چکیده: 

    هدف از این پژوهش تحلیل محتوای کتاب های عمومی دوره متوسطه بر اساس میزان توجه به مسائل و مباحث جهانی است. این مباحث به دلیل تغییرات سریع در عرصه های گوناگون اجتماعی در جهان و لزوم تحولی گسترده در جامعه جهانی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.در این پژوهش روش تحلیل محتوای کریپندروف (2004)که طرح برآورد پدیده در متن داده هاست به کارگرفته شده و برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده از روش های آماری توصیفی و استنباطی استفاده گردیده است.در طی این بررسی 10 کتاب عمومی دوره متوسطه براساس هفت مفهوم کلی مطرح در برنامه های آموزش جهانی  و تعداد 49 مورد مولفه مورد تحلیل قرار گرفت . واحد تحلیل در این پژوهش می تواند یک جمله ،کلمه و یا یک پاراگراف باشد که در بردارنده یکی از چند مولفه موردنظر ما باشد .کلیه جداول، نمودارها ،شکل ها ،پاورقی و حتی تصویر روی جلد به عنوان واحد تحلیل مورد توجه قرار گرفته است.در این بررسی تعدادکل فراوانی ها 587 مورد بود. که مجموعه کتاب های دین وزندگی  با 87/24 % و 146 مورد بیشترین فراوانی و  تاریخ معاصر با 02/9% و 53 مورد کمترین فراوانی را داشتند .در میان هریک از کتابها ادبیات سوم و دین وزندگی اول هریک با 47/6% و 38مورد کمترین فراوانی و مطالعات اجتماعی با35/16% و  96 مورد بیشترین فراوانی را به خود اختصاص دادند.نتایج حاصل نشان می دهد، در حالی که به آموزش توسعه،محیطی ،شهروندی و آموزش چند فرهنگی بیشتر از حد انتظار توجه گردیده ،به آموزش صلح و برابری سلامت و آموزش رسانه ها و فناوری اطلاعات کمتر از حد انتظار توجه شده است .در درون هر مفهوم نیز مفاهیم به طور متوازن مورد توجه قرار نگرفته چنانکه به برخی مقوله ها هیچ اشاره ای نگردیده است . در بررسی مفاهیم به تفکیک هر کتاب و نتایج آزمون های آماری برای معنی دار بودن تفاوت ها معلوم گردید علی رغم  نظر طراحان برنامه آموزش جهانی که باید مفاهیم به صورت تلفیقی در برنامه درسی پوشش داده شوند ، مفاهیم به صورت متوازن مورد توجه نگرفته .به طوری که در کتاب دینی به آموزش سلامت ،ادبیات آموزش چندفرهنگی و صلح ، تاریخ و مطالعات اجتماعی آموزش شهروندی ودر جغرافی و علوم زیستی به آموزش محیطی توجه بیشتری گردیده است.

کلمات کلیدی : تحلیل محتوا، کتابهای درسی عمومی، دوره متوسطه ،آموزش جهانی 

فهرست مطالب 

عنوان                                                        صفحه

فصل اول :کلیات تحقیق 

1- 1- مقدمه——————————————————–  2

زندگی در جامعه پیچیده امروزی که افراد علاوه بر تاثیر پذیری از خانواده، مدرسه و جامعه محلی در معرض تاثیرات وسیع رسانه های ارتباط جمعی قرار دارند، نیاز به بازنگری دوباره در نوع و روش آموزش های ارائه شده در این بخش ها دارد.

از آنجا که مردم جوامع مختلف در قرن حاضر ناگزیر از زندگی با یکدیگر هستند و هیپ راه دیگری در پیش روی آنان نیست، ما موظفیم از طریق تمرکز بر ارتباط و یادگیری،خود را برای با هم زیستن به اعضای قابل و شایسته جامعه محلی جهانی بدل سازیم(عالی 1384 ص 532) و از آن رو آموزش و یادگیری به عنوان تغییری در جهت این روند حرکتی متفاوت با گذشته خواهد داشت.

گذر با شتاب و پیشرونده از گذشته به حال و از حال به آینده که ماهیتی جهانی،همه گیر و فراملیتی داد،موسسات آموزشی و پرورشی را در معرض چالش های دشواری قرار داده است.ادامه بقای نظام های تعلیم و تربیت از طریق آموزش آموزش سنتی،تکیه بر مطالب مندرج در کتاب های درسی،نگاه یه دانش آموز به عنوان موجودی مطیع و گیرنده و محور دانستن معلم در جریان تعلیم و تربیت در دنیای پرشتاب امکان پذیر نیست(کیامنش 1383 ص 14)،دنیای پیچیده و متحول امروز مستلزم یادگیری مداوم در زمان،فعالیت حساسیت و خلاقیتی ویژه می باشد.لذا محدود بودن به مرزهای جغرافیایی جوابگوی نیاز امروز نخواهد بود.

دیوئی1 ریشه و زمینه تعلیم و تربیت را در تجارب شخصی دانش آموزان و جامعه آنها دانسته و بیان می دارد : ” هر جامعه ای فرهیخته تر شود به این حقیقت می رسد که نه تنها مسئول حفاظت از محدوده زیستی خود است، بلکه در قبال یک جامعه بهتر آینده نقش دارد و مدرسه مهم ترین مکان برای انجام این عمل است.(دیوئی 1916،به نقل از فرمهینی فراهانی 1384 ص 369).

این نکته قابل ذکر است که طرح مباحث جهانی و آموزش های خاص در این زمینه به معنای ترزیق و تعصب برنامه های آموزشی واحد به امید کسب نتایج و تجارب یکسان با ایجاد یکنواختی و همگرایی در آثار و کارکردهای نظام تعلیم و تربیت نمی باشد (مهرمحمدی 1384 ص 8) همچنین مطالعات تیمز نیز حاکی از تلافی فرهنگ آموزشی هر کشور در فعالیت های آموزشی بوده و این مطلب در کتاب شکاف آموزشی به تفصیل مطرح گردیده (ترجمه سرکارائی،مقدم 1383). لذا طرح مباحث جهانی در برنامه های درسی و آموزشی با توجه به فرهنگ و روش های آموزشی فعال با هدف ایجاد احساسات انسانی مشترک در زمینه مشکلات جهانی موجود در جامعه امروز و زمینه سازی و تلاش در جهت حل معضلات و نارسایی ها به وسیله دانش آموزان امروز در جامعه فردا مدنظر می باشد.

تفاوت های قومی و فرهنگی ملل و جوامع را فراهم ساخته و به دانش آموزان در زمینه درک چرایی ها،چیستی ها و پدیده ها یعنی بررسی روابط علی و معلولی بین وقایع و حوادث پیرامون جهان که بر کلیه جنبه های زندگی سایه  می افکند یاری می رساند (خسروی 1384 ص 693)

در واقع با تکیه بر اشتراکات افراد انسانی از یک طرف و مکان مشرک زدگی آدمیان در کره زمین، می توان سرنوشت مشترکی را برای انسان ها متصور شد و با این رویکرد در حوزه برنامه های درسی، از آن رو که صحبت بر سر تربیت انسان است،به مفاهیم جهانی فکر کرد.

پژوهش حاضر با طرح مباحث جهانی و با در نظر گرفتن لزوم و اهمیت طرح آن در دوره متوسطه به بررسی میزان توجه به این موارد در کتاب های عمومی این دوره ه عنوان محتوای در دسترس پرداخته است.

مباحث آموزش جهانی

مباحث آموزش جهانی

1- 2- بیان مساله تحقیق—————————————————-    4

1- 3- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش————————————- –   7

1- 4- اهداف تحقیق———————————————————    9

1- 5- سوالات یا فرضیه های تخصصی————————————-  10

6- تعریف مفاهیم کلیدی —————————————————- 11

فصل دوم :ادبیات و پیشینه پژوهش 

1- مقدمه——————————————————————— 19

از آنجا که در این پژوهش تاکید بر بررسی مفاهیم و مباحث مرتبط با آموزش جهانی در  بستر محتوای برنامه درسی دوره آموزش متوسطه می باشد، این بخش به روشن سازی موارد ذیل معطوف گردیده است:

بیشینه نظری شامل :

  • سیر تحول تاریخی آموزش متوسطه و روند محتوایی آن : در این قسمت با مرور تاریخ آموزش متوسطه از ابتدا تا امروز به طور خلاصه به شرح برخی عوامل در ظهور و پیدایش اهداف و برنامه ها و چگونگی انتخاب محتوای این دوره و چرایی موفقیت و عدم موفقیت آنها خواهیم پرداخت.
  • سیر تاریخی و بستر فعلی برنامه آموزش جهانی : که به نحوی در ارتباط با بحث های جهانی شدن خصوصا در ابعاد فرهنگی آن می باشد. همچنین در این بخش اشاره ای به برخی از ویژگی های برنامه های آموزشی با تکیه بر مباحث جهانی خواهیم کرد.
  • بررسی بیشینه نظری و بیشینه تحقیق در مورد هر یک از مباحث آموزش جهانی : در این قسمت هر یک از مفاهیم هفتگانه مورد تحلیل در این پژوهش مطرح گردیده و تعاریف ملزوم طرح این مباحث در آموزش و برخی تحقیقاتی انجام شده در این رابطه، به تفصیل و بطور جداگانه بحث گردیده است.

2- پیشینه نظری—————————————————————- 20

1- آموزش متوسطه————————————————————- 20

2-2-1- 1- سیر تحول آموزش متوسطه در ایران——————————   20

2-2-1- 2- روند تحول محتوای دوره متوسطه——————————–   24

2- 2-2- سیر تاریخی برنامه آموزش جهانی ——————————-    26

2-2-1-  ویژگیهای برنامه آموزش جهانی————————————   30

2-3- مفاهیم مطرح در آموزش جهانی—————————————- 34

2- 2-3-1-  آموزش توسعه—————————————————  34

3-1-1- آموزش توسعه و مفهوم آن —————————————— 34

2-2- 3-1-2- نقش نیروی انسانی در توسعه —————————–    35

2-2- 3-1-3- لزوم آموزش توسعه——————————————— 36

2-2- 3-1-4- نقش آموزش در توسعه —————————————  37

2-2- 3-2- آموزش محیطی ————————————————— 38

2-2-3- 2-1- آموزش محیطی و فلسفه آن ——————————–   38

2-2- 3-2-2- مفهوم آموزش محیطی————————————–   39

2-2- 3-2-3- لزوم آموزش محیطی—————————————–   40

2-2- 3-2-3- هدف از آموزش محیطی——————————– —-   42

2-2- 3-2-4-اخلاق زیست محیطی—————————————–42

2-2-3- 3- آموزش صلح و برابری——————————————–  44

2-2- 3-3-1- آموزش صلح و برابری و مفهوم آن ————————   44

2-2- 3-3-2- لزوم آموزش صلح و برابری و پرهیز از خشونت ———-    45

2-2- 3-3-3- برنامه های آموزش صلح ————————————-46

2- 2-3-4-  آموزش سلامت———————————————–  48

2-3-4- 1- آموزش سلامت و مباحث مطرح در آن ———————– 48

2-2- 3-4-2- مواد مخدر و ایدز دو رویکرد مشترک ———————   49

2-2- 3-4-3- ارتقاءسطح سلامت جهانی —————————–    50

2-2- 3-4-4- برنامه آموزش سلامت ———————————-    51

2-2- 3-5- آموزش چند فرهنگی—————————————–  52

2-3-5- 1- آموزش چند فرهنگی و مفهوم آن—————————- 52

2-2- 3-5-2- لزوم آموزش چند فرهنگی ——————————    53

2-2- 3-5-3- فرصت های برابری در آموزش ————————–    54

2-2- 3-5-4- اثرات منفی آموزش تک فرهنگی————————-   56

2-2- 3-5-5- برنامه درسی چند فرهنگی ——————————-57

2-2- 3-6- آموزش شهروندی——————————————-  58

2-2- 3-6-1- آموزش شهروندی و مفهوم آن —————————   58

2-2- 3-6-2- ضرورت آموزش شهروندی ———————————-59

2-2- 3-6-3- آموزش شهروند جهانی چیست ————————– 61

2-2- 3-6-4- عناصر کلیدی برای شهروندان مسئول جهانی ———-  61

2-2- 3-6-5- توسعه حرفه ای معلمان به عنوان رهبران آموزش شهروندی———–   62

2- 2-3-7-  آموزش رسانه ها و فناوری اطلاعات———————-    63

2-3-7- 1- آموزش رسانه ها و فناوری اطلاعات و ضرورت آن —- 63

2-2- 3-7-2- چگونگی آموزش فناوری در برنامه درسی————–    64

3- پیشینه تحقیقات انجام شده —————————————– 66

2-3-1-  تحقیقات انجام شده در داخل کشور ————————-   67

2-3-2-  تحقیقات انجام شده در خارج از کشور ———————-   70

جمع بندی و نتیجه گیری از مباحث———————————-    73

مراحل انجام تحلیل

مراحل انجام تحلیل

فصل سوم :روش پژوهش 

1- مقدمه——————————————————– 77

در مرحله اجرا ابتدا سازه تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفت و تحلیل محتوای کتابهای درسی عمومی دوره متوسطه به عنوان محتوای در دسترس برای تمامی دانش آموزان این رده سنی مورد توجه قرار گرفت.

  • تعیین نمونه که درراستای هدف پژوهش به صورت هدفمند انتخاب شده،شامل آن دسته از کتابهای عمومی است که توقع طرح مباحث مرتبط با آموزش جهاین درآنها بیشتر می باشد.این کتابها شامل: ادبیات فارسی1و2و3 مطالعات اجتماعی،تاریخ معاصر ایران،جغرافیای عمومی،علوم زیستی و بهداشت می باشد.
  • مفهوم کلیدی و مولفه های اصلی مربوط به هر مفهوم و جدول مفاهیم و عوامل مربوط به عنوان ابزار تحقیق مورد استفاده قرار گرفت.

همانطورکه گفته شد،این جدول قبلا توسط متخصصان و کارشناسانی که دراجرای طرح آموزش جهانی مشارکت داشته اند،اعتباریابی گردیده و مفاهیم آن تنظیم گردیده است.

3- 2- ویژگیهای تحلیل محتوا———————————————–    78

3- 3- مراحل تحلیل محتوای کتابهای درسی——————————   79

3- 4- جامعه آماری———————————————————    88

3- 5- حجم نمونه و روش نمونه گیری————————————–   88

3- 6- روش و ابزار جمع اوری اطلاعات————————————-   89

7- روشهای آماری تجزیه و تحلیل اطلاعات——————————— 89

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات 

1- مقدمه ————————————————————— 91

4- 2- سوال پژوهشی 1———————————————— 92  

4- 3- سوال پژوهشی 2———————————————— 96

4- 4- سوال پژوهشی 3———————————————- 102

5- سوال پژوهشی 4————————————————– 104

فصل پنجم :بحث ونتیجه گیری و پیشنهادها 

در پژوهش حاضر تعداد10 کتاب عمومی دوره متوسطه براساس میزان توجه به مفاهیم جهانی شدن مورد تحلیل واقع شد.کتابهای عمومی در دوره متوسطه کتاب هایی هستند که باتوجه به تخصصی شدن نسبی این دوره به طور مشترک دربین رشته ها تدریس میگردد.کتابهای عمومی به گفته مولفان،کتابهایی هستند که سعی درارتقای بینش علمی،اجتماعی،اقتصادی،سیاسی وفرهنگی هرفارغ التحصیل دوره متوسطه دارد(مقدمه کتاب مطالعه اجتماعی1388).دراین پژوهش کتابهایی مد نظر قرار گرفت که توقع طرح مباحث جهانی درآنها بیشتر می باشد.یافته های بدست آمده حاکی ازآن است که درحالی که به آموزش توسعه،محیطی،شهروندی وآموزش چند فرهنگی بیشتر ازحد انتظار توجه گردیده،به آموزش صلح و برابری سلامت وآموزش رسانه ها وفناوری اطلاعات کمتر ازحداانتظار توجه شده است.و درمیان کتابها مجموه کتابهای دین وزندگی با87/24% و 146 مورد بیشترین فراوانی و تاریخ معاصر با02/9% و 53 مورد کمترین فراوانی را داشتند.دراین فصل به تحلیل نتایج به دست آمده خواهیم پرداخت وامید می رود تابا بهره گیری از پژوهش ها و تجارب مولفان گرامی بهبود و روند اصلاحی مطلوب رادرعرصه و بستر برنامه های درسی شاهد باشیم.

1- مقدمه ———————————————————— 113

5- 2- بررسی نتایج ————————————————-  114

5- 3- محدودیت های پژوهش————————————– 119

5- 4- پیشنهادها—————————————————   120

5-4-1-  پیشنهادها پژوهش مبتنی برنتایج پژوهش ————    124

5-4-2-  پیشنهادها برای تحقیقات بعدی ———————–     126

خلاصه پژوهش—————————————————- – 126

منابع فارسی——————————————————- 128

منابع انگلیسی—————————————————– -134


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از تحليل محتوای كتابهای درسی عمومی دوره متوسطه براساس ميزان توجه به مباحث آموزش جهانی

خرید فایل word و pdf

قیمت 35 هزار تومان

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید