چکیده: 

این پایان نامه با هدف بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازي بـر افـزایش خلاقیـت و پیشـرفت تحصـیلیدرس تعلیمات اجتماعی دانش آموزان پسر سـال  دوم دوره ي راهنمـایی شهرسـتان بـویین زهـرا90-91  انجـامشده است.

نمونه این پژوهش شامل42 نفر دانش آموز پسر سال دوم راهنمایی (22نفرگروه آزمایش و20نفرگروه گواه) بوده که ازبین مدارس راهنمایی شهرستان بویین زهرا یک  مدرسه انتخاب شد، و سپس 2کلاس براي حجم نمونه انتخاب شدکه دانش آموزان آن به صورت تصادفی در 2کلاس گواه(20نفر) و آزمایش(22 نفر) درساعات تدریس تعلیمات اجتماعی جاي داده شدند. از دو گروه پیش آزمون خلاقیت و پیشرفت تحصیلی اجرا شد. گروه آزمایش به طور جداگانه 12 جلسه ي 45 دقیقه اي روش تدریس بدیعه پردازي دریافت کردند و پس از طی این دوره ي آموزشی از دو گروه پس آزمون خلاقیت و پیشرفت تحصیلی گرفته شد. به منظور تجزیه تحلیل داده ها از روشهاي آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) ودر بخش استنباطی از تحلیل کواریانس استفاده شدکه نتایج آن به شرح زیر است:

روش تدریس بدیعه پردازي باعث  افزایش خلاقیت دانش آموزان شده است.

روش تدریس بدیعه پردازي بر میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس تعلیمات اجتماعی تاثیر مثبت دارد.

روش تدریس بدیعه پردازي باعث افزایش میزان مولفه هاي خلاقیت (سیالی،ابتکار، بسط و انعطاف پذیري) دانش آموزان شده است.

کلید واژه ها: روش تدریس، بدیعه پردازي، تعلیمات اجتماعی، خلاقیت، پیشرفت تحصیلی

فهرست مطالب 

فصل اول: کلیات پژوهش…………………………………………………………………………………………………….1

1-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………….2

1-2- عنوان تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….3

1-3- بیان مساله…………………………………………………………………………………………………………………4

1-4- ضرورت و اهمیت تحقیق…………………………………………………………………………………………………..6

1-5- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………9

1-5-1- اهداف کلی………………………………………………………………………………………………………………9

1-5-2- اهداف جزئی…………………………………………………………………………………………………………….9

1-6- سوالات یا فرضیه هاي تحقیق…………………………………………………………………………………………….9

1-6-1- فرضیه اصلی تحقیق………………………………………………………………………………………………………9

1-6-2-فرضیه هاي فرعی تحقیق……………………………………………………………………………………………….10

1-7- تعریف واژه ها، مفاهیم و متغیرها…………………………………………………………………………………………10

1-7-1- روش تدریس……………………………………………………………………………………………………………….10

1-7-2- بدیعه پردازي………………………………………………………………………………………………………………..10

1-7-3- خلاقیت………………………………………………………………………………………………………………………11

1-7-4- سیالی………………………………………………………………………………………………………………………..12

1-7-5- ابتکار……………………………………………………………………………………………………………………………12

1-7-6- انعطاف پذیر……………………………………………………………………………………………………………………12

1-7-7-بسط………………………………………………………………………………………………………………………………12

1-7-8- پیشرفت تحصیلی………………………………………………………………………………………………………………13

1-7-9- تعلیمات اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………..13

فصل دوم: مروري بر ادبیات پژوهش…………………………………………………………………………………………….14 

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………….15

2-1- خلاقیت……………………………………………………………………………………………………………………………..15

2-1-1- تعریف خلاقیت…………………………………………………………………………………………………………………..15

2-1-2- تاریخچه ي خلاقیت……………………………………………………………………………………………………………..16

2-1-3- ماهیت خلاقیت…………………………………………………………………………………………………………………..17

2-1-4- ویژگی هاي خلاقیت……………………………………………………………………………………………………………..17

2-1-5- روشهاي مختلف خلاقیت………………………………………………………………………………………………………..18

2-1-6- نظریه هاي مرتبط با خلاقیت……………………………………………………………………………………………………..18

2-1-7- فرایند خلاقیت ………………………………………………………………………………………………………………………19

2-1-8- ویژگی هاي افراد خلاق …………………………………………………………………………………………………………..20

2-1-9- نقش خانواده در رشد خلاقیت ……………………………………………………………………………………………………21

2-1-10- شرایط تحقق خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………….22

2-1-11- موانع پرورش خلاقیت ……………………………………………………………………………………………………………..22

2-1-12- اهداف آموزش خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………….23

2-1-13- نقش تدریس در پرورش خلاقیت ………………………………………………………………………………………………….23

2-2- عناصر برنامه ي درسی ………………………………………………………………………………………………………………..23

2-2-1- عناصر اصلی برنامه درسی ………………………………………………………………………………………………………….24

2-2-2- نقش و جایگاه روش تدریس در برنامه ي درسی ………………………………………………………………………………..24

2-3- روش تدریس ……………………………………………………………………………………………………………………………..25

2-3-1- انواع روش تدریس ……………………………………………………………………………………………………………………..26

2-3-2- تفاوت بین تدریس و یادگیري ………………………………………………………………………………………………………….28

2-3-3- رویکردهاي یادگیري …………………………………………………………………………………………………………………….28

2-3-3-1-رویکرد رفتاري و تدریس نتیجه- مدار………………………………………………………………………………………………….28

2-3-3-2- انتقاد رویکرد رفتارگرایی………………………………………………………………………………………………………………….29

2-3-3-3- رویکرد شناختی و تدریس فرایند- مدار……………………………………………………………………………………………….29

2-3-4- عوامل موثر در روش تدریس…………………………………………………………………………………………………………………29

2-3-5- اهمیت انتخاب روش تدریس مناسب……………………………………………………………………………………………………….31

2-4- روش تدریس بدیعه پردازي… …………………………………………………………………………………………………………………..31

2-4-1- فرض هایی که جریان بدیعه پردازي را به وجود می آورند…………………………………………………………………………..32

2-4-2- پایه هاي روش تدریس بدیعه پردازي………………………………………………………………………………………………………33

2-4-3- قیاس ها در روش تدریس بدیعه پردازي…………………………………………………………………………………………………..33

2-4-4- ویژگیهاي قیاسهاي موثر…………………………………………………………………………………………………………………….34

2-4-5- راهبردهاي الگوي بدیعه پردازي……………………………………………………………………………………………………………..35

2-4-6- مراحل اجراي الگوي بدیعه پردازي…………………………………………………………………………………………………………35 

2-4-7- سیستم اجتماعی روش تدریس بدیعه پردازي…………………………………………………………………………………………….38

2-4-8- اصول واکنش معلم در روش تدریس بدیعه پردازي……………………………………………………………………………………38

2-4-9- کاربرد الگوي بدیعه پردازي………………………………………………………………………………………………………………… 38

2-4-10- مزایاي روش تدریس بدیعه پردازي………………………………………………………………………………………………………39

2-5- پیشرفت تحصیلی…………………………………………………………………………………………………………………………………….39

2-5-1- عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………………………………………………………..40

2-6- تعلیمات اجتماعی(مطالعات اجتماعی) …………………………………………………………………………………………………………40

2-6-1- تعریف تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………40

2-6-2- هدف تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………………..42

2-6-3- برنامه درسی مطالعات اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………43

2-6-4- ضرورت برنامه درسی مطالعات اجتماعی………………………………………………………………………………………………….43

2-6-5- اصول و معیارهاي حاکم بر برنامه ي درسی مطالعات اجتماعی……………………………………………………………………..44

2-6-6- رویکردهاي برنامه درسی مطالعات اجتماعی……………………………………………………………………………………………..47

2-6-6-1- رویکرد عام…………………………………………………………………………………………………………………………………….47

2-6-6-2- رویکردهاي خاص…………………………………………………………………………………………………………………………..49

2-6-7- اهمیتآموزشتعلیماتاجتماعیدردورهيراهنمایی تحصیلی…………………………………………………………………………………51

2-6-8- توجه به جامعه پذیري(اجتماعی کردن) در برنامه ي درسی…………………………………………………………………………..51

2-6-9- هدف هاي جامعه پذیري……………………………………………………………………………………………………………………….52

2-6-10- توجه به نقش هاي اجتماعی در برنامه درسی……………………………………………………………………………………………53

2-6-11- مضامین شوراي ملی علوم اجتماعی……………………………………………………………………………………………………….53

2-6-12- هدف کلی درس هاي اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………55

2-6-13- اهداف کلی درس تعلیمات اجتماعی دوره ي راهنمایی………………………………………………………………………………..56

2-6-14- اهداف تعلیمات اجتماعی پایه دوم دوره ي راهنمایی……………………………………………………………………………………56

2-6-15- شیوه هاي ارزشیابی تعلیمات اجتماعی……………………………………………………………………………………………………58

2-6-15-1- اصول و مبانی ارزشیابی……………………………………………………………………………………………………………………58

2-7- پیشینه ي تحقیقات داخل و خارج کشور………………………………………………………………………………………………………59

2-7-1- تحقیقات انجام شده داخل کشور در مورد تأثیر روش تدریس بر خلاقیت………………………………………………………………..59

2-7-2- تحقیقات انجام شده خارج کشور در مورد تاثیر روش تدریس بر خلاقیت ……………………………………………………..61

2-7-3- تحقیقات انجام شده داخل کشور در مورد تاثیر روش تدریس برپیشرفت تحصیلی……………………………………………61

2-7-4- تحقیقات انجام شده خارج کشور در موردتاثیر روش تدریس برپیشرفت تحصیلی……………………………………………62

2-7-5- تحقیقات انجام شده در داخل کشور در مورد تأثیر روش تدریس بر خلاقیت و پیشرفت تحصیلی………………………..62

2-7-6- تحقیقات انجام شده ي خارج کشور در مورد تأثیر روش تدریس بر خلاقیت و پیشرفت تحصیلی………………………..63

2-7-7- نقد وبررسی تحقیقهاي داخل وخارج کشور…………………………………………………………………………………………….64

2-8- نتیجه گیري…………………………………………………………………………………………………………………………………………….65

فصل سوم: روش شناسی………………………………………………………………………………………………………………………………66 

3-1- طرح پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………….67

3-2- جامعه آماري………………………………………………………………………………………………………………………………………….68

3-3- نمونه گیري (حجم نمونه و روش محاسبه) …………………………………………………………………………………………………. 68

3-4- مراحل انجام تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………….68

3-4-1- نحوهي اجراي تدریس………………………………………………………………………………………………………………………….69

3-4-2- اجراي پیش آزمون براي گروه آزمایش وگروه گواه………………………………………………………………………………….69

3-4-3- اجراي الگوي بدیعه پردازي براي گروه آزمایش…………………………………………………………………………………..69

3-4-4- اجراي پس آزمون براي گروه آزمایش وگروه گواه…………………………………………………………………………………..70

3-5- ابزار گردآوري اطلاعات…………………………………………………………………………………………………………………..70

3-5-1- پرسشنامه خلاقیت عابدي…………………………………………………………………………………………………………..70

3-5-1-2- پایایی آزمون خلاقیت عابدي……………………………………………………………………………………………………….71

3-5-1-3- روایی آزمون خلاقیت عابدي………………………………………………………………………………………………………..71

3-5-1-3-1- همبستگی گشتاوري…………………………………………………………………………………………………………….71

3-5-1-3-2- تحلیل عوامل تاییدي………………………………………………………………………………………………………………71

3-5-2-آزمون پیشرفت تحصیلی تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………….72

3-5-2-1- شیوه ي نمره گذاري…………………………………………………………………………………………………………………72

3-5-2-2- پایایی آزمون پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………………………………………………..72

3-5-2-3- روایی آزمون پیشرفت تحصیلی………………………………………………………………………………………………………73

3-6- روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………………….73

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………74 

4-1- تحلیل توصیفی دادهها………………………………………………………………………………………………………………………………75

4-2- بررسی فرضیههاي تحقیق وارائه نتایج…………………………………………………………………………………………………………..78

4-2-3- فرضیههاي تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………79

4-2-3-1- فرضیه هاي اصلی تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………..79

4-2-3-2- فرضیههاي فرعی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….81

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیري……………………………………………………………………………………………………………………84 

5-1- خلاصه نتایج تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………85

5-2- تجزیه وتحلیل نتایج تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..86

5-3- نتیجه گیري ……………………………………………………………………………………………………………………………………………90

5-4- محدودیتها……………………………………………………………………………………………………………………………………………..91

5-5- پیشنهادهاي پژوهشی………………………………………………………………………………………………………………………………92

5-6- پیشنهادهاي عملی…………………………………………………………………………………………………………………………………….92

منابع و مأخذ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..94 

پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….99

 فهرست جداول 

جدول3-1 :  طرح پیش آزمون-پس آزمون………………………………………………………………………………………………………….67

جدول3-2 : محتواي تدریس شده تعلیمات اجتماعی………………………………………………………………………………………………69 

جدول3-3 : مشخصات سوالهاي پرسشنامه خلاقیت عابدي……………………………………………………………………………………..70

جدول3-4 :  فرم امتیاز پرسشنامه خلاقیت عابدي……………………………………………………………………………………………………70

جدول4- 1: ویژگی هاي جمعیت شناختی گروه آزمایش و گواه………………………………………………………………………………75

جدول4-2 : میانگین و انحراف استاندارد نمره خلاقیت و مؤلفههاي آن در گروه آزمایش و گواه……………………………………75

جدول4-3 : میانگین وانحراف استاندارد نمره پیشرفت تحصیلی در گروه آزمایش و گواه………………………………………………77

جدول4-4 : آزمون همگنی واریانسها، آزمون باکس…………………………………………………………………………………………….79

جدول4-5 : آزمون همگنی واریانس ها، تست لوین……………………………………………………………………………………………….79

جدول4-6 : نتایج تحلیل کوواریانس خلاقیت در گروه آزمایش وگواه………………………………………………………………………80

جدول4-7: نتایج تحلیل کوواریانس پیشرفت تحصیلی در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………………..80

جدول4-8 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه سیالی در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………………………81

جدول4-9 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه ابتکار در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………………………82

جدول4-10 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه انعطاف پذیري در گروه آزمایش وگواه…………………………………………………..82

جدول 4-11 : نتایج تحلیل کوواریانس مولفه بسط در گروه آزمایش وگواه………………………………………………………………..83 

فهرست نمودارها 

نمودار 4-1 : مقایسه میانگین نمرات گروههاي آزمایش وگواه در پیش آزمون-پس آزمون خلاقیت……………………………….76

نمودار 4-2 : مقایسه میانگین نمرات گروه گواه وآزمایشی در پیش آزمون-پس آزمون پیشرفت تحصیلی…………………………78

فهرست پیوست ها

پیوست1: نمونه ي اول طرح روش تدریس بدیعه پردازي در درس تعلیمات اجتماعی………………………………………………….100

پیوست2: نمونه ي دوم طرح روش تدریس بدیعه پردازي در درس تعلیمات اجتماعی………………………………………………….103

پیوست3:آزمون خلاقیت عابدي………………………………………………………………………………………………………………………..106

پیوست4: سوالات پیش آزمون تعلیمات اجتماعی سال دوم راهنمایی……………………………………………………………………….114

پیوست5: سوالات پس آزمون تعلیمات اجتماعی دوم  راهنمایی ……………………………………………………………………………..118

فصل اول 

        کلیات پژوهش 

11 مقدمه

با توجه به دنیاي به سرعت در حال تغییر و تحول، کودکان و نوجوانان احتیاج دارند براي رویارویی با مشکلات ومسائل زندگی روزمره، تفکرخلاق و عمل کردن خلاقانه را بیا موزند تا بتوانند براي زندگی در جامعه آماده شوند. اگر قرار باشد آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان را براي زندگی در چنین محیطی تربیت نماید، باید آن ها را به گونه اي تربیت کند تا بتوانند در جامعه، نقش کارآمد و مناسبی را ایفا کنند و بتوانند در ارتباط با خانواده، گروه ها و سایر نهاد هاي اجتماعی و همچنین در تصمیم گیري ها به درستی عمل کنند و با ایده و اندیشه ي نو مشکلات را حل کنند. 

ملت هاي پیشرفته معتقد هستند که امروز به جاي فروش کالا باید به تولید دانش فنی و به جاي داشتن اندیشه اي مصرفی به تولید اندیشه هاي بدیع اقدام کنیم. اولین شرط اجراي چنین سیاستی، ایجاد زمینه هاي مناسب براي پرورش خلاقیت هاست. براي انجام این مهم باید هدفهاي آموزشی یک جامعه حامل پیام هاي خلاق باشد. بسیاري از متفکران معتقدند که در دنیاي پر تغییر قرن بیستم، آموزش آفرینندگی و ایجاد قدرت خلاقیت در دانش آموزان سنگین ترین و مهمترین مسئولیت پرورشی آموزشگاههاست (مفیدي ، 1383، ص42).

خلاقیت یک ویژگی مطلوب انسانی است که مدارس بایـد بـراي آمـوزش و یـا پـرورش آن جـدیت نشـاندهند. آموزش خلاقیت و یا تربیت تفکر خلاق، به عنوان یکـی از هـدف هـاي اساسـی و شـناخته شـده تعلـیم وتربیت، همیشه از حمایت عمومی برخوردار بوده است (منطقی ،1380).

بنابراین خلاقیت  به عنوان یکی از هـدف هـاي تعلـیم و تربیـت بایـد د ر آمـوزش دروس از جملـه آمـوزشمطالعات اجتماعی به کار برده شود.

آموزش مطالعات اجتماعی با توجه به رویکرد نهفته در آن یعنی تربیت اجتماعی و شهروندي و پیوند بسـیارنزدیک آن با زندگی روزمره، چنان چه با روش هاي موثر و جـذاب و متناسـب بـا ظرفیـت هـاي روانـی دانـشآم وزان ارائ ه ش ود، م ی توان د ب ه م وثرترین ح وزه ی ادگیري و درس م ورد علاق ه دان ش آم وزان تب دیلگردد(راهنماي برنامه درسی مطالعات اجتماعی،1388).

مطالعات اجتماعی حوزه اي است که از انسـان و تعامـل او بـا محـیط هـاي اجتمـاعی، فرهنگـی و طبیعـی وتحولات زندگی بشر در گذشـته، حـال و آینـده و جنبـه هـاي گونـاگون آن (سیاسـی و اقتصـادي، فرهنگـی ومحیطی) بحث می کند (راهنماي برنامه درسی مطالعات اجتماعی ،1388).

با پیشرفت علوم و فنون و پیچیده شدن جوامع، نیازهاي فردي و اجتمـاعی نیـز پیچیـده مـی شـوند. ارضـاينیازهـاي پیچیـده احتیـاج بـه علـوم و فنـون پیچیـده دارد. کسـب ع لـوم و فنـون پیچیـده در سـایه ي روش هـايآموزشی پیچیده امکان پذیر است و دیگر نمی توان با روش هاس سنتی ، جامعه و افـراد آن را بـه سـوي یـکتحول پیچیده و پیشرفته سوق داد(شعبانی،1382).

درآموزش و پرورش نیز ارضاي نیازهاي پیچیده و جدید دانـش آمـوزان در سـایه ي روش هـاي آموز شـینوین، خلاق و مناسب میسر است. یکی از این روش ها، روش تدریس بدیعه پردازي است.

روش تدریس بدیعه پردازي1 براي این تدوین یافته است تا انسان را به دنیاي غیر منطقـی بکشـاند، یعنـی بـهوي فرصت ابتکار میدهد تا اشیاء، ابراز خویشتن ورویکرد به مسـائل را بـه راههـا ي جدیـدي  ببینـد . در الگـويبدیعه پردازي که به طور مستقیم با فکر وذهـن وابـداع سـروکار دارد، خلاقیـت از طریـق فعالیـت اسـتعاري بـهجریان آگاهانه تبدیل میگردد و از تشبیه و قیاس استفاده میشود (جویس٢ ، 1388) .

اکنون پژوهش حاضر درصدد است تاثیر روش تدریس بدیعه پردازي را که از سوي کارشناسـان بـه عنـوانیک روش خلاق و فرایند مدار معرفی شده اسـت، در خلاقیـت و  پیشـرفت تحصـیلی دانـش آمـوزان در درس تعلیمات اجتماعی را مورد بررسی قرار دهد.

12– عنوان تحقیق:

بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازي در افزایش خلاقیت و پیشرفت تحصیلی درس تعلیمات اجتماعی دانش آموزان پسر سال دوم دوره ي راهنمایی شهرستان بویین زهرا در سال تحصیلی91-90.

13–  بیان مساله: 

تمدن بشر مرهون اندیشه ي خلّاّق آدمی بوده است و دوام آن نیز بـدون  بهـره  گیـري  از خلّاّقیـت  غیـر  ممکن خواهد بود که عالی ترین عملکرد ذهن انسان محسوب می شود. در وضـعیت  کنـونی ، خلاقیـت  نـه  یک ضرورت بلکه شرطی براي بقاست.  بنابراین، لازم است نظام آموزشـی  بـر  تربیـت  و پـرورش  افـرادي  تاکید کند که به حل خلّّاق مسا ئل پیش بینی ناپذیر قادر باشند(تورنس١،1373)       .

خلاقیت یک ویژگی مطلوب انسانی است که مدارس بایـد بـراي آمـوزش و یـا پـرورش آن جـدیت نشـاندهند. آموزش خلاقیت و یا تربیت تفکر خلاق، به عنوان یکـی از هـدف هـاي اساسـی و شـناخته شـده تعلـیم وتربیت، همیشه از حمایت عمومی برخوردار بوده است (منطقی ،1380).

براي خلاقیت تعاریف زیادي شده که برخی از آن ها عبارتند از: خلاقیت، همان توانایی ترکیب ایـده هـا در یک روش منحصر به فرد و یا ایجاد پیوستگی بین ایده ها می باشد(روبینز٢،1991)

خلاقیت انجام دادن کاري نو است که از سوي گروهها یا افرادي مورد توجه قرار می گیرد، یـا  آنکـه  براي برآوردن نیازي استفاده می شود(آقازاده، 1388).

خلاقیت تولید ایده ها یا محصول نو و مبتکرانه اسـت کـه در برهـه اي از زمـان بـراي خـالق یـا بـراي شـخصدیگري رضایت بخش باشد. حتی اگر این ایده یا محصول را شخص دیگري کشف کرده باشـد و یـا آن را نـوو مبتکرانه محسوب نکند، باز خلاقیت وجود دارد(سیف،1383).

یانگ و چنگ٣ (2009) معتقدندکـه معلـم مـیتوانـد بـا ایجـاد موقعیـت هـا ي پویـا و  بـا اسـتفاده از شـیوههـا ي آموزشی خلاق زمینهي ظهور خلاقیت دانش آموزان را فـراهم کنـد، اسـتفادهي معلمـان از روشهـا ي خـلاق  تدریس منجر به رغبت بیشتر دانش آموزان به کلاس درس و در نتیجه پیشرفت تحصیلی خواهد شد.

پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یکـی از شـاخص هـاي مهـم در ارزیـابی آمـوزش و پـرورش اسـت. تمـامکوشش هاي این نظام در واقع جامه ي عمل پوشاندن به این امر تلقی مـی شـود. بـه عبـارتی دیگـر جامعـه و بـهویژه نظام آموزش و پرورش به رشد و تکامل موفقیت آمیز دانش آموزان و جایگـاه آنـان درجامعـه علاقمنـد ونسبت به آن نگران است و انتظار دارد کودکان و دانش آمـوزان در جوانـب گونـاگون اعـم از ابعـاد شـناختی،عاطفی، شخصیتی، کسب مهارت ها و توانایی ها آن چنان که باید پیشرفت و تعالی یابند(حیـدري و همکـاران،

ازآن جا که امروزه »تربیت اجتماعی« وآماده ساختن افراد براي زندگی اجتماعی به یکـی از  مهـم  تـرین  نیازهاي تعلیم و تربیت مبدل شده است، برنامه ي درسی مطالعات اجتماعی به دلیل ویژگی ها و ماهیت آن، جایگـاه  خـاص  و مهمـی  در میـان  برنامـه  هـاي  درسـی ، از منظـر تربیـت اجتمـاعی  و آمـوزش مهـارت هـا  و صلاحیت هاي مورد نیاز اجتماعی دارد و تلاش می شود این حوزه ي یادگیري از طریـق انتقـال و پـرورش  دانش ها، مهارت ها و نگرش هاي مورد نیاز، افراد را به گونـه  اي تربیـت  کنـد  تـا  بتواننـد  در جامعـه ، نقـش  کارآمد و مناسب را به خوبی ایفا کنند(راهنماي برنامه ي درسی مطالعات اجتماعی،1383).

تعلیمات اجتماعی یک ماده ي درسی است که هدف آن انتقال دانش ها، نگرش ها و مهـارت  هـایی  به فرد است که او را براي زندگی در جامعه آماده  می کند. لازمه ي زندگی اجتماعی، کسب دانشـهایی  در ارتباط با خانواده، گروه ها و نهادهاي سیاسی، اقتصادي، اجتماعی، خـدماتی ، دینـی  و فرهنگـی  اسـ ت. آگاهی از تکالیف و وظایف شهروندي، کسـب  مهـارت  در برقـرار ي ارتبـاط  بـا  افـراد  و گروههـا ، داشـتن  اعتماد به نفس، توانایی در تصمیم گیري، نقادي و تجزیه و تحلیل مسائل اجتماعی، از دیگر مقاصد برنامـه  ي تعلیمات اجتماعی است(ویژگی هاي کتاب هاي آموزشی تعلیمات اجتماعی،1383).

بدین ترتیب روشن می شود وظیفه اجتماعی کردن افراد یکی از کارکردها و از اهداف مهم آمـوزش  و پرور ش به ویژه در دوره متوسطه اسـ ت. اهـداف  آمـوزش  و پـرورش  معمـولاً  بـه  صـورت  مقاصـد  آرمـانی  نهادهاي پرورشی جامعه و به وسیله برنامه ریزان در سطح وزارت آموزش و پرورش تعیـین  مـی  شـوند . ایـن  غایتها غالباً خط مشی فلسفی مورد نیاز براي تعیین هدف هاي اختصاصی آموزشی و ریز مواد درسـی  را بـه  دست می دهند(سیف،1373).

معلمان در کلاس هاي درس، از روش هاي تدریس گوناگونی بهره می گیرند. تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقایل معلم و شاگرد براساس طرح منظم/ هدف دار معلم براي ایجاد تغییر رفتـار درشـاگرد (شعبانی،1382).

یکی از ضروري ترین تحـولات در نظـام هـاي آموزشـی، تحـول در نگـرش و روش تـدریس معلمـان نظـامآموزشی اسـت ، زیـرا نظریـه هـا و رویکردهـاي تحـول آفـرین در آمـوزش و پـرورش ، بـا اسـتفاده درسـت ازراهبردهاي یاددهی-یادگیري هویت می یابند(شعبانی،1387).

روش هاي تدریس را می توان به روش هاي فعال وغیر فعال تقسیم بندي نمود(یوسفی،1386).  روش هاي فعال تدریس  به گونه اي هستند که ذهن انسان در آن فعال است و معلم شرایط یادگیري را فراهم می کنـد  و مهارت هاي ذهنی و قابلیت هاي تفکر را تقویت می نماید. روابط میان گروهی و همکاري تقویـت  شـد ه، با حس اعتماد به نفس فردي، روحیه کاوشگري، مفهوم سازي، توضیح و تحلیل مسئله رشد کـرده ، شـاگرد  


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازی در افزایش خلاقیت و پیشرفت تحصیلی درس تعلیمات اجتماعی دانش آموزان پسرسال دوم دوره ي راهنمایی

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید