چکیده:

هدف اساسی این تحقیق تعیین معیارهای مناسب طراحی فضای باز هنرستان های دخترانه با رویکرد رشد خلاقیت است در این پژوهش از روش پیمایشی استفاده شده است. در مرحله ی اول سه عامل انگیزش،کنجکاوی و ابتکار از عوامل اصلی موثر بر خلاقیت انتخاب شد و از طریق مصاحبه با 16 نفر از متخصصان و اساتید دانشگاه و جامعه مهندسان سازمان نوسازی و مدارس،معیارهای طراحی که بر این سه عامل می توانند موثر باشند تعیین گردید و پرسشنامه ای در قالب فرضیه ها حاوی 40 سوال به صورت طیف لیکرت تهیه و تنظیم شد و 125 هنرآموز به شیوه نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای به این پرسشنامه ها پاسخ دادند. داده های بدست آمده با استفاده از نرم افزار آماری spss، به مقتضای نوع متغیرها و ارتباط آنها با یکدیگر توسط آزمون های فوق، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته; نتایج زیر بدست آمده است:

  1. تنوع نور (استفاده از شیشه رنگی، نورپردازی متنوع و کاهش شدت نور با ساخت دیوارهای مشبک)، تنوع مصالح بکارگیری شده در محوطه،تنوع ابعاد در محوطه،تنوع مبلمان و فضا در محوطه و تنوع منظر در محوطه (همچون استفاده از آب،آبشار،فواره،جوی یا حوضچه کم عمق، استفاده از گیاهانی (مثل مو چسب) که سطح دیوار محوطه را می پوشانند.) در ارتقاء خلاقیت هنرجو موثر است.
  2. رعایت اصل محرمیت در محوطه (انجام اقداماتی چون طراحی ورودی هنرستان های دخترانه به صورت یک فضای مستقل، به نحوی که دید به حیاط مدرسه را محدود سازد،طراحی حیاط هنرستان دخترانه بنحوی که محرمیت آن با استفاده از درختان،نرده مشبک و گیاه بالارونده تامین گردد.استفاده از شیشه های رنگی در فضاهای نیمه باز (با در نظر گرفتن تجزیه نور به رنگ های مختلف)، به طوری که محرمیت فضا را تامین کند) در ارتقاء خلاقیت موثر است.
  3. تنوع پذیری عناصر طبیعی در محوطه (همانند استفاده از گیاهانی که در فصول مختلف رنگ یا شکل متنوع دارند) در ارتقاء خلاقیت هنرجو موثر است.
  4. ترکیب پذیری عناصر طبیعی در محوطه (همچون طراحی فضاهایی در کنار فضای سبز، برای استراحت هنرجویان، برگزاری بعضی از دروس کارگاهی( مثل نقاشی،طراحی و مانند آن) در حیاط مدرسه به نحوی که کارگاه ها با جوی یا فضای سبز از هم جدا شوند) در ارتقاء خلاقیت هنرجو موثر است.

کلیدواژه ها: فضای معماری،فضای باز،خلاقیت،نوجوان،هنرستان دخترانه.

فهرست مطالب

فصل اول: طرح مساله

مقدمه 2

” انقلاب اطلاعاتی و الکترونیکی و انفجار دانش امکان پیش بینی دانش های لازم برای برخورد موثر با شرایط محیطی را با مشکل روبرو ساخته است. لذا اندیشمندان و محققان راه چاره را در توجه به خلاقیت ها و توانمندی های فکری بشر دانسته اند.” (حسینی ،1386،ص ص.147-168) در مورد تعریف خلاقیت و پیش نیازهای آن اظهار نظرهای متنوعی وجود دارد.” به اعتقاد گیلفورد خلاقیت نوعی توانایی فکری است، که در آن اطلاعات گذشته به هم نزدیک می شود و محصولی جدید ایجاد می کند.” (آرمند،1373،ص ص.100-103)

از جمله مطالعاتی که در زمینه خلاقیت و نقش محیط در آن شده است می توان به تحقیق هنسی و آمابیل اشاره کرد. تحقیقات آنها نشان داده است که “عوامل اجتماعی و محیطی نقش اصلی را در کار خلاق ایفا می کنند. بین انگیزه های شخصی و خلاقیت ارتباط قوی وجود دارد که قسمت زیادی از این گرایش را محیط اجتماعی یا حداقل جنبه های خاصی از محیط تعیین می کنند. روشن است محیطی که موجب تولید خلاق شود به آسانی ایجاد نمی گردد و وقتی محقق شود، باید مرتب تجدید شکل یافته و کنترل گردد. بنابر آنچه گفته شد، فرایند خلاقیت در ذهن شخص جدا از متغیرهای اجتماعی فرار نیست .” (محمدی،1390،ص3) ایجاد محیطی که بتواند تمام جنبه های شخصیتی فرد را رشد دهد مستلزم مدیریت و برنامه ریزی اصولی ست. در مورد محیط های اخلاق برای کودکان تحقیقات فراوانی صورت گرفته است ولی نوجوانان مورد توجه کمتری واقع شده اند. پژوهش های انجام شده در زمینه ویژگی های زیستی ، روانی و اجتماعی صاحبان تفکر واگرا، مخترعان و مبتکران حاکی از آن است که شکوفایی خلاقیت های ذهنی عمدتاً در دوران نوجوانی و جوانی پدیدار می شود.” در این فضای میانی- در فاصله میان طفل بودن و جوان گشتن- مدرسه نخستین مکانی است که به شکل گرفتن نوجوان اثرگذاری دارد و وی را در زمینه های گوناگون که هر یک دارای ارزشی ویژه اند تشخیص می بخشد.” (فلامکی،1386،ص ص.98-103)” دوره نوجوانی دوران رشد سریع جسمی و تحولات عاطفی و روانی و در واقع دوره انتقال بین کودکی به بزرگسالی است. به همین دلیل اکثر روانشناسان این دوران را دوران طوفانی و تنش شدید و نیز دوران توانایی فوق العاده جسمانی، عقلانی و عاطفی می دانند.” (گلچین و همکاران،1380،ص ص297-299) در کشور ما، نوجوانان مقطع تحصیلی متوسطه را معمولا در دبیرستان یا هنرستان سپری می کنند.” رشد و توسعه اقتصادی کشورها به میزان قابل توجهی از رشد و توسعه آموزشی تاثیر می پذیرد.” (ساخاروپولوس و پاترینوس،2004،ص ص.111-134)” نظام آموزش فنی و حرفه ای از اجزاء مهم نظام آموزش و پرورش کشورها، متصدی اصلی تربیت نیروی ماهر و نیمه ماهر در سطح پیش از دانشگاه است.” (تیلاک، 2002)، ماهیت رشته های فنی و حرفه ای ایجاب می کند که هنرجویان از خلاقیت کافی برخوردار باشند تا بتوانند به پیشرفت در رشته ی تحصیلی نایل آیند. ” محیط یک فضای آموزشی باید طوری با محیط طبیعی تنظیم شود که تشدید قدرت خلاقیت پژوهندگان توسط ایجاد امکانات فراوانی برای تغییر دادن عملکرد توسط خود دانش آموزان و واداشتن آنها به جستجوی صحیح در جهت یافتن راه حل های مورد استفاده انجام گیرد “. (هرندی، اکرامی،1377،ص30)” ما هر روزه شاهد ساخت و بهره برداری مدارس متعددی در کشورمان هستیم. با نگاهی گذرا به طرح این مدارس متوجه می شویم اغلب دست اندرکاران، برنامه ریزان و طراحان ، مدرسه را در کلاس های درس خلاصه می بینند و گاهی با تغییر ابعاد فضاها کاربری های محدودی چون سالن اجتماعات، آزمایشگاه و آتلیه به آن می افزایند. فضای باز در چنین طرح هایی، چیزی جز یک قطعه زمین آسفالت شده اضافه مانده از ساخت و ساز نیست با چند وسیله محدود بازی و ورزش، و گاهی فضای سبزی در گوشه ی حیاط.” (سمیع آذر ،1379،ص 104-111) و با توجه به شرایط فرهنگی و مذهبی کشورمان، در مدارس دخترانه، همین قطعه زمین آسفالت شده هم اندک کارایی خود را (بدلیل اشراف) از دست می دهد. فضای باز هنرستان های دخترانه، علاوه بر اینکه باید مشکل اشراف را مرتفع می کند باید رسالت اصلی خود که همان ادامه ی فرآیند یادگیری است به انجام برساند و افرادی خلاق و متفکر را به جامعه تحویل دهد.

بیان مسئله 3

اهمیت و ضرورت پژوهش 4

اهداف پژوهش 5

سوالات پژوهش 5

تعریف مفهومی و عملیاتی واژگان 5

فصل دوم: مرری بر ادبیات پژوهش

2-1 مقدمه 9

چه در طبیعت و چه در اجتماع هیچ تحمل خلاقانه ای نمی تواند توسط انسانها حادث شود مگر آنکه آنها در وضعیت ذهنی خلاقانه ای قرار داشته باشند.(بوهم، 1381) در تعریف مدکور وضعیت ذهنی خلاقانه به ویژگی های شخصی، توانایی ذهنی ، عوامل فرهنگی و معنایی محیط و نیز عوامل کالبدی محیط پیرامونی باز می گردد. (شفایی، 1388) در پژوهش حاضر ادبیات تحقیق را در چهار بخش ماهیت خلاقیت ، رشد نوجوان، محیط هنرستان و محرمیت در هنرستان های دخترانه پی می گیریم.

2-2 خلاقیت 9

2-2-1 .تعریف خلاقیت 9

2-2-2. نظریه های مطرح شده درباره ی خلاقیت 11

2-2-3 .ابعاد خلاقیت 12

2-2-4 .ویژگی های فرد خلاق 14

2-2-5 .ویژگی های بیست گانه ی دانش آموزان خلاق 14

2-2-6 .عوامل موثر خلاقیت 15

2-3 . رشد نوجوان 16

2-3-1. ویژگی های رشد جسمانی در نوجوانان 17

2-3-2. ویژگی های خاص دختران 17

2-3-3. ویژگی های رشد شناختی(عقلانی) 17

2-3-4. رهنمودهایی برای محیط آموزشی در رابطه با ویژگی های شناختی 18

2-3-5. ویژگی های رشد عاطفی 18

2-3-6. خصوصیات عاطفی نوجوان 19

2-3-7. ویژگی های رشد اجتماعی نوجوان 19

2-3-8. ویژگی های خاص دختران 20

2-3-9. رهنمودهایی برای محیط آموزشی در رابطه به ویژگی های اجتماعی 20

2-3-10. رابطه ی خلاقیت و نوجوان 21

2-4-1. اهداف شاخه تحصیلی 22

2-4-2. اهمیت فضای باز در مدارس 23

2-4-3. کارکردهای فضای باز و نیمه باز در مدارس 24

2-4-4. روند یادگیری در فضای باز مدرسه 25

2-4-5. محرومیت فضاهای باز مدرسه 28

2-4-6. انگیزش های محیطی خلاقیت 29

2-4-7. رابطه فضای فیزیکی مدرسه با خلاقیت دانش آموزان نوجوان 30

2-5. پیشینه ی پژوهشی 33

فصل سوم : روش تحقیق

3-1. مقدمه  39

پی بردن به قاعده و نظم میان پدیده ها و رویدادها در علوم به سختی انجام می شود. اما می توان با روش مناسب به شناخت آن پرداخت. در پژوهش حاضر نیز بعد از ارائه فصل دوم و بررسی ادبیات نظری و پیشینه تحقیق، در فصل جدید به متدلوژی پژوهش که شامل آماری، حجم گروه و نمونه ابزار اندازه گیری و جمع آوری اطلاعات، روش های آماری و تجزیه و تحلیل داده ها مورد بحث قرار می گیرد.

3-2. روش تحقیق 39

3-3. جامعه آماری 40

3-3-1. نمونه، روش نمونه گیری و حجم نمونه 40

3-3-2. ابزارهای اندازه گیری 41

3-3-3. روایی ابزارگردآوری اطلاعات 43

3-3-4. پایایی ابزار گردآوری اطلاعات 43

3-4. روش های آماری 43

3-5. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 44

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها

4-1. مقدمه

در تحقیقات علمی پس از جمع آوری اطلاعات مهمترین گامی که باید برداشته شود، پردازش اطلاعات و یافته های خام می باشد. زیرا این داده ها بدون پردازش هیچ ارزش علمی ندارند. در این راه باید از روش ها و فرمول های آماری استفاده نمود. البته در این رابطه از رایانه و نرم افزارهای رایانه ای نیز می توان بهره ی فراوان جست. یکی از مناسب ترین برنامه های رایانه ای که برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرد ، نرم افزار spss می باشد. جهت پردازش اطلاعات بدست آمده در این تحقیق از نرم افزار spss، نسخه 20 استفاده شده است.

در این پژوهش از دستورات موجود در آمار توصیفی مانند فراوانی داده ها و توصیف داده ها و نیز در آمار استنباطی جهت آزمون فرضیه ها از آزمون جداول متقاطع x2 استفاده شده است.

4-2. آزمون فرضیه ی اول 47

4-3. آزمون فرضیه ی دوم 48

4-4.  آزمون فرضیه ی سوم 49

4-5. آزمون فرضیه ی چهارم 50

4-6. آزمون فرضیه ی پنجم 51

4-7. آزمون فرضیه ی ششم 52

4-8 . آزمون فرضیه ی هفتم 53

4-9. آزمون فرضیه ی هشتم 54

4-10. آزمون فرضیه ی نهم 55

4-11. آزمون فرضیه ی دهم 56

4-12. آزمون فرضیه ی یازدهم 57

4-13. آزمون فرضیه ی دوازدهم58

4-14. آزمون فرضیه ی سیزدهم 59

فصل پنجم:نتیجه گیری بحث و پیشنهادات

5-1 خلاصه و نتیجه گیری 61

5-2. محدیت های تحقیق 63

5-4. پیشنهادهای برگرفته از یافته های تحقیق 63

5-3. پیشنهادهایی برای پژوهش های بعدی 63

6-1. بررسی وضعیت سایت 65

6-1-1. وضعیت فیزیکی زمین(ابعاد و اندازه های سایت) 65

6-1-2. موقعیت مکانی به لحاظ کاربری های اطراف  65

تحلیل سایت

تحلیل سایت

فصل ششم:مبانی طراحی

6-1-3. دسترسی های پیرامون سایت 66

6-1-4. اقلیم سایت 66

6-1-4-1. تقسیمات اقلیمی در ایران 66

6-1-4-2. ویژگی های معماری بومی مناطق گرم و خشک 67

6-2. طرح نهایی 67

6-3. منابع و مآخذ 74

پیوست ها

7-1. پیوست اول 81

7-2. پیوست دوم 87

7-3. پیوست سوم 113

7-4. پیوست چهارم 118

7-5. پیوست پنجم 138

فهرست جداول

جدول شماره 1.   22

جدول شماره 1-3. جدول هدف  42

جدول فرضیه 1.  47

جدول فرضیه2.   48

جدول فرضیه 3.  49

جدول فرضیه4.  50

جدول فرضیه5. 51

جدول فرضیه6.  52

جدول فرضیه7.  53

جدول فرضیه8.  54

جدول فرضیه9.  55

جدول فرضیه10. 56

جدول فرضیه11. 57

جدول فرضیه12. 58

جدول فرضیه13. 59

فهرست اشکال

شکل شماره 2-1.   27

شکل شماره6-1.موقعیت مکانی سایت   65

شکل شماره6-2. دسترسی ها  66

شکل شماره6-3. اقلیم تهران  67

شکل شماره6-4. جهت کلی باد و تاثیر درختان بر آن  68

شکل شماره6-5. جهت قرارگیری ساختمان  69

شکل شماره6-6. درصد اشغال پنجره در نما  70

شکل شماره6-7. سیستم های حرارتی  71

شکل شماره 6-8. تاثیر درخت بر ساختمان  72

فهرست پلان ها

نقشه شماره 1 سایت پلان  73

نقشه شماره 2 پلان طبقه ی همکف  74

نقشه شماره 3 پلان طبقه ی اول  75

نقشه شماره 4 پلان طبقه ی دوم  76

نقشه شماره 5 نمای شمالی 77

نقشه شماره 6 نمای غربی 77

نقشه شماره 7 نمای شرقی 77

نقشه شماره8 نمای جنوبی  77

تحلیل سایت

تحلیل سایت

 

 


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی ازتعيين ويژگی های فضای باز در هنرستان با رويكرد ارتقاء خلاقيت (طراحی يك نمونه هنرستان دخترانه در تهران)

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید