انتخاب صفحه

 فهرست مطالب

فصل اول: کلیات  

معرفی گنجینه های پهناور ادبیات گرانبار فارسی که عمری بیش از هزار سال دارد کاری بس دشوار است.  ادبیات پر بار فارسی ، جلوه‌گاه راستین تلاش های چندین هزار ساله مردم فارسی زبان در زمینه های گوناگون هنر است، از جمله در حماسه و داستانهای پهلوانی ، تاریخی، افسانه ها. مبادی و سر چشمه های فرهنگ ایران، از دیرباز به باورها و داستانها و اسطوره ها‌یی مربوط می شده که هر کدام مبین نیازی خاص و بازتاب آرزویی ملی و جهت یافته بوده است. بیشتر این داستانها پس از انطباق بر احوال تاریخی و باورها و  معتقدات قومی، تجربه های روزگاران را در خود جذب می‌کند و با صورتی دوام پذیر در هر وضعی به حیات تکاملی خویش ادامه می‌دهد.

حماسه ها و اسطوره ها به عنوان  جلوه‌ای از فرهنگ با هنر قومی رابطه ای مستقیم دارد . اسطوره ها و هنر در موقعیتی متولد می‌شوند که ذهن هنرمند بتواند آزادانه حرکت کند و هنرمندان ما همیشه با توجه به استعدادهای موجود در دوران تاریخی عکس العمل های خود را در برخورد با واقعیت های ملموس و گاه تلخ دوره های باروری مردم این سرزمین در لابه لای حماسه ها و اسطوره ها و در پس اشارات و کنایه ها به صورت دلپذیری ماندگار کرده اند. شاهنامه فردوسی آینه تمام نمای شخصیت باطنی و سجایا و خصوصیات و صفات مردان ایران زمین است. شاهنامه ، ستون اصلی کاخ زبان و ادبیات فارسی و از مفاخر ملی ایرانیان است که در قرن های طولانی بر قلب های همگی آنان حکومت کرده است. مضمون انسانی ، موضوع ملی ، ادب و شخصیت مولف ، قابلیت های تصویری و روایت های دلکش شاهنامه ، همچنین سنت داستانهای حماسی دوران باستان موجب شد، شاهنامه مهمترین کتاب ایرانی برای تصویرگری به حساب آید. به طور همزمان چندین شاهنامه به دست هنرمندان بزرگ ایرانی مصور شد. بدین سان شاهنامه نگاری به صورت روح نگارگری در آمد و به مثابه ی ملاک سنجش توان نقاشی ایران در دوره های گوناگون شناخته شد. شاهنامه به دلایل گوناگون ، همچون مضامین انسانی ، تصویر پردازی های اسطوره ای و حماسی و همچنین مقبولیت و رواج عمومی،  اثری مناسب برای تصویر سازی محسوب می شد.

در کنار شنیدن ابیات شاهنامه و لذت شنیداری، مخاطبان همواره علاقه داشتند این صحنه ها را تجسم کنند و لذت دیدن را نیز به آن بیفزایند. با دیدن صحنه ها و مجالسی که نقاشان برجسته و خلاق می آفرینند، شاهنامه تاثیر عمیق تری بر جای می گذارد. به همین دلیل، از همان آغاز عده ای کوشیدند تا مطابق سنت تمدنها ی باستانی و نیز تجربه ی تمدن ایرانی، به تصویر سازی صحنه ها و شخصیت های مهم شاهنامه بپردازند. در سده های هشتم تا دهم هجری، در کارگاههای سلطنتی، نقاشان عمدتأ به کار تصویر کردن کتب گماشته شدند. با اوج کتاب نگارگری اگر چه در کارکرد اجتماعی نقاشی محدودیتی پدید آمده، اما عرضه مضامین و بیان هنری وسعت بشتری یافت. گزاف نیست اگر بگوییم نگارگری این دوران به سبب پیوندش با شعر فارسی چنین شکوفا شد “پاکباز،1379،ص59″ . شایان ذکر است که «نگارگری ایرانی هنر ناب است و به رغم کارکرد تزیینی آن برای کتاب ، تأثیرش وابسته به خود آن است نه متنی که آن را همراهی می‌کند» ” اسحاق پور،1379،ص6″ .

نگارگری نیز همچون هنرهای دیگر در ایران ریشه در فرهنگ و تمدن ایران دارد ، به واسطه جایگاه اجتماعی نگارگران در طول تاریخ عمدتا موضوعات داستانی و روایی را برای آثار خود انتخاب می‌کردند، شاهنامه به عنوان منبعی عظیم از داستانهای کهن و اساطیری بسیار مورد توجه نگارگران بوده است. موضوع زیبا که از رموز جاودانگی این آثار است که نگارگران ایرانی به آن توجه داشته اند. در طول تاریخ کتاب شاهنامه فردوسی بیش از هر کتاب دیگری مورد توجه نگارگران ایرانی بوده و به تصویر درآمده است و داستان «گذر سیاوش از آتش» بیش از داستانهای دیگر به تصویر در آمد است. به عنوان مثال «هفت شاهنامه، شناسایی شده به تاریخ سالهای 731 تا 753 ه.ق در شیراز، حاکی است که در آن زمان، داستانهای معین از این منظومه برای مصورسازی انتخاب می شده و یکی از محبوب ترین موضوعات، گذر سیاوش از آتش بود» “مقدم‌اشرفی،1367،ص39”.

در فصل اول تحقیق حاضر، شامل بیان مساله، ضرورت انجام تحقیق، و روش جمع‌آوری اطلاعات، می‌باشد. در فصل دوم، به معرفی شاهنامه‌هایی چون فردوسی، شاهنامه 733 که در دوره آل اینجو به رشته تحریر درآمده و همانطور شاهنامه قوام که مربوط به دوره صفویه است می‌باشد.نقش و رنگ‌های مشترکی که جنبه‌ی نمادین و اسطوره‌ای داشته‌اند نیز در این فصل مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در این پژوهش در فصل اول، کلیات در نظر گرفته شده است که در آن اهداف، ضرورت تحقیق، سوالات و فرضیاتی که برای تحقیق در نظر گرفته شده و همانطور روشی که برای جمع آوری اطلاعات می باشد را شامل می‌شود.فصل دوم، مربوط به ادبیات موضوعی است. که در ابتدا در قسمت چارچوب نظری روشی را که برای این پژوهش(ساختاری و مضمونی) در نظر گرفته شده را توصیف کرده و کلید واژگان را به ترتیب تعریف کرده است. در پیشینه تحقیق نیز، مقالات و تحقیقاتی که در قبل نزدیک به این عنوان کار شده است را به معرفی پرداخته است. در ادامه‌ی این فصل، شاهنامه‌های مصور را معرفی کرده و بعد به روایت داستان سیاوش پرداخته شده است. در فصل سوم، نگاره های منتخبی که برای این تحقیق در نظر  گرفته شده را معرفی و ویژگیهای نگارگری دوره‌ای هر کدام نیز در این فصل آورده شده است. در فصل چهارم، نگاره‌ها از لحاظ اسطوره‌ای، نماد، ساختار فرمی و ساختار رنگ مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. و همچنین به توصیف نگاره‌ها نیز پرداخته شده است.

مقدمه  ………………………………………………………………………………………2

1-1- بیان مساله   …………………………………………………………………………4

1-2- اهداف   ……………………………………………………………………………..4

1-3- ضرورت انجام تحقیق  ……………………………………………………………….4

1-4- سوالات پژوهشی  ……………………………………………………………………4

1-5- فرضیات  ………………………………………………………………………………5

1-6- روش تحقیق و گردآوری اطلاعات  ………………………………………………….5

1-7- روش تجزیه و تحلیل داده ها  ……………………………………………………….5

1-8- محدودیت های تحقیق  ………………………………………………………………5

فصل دوم:ادبیات موضوعی پژوهش 

  این قسمت شامل روش‌هایی است که برای این پایان نامه از آنها استفاده شده است. مانند روش مضمون، ساختار، توصیف و تحلیل. در روش مضمون، محقق بیشتر به محتوای اثر توجه دارد تا به فنون مختلف هنری و یا ترفند های هنرمندانه اثر، که با درک و شکافتن محتوا به معنای اثر پی می‌‌برد. در این روش؛ محقق محتوای داستانی و ادبی را مورد بررسی قرار داده و اثر را از این منظرکه تا چه حد هنرمند توانسته محتوای داستان را در اثر خود بنشاند و از ترکیب خط‌ها و رنگ‌ها و شکل‌ها، نور و تاریکی و اشباع و روشنی و ترفند ها و فنون دیگر هنر، به درک داستان از طریق تصویر به مخاطبش کمک کند.روش توصیفی، این روش شرح جز به جز یک اثر هنری است که محقق، آنچه را که هنرمند انجام داده است را مو به مو آن هم براساس ادراک خود شرح می‌دهد. در شیوه ی تحلیلی، محقق می‌کوشد اثر را از منظر حقیقت آن بررسی و تحلیل نماید. و سوالاتی را طرح کرده و به پاسخ آنها از طریق ادراک خود بپردازد. در این روش اثر هنری از لحاظ ساختاری فرمی و ترکیب بندی، مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد. عناصر ترکیب شامل نقطه، خط، گستره، رنگ، تاریک و روشن، حرکت، ترکیب بندی و گونه های آن، هماهنگی، وزن و آهنگ و به‌ویزه تناسبات و هندسه و معنایی اثر هنری را برای بینده آشکار کند.

2–2- تعریف مفاهیم                                                                   

  کلماتی است برآمده از متن و مرتبط با موضوع اصلی تحقیق که خواننده با مطالعه آنها، به محتوای اصلی پژوهش پی می­برد. در حقیقت، کلیدواژه­ها، در حکم موضوعات جزئی تحقیقات هستند و اندکی پس از چکیده می­آیند. واژگان کلیدی به خواننده کمک می­کند تا پس از خواندن چکیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است.

 2-2-1- نگارگری

نگارگری ایرانی به عنوان هنری برگرفته از مفاهیمی چون تعالی روح و رسیدن به عالم معنا و جاودانگی با نگرش حقیقت گرا و هنر قدسی در سراسر دنیا شناخته شده است. نگار ( نگاریدن و نگارشتن ) در فرهنگ‌ها با معانی متعددی چون نقش و نقاشی به کار رفته است. در حقیقت نگارگری مفهوم عام دارد و روش‌ها و سبک‌های گوناگون نقاشی ایرانی را شامل می‌شود؛ چه آنها که در کتاب و نسخه‌های خطی صورت گرفته شامل: تذهیب، تشعیر، حاشیه سازی، جدول‌کشی،گل‌و‌مرغ‌وچه‌آنهاکه‌بردیواربناهاوبوم‌های‌دیگرانجام‌شده‌است.
2-2-2- شاهنامه‌های مصور

نسخه‌های ارزشمندی هستند که نگارگران داستان‌های این نسخ را با توجه به شیوه‌های رایج در دوران خود، مصور کرده‌اند. مانند شاهنامه، اثر حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی .حماسه‌ای منظوم می‌باشد و شامل حدود ۶۰٬۰۰۰ بیت و یکی از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین حماسه‌های جهان است که سرایش آن سی سال به طول انجامید. محتوای این شاهکار ادبی، اسطوره‌ها، افسانه‌ها و تاریخ ایران از ابتدا تافتح ایران توسط اعراب در سده هفتم است که در چهار دودمان پادشاهی پیشدادیان،کیانیان ، اشکانیان و ساسانیان خلاصه می‌شوند و به سه بخش اسطوره‌ای (از عهد کیومرث تا پادشاهی فریدون)، پهلوانی (از قیام کاوه آهنگرتا مرگ رستم) و تاریخی (از پادشاهی بهمن و ظهور اسکندرتا فتح ایران توسط اعراب) تقسیم می‌شود. شاهنامه بزرگ‌ترین کتاب به زبان پارسی است که در همه جای جهان مورد توجه قرار گرفته و به همه‌ی زبان‌های زنده‌ی جهان بازگردانی شده‌است.

شاهنامه فردوسی در دوره های گوناگون بارها باز تولید شده است، و در هر باز تولیدی از فضای فرهنگی و هنری دوران خود تاثیر پذیرفته و بر آنها تاثیر گذاشته است. به عبارت دیگر، هنر امکان تعامل ادبی میان کلام شاهنامه‌ای و تصویر نگارگری را فراهم آورده است. مانند شاهنامه‌های کوچک دوران ایلخانی، شاهنامه بایسنقری دوره تیموری و شاهنامه قوام دوره صفوی، که هر کدام از شاهنامه‌ی فردوسی اقتباس و با توجه به دوران خود مصور شده‌اند.

2-2-3- ساختار

1 – چگونگی ساختمان چیزی . 2 – ترتیب اجزا و بخش های یک جسم “فرهنگ فارسی معین”. 1- قالب، فرم، شکل

 ۲. بافتار ۳. ساختمان ۴. اسکلت ۵. بنیاد، بنا” فرهنگ واژگان مترادف و متضاد”.

2-2-4- نقش و رنگ

نقش و نگار. (ترکیب عطفی ، اِ مرکب ) خط و خال . تذهیب و ترصیع. آب و رنگ . شکل ها و صورتهای رنگین و گوناگون “تاریخ بیهقی،ص365”.

در فرهنگ دهخدا، رنگ . [ رَ ] (اِ) لون . (برهان قاطع). اثر نور که بر ظاهر اجسام نمایشهای مختلف می دهد، بعربی لون گویند.. لون یعنی اثر مخصوصی که در چشم از انعکاس اشعه ی نور در روی اجسام پدید آید. رنگ از نظر فیزیکی : اثری است که در روی چشم از انوار منعکس بوسیله‌‌ی اجسام احساس می شود.

 2-2-5- گذر سیاوش از آتش

 سودابه، به همسر کیکاوس شاه، که توسط وی از بلاد عرب آورده شده است، به ناپسری خود سیاوش اظهار عشق میکند، لیکن سیاوش عشق او را رد نموده، به گناه کردن گردن نمی‌نهند و قهر آلود آهنگ رفتن می‌کند، سودابه بیمناک از فاش شدن راز خود، جامه را دریده و چهره را می خراشد. آنگاه زن فریبکار با فریاد بلند سیاوش را متهم می سازد و بر او دروغ می بندد. شاه با علم بی گناهی پسر از موبدان استعانت می جوید. سرانجام جهت برائت وی در افکار عمومی، تدبیر موبدی را مبنی بر آزمایش الهی (ور) مطابق با رسم قدیمی متهم از آتش است را می پذیرد. پس دو خرمن به سان کوهی از آتش که فاصله کوتاهی با هم دارند، تدارک دیده می شود. سیاوش با جامه ای سپید، و خود زرین، سوار بر اسب شبرنگ خود از کوه آتش دمان گذشته و در میان هلهله مردمی که به صحنه می نگرند به سلامت نزد پدر باز می‌گردد و از این رهگذر، بی گناهیش ثابت می‌شود. سه روز تمام ایران در جشن و شادی غرق می‌شود و در روز چهارم، سودابه برای اجرای حکم مرگ، حاضر می‌شود، اما با وساطت سیاوش، کیکاوس که در درون دلباخته اوست، از گناه وی در می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذرد.

 2-2-6- حکومت آل اینجو

.   “اینجو” اصطلاحی است مغولی، به معنای دارایی پادشاه اعم از باغ، کشتزار، سپاه و بنده و… که در روزگار ایلخانان به زبان فارسی راه یافت و بر دودمانی از نژاد ترک اطلاق شد، اینان در نیمۀ اول سدۀ 8 قمری (14میلادی) مقارن با اواخر عصر ایلخانان، مدت زمانی به مناصب دیوانی و فرمانروایی ایالات جنوبی ایران از اصفهان تا کناره­های خلیج فارس دست یافتند.

2-2-7- حکومت تیموری

تیموریان یا گورکانیان ایران (۷۷۱ – ۹۱۱ ه‍.ق/۱۳۷۰ – ۱۵۰۶ م) دودمانی ترک تبار بودند. بنیان‌گذار این دودمان امیر تیمورگورکانی بود که در آسیای میانه می‌زیست و سمرقند پایتختش بود. تیمور کشوری گسترده و دولتی سترگ ایجاد کرد و سرزمین فراورد (ماوراءالنهر) را به اهمیتی رساند که تا آن زمان هیچگاه بدان پایه نرسیده بود. او مرزهای خود را نخست در سرتاسرآسیای میانه و آنگاه سراسر خراسان و آنگاه به همه‌ی بخش‌های ایران و عثمانی و بخش‌هایی از هندوستان گسترش داد. از آنجایی که فتوحات تیمور بیشتر جنبه‌ی یورش و هجوم داشت تا تسخیر واقعی، اغلب این مناطق باز به زودی از تصرف تیموریان خارج شد. با این حال ماوراالنهر مدتی مرکز دولتی شد که بیشتر ایران و افغانستان را افزون‌بر ماوراءالنهر دربر می‌گرفت. هنگامی که کشورهای گسترده تیموری تجزیه شد، دوره‌ی هرج و مرج پیش آمد. به محض اینکه تیمور مرد، ترکان عثمانی و ال جلایرو ترکمانان درصدد تصرف کشورهای ازدست‌رفته ی خود برآمدند. بااین همه، فرزندان تیمور موفق شدند که شمال ایران را کم و بیش به مدت یک سده برای خود نگاه دارند. هرچند آنان بیشتر با یکدیگر در کشمکش بودند. سرانجام شاهرخ موفق شد که مناقشات اقوام خود را تا حدی رفع و قدرت و اعتبار کشور را نگهداری کند. ولی پس از مرگ او تصرفاتش به قسمت‌های کوچک‌تر مجزا شد و به همین سبب صفویان و امرای شیبانی آنها را به متصرفات خود پیوست کردند. با این حال خاندان تیموری از میان نرفت و نوادگان تیمور پس از چندی پستر فرمانروایی خود را به هندوستان بردند و امپراتوری بزرگ گورکانیان هندرا بنیاد گذاردند.

 2-2-8- حکومت صفویه

صفویان دودمانی ایرانی و شیعه بودند که در سال‌های 880تا 1101 هجری خورشیدی (برابر ۱۱۳۵-۹۰۷ قمری و ۱۷۲۲-۱۵۰۱ میلادی)بر ایران فرمانروایی کردند. بنیانگذار دودمان پادشاهی صفوی، شاه اسماعیل اول است که در سال ۸۸۰ خورشیدی درتبریز تاجگذاری کرد و آخرین پادشاه صفوی، شاه سلطان حسین است که در سال ۱۱۰۱ خورشیدی از افغان‌ها شکست خورد و سلسله‌ی صفویان برافتاد.

 2-2-9-حکومت  قاجاریه

قاجار(قجر)، قاجاریه یا قاجاریان نام دودمانی است که از حدود سال 1174 تا 1304بر ایران فرمان راندند. بنیانگذار این سلسله آقا محمد خان است که رسماً در سال 1174در تهران تاجگذاری کرد و آخرین پادشاه قاجار احمد شاه است که در سال 1304 برکنار شد و رضا شاه پهلوی جای او را گرفت.

2- 3- پیشینه تحقیق  

پیرامون موضوع « گذرسیاوش از آتش » می توان به چندی از پایان نامه‌ها و مقالاتی با عنوان های زیر اشاره کرد:

1-بزرگمهر، شیرین. پور کچلام،قربان، بررسی تطیقی جنبه‌های دراماتیک در داستان سیاوش و سودابه و یوسف و زلیخا، دانشگاه تهران، دانشکده سینما وتئاتر،1390. در این پایان نامه با هدف تبیین و تطبیق جنبه های دراماتیک در دو داستان تنظیم و تدوین شده است.

2-نیکوبخت، ناصر. نوروزی، خورشید.مقایسه عناصر داستان در جهار منظومه عاشقانه(خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، بیژن و منیژه و سیاوش و سودابه)، دانشگاه تربیت مدرس، 1382. این پژوهش مشتمل بر مقایسه کاربرد عناصر داستان در دو منظومه عاشقانه نظامی(خسرو و شیرین، لیلی و مجنون) و دو منظومه‌ی عاشقانه فردوسی(بیژن و منیژه، سیاوش و سودابه) براساس شگردهای داستان نویسی معاصر است.

3-عبدی، ناهید.نامورمطلق،بهمن. عاشوری، حمیده. مطالعه‌ی بینانشانه‌ای داستان گذر سیاوش آتش از دوره قاجار تا عصر حاضر با رویکرد اسطوره کاوی. دانشگاه هنر اصفهان، 1392.4-تندی، احمد. سیفی، سعید.بررسی تطبیقی نگاره‌های داستان سیاوش شاهنامه‌های بایسنقری، طهماسبی و شاه اسماعیل دوم. دانشگاه هنر تهران، دانشکده‌ی هنرهای کاربردی، 1391.

5- سلطان کاشفی، جلال الدین. جامشهریاری، سمیه. مقایسه ی تطبیقی شاهنامه731 و 733. دانشگاه الزهرا، دانشکده هنر، 1391. متاسفانه به علت در دسترس نبودن چکیده پایان نامه‌های ذکر شده متاسفانه نتوانستم اطلاعات بیشتری در پایان نامه خود بیاورم. در ادامه مطلب به مقالات نوشته شده در رابطه با موضوع پایان نامه‌خود اشاره کرده‌ام.       1-رمضان ماهی ، سمیه . فدوی ، دکتر سید محمد . بلخاری ، دکتر حسن . آیین ور در نگاره گذر سیاوش از آتش ، نشریه هنرهای زیبا ، هنرهای تجسمی ، ش41، بهار 89 . در این مقاله به نمادهایی که در بردارنده ی مضمون ور و آتش هستند ، در هنرهای تصویری باز شناخته می شود و نگاره «گذر سیاوش از آتش» مربوط به شاهنامه 733 ه.ق  ، مکتب شیراز  متعلق به دوران اینجویان که در کتابخانه لنینگراد نگهداری می شود را مورد تحلیل قرار داده است .    2-زاویه ، دکتر سعید . داداشی ، ایرج . مافی تبار ، آمنه ، تحلیل مضمونی چند نمونه از نگاره های گذر سیاوش از آتش در شاهنامه فردوسی، فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی ،س6 ، ش21، زمستان 89 . دراین مقاله چند نمونه از نگاره گذر سیاوش از آتش را مورد تحلیل وبررسی قرار داده و به نمادشناسی رنگ سفید جامه ی سیاوش و سیاهی اسب سیاوش و طلایی بودن رنگ آتش پرداخته است .3-مافی تبار ، آمنه. تعامل نقش مایه ها و ویژگی های هنری مکاتب نگارگری ایرانی با نظری به نگاره های گذر سیاوش از آتش ، دو فصلنامه مطالعات هنر اسلامی ، ش10، بهار و تابستان 1388 . در این مقاله نیز این نگاره در چند مکتب مورد بررسی قرار گرفته است.4-شریفی،سمانه.آتشی در بهشت(بررسی هفت نگاره از گذر سیاوش از آتش)،هنرنامه،ش26.در این مقاله، محقق به تحلیل هفت نگاره ازگذر سیاوش از آتش پرداخته و مطالبی در مورد آتش را مورد بحث و بررسی قرار داده است. با توجه به پیشینه ی تحقیقات انجام شده در خصوص این نگاره ، در این پژوهش سعی می شود با توجه به تاثیرات ادبیات به نمادشناسی نقش ورنگ و تحلیل ساختاری در این نگاره ها پرداخته و همچنین شاهنامه هایی که این نگاره در دوره های گوناگون در آنها به تصویر در آمده است را مورد معرفی و  شناسایی  قرار داده‌ام.

 2 4- معرفی شاهنامه‌های مصور

شاهنامه فردوسی در دوره های گوناگون بارها باز تولید شده است، و در هر باز تولیدی از فضای فرهنگی و هنری دوران خود تاثیر پذیرفته و بر آنها تاثیر گذاشته است. به عبارت دیگر، هنر امکان تعامل ادبی میان کلام شاهنامه‌ای و تصویر نگارگری را فراهم آورده است. مانند شاهنامه‌های کوچک دوران ایلخانی، شاهنامه بایسنقری دوره تیموری و شاهنامه قوام دوره صفوی، که هر کدام از شاهنامه‌ی فردوسی اقتباس و با توجه به دوران خود مصور شده‌اند. به علت مشخص نبودن شاهنامه‌ های مصوری که نگاره‌های منتخب دوران تیموری و قاجار در آنها به تصویر درآمده‌اند؛  فقط به معرفی شاهنامه فردوسی، شاهنامه 733و شاهنامه قوام پرداخته‌ام.

2 4 1 –  شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسی، در اواخر قرن چهارم هجری قمری آفریده شد. اشعار این شاهکار فردوسی چنان دلپذیر و زیبا بود که در دل هر ایرانی جای گرفت و محبوب واقع شد. داستانهای این کتاب بیانگر غرور و افتخار ملی ایرانیان است که مورد توجه هنرمندان و نگارگران قرار گرفت. در بیشتر دوران حکومت سلاطین ایرانی از این کتاب شاهانه آن هم با شکوه تمام مصور شده است. نگارگران مضامین این کتاب را برای کار خویش برمی‌گزیدند و با نهایت هنر و توانمندی، ذوق و خلاقیت ، تصاویری را به تجلی می‌رساندند. نقاشی، می‌توانست تصویر بصری از طرح ادبی ارائه دهد و به فهم سخن شخصیت داستان یاری رساند. شاید بتوان گفت « ادبیات فارسی و هنر ایرانی پیوند و همخوانی ذاتی داشته‌اند زیرا هنرور و سخنور مسلمان هر دو همواره بر اساس بینشی یگانه و ذهنیتی مشابه دست به آفرینش زده‌اند. آنان از خلال زیبایی‌های این جهان، به عالم ملکوتی نظر داشته‌اند. هدف آنان دست یافتن به صور مثالی و درک حقایق ازلی بوده و در هنرشان قلمرو زیبایی با جهان معنا قرین بوده است، این دو شکل نه فقط از لحاظ بینشی بلکه از لحاظ زیبایی شناسی نیز با یکدیگر ارتباط تنگاتنگ دارند. صور خیال در شعر فارسی و نقاشی ایران بر یکدیگر منطبقند؛ نظیر همان توصیف نابی را که سخنوران از عناصر طبیعت، اشیا و انسان ارائه می دهند، در کارشان هم می‌توان باز یافت» “اشرفی،م.م،10:1367”.

 2 4 2 – معرفی شاهنامه 733 ق، مکتب شیراز، کتابخانه عمومی لنینگراد، (آل  اینجو)

این نسخه از کهن ترین کتب خطی و مصور شاهنامه به شمار می آید، به قطع 280×360 میلی متر، به کتابت عبدالرحمان آل عبدالله بن ظهیر و افزون بر چهارصد صفحه می باشد، امروز تنها 360 برگ از این کتاب بر جای مانده است، که این تعداد اوراق، 49 تصویر را در خود جای داده است. جلد این شاهنامه سیاه رنگ است و رویه برگردان و حاشیه ظریف طلایی و تیماج براق و زرد رنگی که سراسر طرف داخل جلد برگردان را می‌پوشاند، مزین شده است. این نگاره، دوازدهمین صحنه تصویری این کتاب است که با صفحه 65 آ، مشخص و شماره گذاری شده است. قطع صحنه تصویری 2/12× 2/10 سانتی متر و در نیمه بالای صفحه، قرار گرفته است. صفحه به چهار ستون تقسیم شده که در بردارنده اشعار این داستان است و نگاره در میان دو ستون وسطی قرار گرفته و به دو ستون کناری اشعار چسبیده است. متن کتاب از حاشیه های اطراف، با کادری که شامل دو خط نزدیک به هم است جدا شده، اما در بالای این حاشیه پرچمی، تصویر شده است که ادامه آن در تصویر دیده نمی شود. ترکیب بندی آن جزو ترکیب بندی های ساده است که بیش صفحات این کتاب با همین الگو، صفحه بندی شده است. پرچمی که در بالای کار نقش شده است در چندین صفحه دیگر نیز با شمایل و طرح های گوناگون، تکرار می شود و به نوعی، قراردادی است. “رمضان ماهی،40:1388” .

2 – 1 – چارچوب نظری  …………………………………………………………………..7

2 – 2 – تعریف مفاهیم …………………………………………………………………..7

2- 2- 1- نگارگری ……………………………………………………………………….7

2- 2- 3 – ساختار ………………………………………………………………………..8

2-  2- 4- نقش و رنگ ………………………………………………………………….8

2- 2 –  5- گذر سیاوش از آتش ………………………………………………………8

2- 2- 6- حکومت آل اینجو ……………………………………………………………8

2- 2-  7 –  حکومت تیموری ………………………………………………………….9

2- 2- 8-  حکومت صفویه …………………………………………………………….9

2-  2- 9-  حکومت قاجاریه …………………………………………………………..9

2- 3 – پیشینه تحقیق ………………………………………………………………..9

2- 3- معرفی شاهنامه های مصور ………………………………………………..10

2- 3 – 1 – شاهنامه فردوسی ……………………………………………………10

2 – 3 – 2 – معرفی شاهنامه 733، دوره آل اینجو ……………………………. 11

2 – 3 – 3 – شاهنامه قوام، دوره صفویه ………………………………………..11

2- 4 –  داستان گذر سیاوش از آتش ………………………………………………11

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل سوم: معرفی نگاره «گذرسیاوش از آتش » از دوره آل اینجو تا قاجار

به طورکلی چهار نسخه خطی شاهنامه، مورخ سالهای 730-753ق./1329-1352م. اساس مطالعه مکتب نقاشی شیراز را در نیمه اول قرن چهاردهم تشکیل می‌دهد. یکی از این شاهنامه ها که مدت دوازده سال از نوشتن آن می‌گذشت به وزیر قوام الدین حسن که در سالهای 754ق. 1353م. وفات یافت اهدا شد این شاهنامه در مجموعه های اروپایی و آمریکایی نگهداری می شوند.

در ویژگیهای این دوره، چهره ها و اندام ها معرف حرکت و احساس‌اند بیشتر مینیاتورها زمینه یکدست قرمز، زرد، اکریا طلایی دارند، ولی تعداد کمی از آنها مسطح و بدون رنگ اند. به طور کلی گفته می‌شود که این نوع زمینه ها از سنت نقاشی دیواری دوران ساسانیان الهام گرفته است. استفاده آزاد از رنگهای طلایی تأثیری را در بیننده به جای می‌گذارد که شاهنامه دموت با آن مواجه است، با این تفاوت که به نظر می‌آید نقاش آن به اندازه طلااندازان درباری با این فن آشنا نبوده است “رهنورد،1388،ص31”. عناصر تأثیرگذاری که می‌توان بر مکتب اینجو دانست، این است که سبک چینی و مغولی نفوذ بسیار کمی بر این مکتب دارد، زیرا مرکز آن شیراز تا حدودی از نفوذ مهاجمان مصون بوده است. حضور سنتهای کهن قبل از اسلام نظیر دیوارنگاریهای ساسانی در این مکتب نمایان است. سنتهای نقاشی آسیای باستان را اصل و ریشه این مکتب محسوس کرده‌اند، به طوری که بعضی از نقوش آن نظیر کوههای مخروطی با رنگ های عجیب و سنتی قرمز، آبی، بنفش و زرد را می توان در نقاشی های قدیم دیواری در معابد بودایی آسیایی مرکز مشاهده کرد. اثر مهم و نامشخص مکتب بغداد نیز در این نگاره ها مشخص می شود، البته در چارچوبی بی ثمر همان گونه که در عصر مملوکیان در سوریه و مصر به کار می رفت. “همان، ص31- 34”.

سبک اینجو، که به عنوان مکتب شیراز مصطح است، شاید کمترین تأثیرات را از هنر چین، پذیرفته باشد و در واقع، تصویری از هنر ایرانی قبل از استیلای اقوام مغول است، با بررسی و تحلیل تصاویر شاهنامه 733 ه.ق و نسخ مشابه، می‌توان به نقاشی ایرانی، به صورت اصیل تر دست یافت، چرا که هجوم مغولان و ورود عناصر چینی، هنر نقاشی ایران دستخوش تحول شد و هیچ گاه نتوانست این تأثیرات را از خود بزداید. خصوصیات این مکتب که آن را از مکتب مغولی متمایز می کند به صورت خلاصه عبارتند از:

  • تهیه تصاویر، به سفارش غیر درباریان و برای مشتریان محلی و صاحب مقام و مرتبه ای پایین تر
  • صادرات کتب به هندوستان و ترکیه
  • طرح هایی رنگین با ترکیبات راحت، بر زمینه ای به رنگ های قرمز و زرد
  • توجه کم به جزئیات معماری
  • چیده شدن تصاویر به شکل افقی و سبک سنتی در یک سطح
  • امتداد تصاویر به عرض نوشتار
  • صحنه هایی بدون تحرک و هیجان
  • صورتهای خشن با پیکره هایی نسبتاً بزرگ
  • حضور عوامل نقاشی چینی به میزان کم
  • فراز آمدن فضا از پایین به بالا
  • استفاده آزاد قلم و قلم مو
  • رنگ های محدود، حداکثر در 10 رنگ
  • حضور گل های غیر طبیعی و خارج از اندازه متعارف، برای پر کردن فضا
  • ارتباط اندک با سبک دربار مغول
  • نبودن یا کم بودن صحنه های عاشقانه و تغزلی در مجموع تصاویر
  • طرح های پر تحرک و زنده
  • وجود پیکره های انسانی به عنوان اعم تابلو
  • بیان نمادین و سمبلیک عناصر

 3 2 – ویژگیهای زیبا شناختی نگارگری دوره‌ی تیموری، مکتب هرات

در طول حکومت مغولان(ایلخانان و جلایریان)، آل اینجو و آل مظفر، نگارگری به مراحل تکامل خود نزدیک شد. در کارگاههای سلطنتی آنان بود که نقاشان عمدتاً به کار مصور کردن کتب گماشته شدند و نگارگری تا رسیدن به دوران طلایی خود فاصله ای نداشت. در دوره‌تیموری، نگارگری به بالاترین اوج و ترقی خود رسید. این هنر در عهد تیموری نه تنها تقلیدهای هنری و سبک‌های نقاشی چین را که از مغول وارد ایران شده بود، مورد جذب و اقتباس قرار داد، بلکه در مسیر تکاملی خود سرانجام استقلالی را نمایان ساخت که منعکس کننده روح هنری ایرانیان بود و به همین سبب است که عصر تیموری را دوره‌ی طلایی هنر نقاشی ایران دانسته اند.در نگاره های این زمان، مکتب هرات شیوه نوین، سبک خیالی زیبایی متناسب با معنا و مفهوم اشعار غنایی و عاشقانه و موضوع‌های تصوفی و تغزلی، با با تسلط شعر بر نگاره ها و با اشکال انسانی ظریف و کوچک، منظره هایی کاملاً تزیینی با افق رفیع وسعت یافته و بلند کوههای اسفنجی با قلمگیری دندانه‌ای، با رنگ آمیزی روشن و هماهنگ شکل گرفت. بدین ترتیب و با ایجاد یک سبک ملی، عناصر بیگانه به تدریج کم رنگ و ناپدید شد. پیکره هایی بلند قامت و فاخر پوش با چهره هایی بیشتر سه رخ و به ندرت نیم رخ، مردان موقر و ریشدارف کاربرد رنگهایی خالص و درخشان و پرمایه، تک درختانی باند با برگهای انبوه تیره و روشن و تنه‌هایی گره‌دار، گاه درختانی با شاخه‌هایی پبیچان شکوفه دارگلبوته هایی درشت رنگین، آسمان با رنگ آبی غنی یا طلایی درخشان، پرندگان رنگین فام در انواع گوناگون و افق رفیع با حاشیه‌ای از صخره‌های اسفنجی و قلم گیری دندانه‌ای، عناصر شاخص در ترکیب بندی نگاره‌های این دوره به شمار می‌روند”لطیفیان، نارملا،1381،ص58″

3 3 – ویژگیهای زبیا شناختی نگارگری دوره ی صفوی، مکتب قزوین

در اوایل دوران حکومت صفویان در ایران به سبب اوضاع مساعد سیاسی، فرهنگی، تاریخی ‌و‌ هنری حاکم بر کشور، با ایجاد دولتی واحد در سرتاسر ایران زمین و با حمایت شاه اسماعیل صفوی از هنرمندان کارگاه صنعتی ترکمانان در تبریز و هنرمندان محلی این شهر، مهاجرت استاد بهزاد و جمعی دیگر از هنرمندان هرات به تبریز امکان تلفیق و هم‌آمیزی میان سنتهای هنری و برترین جریان‌ها و سبک‌های نگارگری در شرق(هرات) و غرب(تبریز) کشور فراهم آمد. بدینسان در دوران هنر پروری شاه تهماسب، شیوه ای در هنر نگارگری ایران به عنوان مکتب تبریز شکل گرفت که اوج تحول در نگارگری ایران محسوب می‌شد “اشرفی ،1367،ص71”.

ویژگیهایی که در هنر نگارگری دوران صفوی وجود داشت، ویژگیهای تصویری چون، صخره های اسفنجی که به شکل سر انسان یا حیوان در آمده‌اند، فرشی از گل و گیاه رنگارنگ در سراسر زمین، جویبارانی پر پیچ و خم و درختانی تر وتازه، ابرهای پیچان، مرغان نغمه خوان با حال و هوای بهشتی در مناظر غریب و خیالی و سرانجام توصیفی شاعرانه از طبیعت به وسیله برخی از هنرمندان کارگاه سلطنتی ترکمانان به نگاره های این زمان تبریز راه یافت. شاه تهماسب صفوی حدود سال 962 هجری مرکز حکومتی خود را از تبریز به قزوین منتقل می‌کند و قزمین نزدیک به نیم قرن به عنوان پایتخت باقی می‌ماند. به همراه شاه عده‌ای از هنرمندان هم به قزوین آمده و مکتب نگارگری قزوین را در ادامه مکتب تبریز تاسیس می‌کنند. با شروع مکتب نگارگری قزوین، مصور سازی نسخه های خطی پرکار به روش مکتب تبریز، جای خود را به طراحی ها و نقاشی‌های تک ورقی می‌دهد. در این زمان تحولی نوین در طراحی ایرانی ایجاد می‌گردد. بیشتر نقاشان مکتب قزوین از شاگردان سلطان محمد تبریزی، آقا میرک و مولانا مظفرعلی به شمار می‌روند. سیاوش بیک گرجستانی از نقاشان مکتب قزوین به شمار می‌رود، که در کتابخانه قزوین مشغول به کار بوده است. مولانا شیخ محمد سبزه‌واری و مولانا علی اصغر کاشی، باروی کار آمدن شاه اسماعیل دوم از مشهد به کتابخانه قزوین منتقل شدند، دیگر نقاش معروف این دوره صادقی بیک افشار است. هنرمندان مکتب قزوین علاوه بر ایجاد تحول در  شیوه طراحی ایرانی، بستری نیز، در سده ی یازدهم، برای شکل گیری مکتب اصفهان ایجاد کردند. مکتب قزوین را می توان یکی از دوره های تاثیر گذار عصر صفوی به حساب آورد. این اهمیت هم به دلیل آثاری است که این مکتب عرضه کرده و هم به دلیل این که مکتب قزوین واسطه میان مکاتب تبریز دوم و مکتب اصفهان است که هر دو از مکا تب بزرگ و مادر هنر ایران تلقی می شوند. آثار این مکتب ویژگی های مکاتب گذشته چون ترکما نان، مشهد و تبریز را نمایان می کند.

3 4 – ویژگیهای زیبا شناختی نگارگری دوره‌ی قاجاریه

آثار چهره نگاری دوران قاجار در عین اینکه ویژگی های تجسمی مختص به خود دارند، دارای بار مفهومی بسیار با اهمیتی نیز هستند اگرچه در میان حکومت های پس از اسلام در ایران شاهان قاجار تنها حکمرانانی نبودند که از هنرهای تجسمی برای مقاصد تبلیغاتی سود جستند. اما تاکید آنان بر تک چهره نگاری، این خاندان را از سایرین متمایز می‌سازد، مسلم این که این دل‌مشغولی منحصر به فرد قاجار در توجه به پیکره نگاری، به عنوان مظهری از سلطنت، رویکرد گسترده‌‌تری به این هنر را در ابتدای این قرن (13 ق ) به همراه داشت. مهم‌تر از همه اینکه تلاش شاه در به وجود آوردن تصویر به شکوه حماسه‌های شاهنامه یا نقش برجسته‌‌های به یادگار مانده دوران ساسانی، در واقع کوششی بود برای همانند سازی حکومت خود باگذشته شاهنشاهی ایران. در هر حال مضمون هر چه که بود، همواره برای جلوه گر کردن اهمیت و اقتدار همایونی به  کار برده می‌شد. پس از مرگ فتحعلیشاه (1250 هـ . ق ) و در زمان محمد شاه قاجار دوباره نوعی نابسامانی در نقاشی درباری بروز کرد از سوی دیگر در خارج از حوزه دربار، بازار انواع نقاشی رونق بسیار یافت تاثیر احساسات فردی و روابط عناصر در تصویر و آثار نقاشان این دوره مرحله‌ای از نقاشی را مطرح می‌سازد که می‌توان آن را مرحله گذار دانست. (به سمت تجدد (مدرن) نقاشی مرحله گذار را می‌توان چنین خلاصه کرد:1-استفادهاز پرسپکتیو   2-ساده تر شدن نقاشی‌ها و کم شدن جنبه تزئینی در آنها       3- رونق منظره سازیودورنما ی  4-طراحی صورتها در حالت نیم رخ و تمام ر      5- شبیه سازی و رعایت حالات طبیعی و انسانی در حرکات و صورتها و ساخت و ساز آنه     6-ملایم گشتن رنگها و استفاده از ته رنگ و رنگ آمیزی و تطابق با اصل طبیعت تصاویری که در این دوره کشیده شده، بیشتر از طبیعت و زندگی طبیعی مردمان است، دیگر آن انسان آرمانی مطرح نیست و احساسات وعواطف شخص در آثار نقاشی این دوره بروز می‌کند، این مسئله در آثار کمال‌الملک به اوج خود می‌رسد. در این آثار صحنه را عناصر طبیعی پر کرده و انسان بخشی از طبیعت است و آنجا که موضوع انسان است اشخاص عادی در پرده نقاشی ظاهر می‌شوند، که گاه در حال معامله‌‌اند و یا در حال فالگیری، گاه خوابیده‌اند و گاه به  اساس ترکیب بندی این پرده‌ها استوار بر خطوط عمودی و افقی است که به وسیله خطوط منحنی و مورب با یکدیگر مرتبط می‌شوند. خطوط منحنی گاه بخشی از یک دایره، یا دایره کاملی را تشکیل می‌دهند. مرکز این دوایر بیشتر در موارد منطبق بر محل تلاقی خطوط افقی و عمودی شاخص در ترکیب بندی و یا بر روی این خطوط جای دارد. ولی در بیشتر پرده‌ها خطوط منحنی، از قاعده هنری خاصی پیروی نمی‌کنند. در بیشتر آثار چهره نگاری زند و قاجار (اوایل قاجار) تقریباً گوشها پنهان است و یا قسمتی از یکی ازگوشها دیده می‌شود، این در حالی است که آثاری که از زنان می‌کشیدند به گوشواره‌ها و تزئینات آویزان از گوشها بیشتر می‌پرداختند. حجم پردازی چهره‌ها نیز بیشتر از آنکه با نور و سایه نمایانده شود، به وسیله خطای محیطی، منحنی خطی و فرمی مشخص است در بعضی موارد نقاشان از تکنیک پرداز برای حجم نمائی استفاده می‌کردند. در خصوصیات کلی آن می‌توان گفت، آنچه به عنوان نقاشی قاجار معروف است، با سلطنت آقا محمدخان قاجار شروع نمی‌شود، بلکه از دروان پادشاهی کریم خان زند آغازمی‌گردد. «نقاشی عهدزندیه که خود ادامه دهنده سنت فرنگی سازی صفوی بود بامختصرتغییری به دوره قاجار انتقال یافت» . بین آثار نقاشان زند و قاجار مرز هنری مشخصی وجود ندارد، ولی بین آثار آنها و آثار هنرمندان مکتب صفوی، تفاوتهای قابل ملاحظه ای دیده می‌شود. نقاشی در دوران قاجار یکسره در حیطه قدرت پادشاه و در خدمت خانواده دربار و قشر مرفه بوده است وآنها نیز سعی می‌کردند از این طریق جلال و شوکت خویش را به رخ دیگران بکشند. بنابراین پیکرنگاری به عنوان موضوع اصلی نقاشی این دوران مطرح شد و باعث شد که به نقاشی دوران قاجار به لحاظ کارکرد درباری اش (وجه قالب شاهانه) «پیکرنگاری درباری» گفته شود.

3 – 1- ویژگیهای زیبایی شناختی نگارگری دوره آل اینجو ، مکتب شیراز  ……….21

3 – 2 –  ویژگیهای  زیبایی شناختی نگارگری دوره تیموری ، مکتب هرات ………22

3 – 3 – ویژگیهای زیبایی شناختی نگارگری دوره صفویه ، مکتب قزوین …………22

3 – 4 – ویژگیهای زیبایی شناختی نگارگری دوره  قاجاریه………………………..23

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل نگاره ها از لحاظ (اسطوره‌ای، فرمی و رنگ)……….29

4 – 1 – بررسی اسطوره و نماد در نگاره‌ها …………………………………………30

4 – 1 – 1 – سیاوش …………………………………………………………………30

4 – 1 – 2 – آتش …………………………………………………………………….31

4 – 1 – 3 – سرو …………………………………………………………………..31

4 – 1 – 4 –  حرکت مارپیچ …………………………………………………………32

4 – 2 –بررسی نمادین رنگ در نگاره ها ………………………………………..33

4 – 2 – 1 – تبیین رنگ لباس سیاوش …………………………………………33

4 – 2 – 2 – تبیین رنگ شبرنگ (سیاه) ……………………………………….33

4 – 2 – 3 – تبیین رنگ آتش ……………………………………………………35

4 – 2 – 4 – رنگ قرمز ……………………………………………………………36

4 – 2- 5 – رنگ آبی ……………………………………………………………..37

4 – 2 – 6 – رنگ سبز …………………………………………………………..37

4 – 3 – 1 – نگاره اول: دوره آل اینجو، مکتب شیراز………………………….37

4 – 3 – 2 – نگاره دوم: دوره تیموری،مکتب هرات………………………….39

4 – 3 – 3 – نگاره سوم: دوره صفویه………………………………………..39

4 – 3 – 4 – نگاره چهارم: دوره صفوی، مکتب قزوین…………………….39

4 – 3 – 5 – نگاره پنجم: دوره قاجاریه ……………………………………..40

4 – 4 -1 –  تحلیل ساختار فرمی نگاره ها ………………………………..41

4 – 4 –2-  تناسب طلایی و خطوط  راهنما………………………………..46

4 – 4 – 3 – تحلیل ساختار رنگ در نگاره …………………………………59

4 – 5 – اهمیت تضاد در هنرهای بصری …………………………………60

4 – 6 – تضاد در رنگ ……………………………………………………..60

4 – 6 – 1 – فام …………………………………………………………..60

4 – 6 – 2 – درخشندگی (یا ارزش تاریکی و روشنی ………………..60

4 – 6 – 3 – اشباع (یا خلوص رنگ) ………………………………………60

4 – 7 – تضاد های هفت‌گانه‌ی رنگی …………………………………….61

4 – 7 – 1 – تضاد ته رنگ(فام) …………………………………………..61

4 – 7 – 2- تضاد تیرگی – روشنی ……………………………………..63

4 – 7 – 3- تضاد سرد و گرم …………………………………………….65

4 – 7 – 4 – تضاد رنگ‌های مکمل …………………………………….67

4 – 7 – 5  – تضاد هم زمانی (تباین) …………………………………69

4 – 7 – 6 – تضاد کیفیت (اشباع) ………………………………………70

4 – 7 – 7-تضاد کمیت یا وسعت سطح ……………………………….70

نتیجه گیری………………………………………………………………72

فهرست‌منابع……………………………………………………………73

فهرست منابع تصاویر ………………………………………………….76

ABSTRACT

Throughout the history of painting in the royal workshop, Shahnameh many artists have varions seenes of Shahnameh stories with the same subjcts.Iranian paintings alongside Persian literature tekts are considered as a valuable part of Iranian art. In the study of these paintings, there has been a harmonious and reciprocal between literature texts. And paintings, this is an undeniable feature of Iranian traditional painting. Iranian painters have employed these features in theire works knowing all these symbolic aspectsof  color and motif compeletly. The exam of siavash fire that is generally known as”pasing of siavash from fire” has allocated the most number of Iranian painting in its  history. Two hundred drawings left from this ceremony proves this claim. The great number of these painting with the same subject has made possible to introduce Shahnameh and to in a descriptive- analytic way. Also, have been investigated from a mythology view the painter,s view point and that how much he has fluenud by literature texts is an ther point to consider. And we finally conclude that the artists of the selected paintings has followed the texts and more over, they have employed their contemporary art to creat their masterpieces:and “passing siavash from the flames of fire” has been the most viewed scene.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان