مقدمه :

معمولاً انتخاب موضوع پایان‌نامه برای دانشجویان رشته معماری ارتباط زیادی به علاقه‌مندی آنها نسبت به موضوعاتِ گوناگون دارد؛ خصوصاً زمانیکه نقاطِ قوتی را نیز نسبت به آن موضوع در خود احساس نمایند، جدیتِ بیشتری بخرج خواهند داد. بنده نیز از این قاعده مستثناء نیستم و موضوعی را که تحت عنوان «معماری طبیعت‌گرا» انتخاب نمودم، عامل اصلی آن جاذبه‌هایی بوده که مرا بسوی این موضوع هدایت کرده است و امیدوارم که در آینده نیز بیشتر روی این موضوع فعالیت کنم. برخلافِ چنین جاذبه‌هایی، موضوع مسکن و طراحی آن، همواره برایم در طول تحصیل مسئله ساز بوده و بنظرم می‌رسد که موضوعِ مسکن در شهرهای بزرگی مانندِ کرج یک معزل جدّی بشمار می‌رود. بدین ترتیب به فکر افتادم که کیفیتِ زیست را بوسیله عواملِ طبیعی و لطافتی که در طبیعت وجود دارد، ارتقاء دهم، ولی چه عاملِ مؤثری می‌توانست مرا به راه‌حلهای درست هدایت کند و چگونه این امر بوقوع می‌پیوست؟
استفاده از تجارب و دستآوردهای صاحبانِ اندیشه در ارتباط با این موضوع (طبیعت‌گرایی) یکی از مهمترین روش هایی بوده که معمولاً اتخاذ می‌شده است. با بررسی نمودن و مقایسه این نمونه‌ها و نقاطِ ضعف و قوت هر یک از آنها، بیانگرِ راه حل درست و مناست خواهد بود. استفاده از چنین تجاربی قطعاً نتایج مفیدی را دربر خواهد داشت، ولی سؤال اینجاست که ریشه و منشاء خلق اثر هنری به چه عواملی باز می‌گردد و چه نقطه اتکایی را می‌توانیم ملاکِ «نوآوری» قلمداد کنیم؟
طبیعت سرشار از رمز و رموزی است که الهام بخش بسیاری از خلاقیت ها و نوآوری ها و الگوی بسیاری از معماران بزرگ بوده است. اتکا به چنین منبع عظیمی، امید است که راهگشای مشکلاتی باشد، که تا بحال برای رفع آن راه حل مناسبی یافت نشده است و امید است که با شناختِ ابعادِ گوناگون طبیعت و معماری آن به افقِ جدید و مناسبی دست یابیم.

بنده در این پروژه تلاش کردم که به چنین آرمان هایی نزدیک شوم و نوع فعالیتی که در این زمینه انجام دادم، پژوهشی بنیادی ـ کاربردی بوده است. استفاده از تجارب جهانی و نیز مباحثِ نظری که در ارتباط با طبیعت در این پروژه صورت پذیرفته، تنها جنبه مقایسه‌ای داشته و از شیوه طراحی و سبکِ خاصی الگوبرداری نشده است.

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست مطالب:

چکیده: ……………………………………………………………………………………………………………. 1

فصل اول:کلیات.

1ـ معماری طبیعت (شکل، عملکرد، رشد)
«در این بخش هدف ما، تحقیق راجع‌به ویژگی هایی از طبیعت می باشد که در ارتباط با معماری بوده و درک ما را نسبت به خلقتی که خداوند، خالق آن بوده، عمیقاً ارتقاء دهد. این پژوهش، اساساً یک فعالیت بنیادی راجع به طبیعت است که در جهت رسیدن به اهداف مورد نظر (اهداف کلی پروژه) مورد بررسی و شناخت قرار می گیرد. اگر ما بخواهیم ویژگی های طبیعی را در نسبت با معماری معنا کنیم. لازم است که ابعاد مختلف معماری را (که شامل: عملکرد، شکل، ساختار می باشد) در ارتباط با طبیعت بررسی نماییم. و از آنجا که در طبیعت، تمام موضوعات و ابعاد گوناگون یک پدیده در ارتباط با یکدیگر هستند، بنظر می‌رسد که نسبت بین ابعاد گوناگونِ معماری به لحاظ طبیعی مورد بررسی قرار گیرد:»1

1ـ 1ـ نسبت بین شکل و رشد در طبیعت
«یکی از اهداف این پروژه، شکل‌گیری فرم بر اساس نورگیری می باشد. علیرغم اینکه بنظر می‌رسد در چنین هدفی صرفاً ملاحظات شکلی مدنظر است، ولی پر و خالی شدن فضا به سبب ایجاد نورگیری، بشدت تابع ساختار و سازه‌ای است که در آن یک ساختمان بتواند جوابگوی پیچش ها، لنگرهای شدید و کنسول ها باشد. بدین ترتیب امید است که با مطالعه شکل و ساختاری (رشد) که در طبیعت یافت می شود، بتوانیم به این مهم دست یابیم.
از اهداف دیگر مورد مطالعه تلطیف فضا با استفاده از امکانات طبیعی است. برای رسیدن به این خصوصیت، ضروری است که در فرم ساختمان عوامل طبیعی همچون آب و فضای سبز لحاظ گردد، که عملاً ملاحظات سازه‌ای و ساختاری خاصی را به همراه دارد. بدلیل اینکه، جرم حجمی خاک برای ایجاد فضای سبز بسیار بالا برده و برای مقاوم سازی آن تمهیدات خاصی لازم است.
در این مبحث ما درصدد برآمدیم که به موضوعاتی همچون رشد و فرآیند تکثیر تک سلولی‌هایی بپردازیم که عملاً از یک مدول ثابت تبعیت کرده ولی اشکال متنوعی را پدید می‌آورند. ضمن اینکه ساختارِ ساختمانی آن نیز نقش مهمی در نحوه شکل گیری آنها دارد. و نیز بخش دیگر مورد مطالعه نحوه شکل گیری و رشد درختان و سیستم سازه‌ای آنها می باشد .بدین ترتیب فهم کلی از این شناخت در نظام فکری هر محققی می‌تواند تأثیر عمیقی داشته و امید آن داریم که ایده‌های نوینی در امر مداخله و طراحی حاصل آید.»1

مطالعات پایه……………………………………………………………………………………………………..8

فصل دوم: .

تعریف مرکزیت در هر جزئی از نظام هستی با ابهام و پیچیدگی همراه است. این ابهام نه به این لحاظ که نقصی در طبیعت وجود دارد بلکه برداشتهای گوناگونی که از یک موضوع بدست می‌آید ـ به دلیل «ابعاد» وسیعی که دارند ـ معمولاً اختلاف نظرهایی را پدید می‌آورند و باعث می شود که نقطه شفافی را نتوانیم بعنوان مرکز فرض کنیم.
لوکوربوزیه آناتومی بدن انسان را مورد تحلیل دقیق قرار داده بود و وی توانست به مرکزی دست یابد که تمامِ نقاطِ بدن را نسبت به آن تعریف نماید، که آن را مرکز هندسی بدن انسان نامید که همان «ناف» است.1 حال اگر همین موضوع را از دید یک ورزشکار مورد تحلیل قرار دهیم، به یک مرکز سازه‌ای دست می‌یابیم که تمامِ نقاطِ بدن را در نسبت با آن تعریف کرده و همچون زنجیری تمامِ قطعاتِ بدن را به هم وصل نماید. «ستون» فقراتِ» انسان حکم چنین مرکزی را دارد که ماهیتاً تفاوت بسیاری با مرکزِ هندسی دارد. از طرفی نیز اکثر انسانها معتقد به این امر هستند که مرکزیت در جایی اتفاق می‌افتد که فرمانها و دستورات از آن صادر گردیده و همه چیز تحت کنترل و اراده آن مرکز قرار گیرد. چنین نقطه‌ای در بدن انسان همان مغز است که در انتهای ستون فقرات قرار گرفته و به لحاظ هندسی نیز نقطه بسیار دوری از مرکز قرار گرفته است. با این وجود تفکر عامیانه و متداولی که همیشه از آن به عنوانِ مرکزیت یاد می‌کنیم: «قلب» است.

بدین ترتیب جانمایی مرکز بستگی به تعاریفی دارد که ما از مرکز داریم و لازم است که ابعاد گوناگون یک موضوع را بشناسیم تا مرکز را برای آن تعریف نماییم. ولی با این وجود به یکی از ویژگی های مرکز اشاره می‌کنیم و آن «ابهام در مرکزیت» است.
ـ مرکز هندسی چگونه قابل تعریف است؟
در علم هندسه معمولاً مرکزیت را حول یک محور دوران یافته تعریف می‌کنیم. از این نوع حرکت های دوران یافته در طبیعت بسیار یافت می‌شوند و اکثر پدیده‌هایی که در اطرافِ‌ خود مشاهده می‌کنیم، دارای نظمی دوار هستند که ما آنها را به شکل های مختلفِ کره، دایره، بیضی، تخم‌مرغی، مخروطی و… مشاهده می‌نماییم. کوهها و بعضی درختان بشکل مخروط، سیارات، ستارگان و اکثر میوه‌ها (انار، سیب، پرتقال، هلو) همچون کره، بسیاری از میوه‌ها (خربزه، کیوی و کدو) به شکل بیضوی و گل آفتاب گردان، گل قاصدک و بسیاری از گلهای دیگر بصورت دایره می‌باشند.
اینکه در طبیعت، حرکت های دوار به وفور یافت می‌شوند، مسئله مهمی نیست، بلکه چگونگی تقسیماتِ جزء به جزء در داخل چنین سیستمی و نیز تعریفِ مرکزیت در داخل این سیستم، نظر ما را به خود جلب می‌کند.
در بین معماران آلوارآلتو معماری است که در طراحیهای خود از چنین ویژگی بهره برده است. در اکثر طرحهای او، تمامی اجزاء برگرفته از یک نقطه مجازی است که بعضاً در طراحی او سعی شده که آن نقطه بنحوی محو شود. در چنین سیستم طراحی هر تصمیم گیری جزئی مستلزمِ این است که نسبت به آن نقطه مرکزی سنجیده شود. یکی از مشکلاتی که چنین سیستمی از خود بجای می‌گذارد تقسیماتی است که در داخل یک پلانِ دوار باید انجام شود. بطوریکه هرچه از مرکز دور می‌شویم فضا به نحو فزاینده‌ای گسترش یافته و ایجاد نظمی یکنواخت و اصطلاحاً مدولار غیر ممکن بنظر می‌رسد. این نوع طراحی چنان دست و پاگیر است که اکثرِ معماران آن را منع کرده و از آن استفاده نمی کنند .
در معماری قدیم ایران کمتر شاهدِ چنین هندسه‌ای بودیم که به لحاظ عملکردی از آن بهره برداری شود ولی نوع نیارشِ آن زمان مبتنی بر منحنیهایی بود که برگرفته از دایره بود و نیز تزئیناتی که نیارش ابنیه‌ها را پوشش می‌داد به تبع از آن شکل یک بنا را مجسم می‌نمود. این نوع طرحها و نقشها گرچه جزء تزئیناتِ‌ بناها بحساب می‌آمدند و جنبه عملکردی نداشتند ولی حاملِ پیامهایی بودند که بیننده را محو و مجذوب خود می‌نمود. خطوطی که این نوع نقوش را شکل می‌داد، برگرفته از منحنی هایی بودند که شاملِ چندین مرکز می‌شدند و به همین خاطر تناسب بسیار موزونی را بین تقسیماتِ بعمل آمده، شاهد بودیم. این خطوط بیشتر طاقهایی بودند که در طلاقی با یکدیگر بشکل لوزی درآمده و این اجزاء یک هارمونی را در نسب با کلیت طرح ایجاد می‌نمودند.
بطور کلی یکی از خواص این شمسه‌ها1 این است که هر چه به مرکز نزدیکتر می‌شویم تقسیماتِ بعمل آمده کوچکتر و کوچکتر می‌شوند تا اینکه به چشم هم دیده نمی‌شوند این نوع تقسیمات، بسیار تکراری و خسته کننده بنظر می‌رسد، ولی معماران قدیمی با ایجادِ‌ دوایرِ هم مرکز، هر لایه را به تناسب، طوری طراحی می‌کردند تا تنوعی را در شکل ظاهری آن ایجاد کنند و چنین بنظر می‌رسید که هرچه به مرکز نزدیکتر می‌شویم اجزاء مرتب در حالِ باز شدن و بسته شدن است و نوعی تنوع را به لحاظ بصری درنظر بیننده ایجاد می‌نمودند.
این دوایر هم‌مرکز شاملِ حلقه‌هایی بودند که ضخامت هر کدام از حلقه‌ها به تناسبِ شعاع آنها تعریف می‌شد، به این معنی که هر حلقه‌ای تقریباً با حلقه مجاورِ خود متشابه بوده و این تشابه عامل مهمی در متناسب نمودن اجزاء محسوب می‌گردید، ولی نوع تقسیماتِ بعمل آمده در هر لایه با یکدیگر تفاوت داشت، چراکه اگر همین تشابه در تقسیماتِ اجزاء صورت می‌گرفت مشکل «خُرد شدنِ اجزاء در مجاورت با مرکز» همچنان به قوت خود باقی می‌ماند، در حالیکه این پیمونها در حلقه‌های خارجی شاملِ ظریفکاریهای بیشتری بودند و هرچه به مرکز نزدیکتر می‌شدیم از ظرافتِ آنها کاسته می‌شد تا اینکه حلقه مرکزی که خود یک دایره کامل بود به حال خود رها شده و بصورتِ یک پیمون درمی‌آمد. این نوع طراحی سبب می‌شد تا «جزء و کل» بصورتِ یک سلسله مراتب عمل کرده و از بی‌هویتی و بیهودگی (که اساساً در معماری قدیم ایران نفی شده بود) پرهیز می‌نمود. با این حال گرچه معماری ایرانی توانسته بود به یکی از مشکلاتِ مربوط به مرکزیت جوابِ‌ مثبت دهد و راه حلِ‌ مناسب و مفیدی را برای این قضیه پیشنهاد کرده بود، ولی مشکل دیگر همچنان به قوت خود باقی است.

14
فصل سوم: .

مقدمه:
در فصل قبل شیوه‌ای از طراحی معماری را بیان نمودیم که در آن تقسیماتِ دوگانه‌ای انجام شده بود. و در هر مرحله‌ای از تقسیم، سطوحی بدست می‌آمد، که در هر سطح می‌توانستیم ارتباط دقیقی بینِ اجزای آن حاصل نماییم. در چنین نظام طراحی ابتدا معماری را به لحاظ مفهومی مورد بررسی قرار می‌دهیم که این امر در مبانی نظری مطرح گردیده است. سپس در سطح بعدی نیازمندیهایی را به لحاظ شکلی و عملکردی تحلیل می‌نماییم، که در این فرآیند به یک سری عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و غیره می‌پردازیم.
سپس به موارد دیگری از سطوح مختلفِ نظام طرح، که بیان کننده ابعادِ مختلفِ فرآیند طراحی است، بصورتِ مدون به ذکر آن می‌پردازیم.

قسمت اول: نیازمندی ها

قسمت دوم: تفکیک فضایی

قسمت سوم: تحلیل خدماتی

1ـ نیازمندی ها

1ـ 1ـ عوامل فرهنگی:
برخلاف مسائل اقتصادی که در همه جای دنیا معادل سازی می‌شوند، فرهنگها منحصر بفرد بوده و به همین خاطر نمی‌توان استاندارد خاصی را به لحاظ فرهنگی برای تمامِ جوامعِ بشر لحاظ نمود. به همین دلیل در بخش مطالعاتی این پروژه به بیانِ مطالبی در خصوص تغییرپذیری و قابلیت انعطاف پرداختیم.1 تغییرپذیری و قابلیتِ انعطاف شیوه مناسبی است که گزینه‌های متفاوتی را برای فرهنگهای گوناگون بوجود آورده و برای مردم آزادی بسیار زیادی را در نحوه استفاده از فضا ایجاد می‌نماید و بدین ترتیب است که یک نوع سازگاری مطلوبی با محیط ایجاد می شود.
یکی از شیوه‌های ایجاد تنوع در شکل و عملکرد طراحی بر اساس مدولاسیونِ پیچیده است. در این شیوه علیرغم اینکه نظم قابل قبولی در طراحی ایجاد می‌گردد و تفکیک فضایی به روش مناسبی انجام می‌پذیرد، استفاده کنندگان از فضا با گزینه‌های متفاوتی مواجه می‌شوند که انتخاب وضع مطلوب بیشتر امکان پذیر است.
در بخش شناخت نیز اشاره‌ای به سبک شناسی ایرانی داشتیم که استاد پیرنیا اشاره به پنج ویژه‌گی مهم در فرهنگ و معماری ایران داشته که یکی از آنها مردم‌واری می باشد که می‌بایست در نظامِ طراحی لحاظ شود. در این قاعده اصل بر این است که معماری مطابق نیازهای مردمی طراحی شود. در ارتباط با این موضوع باید متذکر شویم که نوع نیازهای مردم ایران عموماً ساده زیستی با حداقل تجملات است. زیرا بیشتر مردم ایران در عصر کنونی به سختی امرار معاش می‌نمایند تا خرج و مخارج زندگی خود را تهیه نمایند. متأسفانه مقوله مسکن موضوعی است که امروزه برای خانواده‌های نیازمند به شکل یک کاووس درآمده و یک عدّه همچون تمساح این گلوگاه مهم را گرفته‌اند و مشکلاتِ بسیار زیادی را ایجاد نموده‌اند در حالیکه یک گنجشک هنگامی که نیاز به مسکن پیدا می‌کند، خانه خود را بر روی شاخه‌های درختان بنا می‌کند و حقِ زندگی پیدا می‌نماید. امّا ما انسانها حتی ابتدایی‌ترین مسئله را که موضوع مسکن است به شکل یک معضل اساسی درآورده‌ایم و این حق را از یکدیگر سلب نموده‌ایم.
اکثر مردم خواهانِ یک زندگی ساده با امکاناتِ حداقل هستند. آرمان گرایی و رؤیا پردازی جایگاهی در معماری مردمی ندارد و برای رهایی یافتن از چنین مشکلاتی بهتر آن است که به جای تجمل گرایی، تنوع گرایی را الگوی خود قرار دهیم و با ایجادِ «فضاهای متنوع»، چه به لحاظ شکلی و یا به لحاظ عملکردی با امکاناتِ‌ ساده معماری شرایط بسیار مناسبی را برای استفاده کنندگان فراهم سازیم. تا رضایتِ آنها در تمامِ ابعادِ زندگی جلب شود. بدین ترتیب تجمل‌گرایی به انزوا کشیده شده و منحصر به افرادِ محدودی می‌شوند. این امر جدای از مسائل فرهنگی باعث می‌گردد که سرمایه‌های کشورمان بیهوده صرفِ تجملات نگردد و این الگو باعث می شود تا جامعه‌ای قدرتمند و خودکفا داشته باشیم.1

14
برنامه فیزیکی تحلیل سایت و طراحی مجموعه…………………………………………………………. 173
فهرست منابع فارسی: …………………………………………………………………………………….. 188
فهرست منابع لاتین: ……………………………………………………………………………………….189
سایت های اطلاع رسانی:……….…………………………………………………………………..…………190



  مقطع کارشناسی ارشد

بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان