چکیده: 

این پایان نامه با هدف بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازی بـر افـزایش خلاقیـت و پیشـرفت تحصـیلیدرس تعلیمات اجتماعی دانش آموزان پسر سـال  دوم دوره ی راهنمـایی شهرسـتان بـویین زهـرا90-91  انجـامشده است.

نمونه این پژوهش شامل42 نفر دانش آموز پسر سال دوم راهنمایی (22نفرگروه آزمایش و20نفرگروه گواه) بوده که ازبین مدارس راهنمایی شهرستان بویین زهرا یک  مدرسه انتخاب شد، و سپس 2کلاس برای حجم نمونه انتخاب شدکه دانش آموزان آن به صورت تصادفی در 2کلاس گواه(20نفر) و آزمایش(22 نفر) درساعات تدریس تعلیمات اجتماعی جای داده شدند. از دو گروه پیش آزمون خلاقیت و پیشرفت تحصیلی اجرا شد. گروه آزمایش به طور جداگانه 12 جلسه ی 45 دقیقه ای روش تدریس بدیعه پردازی دریافت کردند و پس از طی این دوره ی آموزشی از دو گروه پس آزمون خلاقیت و پیشرفت تحصیلی گرفته شد. به منظور تجزیه تحلیل داده ها از روشهای آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) ودر بخش استنباطی از تحلیل کواریانس استفاده شدکه نتایج آن به شرح زیر است:

روش تدریس بدیعه پردازی باعث  افزایش خلاقیت دانش آموزان شده است.

روش تدریس بدیعه پردازی بر میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس تعلیمات اجتماعی تاثیر مثبت دارد.

روش تدریس بدیعه پردازی باعث افزایش میزان مولفه های خلاقیت (سیالی،ابتکار، بسط و انعطاف پذیری) دانش آموزان شده است.

کلید واژه ها: روش تدریس، بدیعه پردازی، تعلیمات اجتماعی، خلاقیت، پیشرفت تحصیلی

فهرست مطالب 

فصل اول: کلیات پژوهش…………………………………………………………………………………………………….1

1-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………….2

1-2- عنوان تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….3

1-3- بیان مساله…………………………………………………………………………………………………………………4

1-4- ضرورت و اهمیت تحقیق…………………………………………………………………………………………………..6

1-5- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………9

1-5-1- اهداف کلی………………………………………………………………………………………………………………9

1-5-2- اهداف جزئی…………………………………………………………………………………………………………….9

1-6- سوالات یا فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………….9

1-6-1- فرضیه اصلی تحقیق………………………………………………………………………………………………………9

1-6-2-فرضیه های فرعی تحقیق……………………………………………………………………………………………….10

1-7- تعریف واژه ها، مفاهیم و متغیرها…………………………………………………………………………………………10

1-7-1- روش تدریس……………………………………………………………………………………………………………….10

1-7-2- بدیعه پردازی………………………………………………………………………………………………………………..10

1-7-3- خلاقیت………………………………………………………………………………………………………………………11

1-7-4- سیالی………………………………………………………………………………………………………………………..12

1-7-5- ابتکار……………………………………………………………………………………………………………………………12

1-7-6- انعطاف پذیر……………………………………………………………………………………………………………………12

1-7-7-بسط………………………………………………………………………………………………………………………………12

1-7-8- پیشرفت تحصیلی………………………………………………………………………………………………………………13

1-7-9- تعلیمات اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………..13

فصل دوم: مروری بر ادبیات پژوهش…………………………………………………………………………………………….14 

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………….15

2-1- خلاقیت……………………………………………………………………………………………………………………………..15

2-1-1- تعریف خلاقیت…………………………………………………………………………………………………………………..15

2-1-2- تاریخچه ی خلاقیت……………………………………………………………………………………………………………..16

2-1-3- ماهیت خلاقیت…………………………………………………………………………………………………………………..17

2-1-4- ویژگی های خلاقیت……………………………………………………………………………………………………………..17

2-1-5- روشهای مختلف خلاقیت………………………………………………………………………………………………………..18

2-1-6- نظریه های مرتبط با خلاقیت……………………………………………………………………………………………………..18

2-1-7- فرایند خلاقیت ………………………………………………………………………………………………………………………19

2-1-8- ویژگی های افراد خلاق …………………………………………………………………………………………………………..20

2-1-9- نقش خانواده در رشد خلاقیت ……………………………………………………………………………………………………21

2-1-10- شرایط تحقق خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………….22

2-1-11- موانع پرورش خلاقیت ……………………………………………………………………………………………………………..22

2-1-12- اهداف آموزش خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………….23

2-1-13- نقش تدریس در پرورش خلاقیت ………………………………………………………………………………………………….23

2-2- عناصر برنامه ی درسی ………………………………………………………………………………………………………………..23

2-2-1- عناصر اصلی برنامه درسی ………………………………………………………………………………………………………….24

2-2-2- نقش و جایگاه روش تدریس در برنامه ی درسی ………………………………………………………………………………..24

2-3- روش تدریس ……………………………………………………………………………………………………………………………..25

2-3-1- انواع روش تدریس ……………………………………………………………………………………………………………………..26

2-3-2- تفاوت بین تدریس و یادگیری ………………………………………………………………………………………………………….28

2-3-3- رویکردهای یادگیری …………………………………………………………………………………………………………………….28

2-3-3-1-رویکرد رفتاری و تدریس نتیجه- مدار………………………………………………………………………………………………….28

2-3-3-2- انتقاد رویکرد رفتارگرایی………………………………………………………………………………………………………………….29

2-3-3-3- رویکرد شناختی و تدریس فرایند- مدار……………………………………………………………………………………………….29

2-3-4- عوامل موثر در روش تدریس…………………………………………………………………………………………………………………29

2-3-5- اهمیت انتخاب روش تدریس مناسب……………………………………………………………………………………………………….31

2-4- روش تدریس بدیعه پردازی… …………………………………………………………………………………………………………………..31

2-4-1- فرض هایی که جریان بدیعه پردازی را به وجود می آورند…………………………………………………………………………..32

2-4-2- پایه های روش تدریس بدیعه پردازی………………………………………………………………………………………………………33

2-4-3- قیاس ها در روش تدریس بدیعه پردازی…………………………………………………………………………………………………..33

2-4-4- ویژگیهای قیاسهای موثر…………………………………………………………………………………………………………………….34

2-4-5- راهبردهای الگوی بدیعه پردازی……………………………………………………………………………………………………………..35

2-4-6- مراحل اجرای الگوی بدیعه پردازی…………………………………………………………………………………………………………35 

2-4-7- سیستم اجتماعی روش تدریس بدیعه پردازی…………………………………………………………………………………………….38

2-4-8- اصول واکنش معلم در روش تدریس بدیعه پردازی……………………………………………………………………………………38

2-4-9- کاربرد الگوی بدیعه پردازی………………………………………………………………………………………………………………… 38

2-4-10- مزایای روش تدریس بدیعه پردازی………………………………………………………………………………………………………39

2-5- پیشرفت تحصیلی…………………………………………………………………………………………………………………………………….39

2-5-1- عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………………………………………………………..40

2-6- تعلیمات اجتماعی(مطالعات اجتماعی) …………………………………………………………………………………………………………40

2-6-1- تعریف تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………40

2-6-2- هدف تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………..42

2-6-3- برنامه درسی مطالعات اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………43

2-6-4- ضرورت برنامه درسی مطالعات اجتماعی………………………………………………………………………………………………….43

2-6-5- اصول و معیارهای حاکم بر برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی……………………………………………………………………..44

2-6-6- رویکردهای برنامه درسی مطالعات اجتماعی……………………………………………………………………………………………..47

2-6-6-1- رویکرد عام…………………………………………………………………………………………………………………………………….47

2-6-6-2- رویکردهای خاص…………………………………………………………………………………………………………………………..49

2-6-7- اهمیتآموزشتعلیماتاجتماعیدردورهیراهنمایی تحصیلی…………………………………………………………………………………51

2-6-8- توجه به جامعه پذیری(اجتماعی کردن) در برنامه ی درسی…………………………………………………………………………..51

2-6-9- هدف های جامعه پذیری……………………………………………………………………………………………………………………….52

2-6-10- توجه به نقش های اجتماعی در برنامه درسی……………………………………………………………………………………………53

2-6-11- مضامین شورای ملی علوم اجتماعی……………………………………………………………………………………………………….53

2-6-12- هدف کلی درس های اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………55

2-6-13- اهداف کلی درس تعلیمات اجتماعی دوره ی راهنمایی………………………………………………………………………………..56

2-6-14- اهداف تعلیمات اجتماعی پایه دوم دوره ی راهنمایی……………………………………………………………………………………56

2-6-15- شیوه های ارزشیابی تعلیمات اجتماعی……………………………………………………………………………………………………58

2-6-15-1- اصول و مبانی ارزشیابی……………………………………………………………………………………………………………………58

2-7- پیشینه ی تحقیقات داخل و خارج کشور………………………………………………………………………………………………………59

2-7-1- تحقیقات انجام شده داخل کشور در مورد تأثیر روش تدریس بر خلاقیت………………………………………………………………..59

2-7-2- تحقیقات انجام شده خارج کشور در مورد تاثیر روش تدریس بر خلاقیت ……………………………………………………..61

2-7-3- تحقیقات انجام شده داخل کشور در مورد تاثیر روش تدریس برپیشرفت تحصیلی……………………………………………61

2-7-4- تحقیقات انجام شده خارج کشور در موردتاثیر روش تدریس برپیشرفت تحصیلی……………………………………………62

2-7-5- تحقیقات انجام شده در داخل کشور در مورد تأثیر روش تدریس بر خلاقیت و پیشرفت تحصیلی………………………..62

2-7-6- تحقیقات انجام شده ی خارج کشور در مورد تأثیر روش تدریس بر خلاقیت و پیشرفت تحصیلی………………………..63

2-7-7- نقد وبررسی تحقیقهای داخل وخارج کشور…………………………………………………………………………………………….64

2-8- نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………….65

فصل سوم: روش شناسی………………………………………………………………………………………………………………………………66 

3-1- طرح پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………….67

3-2- جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………………………………….68

3-3- نمونه گیری (حجم نمونه و روش محاسبه) …………………………………………………………………………………………………. 68

3-4- مراحل انجام تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………….68

3-4-1- نحوهی اجرای تدریس………………………………………………………………………………………………………………………….69

3-4-2- اجرای پیش آزمون برای گروه آزمایش وگروه گواه………………………………………………………………………………….69

3-4-3- اجرای الگوی بدیعه پردازی برای گروه آزمایش…………………………………………………………………………………..69

3-4-4- اجرای پس آزمون برای گروه آزمایش وگروه گواه…………………………………………………………………………………..70

3-5- ابزار گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………………………………..70

3-5-1- پرسشنامه خلاقیت عابدی…………………………………………………………………………………………………………..70

3-5-1-2- پایایی آزمون خلاقیت عابدی……………………………………………………………………………………………………….71

3-5-1-3- روایی آزمون خلاقیت عابدی………………………………………………………………………………………………………..71

3-5-1-3-1- همبستگی گشتاوری…………………………………………………………………………………………………………….71

3-5-1-3-2- تحلیل عوامل تاییدی………………………………………………………………………………………………………………71

3-5-2-آزمون پیشرفت تحصیلی تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………….72

3-5-2-1- شیوه ی نمره گذاری…………………………………………………………………………………………………………………72

3-5-2-2- پایایی آزمون پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………………………………………………..72

3-5-2-3- روایی آزمون پیشرفت تحصیلی………………………………………………………………………………………………………73

3-6- روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………………….73

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………74 

4-1- تحلیل توصیفی دادهها………………………………………………………………………………………………………………………………75

4-2- بررسی فرضیههای تحقیق وارائه نتایج…………………………………………………………………………………………………………..78

4-2-3- فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………79

4-2-3-1- فرضیه های اصلی تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………..79

4-2-3-2- فرضیههای فرعی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….81

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………84 

5-1- خلاصه نتایج تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………85

5-2- تجزیه وتحلیل نتایج تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..86

5-3- نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………………………90

5-4- محدودیتها……………………………………………………………………………………………………………………………………………..91

5-5- پیشنهادهای پژوهشی………………………………………………………………………………………………………………………………92

5-6- پیشنهادهای عملی…………………………………………………………………………………………………………………………………….92

منابع و مأخذ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..94 

پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….99

 فهرست جداول 

جدول3-1 :  طرح پیش آزمون-پس آزمون………………………………………………………………………………………………………….67

جدول3-2 : محتوای تدریس شده تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………………69 

جدول3-3 : مشخصات سوالهای پرسشنامه خلاقیت عابدی……………………………………………………………………………………..70

جدول3-4 :  فرم امتیاز پرسشنامه خلاقیت عابدی……………………………………………………………………………………………………70

جدول4- 1: ویژگی های جمعیت شناختی گروه آزمایش و گواه………………………………………………………………………………75

جدول4-2 : میانگین و انحراف استاندارد نمره خلاقیت و مؤلفههای آن در گروه آزمایش و گواه……………………………………75

جدول4-3 : میانگین وانحراف استاندارد نمره پیشرفت تحصیلی در گروه آزمایش و گواه………………………………………………77

جدول4-4 : آزمون همگنی واریانسها، آزمون باکس…………………………………………………………………………………………….79

جدول4-5 : آزمون همگنی واریانس ها، تست لوین……………………………………………………………………………………………….79

جدول4-6 : نتایج تحلیل کوواریانس خلاقیت در گروه آزمایش وگواه………………………………………………………………………80

جدول4-7: نتایج تحلیل کوواریانس پیشرفت تحصیلی در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………………..80

جدول4-8 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه سیالی در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………………………81

جدول4-9 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه ابتکار در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………………………82

جدول4-10 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه انعطاف پذیری در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………..82

جدول 4-11 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه بسط در گروه آزمایش وگواه………………………………………………………………..83 

فهرست نمودارها 

نمودار 4-1 : مقایسه میانگین نمرات گروههای آزمایش وگواه در پیش آزمون-پس آزمون خلاقیت……………………………….76

نمودار 4-2 : مقایسه میانگین نمرات گروه گواه وآزمایشی در پیش آزمون-پس آزمون پیشرفت تحصیلی…………………………78

فهرست پیوست ها

پیوست1: نمونه ی اول طرح روش تدریس بدیعه پردازی در درس تعلیمات اجتماعی………………………………………………….100

پیوست2: نمونه ی دوم طرح روش تدریس بدیعه پردازی در درس تعلیمات اجتماعی………………………………………………….103

پیوست3:آزمون خلاقیت عابدی………………………………………………………………………………………………………………………..106

پیوست4: سوالات پیش آزمون تعلیمات اجتماعی سال دوم راهنمایی……………………………………………………………………….114

پیوست5: سوالات پس آزمون تعلیمات اجتماعی دوم  راهنمایی ……………………………………………………………………………..118

فصل اول 

        کلیات پژوهش 

11 مقدمه

با توجه به دنیای به سرعت در حال تغییر و تحول، کودکان و نوجوانان احتیاج دارند برای رویارویی با مشکلات ومسائل زندگی روزمره، تفکرخلاق و عمل کردن خلاقانه را بیا موزند تا بتوانند برای زندگی در جامعه آماده شوند. اگر قرار باشد آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان را برای زندگی در چنین محیطی تربیت نماید، باید آن ها را به گونه ای تربیت کند تا بتوانند در جامعه، نقش کارآمد و مناسبی را ایفا کنند و بتوانند در ارتباط با خانواده، گروه ها و سایر نهاد های اجتماعی و همچنین در تصمیم گیری ها به درستی عمل کنند و با ایده و اندیشه ی نو مشکلات را حل کنند. 

ملت های پیشرفته معتقد هستند که امروز به جای فروش کالا باید به تولید دانش فنی و به جای داشتن اندیشه ای مصرفی به تولید اندیشه های بدیع اقدام کنیم. اولین شرط اجرای چنین سیاستی، ایجاد زمینه های مناسب برای پرورش خلاقیت هاست. برای انجام این مهم باید هدفهای آموزشی یک جامعه حامل پیام های خلاق باشد. بسیاری از متفکران معتقدند که در دنیای پر تغییر قرن بیستم، آموزش آفرینندگی و ایجاد قدرت خلاقیت در دانش آموزان سنگین ترین و مهمترین مسئولیت پرورشی آموزشگاههاست (مفیدی ، 1383، ص42).

خلاقیت یک ویژگی مطلوب انسانی است که مدارس بایـد بـرای آمـوزش و یـا پـرورش آن جـدیت نشـاندهند. آموزش خلاقیت و یا تربیت تفکر خلاق، به عنوان یکـی از هـدف هـای اساسـی و شـناخته شـده تعلـیم وتربیت، همیشه از حمایت عمومی برخوردار بوده است (منطقی ،1380).

بنابراین خلاقیت  به عنوان یکی از هـدف هـای تعلـیم و تربیـت بایـد د ر آمـوزش دروس از جملـه آمـوزشمطالعات اجتماعی به کار برده شود.

آموزش مطالعات اجتماعی با توجه به رویکرد نهفته در آن یعنی تربیت اجتماعی و شهروندی و پیوند بسـیارنزدیک آن با زندگی روزمره، چنان چه با روش های موثر و جـذاب و متناسـب بـا ظرفیـت هـای روانـی دانـشآم وزان ارائ ه ش ود، م ی توان د ب ه م وثرترین ح وزه ی ادگیری و درس م ورد علاق ه دان ش آم وزان تب دیلگردد(راهنمای برنامه درسی مطالعات اجتماعی،1388).

مطالعات اجتماعی حوزه ای است که از انسـان و تعامـل او بـا محـیط هـای اجتمـاعی، فرهنگـی و طبیعـی وتحولات زندگی بشر در گذشـته، حـال و آینـده و جنبـه هـای گونـاگون آن (سیاسـی و اقتصـادی، فرهنگـی ومحیطی) بحث می کند (راهنمای برنامه درسی مطالعات اجتماعی ،1388).

با پیشرفت علوم و فنون و پیچیده شدن جوامع، نیازهای فردی و اجتمـاعی نیـز پیچیـده مـی شـوند. ارضـاینیازهـای پیچیـده احتیـاج بـه علـوم و فنـون پیچیـده دارد. کسـب ع لـوم و فنـون پیچیـده در سـایه ی روش هـایآموزشی پیچیده امکان پذیر است و دیگر نمی توان با روش هاس سنتی ، جامعه و افـراد آن را بـه سـوی یـکتحول پیچیده و پیشرفته سوق داد(شعبانی،1382).

درآموزش و پرورش نیز ارضای نیازهای پیچیده و جدید دانـش آمـوزان در سـایه ی روش هـای آموز شـینوین، خلاق و مناسب میسر است. یکی از این روش ها، روش تدریس بدیعه پردازی است.

روش تدریس بدیعه پردازی1 برای این تدوین یافته است تا انسان را به دنیای غیر منطقـی بکشـاند، یعنـی بـهوی فرصت ابتکار میدهد تا اشیاء، ابراز خویشتن ورویکرد به مسـائل را بـه راههـا ی جدیـدی  ببینـد . در الگـویبدیعه پردازی که به طور مستقیم با فکر وذهـن وابـداع سـروکار دارد، خلاقیـت از طریـق فعالیـت اسـتعاری بـهجریان آگاهانه تبدیل میگردد و از تشبیه و قیاس استفاده میشود (جویس٢ ، 1388) .

اکنون پژوهش حاضر درصدد است تاثیر روش تدریس بدیعه پردازی را که از سوی کارشناسـان بـه عنـوانیک روش خلاق و فرایند مدار معرفی شده اسـت، در خلاقیـت و  پیشـرفت تحصـیلی دانـش آمـوزان در درس تعلیمات اجتماعی را مورد بررسی قرار دهد.

12– عنوان تحقیق:

بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازی در افزایش خلاقیت و پیشرفت تحصیلی درس تعلیمات اجتماعی دانش آموزان پسر سال دوم دوره ی راهنمایی شهرستان بویین زهرا در سال تحصیلی91-90.

13–  بیان مساله: 

تمدن بشر مرهون اندیشه ی خلّاّق آدمی بوده است و دوام آن نیز بـدون  بهـره  گیـری  از خلّاّقیـت  غیـر  ممکن خواهد بود که عالی ترین عملکرد ذهن انسان محسوب می شود. در وضـعیت  کنـونی ، خلاقیـت  نـه  یک ضرورت بلکه شرطی برای بقاست.  بنابراین، لازم است نظام آموزشـی  بـر  تربیـت  و پـرورش  افـرادی  تاکید کند که به حل خلّّاق مسا ئل پیش بینی ناپذیر قادر باشند(تورنس١،1373)       .

خلاقیت یک ویژگی مطلوب انسانی است که مدارس بایـد بـرای آمـوزش و یـا پـرورش آن جـدیت نشـاندهند. آموزش خلاقیت و یا تربیت تفکر خلاق، به عنوان یکـی از هـدف هـای اساسـی و شـناخته شـده تعلـیم وتربیت، همیشه از حمایت عمومی برخوردار بوده است (منطقی ،1380).

برای خلاقیت تعاریف زیادی شده که برخی از آن ها عبارتند از: خلاقیت، همان توانایی ترکیب ایـده هـا در یک روش منحصر به فرد و یا ایجاد پیوستگی بین ایده ها می باشد(روبینز٢،1991)

خلاقیت انجام دادن کاری نو است که از سوی گروهها یا افرادی مورد توجه قرار می گیرد، یـا  آنکـه  برای برآوردن نیازی استفاده می شود(آقازاده، 1388).

خلاقیت تولید ایده ها یا محصول نو و مبتکرانه اسـت کـه در برهـه ای از زمـان بـرای خـالق یـا بـرای شـخصدیگری رضایت بخش باشد. حتی اگر این ایده یا محصول را شخص دیگری کشف کرده باشـد و یـا آن را نـوو مبتکرانه محسوب نکند، باز خلاقیت وجود دارد(سیف،1383).

یانگ و چنگ٣ (2009) معتقدندکـه معلـم مـیتوانـد بـا ایجـاد موقعیـت هـا ی پویـا و  بـا اسـتفاده از شـیوههـا ی آموزشی خلاق زمینهی ظهور خلاقیت دانش آموزان را فـراهم کنـد، اسـتفادهی معلمـان از روشهـا ی خـلاق  تدریس منجر به رغبت بیشتر دانش آموزان به کلاس درس و در نتیجه پیشرفت تحصیلی خواهد شد.

پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یکـی از شـاخص هـای مهـم در ارزیـابی آمـوزش و پـرورش اسـت. تمـامکوشش های این نظام در واقع جامه ی عمل پوشاندن به این امر تلقی مـی شـود. بـه عبـارتی دیگـر جامعـه و بـهویژه نظام آموزش و پرورش به رشد و تکامل موفقیت آمیز دانش آموزان و جایگـاه آنـان درجامعـه علاقمنـد ونسبت به آن نگران است و انتظار دارد کودکان و دانش آمـوزان در جوانـب گونـاگون اعـم از ابعـاد شـناختی،عاطفی، شخصیتی، کسب مهارت ها و توانایی ها آن چنان که باید پیشرفت و تعالی یابند(حیـدری و همکـاران،

ازآن جا که امروزه »تربیت اجتماعی« وآماده ساختن افراد برای زندگی اجتماعی به یکـی از  مهـم  تـرین  نیازهای تعلیم و تربیت مبدل شده است، برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی به دلیل ویژگی ها و ماهیت آن، جایگـاه  خـاص  و مهمـی  در میـان  برنامـه  هـای  درسـی ، از منظـر تربیـت اجتمـاعی  و آمـوزش مهـارت هـا  و صلاحیت های مورد نیاز اجتماعی دارد و تلاش می شود این حوزه ی یادگیری از طریـق انتقـال و پـرورش  دانش ها، مهارت ها و نگرش های مورد نیاز، افراد را به گونـه  ای تربیـت  کنـد  تـا  بتواننـد  در جامعـه ، نقـش  کارآمد و مناسب را به خوبی ایفا کنند(راهنمای برنامه ی درسی مطالعات اجتماعی،1383).

تعلیمات اجتماعی یک ماده ی درسی است که هدف آن انتقال دانش ها، نگرش ها و مهـارت  هـایی  به فرد است که او را برای زندگی در جامعه آماده  می کند. لازمه ی زندگی اجتماعی، کسب دانشـهایی  در ارتباط با خانواده، گروه ها و نهادهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، خـدماتی ، دینـی  و فرهنگـی  اسـ ت. آگاهی از تکالیف و وظایف شهروندی، کسـب  مهـارت  در برقـرار ی ارتبـاط  بـا  افـراد  و گروههـا ، داشـتن  اعتماد به نفس، توانایی در تصمیم گیری، نقادی و تجزیه و تحلیل مسائل اجتماعی، از دیگر مقاصد برنامـه  ی تعلیمات اجتماعی است(ویژگی های کتاب های آموزشی تعلیمات اجتماعی،1383).

بدین ترتیب روشن می شود وظیفه اجتماعی کردن افراد یکی از کارکردها و از اهداف مهم آمـوزش  و پرور ش به ویژه در دوره متوسطه اسـ ت. اهـداف  آمـوزش  و پـرورش  معمـولاً  بـه  صـورت  مقاصـد  آرمـانی  نهادهای پرورشی جامعه و به وسیله برنامه ریزان در سطح وزارت آموزش و پرورش تعیـین  مـی  شـوند . ایـن  غایتها غالباً خط مشی فلسفی مورد نیاز برای تعیین هدف های اختصاصی آموزشی و ریز مواد درسـی  را بـه  دست می دهند(سیف،1373).

معلمان در کلاس های درس، از روش های تدریس گوناگونی بهره می گیرند. تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقایل معلم و شاگرد براساس طرح منظم/ هدف دار معلم برای ایجاد تغییر رفتـار درشـاگرد (شعبانی،1382).

یکی از ضروری ترین تحـولات در نظـام هـای آموزشـی، تحـول در نگـرش و روش تـدریس معلمـان نظـامآموزشی اسـت ، زیـرا نظریـه هـا و رویکردهـای تحـول آفـرین در آمـوزش و پـرورش ، بـا اسـتفاده درسـت ازراهبردهای یاددهی-یادگیری هویت می یابند(شعبانی،1387).

روش های تدریس را می توان به روش های فعال وغیر فعال تقسیم بندی نمود(یوسفی،1386).  روش های فعال تدریس  به گونه ای هستند که ذهن انسان در آن فعال است و معلم شرایط یادگیری را فراهم می کنـد  و مهارت های ذهنی و قابلیت های تفکر را تقویت می نماید. روابط میان گروهی و همکاری تقویـت  شـد ه، با حس اعتماد به نفس فردی، روحیه کاوشگری، مفهوم سازی، توضیح و تحلیل مسئله رشد کـرده ، شـاگرد  


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازی در افزایش خلاقیت و پیشرفت تحصیلی درس تعلیمات اجتماعی دانش آموزان پسرسال دوم دوره ي راهنمایی

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید