چكيده: 

    هدف از اين پژوهش تحليل محتواي كتاب هاي عمومي دوره متوسطه بر اساس ميزان توجه به مسائل و مباحث جهاني است. اين مباحث به دليل تغييرات سريع در عرصه هاي گوناگون اجتماعي در جهان و لزوم تحولي گسترده در جامعه جهاني از اهميت خاصي برخوردار مي باشد.در اين پژوهش روش تحليل محتواي كريپندروف (2004)كه طرح برآورد پديده در متن داده هاست به كارگرفته شده و براي تجزيه و تحليل نتايج به دست آمده از روش هاي آماري توصيفي و استنباطي استفاده گرديده است.در طي اين بررسي 10 كتاب عمومي دوره متوسطه براساس هفت مفهوم كلي مطرح در برنامه هاي آموزش جهاني  و تعداد 49 مورد مولفه مورد تحليل قرار گرفت . واحد تحليل در اين پژوهش مي تواند يك جمله ،كلمه و يا يك پاراگراف باشد كه در بردارنده يكي از چند مولفه موردنظر ما باشد .كليه جداول، نمودارها ،شكل ها ،پاورقي و حتي تصوير روي جلد به عنوان واحد تحليل مورد توجه قرار گرفته است.در اين بررسي تعدادكل فراواني ها 587 مورد بود. كه مجموعه كتاب هاي دين وزندگي  با 87/24 % و 146 مورد بيشترين فراواني و  تاريخ معاصر با 02/9% و 53 مورد كمترين فراواني را داشتند .در ميان هريك از كتابها ادبيات سوم و دين وزندگي اول هريك با 47/6% و 38مورد كمترين فراواني و مطالعات اجتماعي با35/16% و  96 مورد بيشترين فراواني را به خود اختصاص دادند.نتايج حاصل نشان مي دهد، در حالي كه به آموزش توسعه،محيطي ،شهروندي و آموزش چند فرهنگي بيشتر از حد انتظار توجه گرديده ،به آموزش صلح و برابري سلامت و آموزش رسانه ها و فناوري اطلاعات كمتر از حد انتظار توجه شده است .در درون هر مفهوم نيز مفاهيم به طور متوازن مورد توجه قرار نگرفته چنانكه به برخي مقوله ها هيچ اشاره اي نگرديده است . در بررسي مفاهيم به تفكيك هر كتاب و نتايج آزمون هاي آماري براي معني دار بودن تفاوت ها معلوم گرديد علي رغم  نظر طراحان برنامه آموزش جهاني كه بايد مفاهيم به صورت تلفيقي در برنامه درسي پوشش داده شوند ، مفاهيم به صورت متوازن مورد توجه نگرفته .به طوري كه در كتاب ديني به آموزش سلامت ،ادبيات آموزش چندفرهنگي و صلح ، تاريخ و مطالعات اجتماعي آموزش شهروندي ودر جغرافي و علوم زيستي به آموزش محيطي توجه بيشتري گرديده است.

كلمات كليدي : تحليل محتوا، كتابهاي درسي عمومي، دوره متوسطه ،آموزش جهاني 

فهرست مطالب 

عنوان                                                        صفحه

فصل اول :كليات تحقيق 

1- 1- مقدمه——————————————————–  2

زندگی در جامعه پیچیده امروزی که افراد علاوه بر تاثیر پذیری از خانواده، مدرسه و جامعه محلی در معرض تاثیرات وسیع رسانه های ارتباط جمعی قرار دارند، نیاز به بازنگری دوباره در نوع و روش آموزش های ارائه شده در این بخش ها دارد.

از آنجا که مردم جوامع مختلف در قرن حاضر ناگزیر از زندگی با یکدیگر هستند و هیپ راه دیگری در پیش روی آنان نیست، ما موظفیم از طریق تمرکز بر ارتباط و یادگیری،خود را برای با هم زیستن به اعضای قابل و شایسته جامعه محلی جهانی بدل سازیم(عالی 1384 ص 532) و از آن رو آموزش و یادگیری به عنوان تغییری در جهت این روند حرکتی متفاوت با گذشته خواهد داشت.

گذر با شتاب و پیشرونده از گذشته به حال و از حال به آینده که ماهیتی جهانی،همه گیر و فراملیتی داد،موسسات آموزشی و پرورشی را در معرض چالش های دشواری قرار داده است.ادامه بقای نظام های تعلیم و تربیت از طریق آموزش آموزش سنتی،تکیه بر مطالب مندرج در کتاب های درسی،نگاه یه دانش آموز به عنوان موجودی مطیع و گیرنده و محور دانستن معلم در جریان تعلیم و تربیت در دنیای پرشتاب امکان پذیر نیست(کیامنش 1383 ص 14)،دنیای پیچیده و متحول امروز مستلزم یادگیری مداوم در زمان،فعالیت حساسیت و خلاقیتی ویژه می باشد.لذا محدود بودن به مرزهای جغرافیایی جوابگوی نیاز امروز نخواهد بود.

دیوئی1 ریشه و زمینه تعلیم و تربیت را در تجارب شخصی دانش آموزان و جامعه آنها دانسته و بیان می دارد : ” هر جامعه ای فرهیخته تر شود به این حقیقت می رسد که نه تنها مسئول حفاظت از محدوده زیستی خود است، بلکه در قبال یک جامعه بهتر آینده نقش دارد و مدرسه مهم ترین مکان برای انجام این عمل است.(دیوئی 1916،به نقل از فرمهینی فراهانی 1384 ص 369).

این نکته قابل ذکر است که طرح مباحث جهانی و آموزش های خاص در این زمینه به معنای ترزیق و تعصب برنامه های آموزشی واحد به امید کسب نتایج و تجارب یکسان با ایجاد یکنواختی و همگرایی در آثار و کارکردهای نظام تعلیم و تربیت نمی باشد (مهرمحمدی 1384 ص 8) همچنین مطالعات تیمز نیز حاکی از تلافی فرهنگ آموزشی هر کشور در فعالیت های آموزشی بوده و این مطلب در کتاب شکاف آموزشی به تفصیل مطرح گردیده (ترجمه سرکارائی،مقدم 1383). لذا طرح مباحث جهانی در برنامه های درسی و آموزشی با توجه به فرهنگ و روش های آموزشی فعال با هدف ایجاد احساسات انسانی مشترک در زمینه مشکلات جهانی موجود در جامعه امروز و زمینه سازی و تلاش در جهت حل معضلات و نارسایی ها به وسیله دانش آموزان امروز در جامعه فردا مدنظر می باشد.

تفاوت های قومی و فرهنگی ملل و جوامع را فراهم ساخته و به دانش آموزان در زمینه درک چرایی ها،چیستی ها و پدیده ها یعنی بررسی روابط علی و معلولی بین وقایع و حوادث پیرامون جهان که بر کلیه جنبه های زندگی سایه  می افکند یاری می رساند (خسروی 1384 ص 693)

در واقع با تکیه بر اشتراکات افراد انسانی از یک طرف و مکان مشرک زدگی آدمیان در کره زمین، می توان سرنوشت مشترکی را برای انسان ها متصور شد و با این رویکرد در حوزه برنامه های درسی، از آن رو که صحبت بر سر تربیت انسان است،به مفاهیم جهانی فکر کرد.

پژوهش حاضر با طرح مباحث جهانی و با در نظر گرفتن لزوم و اهمیت طرح آن در دوره متوسطه به بررسی میزان توجه به این موارد در کتاب های عمومی این دوره ه عنوان محتوای در دسترس پرداخته است.

مباحث آموزش جهانی

مباحث آموزش جهانی

1- 2- بيان مساله تحقيق—————————————————-    4

1- 3- اهميت و ضرورت انجام پژوهش————————————- –   7

1- 4- اهداف تحقيق———————————————————    9

1- 5- سوالات يا فرضيه هاي تخصصي————————————-  10

6- تعريف مفاهيم كليدي —————————————————- 11

فصل دوم :ادبيات و پيشينه پژوهش 

1- مقدمه——————————————————————— 19

از آنجا که در این پژوهش تاکید بر بررسی مفاهیم و مباحث مرتبط با آموزش جهانی در  بستر محتوای برنامه درسی دوره آموزش متوسطه می باشد، این بخش به روشن سازی موارد ذیل معطوف گردیده است:

بیشینه نظری شامل :

  • سیر تحول تاریخی آموزش متوسطه و روند محتوایی آن : در این قسمت با مرور تاریخ آموزش متوسطه از ابتدا تا امروز به طور خلاصه به شرح برخی عوامل در ظهور و پیدایش اهداف و برنامه ها و چگونگی انتخاب محتوای این دوره و چرایی موفقیت و عدم موفقیت آنها خواهیم پرداخت.
  • سیر تاریخی و بستر فعلی برنامه آموزش جهانی : که به نحوی در ارتباط با بحث های جهانی شدن خصوصا در ابعاد فرهنگی آن می باشد. همچنین در این بخش اشاره ای به برخی از ویژگی های برنامه های آموزشی با تکیه بر مباحث جهانی خواهیم کرد.
  • بررسی بیشینه نظری و بیشینه تحقیق در مورد هر یک از مباحث آموزش جهانی : در این قسمت هر یک از مفاهیم هفتگانه مورد تحلیل در این پژوهش مطرح گردیده و تعاریف ملزوم طرح این مباحث در آموزش و برخی تحقیقاتی انجام شده در این رابطه، به تفصیل و بطور جداگانه بحث گردیده است.

2- پيشينه نظري—————————————————————- 20

1- آموزش متوسطه————————————————————- 20

2-2-1- 1- سير تحول آموزش متوسطه در ايران——————————   20

2-2-1- 2- روند تحول محتواي دوره متوسطه——————————–   24

2- 2-2- سير تاريخي برنامه آموزش جهاني ——————————-    26

2-2-1-  ويژگيهاي برنامه آموزش جهاني————————————   30

2-3- مفاهيم مطرح در آموزش جهاني—————————————- 34

2- 2-3-1-  آموزش توسعه—————————————————  34

3-1-1- آموزش توسعه و مفهوم آن —————————————— 34

2-2- 3-1-2- نقش نيروي انساني در توسعه —————————–    35

2-2- 3-1-3- لزوم آموزش توسعه——————————————— 36

2-2- 3-1-4- نقش آموزش در توسعه —————————————  37

2-2- 3-2- آموزش محيطي ————————————————— 38

2-2-3- 2-1- آموزش محيطي و فلسفه آن ——————————–   38

2-2- 3-2-2- مفهوم آموزش محيطي————————————–   39

2-2- 3-2-3- لزوم آموزش محيطي—————————————–   40

2-2- 3-2-3- هدف از آموزش محيطي——————————– —-   42

2-2- 3-2-4-اخلاق زيست محيطي—————————————–42

2-2-3- 3- آموزش صلح و برابري——————————————–  44

2-2- 3-3-1- آموزش صلح و برابري و مفهوم آن ————————   44

2-2- 3-3-2- لزوم آموزش صلح و برابري و پرهيز از خشونت ———-    45

2-2- 3-3-3- برنامه هاي آموزش صلح ————————————-46

2- 2-3-4-  آموزش سلامت———————————————–  48

2-3-4- 1- آموزش سلامت و مباحث مطرح در آن ———————– 48

2-2- 3-4-2- مواد مخدر و ايدز دو رويكرد مشترك ———————   49

2-2- 3-4-3- ارتقاءسطح سلامت جهاني —————————–    50

2-2- 3-4-4- برنامه آموزش سلامت ———————————-    51

2-2- 3-5- آموزش چند فرهنگي—————————————–  52

2-3-5- 1- آموزش چند فرهنگي و مفهوم آن—————————- 52

2-2- 3-5-2- لزوم آموزش چند فرهنگي ——————————    53

2-2- 3-5-3- فرصت هاي برابري در آموزش ————————–    54

2-2- 3-5-4- اثرات منفي آموزش تك فرهنگي————————-   56

2-2- 3-5-5- برنامه درسي چند فرهنگي ——————————-57

2-2- 3-6- آموزش شهروندي——————————————-  58

2-2- 3-6-1- آموزش شهروندي و مفهوم آن —————————   58

2-2- 3-6-2- ضرورت آموزش شهروندي ———————————-59

2-2- 3-6-3- آموزش شهروند جهاني چيست ————————– 61

2-2- 3-6-4- عناصر كليدي براي شهروندان مسئول جهاني ———-  61

2-2- 3-6-5- توسعه حرفه اي معلمان به عنوان رهبران آموزش شهروندي———–   62

2- 2-3-7-  آموزش رسانه ها و فناوري اطلاعات———————-    63

2-3-7- 1- آموزش رسانه ها و فناوري اطلاعات و ضرورت آن —- 63

2-2- 3-7-2- چگونگي آموزش فناوري در برنامه درسي————–    64

3- پيشينه تحقيقات انجام شده —————————————– 66

2-3-1-  تحقيقات انجام شده در داخل كشور ————————-   67

2-3-2-  تحقيقات انجام شده در خارج از كشور ———————-   70

جمع بندي و نتيجه گيري از مباحث———————————-    73

مراحل انجام تحلیل

مراحل انجام تحلیل

فصل سوم :روش پژوهش 

1- مقدمه——————————————————– 77

در مرحله اجرا ابتدا سازه تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفت و تحلیل محتوای کتابهای درسی عمومی دوره متوسطه به عنوان محتوای در دسترس برای تمامی دانش آموزان این رده سنی مورد توجه قرار گرفت.

  • تعیین نمونه که درراستای هدف پژوهش به صورت هدفمند انتخاب شده،شامل آن دسته از کتابهای عمومی است که توقع طرح مباحث مرتبط با آموزش جهاین درآنها بیشتر می باشد.این کتابها شامل: ادبیات فارسی1و2و3 مطالعات اجتماعی،تاریخ معاصر ایران،جغرافیای عمومی،علوم زیستی و بهداشت می باشد.
  • مفهوم کلیدی و مولفه های اصلی مربوط به هر مفهوم و جدول مفاهیم و عوامل مربوط به عنوان ابزار تحقیق مورد استفاده قرار گرفت.

همانطورکه گفته شد،این جدول قبلا توسط متخصصان و کارشناسانی که دراجرای طرح آموزش جهانی مشارکت داشته اند،اعتباریابی گردیده و مفاهیم آن تنظیم گردیده است.

3- 2- ويژگيهاي تحليل محتوا———————————————–    78

3- 3- مراحل تحليل محتواي كتابهاي درسي——————————   79

3- 4- جامعه آماري———————————————————    88

3- 5- حجم نمونه و روش نمونه گيري————————————–   88

3- 6- روش و ابزار جمع اوري اطلاعات————————————-   89

7- روشهاي آماري تجزيه و تحليل اطلاعات——————————— 89

فصل چهارم: تجزيه و تحليل اطلاعات 

1- مقدمه ————————————————————— 91

4- 2- سوال پژوهشي 1———————————————— 92  

4- 3- سوال پژوهشي 2———————————————— 96

4- 4- سوال پژوهشي 3———————————————- 102

5- سوال پژوهشي 4————————————————– 104

فصل پنجم :بحث ونتيجه گيري و پيشنهادها 

در پژوهش حاضر تعداد10 کتاب عمومی دوره متوسطه براساس میزان توجه به مفاهیم جهانی شدن مورد تحلیل واقع شد.کتابهای عمومی در دوره متوسطه کتاب هایی هستند که باتوجه به تخصصی شدن نسبی این دوره به طور مشترک دربین رشته ها تدریس میگردد.کتابهای عمومی به گفته مولفان،کتابهایی هستند که سعی درارتقای بینش علمی،اجتماعی،اقتصادی،سیاسی وفرهنگی هرفارغ التحصیل دوره متوسطه دارد(مقدمه کتاب مطالعه اجتماعی1388).دراین پژوهش کتابهایی مد نظر قرار گرفت که توقع طرح مباحث جهانی درآنها بیشتر می باشد.یافته های بدست آمده حاکی ازآن است که درحالی که به آموزش توسعه،محیطی،شهروندی وآموزش چند فرهنگی بیشتر ازحد انتظار توجه گردیده،به آموزش صلح و برابری سلامت وآموزش رسانه ها وفناوری اطلاعات کمتر ازحداانتظار توجه شده است.و درمیان کتابها مجموه کتابهای دین وزندگی با87/24% و 146 مورد بیشترین فراوانی و تاریخ معاصر با02/9% و 53 مورد کمترین فراوانی را داشتند.دراین فصل به تحلیل نتایج به دست آمده خواهیم پرداخت وامید می رود تابا بهره گیری از پژوهش ها و تجارب مولفان گرامی بهبود و روند اصلاحی مطلوب رادرعرصه و بستر برنامه های درسی شاهد باشیم.

1- مقدمه ———————————————————— 113

5- 2- بررسي نتايج ————————————————-  114

5- 3- محدوديت هاي پژوهش————————————– 119

5- 4- پيشنهادها—————————————————   120

5-4-1-  پيشنهادها پژوهش مبتني برنتايج پژوهش ————    124

5-4-2-  پيشنهادها براي تحقيقات بعدي ———————–     126

خلاصه پژوهش—————————————————- – 126

منابع فارسي——————————————————- 128

منابع انگليسي—————————————————– -134


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از تحليل محتوای كتابهای درسی عمومی دوره متوسطه براساس ميزان توجه به مباحث آموزش جهانی

خرید فایل word و pdf

قیمت 35 هزار تومان

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید