محسوب می¬گردد. به علت کوهستانی بودن قسمتی از این محله و جذب کم آب در زمین آن، اهالی دچارمشکل فاضلاب هستند؛ به طوری که ورودی این محله از سمت شهر لطیفی دچار بوی بد فاضلاب است. بافت این محله تقریبا فرسوده است تا بدان حد که در صورت بارندگی، احتمال ریزش ساختمان وجود دارد. این امر لزوم باززنده سازی این محله را تشدید می¬کند. محله با این جمعیت فاقد یک پارک یا مراکز تفریحی وورزشی است. طوری که مسافران یا مهمانان نوروزی محلی برای استراحت پیدا نمی کنند. به تازگی تمامی مدارس راهنمایی در این محل تعطیل شده است. زمین فوتبال گال چدو(کفه ابوذر) که قبلا پر رونق بود و فوتبالیست ها در آن بازی می کردند به محل فاضلاب تبدیل شده است(تصویر شماره 68 و 69). اماکن متبرکه: پیر شاه غیب در بلندی تپه¬ای قرار دارد و یکی از پیر های معروف لار می باشد به تازگی سنگ قبر آن به سرقت رفته است. قبرستانی با همین نام در این محله نیز می باشد. مسجد امام حسین(ع) در تل سرخ یکی از مسجد های قدیمی می باشد که توسط تاجر هندی که مسلمان و شیعه بوده است ساخته می شود موقوفه ای به نام همین مسجد در هند وجو دارد. سنگ حکاکی شده از تاریخ این مسجد نیز ربوده شده است. حسینیه فاطمه الزهرا(س)، مسجد امام حسن مجتبی(ع)، حسینیه استوار همچنین شاه سلطان عباس ومسجد احمدی نیز در این کوی قرار دارند. خانواده استوار ومحمد جهانشاه کارگر، بزرگ خیر لارستانی در این محل سکنی داشته اند این خیرین، اثرهای زیادی در لار از قبیل بازسازی امامزاده میر علی ابن الحسین (ع)، بازسازی مسجد جامع شهر وهمچنین احداث بیمارستان امام رضا(ع) واثرات فرهنگی ومعنوی زیادی همانند حسینیه ومدرسه و… به یادگار گذاشته¬اند(گزارش ارسالی توسط صمد کامجو در روزنامه¬ی صحبت نو لارستان در خردادماه 1392).
7-1 انتخاب سایت………………………………………….. 137
7-2 معرفی سایت………………………………………….. 137
7-3 تحلیل سایت…………………………………………… 139
7-3-1 تحلیل اجتماعی…………………………………….. 139
7-3-2 تحلیل اقتصادی……………………………………… 141
7-3-3 تحلیل زیست محیطی…………………………….. 141
7-3-4 پتانسیلهای موجود در سایت…………..,……….. 144
7-3-5 تدوین جدول SWOT ا……………………………….145
7-4 تدوین برنامه فیزیکی ………………………………….146

فصل هشتم: ارائه طرح باززنده سازی آبدانبارهای خواجه کریمی، حاج غلامرضا و پسی

روش مورد استفاده در طراحی این مجموعه، روش قیاس یا تشابه می¬باشد. در این شیوه طراح با تاکید بر برخی از جنبه¬های تشابه و در عین حال با حفظ برخی از ویژگی¬های ساختاری جدید، بنایی را خلق می¬کند که بنا هم ردپایی از گذشته دارد و هم نمادهایی از حال. اساسا در خلق ساختارهای جدید به شیوه قیاس، تمایل به افتراق و در عین حال همخوانی با ساختارهای قدیمی وجود دارد. عناصر تفکیک کننده هم همی¬تواند جزییات معمای و یا برعکس فرم کلی ساختمان¬های قدیمی موجود در محیط تاریخی باشد.
از آنجا که یکی از اهداف طراحی این مجموعه، اقامت مسافران می¬باشد، بنابراین بناهای طراحی شده باید معرف معماری و فرهنگ این شهر بوده تا مسافران هرچه بیشتر با تاریخ و ویژگی¬های معماری شهر لار آشنا گردند(همخوانی با ساختارهای قدیمی). در کنار این مسئله بناهای مجموعه نباید زیاد رنگ و بوی قدیمی داشته باشند، بنا باید جذاب بوده و دارای امکانات مدرن باشد تا بتواند نظر مسافران را به خود جلب کند. چنین بنایی به دلیل حفظ ردپای گذشته و در عین حال حفظ ویژگی¬های اجتماعی امروزی با رهنمودهای پایداری نیز همخوانی دارد(قدیری،1385،ص30).
حفاظت تاریخی به این معنا نیست که لزوما یک ساختمان یا یک محله را به شکل اصلی خود بازسازی کنیم. حتی به معنی ساختن یک موزه به همراه یک پوشش شیشه¬ای نامرئی نیز نمی¬باشد. حفاظت تاریخی می¬تواند یک خاطره را حفظ کند، در حالی که همچنان به جلو حرکت می¬کند. انطباق دادن جهت استفاده مجدد، که دارای ارتباط مستقیم با حفاظت می-باشد، یکی از استراتژی¬ها برای دستیابی به این امر می¬باشد( Meils، 2010، ص 45).
8-2 استراتژی¬های طراحی

پس از بررسی دقیق وضع موجود و تدوین جدول سوآت، جهت ارائه طرح باززنده¬سازی سایت مورد نظر، استراتژی¬های زیر حاصل می¬گردد. این استراتژی¬ها موارد کلی هستند که در مرحله بعد به کمک آنها راهکارهای طراحی استخراج می¬گردند.
– ایجاد هویت فضایی با ارائه طرح مناسب برای بناها و فضاهای باز؛
– توجه به عملکرد فضاها از لحاظ ابعاد اجتماعی؛
– حفظ حریم بخش¬های مختلف مجموعه و بناهای مسکونی همجوار در حین حفظ امینت هر بخش؛
– حفظ پیوند و همبستگی مطلوب بین فضاهای با کاربری¬های مختلف، در عین استقلال هریک از این فضاها؛
– ایجاد تعادل میان فضاهای فعال و آرام از طریق توزیع متعادل فعالیت¬ها؛
– حفظ همبستگی مطلوب بین فضاها و عناصر مجموعه با فضای بیرونی آن؛
– ایجاد رابطه بصری میان فضاهای داخلی و خارجی؛
– توجه به آسایش و رفاه افراد مراجعه کننده در ساعات و ایام مختلف(میرزایی، 1387، ص7).
– حداکثر بهره¬وری از ویژگی¬های اقلیمی( جهت¬گیری مناسب ساختمان، بهره¬گیری از انرژی خورشید، آب باران و …) ؛
– بهره¬گیری از راهکارهای معماری پایدار جهت کاهش مصرف انرژی؛
– در نظر گرفتن فضاهایی با کاربری اقتصادی جهت درآمدزایی و کمک به اقتصاد مجموعه.

8-3 راهکارهای طراحی

در این بخش با توجه به مطالعات انجام گرفته و استراتژی¬های ارائه شده در بخش¬ قبل به تدوین راهکارهای طراحی پرداخته شده¬است. واضح است که برای ارائه¬ی یک راه حل منطقی و جامع که بتواند بهره¬گیری از تجربیات پایداری را در انطباق دادن بناها با کاربری جدید شرح دهد، نیاز به شناسایی و حل بسیاری مسائل و مضوعات در سطوح مختلف می¬باشد. هرچند هریک از این مسائل دارای محدودیت¬های مربوط به خود هستند، اما تمام مسائل به صورت ذاتی به یکدیگر متصل بوده و هر تصمیمی که در مورد یک مسئله گرفته شود دارای تاثیر همه جانبه¬ای بر تمام پروژه خواهدبود. ویلیامسون، رادفورد و بنت معتقدند که طراحی یک ساختمان عبارت است از یافتن پاسخ مناسب برای بسیاری نیازهای مختلف، که این امر به میزان زیادی بر اطلاعات ما وابسته است. با توجه به مباحث فوق در طراحی یک بنای معماری، ارائه راهکارهای قطعی امکان پذیر نمی¬باشد. در زیر سعی گردیده با توجه به شرایط موجود و رویکردهای مورد نظر بهترین راهکارها، ارائه گردد، هرچند قطعا این راهکارها کامل نبوده و دارای کاستی¬های بسیار می¬باشند. لازم به ذکر است راهکارهای ذیل با توجه به شرایط موجود محله و ویژگی¬های اجتماعی و اقتصادی آن ارائه گردیده است، واضح است که با تغییر این شرایط راهکارهای ارائه شده نیز تغییر خواهد نمود. در زیر به معرفی این راهکارها پرداخته می¬شود.

2.
8-1 روش انتخابی جهت طراحی ساختاری جدید در محیط تاریخی 151
8-2 استراتژی های طراحی…………………………………………… 151
8-3 راهکارهای طراحی……………………………………………….. 152
8-4 از ایده تا طرح(روند شکل گیری طرح)………………………….. 153
8-5 ارائه طرح ها……………………………………………………… 159
8-6 جزئیات اجرایی باززنده سازی برکه پسی……………………. 162
8-7 تصاویر سه بعدی مجموعه…………………………………….. 164
نتیجه گیری…………………………………………………………… 165
پیشنهادهایی جهت پژوهش های آینده…………………………. 165
پیوست یک…………………………………………………………. 166
پیوست دو………………………………………………………….. 229
منابع……………………………………………………………….. 232

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست جداول

جدول شماره یک: مقایسه ی آب انبارهای شهر لار و یزد…. 92
جدول شماره2: مقایسه شکل کلی آب انبارها بر اساس دوره ساخت آب انبار و شکل پشت بند……….. 96
جدول شماره3: مقایسه دهانه آب انبارها بر اساس دوره ساخت آب انبار و شکل دهانه………………….. 96
جدول شماره4: مقایسه میلک آب انبارها بر اساس دوره ساخت آب انبار و شکل میلک………………….. 97
جدول شماره5: ویژگی های شیمیایی آب مخازن آب انبارهای شهر لار……………………………………. 106
جدول شماره6: پیشنهادهایی جهت تخریب، احیا و باززنده سازی آب انبارهای شهر لار…………………. 118
جدول شماره7: میانگین های اقلیمی ایستگاه هواشناسی سینوپتیک لار…………………………………. 142
جدول شماره8: جدول نوسان سالانه دمای هوا در شهر لار.. 142
جدول شماره9 : پتانسیل های سایت……………………….. 144
جدول شماره10: سوآت……………………………………….. 145
جدول شماره 11: برنامه فیزیکی عرصه فرهنگی…………… 147
جدول شماره 12: برنامه فیزیکی عرصه تفریحی……………. 148
جدول شماره 13: برنامه فیزیکی عرصه اقامتی……………. 149
جدول شماره 14: برنامه فیزیکی عرصه ورزشی…………… 149
جدول شماره 15: برنامه فیزیکی عرصه خدماتی………….. 149

فهرست تصاویر

تصویر شماره1 : میزان مداخله در ساختمان…………………. 10
نمودار شماره1 : مدیریت عملکرد……………………………… 13
تصویر شماره2: چاه های لافت……………………………….. 22
تصویر شماره3: اجزای یک آب انبار با پلکان و پاشیر………… 25
تصویر شماره4: دهنشیر آب انبار معتمد ………………………27
تصویر شماره5: آب انبار معتمد، تنها آبانبار دارای بادگیر شهر لار………………………………………………………………… 27
تصویر شماره6: دهانه ورودی غربی آب انبار عباسپور ……..27
تصویر شماره7: آبرو آب انبار شش فخ……………………… 28
تصویر شماره8: علمک آب انباری در لار …………………….28
تصویر شماره9: علمک آب انبار عباسپور لار………………. 28
تصویر شماره10: کتیبه سردر آب انبار قنبر بیگی(……….. 29
تصویر شماره11: روزن واقع بر گنبد آب انبارمدرسه……… 29
تصویر شماره12: جزئیات اجرایی جداره و کف مخزن در آب انبارهای شهر لار……………………………………………………………… 34
تصویر شماره13: شیوه ی توزیع آب در سطح شهر لار….. 35
تصویر شماره14: نمونه ای از کانال بندی و تقسیم آب در شهر لار 35
تصویر شماره 15: عملیات لایروبی آب انبار شغال………. 37
تصویر شماره 16: آب انبار خانگی آقای کامجو…………… 38
تصویر شماره17: انواع پوشش مخزن آب انبار…………… 41
تصویر شماره18: شکل های مختلف مخزن آب انبار……. 41
تصویر شماره19 : آب انبارهای با گنبد کوتاه…………….. 44
تصویر شماره 20: آب انبارهای با گنبد بلند………………. 44
تصویر شماره 21: نمونه ای از ساخت آب انبار در زیر فضای مسجد 57
تصویر شماره22: سردر آب انباری در شهر نراق………… 58
تصویر شماره 23: آب انبار زین آباد یزد……………………. 59
تصویر شماره24 : پلکان آب انبار شش بادگیری یزد…….. 59
تصویر شماره25 : نمونه ای از آب انبارهای شهراوز…….. 60
تصویر شماره26 : پلان و مقطع آب انبار آقاجانی در شیراز 60
تصویر شماره27 : آب انباری در استان هرمزگان………… 61
تصویر شماره28: مخزن آب انبار مسجد جامع قزوین…… 62
تصویر شماره 29: تصاویر و مقطع آب انبارچهارسوق در افغانستان 64
تصویر شماره 30: تصاویر، پلان و مقطع آب انبار ملک در افغانستان 65
تصویر شماره 31 : نمونه ی چند آب انبار در ازبکستان……………65
تصویر شماره 32: مخزن آب انبار یارباتان سرای ترکیه…………… 66

ABSTRACT

Cisterns are worthy building that remaind from historic days, in dry and hot regions of iran, like Lar city. Unfortunately, today with advancing in technology and changing people lifestyles, these buildings, like many other monuments, have lost their informance and past performance. Although in some remote villages and even in the old city of Lar, cisterns are used today, but reducing their use, shows that in near future, they will be completely forgotten and destroyed. So we had to find a way through which cisterns will protect not only as a storage water tanks in the past, but as a cultural- social buildings. Because cisterns contain specific traditions and social behaviours such as dedication customs, sense of cooperation and participation and Establishment social interaction between visitors. The purpose of this study is to present strategies to restore and renovation cisterns of Lar city. In this regard, first information and documentation about the Lar’s cisterns are collected through field studies. An adaptive comparison between Lar’s cisterns and other cities and countries around the world’s cisterns has helped us to get more information. Cisterns have been symbols of vernacular architecture in each region in the past, so if we understand the properties of these buildings better, we will understand vernacular architecture much more better and we can easier achieve sustainable architecture in modern buildings. After understanding Lar city’s cisterns and responding to questions in the field of architectural and structural features, plans have been proposed for restoration and renovation of these buildings. For example, at the end of paper, we have described the design of adaptive reuse for five cistern in kohvieh neighborhood (with the name of: khajeh karimi, Haj gholamreza, Pasi, Haji eidi) to a cultural – intertainment center. As a general conclusion we can stated that cisterns was sustainable building that have localized in each region. We can follow tow general solution for preserving these valuable buildings. 1- protection cisterns as a water reservoirs for Non-potable uses, and civil defense(where the location, size and structure of cistern is suitable); 2- renovating them with changing in their function to a urban function that is Consonant with it’s literature. Of course in the second suggestion, we should try for protection cistern’s reservoir for water storage and additional sectors and changes should not damaged this function.

 



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان