مقدمه
منبع اصلي روغنهاي نباتي در دنيا دانه هاي گياهي روغني مي باشند، اين دانـه هـا اغلـب شـناختهشده و صرفاً جهت روغن كشي كاشت و برداشت مي گردند. از مهمترين دانه هاي روغني ميتوان ازدانه كنجد، آفتابگردان، بادام، زيتون، هسته خرما، بذر چاي، انگور و سويا نام برد. سالانه سطح بسياروسيعي از زمينهاي كشاورزي زير كشت انواع اين دانه ها قرار مي گيرد و برخي كشورها از صـادراتدانه هاي روغن درآمد زيادي را عايد خود مي كنند. منابع ديگري نيز براي روغن هاي نبـاتي وجـوددارند كه كمتر شناخته شده اند، اين دانه ها اغلب محصول فرعي ديگر كارخانجات هستند. مـواردياز قبيل جوانه ذرت، سبوس، برنج، دانه گوجه فرنگي، دانـه مركبـات و صـيفي جـات از ايـن دسـته مي باشند، لذا بسيار ارزان بوده و به سادگي در دسـترس هـستند. در كـشور مـا دانـههـاي روغنـيشناخته شده كمتر مورد توجه كشاورزان قرار گرفته ان د و به دلايل مختلف، توليد اين دانه ها بـسياركمتر از ميزان مورد نياز تا حد خودكفايي مي باشد[1]. چربيها و روغنها تركيبـاتي نـامحلول در آباز منشا حيواني يا گياهي هستند. چربيها و روغنهاي خوراكي كه معمـولاً ليپيـدهاي غـذايي ناميـده مي شوند عمدتاً از تري گليسريدها (تري اسيل گليسرول ها) ساخته شده اند كـه شـامل اسـترهايگليسرول و اسيدهاي چرب هستند. ويژگيهاي فيزيكي چربيها و روغنهاي طبيعـي بـر حـسب نـوعاسيدهاي چرب تشكيل دهنده تغيير مي كند[2].
مصرف سرانه روغن در كشور ما كمتر از ميانگين مصرف سرانه كـشورهاي توسـعه يافتـه اسـت و ازآنجا كه روغن يكي از ضروري ترين مواد مورد نياز بدن مـي باشـد نيـاز بـه افـزايش مـصرف سـرانهاحساس مي گردد. قدرت خريد از مهمترين عوامل ميزان مصرف مي باشد كـه در ايـران نـسبتاً كـماست، عامل ديگر ميزان توليد داخلي روغن مي باشد كه در صورت افزايش توليد مـي تـوان مـصرفسرانه را به نسبت افزايش داد[3].
روغـن آفتـابگردان ماننـد بـسياري ديگـر از روغنهـاي نبـاتي بـه طـور عمـده از اسـيدهاي چـرب(fattyacids) تشكيل شده كه مهمترين آنها عبارتند از [4]:
اسيد لينولئيك (74%- 48) اسيد اولئيك (40%- 14) اسيد پالمتيك (9%- 4) اسيد استئاريك (7%- 1) اين روغن عموماً در مقايسه با اكثر روغنهاي نباتي يك روغن پر ارزش محسوب مي شود كـه دليـلآن روشن بودن رنگ، طعم ملايم، نقطه دود بالا، بالا بودن ميزان اسيد لينولئيـك و عـاري بـودن ازاسيد لينولنيك مي باشد.
به طور كلي، اسيدهاي چرب غيراشباع اولئيك و لينولئيك حـدود 90% كـل اسـيدهاي چـرب آن وبقيه را اسيدهاي چرب اشباع پالمتيك و استئاريك تشكيل مي دهند. نسبت اولئيـك بـه لينولئيـكمتغير و بستگي به درجه حرارت هوا در محل كشت و ژنتيك آن دارد، به طوريكه در هواي خنك ترحدود 75-60 درصد آنرا اسيد لينولئيك تشكيل مي دهد كه آفتابگردان توليدي كانادا و آمريكا اينخصوصيات را دارند. سه نوع روغن آفتابگردان توليد مي شود كه شامل: روغن با اسيد لينولئيك بالا،روغن با اسيد اولئيك بالا و متوسط مي باشد به نحوي كه نوع اول حـداقل 69% اسـ يد لينولئيـك و نوع دوم حداقل 82% اسيد اولئيك دارد. بالا بودن اسيدهاي چرب غيراشباع روغن آفتابگردان از نظرتغذيه اي يك مزيت ويژه است[4].
روش كار و تحقيق
در فصل اول اين تحقيق به معرفي دانه هاي روغني آفتابگردان، سويا، بذرچاي و گلرنگ كه معمـولاًدر بيشتركا رخانجات روغنكشي ايران مورد استفاده قرار مي گيرند پرداخته و سپس به طور اجمـاليدر مورد سيالات فوق بحراني، كاربردها، ويژگيها، خواص فيزيكي و همچنين مزاياي آنها در مقايـسهبا حلالهاي معمول بحث مي شود.
در فصل دوم روشهاي معمول مدلسازي استخراج روغنهاي نباتي به كمك سيالات فوق بحراني مانندمدل هسته كوچك شونده و روش سلولهاي سالم و شكسته مورد مطالعه قرارگرفته است به طوريكـهدر مورد هر مدل فرضيات و برخي از كارهاي انجام شده توسـط گروههـاي مختلـف پژوهـشگران درسالهاي اخير به همراه روابط مورد استفاده به منظور انجام مدلسازي بررسي گرديده است.
در فصل سوم، تحقيق انجام شده در مورد اين كار جهت مدلسازي استخراج روغن دانه آفتابگردان بهكمك دي اكسيدكربن فوق بحراني آورده شـده اسـت، همچنـين روابـط مـورد اسـتفاده بـه منظـورمحاسبه پارامترهاي موردنياز در مدلسازي و معادلات موازنه جرم بر روي سيال و ذره جامد به همراهشرايط اوليه و مرزي آنها معرفي گرديده است. در پايان اين فصل نيز به آزمايش انجام شـده توسـطروش سوكسله در استخراج روغن آفتابگردان با هگزان و داده هاي بدست آمده از آن پرداختـه شـدهاست.
در فصل چهارم نتايج بدست آمده از مدلسازي و آزمايش سوكسله بررسي مي شود بـه طوريكـه اثـرپارامترهاي ميزان جريان، دما، فشار و اندازه ذره بر روي بازدهي در دقيقه 80 (جايي كه نفوذپذيريكنترل كننده است) و در پايان زمان استخراج مورد مطالعه قرارگرفته است. همچنين رفتـار غلظـتروغن در ذره جامد و حلال در لايه هاي مختلف بستر بررسي گرديده و در پايان بـه مقايـسه نتـايجبدست آمده از مدلسازي استخراج روغن از دانه هاي استوانه اي و كروي پرداختـه و پيـشنهاداتي درمورد اين كار داده شده است.

فهرست مطالب

چكيده ………………………………………………………………………………………………………………………..1
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………2
روش كار و تحقيق…………………………………………………………………………………………………………..4

فصل اول : دانه هاي روغني گياهي و سيالات فوق بحراني …………………………….5

1-1- هدف……………………………………………………………………………………………………………………6
1-2- منابع روغنهاي گياهي شناخته شده ………………………………………………………………………………6
1-2-1- روغن دانه آفتابگردان ……………………………………………………………………………………………….7
1-2-2- روغن سويا…………………………………………………………………………………………………………12
1-2-3- روغن بذرچاي ……………………………………………………………………………………………………..13
1-2-4- روغن گلرنگ ……………………………………………………………………………………………………….15
1-3- مروري بر سيالات فوق بحراني …………………………………………………………………………………….17
1-3-1- تعريف و تاريخچه …………………………………………………………………………………………………..17
1-3-2- خصوصيات و مزاياي يك سيال فوق بحراني ……………………………………………………………………..19

فصل دوم : مروري بر پژوهشهاي انجام شده …………………………………………………25

2-1- مدل هسته كوچك شونده …………………………………………………………………………………………….27
2-2- مدل سلولهاي شكسته و سالم ………………………………………………………………………………………36

فصل سوم : مدلسازي و آزمايش استخراج روغن آفتابگردان ………………………………..44

3-1- معادلات موازنه جرم در روش هسته كوچك شونده ………………………………………………………………….45
3-2- پارامترهاي موردنياز براي حل معادلات موازنه جرم …………………………………………………………………..48
1-3-2- چگالي سيال فوق بحراني ………………………………………………………………………………………….48
2-3-2- ويسكوزيته سيال فوق بحراني ………………………………………………………………………………………50
3-3-2- ضريب نفوذ مولكولي …………………………………………………………………………………………………52
4-3-2- وزن مولكولي روغن آفتابگردان ……………………………………………………………………………………..52
5-3-2- ضريب نفوذ مؤثر در بستر و جامد ………………………………………………………………………………….53
6-3-2- ضريب انتقال جرم در بستر و ذره جامد …………………………………………………………………………..53
7-3-2- ضريب پراكندگي محوري ……………………………………………………………………………………………56
8-3-2- سطح ويژه بستر و سطح ويژه دانه …………………………………………………………………………………57
3-3- روش آزمايش و فرآيند روغنكشي به كمك هگزان …………………………………………………………………….59

فصل چهارم : بحث و نتايج …………………………………………………………………………65

4-1- تأثير دما و فشار بر پارامترهاي به كاررفته در موازنه جرم …………………………………………………………..66
4-2- تأثير پارامترهاي مختلف بر بازدهي استخراج ………………………………………………………………………….66
الف_ اثر ميزان جريان حلال ……………………………………………………………………………………………………66
‌ب_ اثر دما ………………………………………………………………………………………………………………………69
‌ج_ اثر فشار …………………………………………………………………………………………………………………….74
‌د_ اثر اندازه ذره …………………………………………………………………………………………………………………77
4-3- بررسي رفتار غلظت روغن در داخل ذره جامد و حلال ……………………………………………………………….80
4-4- مقايسه رفتار و ميزان استخراج روغن ميان دانه هاي استوانه اي و كروي ……………………………………….82
منابع……………………………………………………………………………………………………………………………..89
چكيده انگليسي ………………………………………………………………………………………………………………93
فهرست جداول
جدول1-1- منابع اصلي روغنهاي نباتي و مقدار روغن موجود در آنها ………………………………………………………6
جدول1-2- مشخصات اسيدهاي مهم تشكيل دهنده روغن آفتابگردان………………………………………………….. 11
جدول1-3- تركيب درصد اسيدهاي چرب روغن آفتابگردان……………………………………………………………………11
جدول1-4- ويژگيهاي فيزيكي- شيميايي روغن آفتابگردان ………………………………………………………………….12
جدول1-5- تركيب درصد مواد تشكيل دهنده دانه سويا خشك………………………………………………………………12
جدول 1-6- تركيب درصد اسيدهاي چرب روغن سويا ………………………………………………………………………13
جدول 1-7- خصوصيات انواع روغن بذرچاي……………………………………………………………………………………14
جدول 1-8- ويژگيهاي فيزيكي- شيميايي روغن گلرنگ……………………………………………………………………..15
جدول 1-9- تركيب درصد اسيدهاي چرب روغن گلرنگ………………………………………………………………………16
جدول 1-10- مقايسه خصوصيات گاز و مايع با سيالات فوق بحراني………………………………………………………. 19
جدول 1-11- برخي از خواص فيزيكي دي اكسيدكربن ……………………………………………………………………… 24
جدول 1-12- قابليت حلاليت دي اكسيدكربن در آب در فشارجزئي atm1 ا………………………………………………….24
جدول 2-1- مقايسه بازدهي نتايج آزمايشگاهي و مدلسازي براي گياهان گوناگون با استفاده از روش SCM …ا……… 30
جدول 2-2- غلظت تعادلي روغن دردانه هاي مختلف گياهي در 2SC-CO.. ا………………………………………………..43
جدول 2-3- مقايسه مقادير بدست آمده از مدلسازي با مقادير پيشنهادشده توسط هرگروه از محققان……………….. 43
جدول 3-1- مقايسه مقادير چگالي بدست آمده توسط Salgin با داده هاي محاسبه شده در اين تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………………………………..50
جدول 3-2- مقايسه مقادير ويسكوزيته محاسبه شده با داده هاي بدست آمده توسط Roy et.al…ا…………………….51
جدول 3-3- درصد جرمي متوسط و وزن مولكولي اسيدهاي چرب موجود در روغن آفتابگردان ……………………………. 53
جدول 3-4- مقادير پيشنهادشده براي ض……………………………………………………………………………………… . 55
جدول 3-5- پارامترهاي موردنياز به منظور مدلسازي در دماها و فشارهاي مختلف براي دانه استوانه اي ……………… 58
جدول 3-6- مشخصات فيزيكي هگزان ……………………………………………………………………………………………. 60
جدول 3-7- داده هاي آزمايشگاهي استخراج روغن به روش سوكسله براي دانه هاي به قطر 18/2-1/0 ميليمتر ……… 62
جدول 4-1- تغييرات بازدهي استخراج روغن براساس تغييرات ميزان جريان حلال……………………………………………..68
جدول 4-2- تغييرات بازدهي مطلوب در 80 دقيقه پس از شروع استخراج با تغييرات ميزان جريان حلال…………………….69
جدول 4-3- تغييرات بازدهي مطلوب در 80 دقيقه پس از شروع استخراج با تغييرات دما و فشار ………………………….. 77
جدول 4-4- تغييرات بازدهي استخراج روغن براساس تغييرات اندازه ذره………………………………………………………. 79
جدول 4-5- تغييرات بازدهي مطلوب در 80 دقيقه پس از شروع استخراج با تغييرات اندازه دانه……………………………. 79
جدول 4-6- ميزان بازدهي استخراج روغن با تغييرات جريان حلال در دانه هاي كروي ……………………………………….83
جدول 4-7- پارامترهاي موردنياز به منظور مدلسازي در دماها و فشارهاي مختلف براي دانه كروي…………………………84
جدول 4-8- پارامترهاي موردنياز به منظور مدلسازي در دماها و فشارهاي مختلف براي دانه استوانه اي ………………….85
جدول 4-9- مقادير بازدهي استخراج روغن از دانه كروي با تغيير اندازه ذره جامد در MPa ،313 K40.ا……………………..86

فهرست اشكال

شكل 1-1- دياگرام فازي و نقطه سه گانه دي اكسيد كربن ………………………………………………………………….23
شكل 3-1- شمايي از دستگاه استخراج به روش سوكسله …………………………………………………………………. 63
شكل 3-2- درصد استخراج روغن با هگزان بر حسب زمان……………………………………………………………………. 63
شكل 3-3- بازدهي استخراج به روش سوكسله بر حسب زمان ……………………………………………………………. 63
شكل 3-4- لگاريتم بازدهي استخراج به روش سوكسله بر حسب لگاريتم زمان …………………………………………….63
شكل 3-5- ميزان روغن استخراج شده به روش سوكسله بر حسب زمان ……………………………………………………64
شكل 4-1- اثر ميزان جريان حلال بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان ……………………………………….. 68
شكل 4-2- اثر ميزان جريان حلال بر ميزان باز دهي مطلوب روغن آفتابگردان………………………………………………. 68
شكل 4-3- اثر دما بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در فشار 20 مگا پاسكال…………………………… 70
شكل 4-4- اثر دما بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در فشار 30 مگا پاسكال…………………………… 70
7شكل 4-5- اثر دما بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در فشار 40 مگا پاسكال…………………………..70
شكل 4-6- اثر دما بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در فشار 50 مگا پاسكال ……………………………71
شكل 4-7- اثر دما بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در فشار 60 مگا پاسكال ……………………………71
شكل 4-8- اثر دما بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در فشار 20 مگاپاسكال …………………………72
شكل 4-9- اثر دما بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در فشار 30 مگاپاسكال ………………………….72
شكل 4-10- اثر دما بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در فشار 40 مگاپاسكال ………………………..72
شكل 4-11- اثر دما بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در فشار 50 مگاپاسكال ………………………..73
شكل 4-12- اثر دما بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در فشار 60 مگاپاسكال……………………….. 73
شكل 4-13- اثر فشار بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در دماي313 كلوين ……………………………..75
شكل 4-14- اثر فشار بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در دماي333 كلوين…………………………….. 75
شكل 4-15- اثر فشار بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان در دماي353 كلوين………………………………75
شكل 4-16- اثر فشار بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در دماي 313 كلوين…………………………76
شكل 4-17- اثر فشار بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در دماي 333 كلوين…………………………76
شكل 4-18- اثر فشار بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان در دماي 353 كلوين…………………………77
شكل 4-19- اثر اندازه ذرات بر ميزان بازدهي مدل استخراج روغن آفتابگردان ……………………………………………..78
شكل 4-20- اثر اندازه ذرات بر ميزان بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان…………………………………………..79
شكل 4-21- تغييرات غلظت روغن داخل ذره جامد در لايه هاي مختلف بستر …………………………………………….80
شكل 4-22- تغييرات غلظت حلال در لايه هاي مختلف بستر………………………………………………………………..81
شكل 4-23- بازدهي استخراج روغن آفتابگردان از دانه هاي كروي شكل با تغيير ميزان جريان حلال……………………..82
شكل 4-24- بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان از دانه هاي كروي شكل با تغيير ميزان جريان حلال ……………83
شكل 4-25- بازدهي استخراج روغن آفتابگردان از دانه هاي كروي شكل با تغيير اندازه ذره جامد………………………. 86
شكل 4-26- بازدهي مطلوب استخراج روغن آفتابگردان از دانه هاي كروي شكل با تغيير اندازه ذره جامد……………….. 86

فصل اول
1-1- هدف
در اين پايان نامـه، مدلـسازي اسـتخراج روغـن دانـه آفتـابگردان بـا اسـتفاده از دي اكـسيد كـربن فوق بحراني بر روي دانه هاي گونه گرگـان در دماهـايK 353-313 و فـشارها ي MPa 60-20 بـااستفاده از مدل هسته كوچك شونده 1 انجام مي شود و نتايج آن با مدل مورد نظر مقايسه مي گردد .
همچنين ميزان بازدهي استخراج روغن از دانه ها به كمك روش سوكسله و با استفاده از هگزان نيـزآزمايش گرديده و مقادير هر دو روش با يكديگر مقايسه خواهند شد.

1-2- منابع روغنهاي گياهي شناخته شده
دانههاي روغني شناخته شده درصد بالايي از توليد روغن جهان را تشكيل ميدهند. اين دانه ها كـهجزء گياهان يكساله ميباشند مهمترين محصولات حـاوي روغـن نبـاتي هـستند كـه در كـشاورزيجايگاه خاصي دارند. اين دانههـا همچنـين داراي پـروتئين بـالا و انـواع ويتامينهـاي گونـاگون نيـزميباشند. منابع عمده شناخته شده براي تهيه روغن نباتي و ميزان روغن موجود در آنهـا در جـدول1-1 آورده شده است كه بيش از 95% روغنهـاي خـوراكي نبـاتي را در جهـان تـشكيل مـي دهنـد
[4 و 1].
جدول 1-1- منابع اصلي روغنهاي نباتي و مقدار روغن موجود در آنها
درصد روغن نام لاتين ماده حاوي روغن
18 -20 Soybean دانه سويا
26 -33 Cotton seed تخم پنبه
39 -55 Sunflower seed دانه آفتابگردان
40 -45 Rapeseed دانه شلغم روغني
48 -50 Peanut بادام زميني
50 -52 Palm kernel پالم (نخل روغني)
42 -54 Sesame seed دانه كنجد
36 -65 Coconut مغز نارگيل
30 -35 Safflower seed دانه گلرنگ
12 -28 Olive seed زيتون
14 -25 grape seed هسته انگور

1- Shrinking Core Model
1-2- 1- روغن دانه آفتابگردان1
روغن آفتابگردان كه در دماي اتاق به صورت مايع است از دانـههـاي گـل آفتـابگردان توسـط فـشارمكانيكي (پرس) يا توسط حلال و يا تركيبي از دو روش به دست ميآيد. روغن خالص و تصفيه شدهآن شفاف با رنگ نسبتاً كهربايي و بوي چربي مطبوع مي باشد. ايـن روغـن حـدود 14-12 درصـد ازكل روغنهاي نباتي توليد شده در جهان را تشكيل ميدهد. آفتابگردان يكي از محـصولات مخـتصآمريكاي شمالي است كه به دليل نياز به زمينهاي حاصلخيز جهت رشد، در آسيا و آمريكاي مركزيو جنوبي نيز كشت م يشود. اين دانه احتمالاً براي اولين بار از طريق اسپانيا وارد اروپا شد و كـمكـمدر سرتاسر اروپا به عنوان يك محصول ناشناخته پخش شد تا اينكه به روسيه ( و كشورهاي شورويسابق) رسيد كه سازگاري بسيار خوبي با شرايط آب و هوايي آنجا پيدا كرد، به طوريكه اين كشور بههمراه آرژانتين مقامهاي اول و دوم را در توليد ايـن روغـن دارنـد. در سـال 1860 مـيلادي كاشـت دانه هاي آفتابگردان با ميزان روغن بالا در روسيه آغـاز شـد و بـه ايـن ترتيـب مقـدار روغـن آن از 28 درصد تا حدود 50 درصد افزايش يافت. ميزان روغن موجود در دانههاي آفتابگردان معمولاً بـين
39 تا 55 درصد متغير است. در سال 86-1985 اين دانه پس از سويا و هسته خرما سـومين منبـع بزرگ روغنهاي نباتي در دنيا بود[5].
بالا بودن اسيدهاي چرب غير اشباع اولئيك و لينولئيـك در روغـن آفتـابگردان از نظـر تغذيـه يـكمزيت ويژه محسوب ميشود. اين روغن يكـي از مطبـوعتـرين روغنهـا در دنياسـت و بـه خـوبي بـاروغنه اي نب اتي ديگـر از نظ ر ارزش ان رژي زاي ي و ج ذب در ب دن رقاب ت م ي كن د. تركيب ات غير گليسريدي روغن خام آفتـابگردان شـامل صـمغ هـا، هيـدروكربن هـا، رنگ دانـه هـا، اسـترول هـا،فسفاتيدها و توكوفرولها (از جمله آلفاتوكوفرول يا ويتامينE ) ميباشد. اين روغن منبـع خـوبي ازويتامين E بوده و ميزان چربي اشباع شده در آن بسيار كم است[5].
دو نوع از معمولترين انواع روغنهاي آفتابگردان، روغن با ميزان اسيدلينولئيك بالا و اسيداولئيك بـالاميباشد. نوع اول، روغن مرسوم استفاده در پخـت غذاسـت كـه مقـادير بـالايي از اسـيدهاي چـرب

1- Sunflower seed oil
اساسي را كه چربي با چند پيوند غير اشباع ناميده ميشود دارا ميباشد. نوع دوم اين روغـن شـامل80 درصد و بالاتر، از اسيدهاي چرب با يك پيوند غير اشباع مي باشد. نوع جديدتر روغن آفتـابگردانبه صورت يك هيبري د شامل اسيدلينولئيك است، اين روغن مقادير كمتري اسيد چرب با يك پيونـدغير اشباع در مقايسه با روغن داراي اسيداولئيك بالا دارد. روغن هيبري د همچنين چربي اشباع شدهكمتري نسبت به روغن با اسيدلينولئيك بالا دارا مي باشد[4].
تصور ميرود كه عوامل ديگري به جزء تركيب اسيدهاي چرب در قابليت اكسيداسيون دخالت دارند،از جمله اين عوامل تركيبات جزئي موجود در روغن مانند فسفاتيدها، توكوفرول ها و فلزات كميـاباست. نسبت ويتامينE به اسيد لينولئيك نقش تعيينكنندهاي در قابليت اكسيداسيون روغـن داردو در صورت كم شدن مقدار توكوفرول، پايداري آن در مقابل اكسيداسيون كم ميشود در حاليكه درمورد روغن گلرنگ كه از نظر تركيب شبيه روغن آفتابگردان است به علت اينكه مقدار توكوفرول آنكمتر ميباشد قابليت نگهـداري آن نيـز كمتـر اسـت. روغـن آفتـابگردان حـدودmg/gr 770-500 توكوفرول دارد و بايد توجه داشت كه اصولاً مواد آنتياكسيدان سنتزي در روغنهايي كه داراي مـوادآنتياكسيدان طبيعي مانند توكوفرول نيستند مؤثر ميباشند. بنابراين علت اينكه در روغنهاي تصفيهشده (ولي رنگبري نشده) آنتياكسيدانهاي مصنوعي در بهبود كيفيت مؤثر نيستند وجود توكوفرولاست در حاليكه در روغنهايي كه رنگبري شدهاند به علت كاهش مقدار توكوفرول، آنتياكـسيدانهايمصنوعي مؤثرترند[5].
استفاده اوليه روغـن آفتـابگردان بـه عنـوان روغـن سـالاد، روغـن طـبخ يـا اسـتفاده در مارگـارينميباشد[1]. در آمريكا حدود 8 درصد يا كمتر ، از موارد استفاده روغـن آفتـابگردان بـه ايـن منظـوراختصاص داده ميشود اما در كشورهاي عمده توليدكننده آفتابگردان، ايـن روغـن كـاربرد بيـشتريدارد. در مواردي از دانه هاي آفتابگردان پوست نكنـده شـده بـه عنـوان غـذايي ايزونيتروژنـدار بـرايحيوانات پستاندار و خوراك مرغ و خروس استفاده ميشود. درصـد پـروتئين آفتـابگردان بـين 28% براي دانه هاي پوست نكنده شده تا 42% براي دانههايي كه كاملاً پوست كنده شدهاند، متغير اسـت.
در اروپاي شرقي كه روغن آفتابگردان به وفور پيدا ميشود، از آن در سـاخت صـابون و دترجنـتهـااستفاده ميگردد. بسياري از رستورانها و توليدكنندگان مواد غذايي در سرتاسر جهان جهـت عرضـهغذا و محصولات با كيفيتتر شروع به استفاده از اين روغن به عنوان روغن پخت و پـز كـردهانـد بـهطوريكه اين روغن قابل استفاده در شرايط دمايي بسيار بالا ميباشد. روغن آفتابگردان كمك ميكند كه غذا براي مدت زمان طولاني تري تازه و سالم بماند[4].
همانطور كه ذكر شد بيش از 90% از تركيب روغن آفتابگردان را چهـار اسـيد معـروف در روغنهـاينباتي تشكيل مي دهند كه در اينجا به شرح هر يك از آنها مي پردازيم :

– اسيدلينولئيك1
اين اسيد جزء اسيدهاي چرب غير اشباع امگا- 6 محسوب ميشود كه به صورت (6 n )18:2 نـشانداده مي شود. در واقع اسيدلينولئيك (LA ) يك اسيد كربوكسيليك با يك زنجيـر 18 كربنـي و دوپيوند دوگانه سيس ميباشد. كلمه لينولئيك از اصطلاح يوناني لينون (به معني كتان) گرفتـه شـدهاست. اين روغن در ليپيـدهاي غـشاهاي سـلولي و در تعـدادي از روغنهـاي نبـاتي همچـون روغـنآفتابگردان و روغن گلرنگ (78%) به فراواني يافت ميشود. براي استفاده كامل بـدن از ايـن روغـن،LA باي ستي ب ه اس يد گام ا- لينولئي ك تح ت ي ك واك ن ش كاتالي ستي ب ا اس تفاده از آن زيم دلتا-6- دي ساتوراز ( D6D) تبديل گردد[4].
اسيدلينولئيك در ساخت انواع صابونها، امولسيفايرها و روغنهاي سريع خشككن استفاده مـيشـ ود، واكنش احياء آن باعث توليد الكـل لينولئيـل مـيگـردد . ايـن اسـيد بـه طـور فزاينـدهاي در توليـدمحصولات بهداشتي – آرايشي به علت خواص سودمندش بر روي پوست مورد استفاده قرار ميگيـرد،به طوريكه سبب حفظ رطوبت پوسـت و كـاهش جـوش صـورت مـيگـردد . روغنهـايي كـه حـاوي اسيدلينولئيك مي باشند عبارتند از:
روغن دانه خشخاش، روغن گردو، روغن زيتون، روغـن خرمـا، روغـن سـويا، روغـن نارگيـل، روغـنبادام زميني، روغن هسته انگور، روغن پسته و روغن كنجد.

1- Linoleic Acid
– اسيداولئيك1
اسيداولئيك يك اسيد چرب با يـك پيونـد غيـر اشـباع از نـوع امگـا-9 بـوده و داراي يـك زنجيـره 18كربني ميباشد كه در منابع حيواني و نباتي يافت ميشود. فـرم اشـباع شـده ايـن اسـيد، اسـيداستئاريك ميباشد. اين اسيد به ميزان 80-50 درصد در روغن زيتـون و 20-15% در روغـن هـستهانگور و سنجد تلخ يافت مي شود. احياء اين اسيد منجر به توليد الكل اولئيل مي گردد[4].
– اسيدپالميتيك2
اين اسيد يكي از معمولترين اسيدهاي چرب اشباع موجود در روغنهاي نبـاتي و حيـواني اسـت كـهداراي يك زنجيره 16 كربني بوده و همانطور كه از نامش پيداست يكي از اجزاء اصلي روغن درختانخرما (Palm) ميباشد. اصطلاح پالميتيك از كلمه فرانسوي “palmitique” به معنـي مغـزه ميـوهدرخت خرما ريشه گرفته است. اسيدپالميتيك در كره، پنير، شير و گوشـت بـسيار يافـت مـي شـود .
آنيون پالميتات، ترمي است كه بـه منظـور خوانـدن اسـترها و نمـكهـاي اسـيدپالميتيك اسـتفادهميگردد. اسيدپالميتيك اولين اسيد چرب توليد شده با فرآيند ليپوژن (سنتز اسيد چرب) است و ازهر يك از اسيدهاي چرب با زنجيره طولانيتر ميتواند توليد شود. فرآيند احياء اسيد پالمتيك باعثتوليد الكل ستيل ميشود. پالميتات يك آنتياكسيدان و يك تركيب از ويتامينA است كـه جهـتتامين ميزان ويتامين از دست رفته به علت دفع چربي از شير كم چرب به آن افزوده مي شود[4].
– اسيداستئاريك3
اسيداستئاريك يكي از انـواع مفيـد اسـيدهاي چـرب اشـباع شـده اسـت كـه از برخـي از روغنهـا وچربيهاي حيواني و نباتي بدست ميآيد و به صورت يك جامد واكس مانند ميباشد. نام ايـن اسـيداز كلمه يونانيstear به معني چربي نهنگ گرفته شده است. از آنيون استئارات به منظـور خوانـدننمكها و استرهاي آن استفاده ميشود. اسيد استئاريك بوسيله تصفيه چربي حيوان بـا آب در دمـا وفشار بالا آماده ميشود كه منجـر بـه هيـدروليز تـريگليـسريد مـيگـردد . ايـن اسـيد همچنـين ازهيدروژناسيون برخي از روغنهاي نباتي غير اشباع نيـز تهيـه مـيشـود . اسـيد اسـتئاريك در حالـتمعمول مخلوط با اسيد پالمتيك ميباشد اگرچه به صورت خالص نيز موجود است. اين اسيد يكي ازاجزاء مفيد در ساخت شمع، صابون، پلاستيك، خميرهاي روغني و مواد آرايشي است و براي محكـمساختن صابونهاي كه بويژه با روغنهاي نباتي ساخته شده اند، كاربرد دارد. در جدول 1-2 مشخـصاته ر ي ك از اي ن اس يدها[4] و در ج داول 1-3 و 1-4 ويژگيه اي روغ ن آفت ابگردان را م شاهده مي كنيد[1].
جدول 1-2- مشخصات اسيدهاي مهم تشكيل دهنده روغن آفتابگردان
نقطه جوش ( ° c) نقطه ذوب ( ° c) gr
دانسيته( 3 )
cm gr
جرم مولكولي( ) mol فرمول مولكولي IUPAC نام نام اسيد
– -5 0/9 280/445 C18H32O2 9و12- اكتاد كا دي ائونيك اسيد اسيد لينولئيك
360 13-14 0/895 282/461 C18H34O2 اكتاد سنوئيك اسيد اسيد اولئيك
21 63-64 0/853 256/424 C16H32O2 هگزادكانوئيك اسيد اسيد پالمتيك
383 69/6 0/847 284/477 C18H36O2 اكتادكانوئيك اسيد اسيد استئاريك

جدول 1-4- ويژگي هاي فيزيكي- شيميايي روغن آفتابگردان
مقدار ويژگي
0/905 – 0/925
1/466 – 1/475
144 – 110 حداكثر 2 درصد 194 – 188 حداكثر 5/1 درصد 10 چگالي ( c / 25°c°25 ) انديس رفركت ( c °20 ) انديس يد انديس اسيدي انديس صابوني
مواد غير قابل صابوني انديس پراكسيد
1 -2-2- روغن سويا1

روغن سويا مهمترين روغن گياهي است كه در جهان توليد ميشود. اين اهميت بـه دليـل فراوانـي،ارزاني، كيفيت خوب روغن، محصول پروتئيني جانبي و بازدهي بالاي استخراج روغن مـيباشـد [6].
آمريكا بزرگترين توليد كننده روغن سويا ميباشـد كـه ميـزان توليـد آن در سـال 2005 در حـدود9/83 ميليون تن بود و پس از آن كشورهاي برزيل، استراليا و آرژانتين بـه ترتيـب بـا توليـد 7/52،
7/44 و 3/38 ميليون تن در مقامهاي بعدي قرار داشتند. اين روغن به دليل داشتن مقدار زيادي اسيد لينولئيك، پايداري كمي در مقابل اكسيداسيون دارد كه با هيدروژناسيون جزئـي تـا حـدودياين مشكل رفع ميگردد. معمولترين روشهاي استخراج اين روغن، پرس هيدروليك، پرس حلزوني واستخراج مستقيم با حلال نرمال هگزان است[1].

1-2-3- روغن بذر چاي1
چاي با نام علمي كامليا سيننسيس2 گياهي هميشه سبز است كـه در طبيعـت بـه صـورت وحـشيوجود دارد و ارتفاع آن با توجه به گونه هاي مختلف به شش تا هفت و گاهي نيز تاcm 12 مي رسـد .
برگ چاي كه از نظر اقتصادي و بهرهبرداري قسمت اصلي اين گياه را تشكيل ميدهد هميـشه سـبزاست و معمولاً داراي شكل كشيده، نوك تيز و كناره آن داراي دندانههاي ريز بوده و برگها بـه طـورمتناوب اطراف شاخه ها قرار گرفته اند[5].
امروزه سه گونه عمده از گياه چاي در دنيا كشت مي شود كه عبارتند از:
1- گونه چيني : اين نوع بيش از ساير انواع در مقابل سرما و خشكي مقاوم است به همين علـتدر كشورهاي چين، ايران، تركيه و كشورهاي مشترك المنافع كشت ميشـود . محـصول آنكم و چاي حاصل كم رنگ ولي خوش عطر است.
2- گونه گرمسيري يا آسامي : اين گونه را فقط در آب و هواي گرمسيري ميتوان كـشت كـرد،محصول آن فراوان و چاي به عمل آمده پررنگ است. اين نوع چاي بيشتر در شمال شـرقيهندوستان و در آفريقا كشت مي شود.
3- گونه كامبوجي : از لحاظ مقاومت، ميزان محصول و كيفيت حد واسـط بـين گونـه سردسـيرچيني و گرمسير آسامي است.
نزديك به چند دهه است كه در برخي از كشورهاي جهان روغن بذر چاي به عنوان روغـن خـوراكيمورد پذيرش قرار گرفته است. در اوايل دهه 1990 ميزان توليد روغن بذر چاي در كـشور چـين درحدود 150000 تن در سال بوده كه اين رقم در سال 2000 به حدود 500000 تـن افـزايش يافتـهاست. خصوصيات گونه هاي مختلف روغن بذر چاي در جدول 1-7 مشاهده مي شود[5].

فصل دوم
معمـولهر دو قابليت را با هم ندارند) بـه راحتـي بـه داخـل ماتريـسهاي جامـد نفـوذ كـرده و پـس از حل كردن جزء قابل استخراج در خود، آنرا خارج ميكننـد . در اسـتخراج عـلاوه بـر بـالا بـودنبازدهي فرآيند، ميزان خلوص محصول نيز مورد توجه ميباشد به طوريكه اين موضوع در صنايعغذايي و دارويي از اهميت خاصي برخوردار است، لذا با استفاده از اين سيالات ميتـوان پـس ازانجام عمل استخراج با كاهش فشار (انبساط) به راحتي محصول را از حلال جدا كرد به گونـهاي كـه عـاري از آن باشـد. از اينـرو از اوايـل دهـه 80 مـيلادي از دي اكـسيدكربن فـوق بحرانـي (2SC-CO) به عنوان جايگزيني مناسب براي حلالهاي هيـدروكربني و سـمي چـون هگـزان وهيدروكربنهاي كلردار استفاده كردند.
گروههاي متعددي از محققان و پژوهشگران در اين مدت بـرSFE دانـههـاي مختلـف روغنـيمطالعه كرده و روشهاي گوناگوني را براي مدلسازي استخراج ارائه نمودند. از جملـه محـصولاتكشاورزي و دانه هاي روغني كه با اين روش استخراج شدند عبارتند از:
روغن دانه سويا [6] ، روغن مركبات1 [10] ، روغن دانـه جوجوبـا2 [11] ، روغـن كـانولا3 [ 12] ، روغن فندق4 [13 ] ، زردچوبه5 [14 ] ، گل سنبل6 [ 15 ] ، روغـن دانـه رازيانـه7 [ 16] ، روغـنپوست پرتقال8 [ 17] ، روغن فلفل سياه9 [ 19 و 18] ، روغن هـسته انگـور [ 21 و 20] ، روغـنبادام[22] ، روغن هسته خرما10 [ 23] ، روغن گل پونه11 [ 24] ، گل هميشه بهار12 [25] ،
گل تاج خروس1 [26] ، روغن هسته زردآلو2 [27] و گونه هاي مختلف Lamiaceae [28] .
از ميان روش هاي به كار گرفته شده جهت مدلسازي استخراج روغن دانه هاي گيـاهي ( و از جملـهدانه آفتابگردان ) دو مدل بيش از ساير روش هاي ديگر مورد توجه محققـان قـرار گرفتـه اسـت كـهعبارتند از:
1- مدل هسته كوچك شونده3 يا SCM
2- مدل سلول هاي سالم و شكسته4 يا BIC
هر دو روش مدلسازي در سال هاي اخير جهت پيش بيني رفتار استخراج روغن از دانه هاي گيـاهيمختلف و محاسبه ميزان بازدهي استخراج روغن از دانه مورد اسـتفاده قـرار گرفتـه كـه هـر يـك از آنها در شرايط خاصي بهترين تطابق را براي سيستم و داده هاي آزمايشگاهي مورد نظـر داشـته انـد
.[11 -15 ]

2- 1- مدل هسته كوچك شونده
اين مدل وضعيت جداسازي برگشت ناپذير مواد قابل استخراج را از مرز هسته كوچك شـونده شـرحمي دهد به طوريكه اين مواد بوسيله نفوذ5 از داخل جامـد متخلخـل بـه سـطح ذره آمـده و سـپستوسط سيال خارج مي گردند [29]. به طور كلـي ايـن روش در مدلـسازي واكـنش جامـد – سـيال [30] و استخراج روغن از ريشه گياه و دانه مورد اسـتفاده قـرار گرفتـه اسـت. در ايـن مـدل فـرض مي شود كه يك فيلم خارجي دور هسته (دانه) قرار دارد كه سيال توده (حلال) در آنجا قرار گرفتـهاست، همچنين هسته به دو قسمت كلي تقسيم مي شـود: بخـشي كـه عـاري از مـاده حـل شـدني(روغن) است كه قبلا توسط نفوذ به خارج هسته مورد استخراج قرار گرفته و بخشي كه هنور حاويماده حل شدني است و با گذشت زمان توسط حلال اسـتخراج خواهـد شـد. در اسـتخراج روغـن بـاسيالات فوق بحراني دانه ها در يك ستون استخراج پر شده و حلال از بالا به پايين در داخل سـتون
حركت كرده و روغن را خارج مي نمايد. در مدلـسازي بـه روشSCM فرضـيات مختلفـي در نظـرگرفته شده است به طوريكه فرضيات مشتركي كه محققان در سال هاي اخير در مدل خود بـه كـاربرده اند به شرح ذيل مي باشد. [33- 29] :
1- حلال به صورت محوري با سرعت نسبي (v) از ميان بستر پر شده در سـتون اسـتخراج بـاارتفاع Z عبور مي كند.
2- دما و فشار ثابت است.
3- خواص فيزيكي سيال در طول مدت استخراج ثابت مي ماند.
4- استخراج يك دفع برگشت ناپذير بوده و پراكندگي شعاعي در آن ناچيز است.
5- حلال به صورت خالص وارد بستر مي شود.
6- دانه ها كروي فرض شده اند.
7- روغن موجود به صورت يك تركيب ساده فرض شده و اثر ساير تركيبات بر روي فرآينـد دردما و فشار ثابت ناچيز است.
8- غلظت ماده حل شدني در ذرات جامد مستقل از ابعاد φ,θ است.
با توجه به اين مدل بخشي از دانه كه عاري از روغن است با پيشرفت استخراج بزرگتر شده و بخشيكه حاوي آن مي باشد كوچك و كوچكتر مي گردد از اين رو به اين مدل، مدل هسته كوچك شونده گفته مي شود. وقتي نرخ انتقال جرم ماده حل شدني در بخش داخلي استخراج نشده خيلي كمتر ازنرخ انتقال جرم در بخش خارجي (جايي كه بيشتر ماده حل شدني استخراج شده) باشـد، يـا اينكـهغلظت ماده حل شدني بيشتر از حلاليت پذيري آن در حلال باشد يك مرز تيز بين بخش داخلـي وخارجي ايجاد مي گردد [30و32]. به طور كلـي سـه رويكـرد مختلـف در ابتـداي كـار محققـان دراستفاده از اين مدل بدست آمده كه به قرار زير مي باشد:
اولين رويكرد بر اساس معادلات تجربي سينتيكي مي باشد. Kandial و همكـارانش[31] سـينتيكاستخراج روغن هاي موجود از ريشه هاي زنجبيل وNguyen [31] استخراج از پوست وانيل را بـهاين طريق مدلسازي كردند[31].
در دومين رويكرد يك رابطه بين انتقال جرم و انتقال حرارت به كار گرفته شد. Bartle [31] مدلي پيشنهاد كرد كه مقاومت انتقال جرم را در سـمت سـيال صـفر در نظـر مـي گرفـت. Reverchon [31] نيز استخراج فوق بحراني ماتريس هاي گياهي را با فرض مقاومت فيلم و مقاومت داخلي مدلكرد به طوريكه اين مـدل نـشان مـي داد انتقـال جـرم درون ذره اي عامـل كنتـرل كننـده فرآينـداستخراج است.
سومين رويكرد بر اساس موازنه جرم ديفرانسيلي در طول بستر استخراج مي باشد بـه طوريكـه ايـننوع مدل به يك مكانيسم انتقال جرم و يك نسبت تعادل نياز دارد. Sovova [31] اسـتخراج فـوقبحراني روغن دانه زيره سياه را آزمايش كرد و فرآينـد را در دو بخـش تقـسيم نمـود: در بخـش اولمقاومت انتقال جرم خارجي غالب مي باشد و در بخش دوم مقاومت انتقال جرم داخلي.
از جمله مهمترين كارهاي انجام شده با استفاده از روشSCM ، استخراج روغن زنجبيل با اسـتفادهاز دي اكسيد كربن فوق بحراني است كه توسـط Goto و همكـارانش [32] بـر روي ريـشه خـشكشده آن انجام گرديد. آنهـا آزمايـشات خـود را در فـشارهاي 8/10، 6/17 وMpa 5/24 و دماهـاي313، 328 وK 343 انجام دادند. به منظور محاسبه پارامترهـاي مـورد نيـاز خـود از جملـه اعـداد بي بعد Sh , Sc ، Re ، نياز به روابطي براي بدست آوردن دانسيته و ويسكوزيته سيال فوق بحراني بود كه آن ها دانسيته را از رابطه Adachi و ويسكوزيته را از معادله stiel [34] محاسبه نمودند.
Goto و همكارانش[32] در مدل خود سه پارامتر قابل تنظيم در نظر گرفته بودنـد كـه معمـولاً درتمامي مدل ها به اين روش، براي حل معادلات به آنها نياز است و هر گروه از محققان بـا توجـه بـهنوع دانه، روغن و سيستم خاص خود از روابط ويـژه اي جهـت محاسـبه پارامترهـاي خـود اسـتفاده كرده اند . اين سه پارامتر عبارتند از: ضريب انتقال جرم در بستر (k f )، ضـريب پراكنـدگي محـوري(DL) و ضريب نفوذ موثر (De). آنها رابطـه پيـشنهادي توسـط kaguei-wakao را بـراي محاسـبهضريب انتقال جرم به كار گرفتند. همچنين بـه منظـور بدسـت آوردن ضـريب نفـوذ مـوثر از رابطـه smith& wakao [32] كه بـه صـورت Deb =β2.DAB تعريـف مـي شـود اسـتفاده كردنـد بـهطوريكه β تخلخل ذره و 12D نفوذپذيري دوتايي بين حلال و ماده حـل شـدني مـي باشـد كـه از
رابطهTakahashi محاسبه شده است[32]. در اين تحقيق بازدهي به صورت وزن روغـن اسـتخراج شده به وزن نمونه اوليه تعريف گرديده و در نمودارهاي بازدهي، اثر پارامترهاي مختلفي چون ميزان جريان حلال، دما، فشار و اندازه ذره بررسي شده است كه در بيشتر موارد مدل جواب هاي نزديكـيبا داده هاي آزمايشگاهي دارد جز در موارد ذرات كوچك زنجبيل كه فرض كروي بـودن بـراي آنهـامناسب نبوده و اين ذرات با مدل SCM به خوبي شبيه سازي نشده اند.
يكي از قوي ترين مدلسازي هـا بـا اسـتفاده از مـدل هـسته كوچـك شـونده، مدلـسازي اسـتخراج روغن هاي گياهي به وسيله ايكاني و همكارانش[31] مي باشد. ايـن مـدل بـر اسـاس موازنـه جـرمديفرانسيلي در فازه اي جامد و سيال فوق بحراني فرض گرديده است. از آنجايي كـه در فرآينـدهايفوق بحراني اين تصور وجود دارد كه مكانيسم انتقال مشابه با عمليات استخراج با اسـتفاده از گـاز ومايع مي باشد از اين رو پراكندگي محوري ممكن است يك اثر مهـم در بـستر ثابـت داشـته باشـد.
آنها با استفاده از داده هاي آزمايشگاهي كهReverchon [ 36 و 35] وsovova [37] براي چهـارگياه مختلف بدست آورده بودند مدلسازي خود را انجام داده و نتايج قابل قبولي را كسب كردند كـهدر جدول (2- 1) مشاهده مي شود[31].

همانطور كه مشاهده مي شود در استخراج روغن از برگ هاي نعناع هر چه اندازه آنها كوچكتر شـودبازدهي استخراج افزايش مي يابد كه ايـن اثـر بـه علـت كوتـاه شـدن مـسير نفـوذ در داخـل گيـاه مي باشد . همچنين در استخراج از دانه هاي زيره سياه مشخص اسـت كـه بـا افـزايش فـشار ميـزانبازدهي افزايش قابل توجهي داشته است كه علت عمده آن افزايش دانسيته حلال و قابليت حلاليـتآن مي باشد.
روابطي كه آنها براي محاسبه ضريب انتقـال جـرم و ضـريب پراكنـدگي محـوري در سيـستم خـوداستفاده كردند به صورت زير مي باشد:
به طوريكه Sh عدد بي بعد شروود،Re عدد بي بعد رينولدز،Sc عـدد بـي بعـد اشـميت،d p قطـرذره،Pe عدد بي بعد پكلت، 0U سرعت ظاهري سيال وε تخلخل دانه است.

Tezel و همكارانش[29] در مدلسازي به روش هسته كوچك شونده حالت خاصي را بـراي دانـه در نظر گرفتند كه به آن سيستم چند جزئي1 گفته مي شود. آن ها فرض كردند دانه بـه دو ناحيـه 1 و2 تقسيم مي شود به طوريكه ناحيه 1 شامل دو هسته داخلي و خارجي است كه جـزء 1 در هـستهخارجي و جزء 2 در هسته داخلي قرار دارد. همچنين ناحيه 2 جايي است كه قـبلا عـاري از روغـنشده و جاي آن را سيال پر كرده است. هر دو هسته داخلي و خارجي با سرعت هاي مختلف كوچك مي شوند به طوريكه اجزاء سبك تر كه قابليت حلاليت بيـشتري دارنـد (جـزء 1) زودتـر از مـاتريس

1- Multi-component system
جامد جدا شده و سريعتر از اجزاء سنگينتر (جزء 2) جذب حلال مي گردند. موازنـه جـرم بـي بعـد بر روي غلظت فاز سيال در اين مدل مشابه با معادله كلي موازنه جرم در مدلSCM اسـت بـا ايـنتفاوت كه در اين سيستم دو جزء متفاوت وجود دارد .


مقطع : کارشناسی ارشد

قیمت 25 هزار تومان

خرید فایل pdf به همراه فایلword

قیمت:35هزار تومان