فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه و طرح تحقیق

“دين در بیانی کلی مجموعه عقايد، اخلاق، قوانين و مقرراتى است كه براى اداره امور جامعه انسانى و پرورش انسان ها می باشد.” (ساجدی، 1384) دين از وجوه امتیاز بشری است ، تاكنون هيچ حيواني نشانه اي از يك حيات ديني بروز نداده و در هيچ دوره اي، بشر عادي از ايمان به عقيده خالي نبوده است، يعني دين حقيقتي است كه چشمه جوشان فطرت بشري ،خواه ناخواه انسان رابه سوي آن فرا مي خواند به همين روي، فلسفه وجودي دين نيز چيزي جز پاسخ صحيح و نظام مند به اين دغدغه فطري بشر نیست.(فیض آبادی، 1390، ص1) انسان هیچ گاه نتوانسته است بدون دین زندگی کند. ممکن است گاهی برخی جوامع به معنای اجتماعی دین، لائیک بوده باشند اما در واقع انسان ها در اکثر مواقع به دنبال پناهگاه دینی بوده اند. (اسدی، 1385، ص62)
امروزه بیشتر به سبب پیشرفتگی و کثرت وسایل ارتباطی آدمیان تقریبا از هر چیز در جهان پیرامونشان می گذرد با خبر می شوند و این امر سبب شده است که “جهان هر فرد انسانی” در قیاس با جهان های پدران و نیاکان، گستره ای صد چندان بیابد. (ریچاردز ،1989، ص10)
به این ترتیب در خلال قرن گذشته آگاهی و هشیاری تازه ای از تکثر مذاهب عمده پدید آمده است. روند فراگیر مدرن سازی، آگاهی از خصلت بنیادی تنوع دینی را تشدید کرده است. این هشیاری جدید پیوندی نزدیک با تفاوت های فرهنگی دارد، تفاوتهایی که ادیان گوناگون حامی و پشتیبان آن بوده اند. زیرا هر یک از ادیان، بینشی متفاوت به معنای غایی و نهایی حیات و ماهیت و سرشت ازلی واقعیت عرضه می دارد. در این میان آنچه تازه می نماید، واقعیت ادیان چندگانه نیست بلکه درونی ساختن آگاهی از تکثر بنیادین در ضمیر معتقدان به ادیان می باشد.(اشمیتز،1380،ص255)
“گفتگو به عنوان تعامل سودمند عناصر متفاوت؛جوهر جهان است. به برکت گفتگوست که ما آدمیان به مرتبه عالی ترین جلوه خلقت نایل می شویم.” (سوئدلر،1385، ص2) گفت و گو در دین نیز ضرورت بسیار مهمی برای همه متدینان است. زیرا مهمترین مساله باقی ماندن دین آن هاست و در غیر این صورت بنیاد گرایی هم بی فایده خواهد بود. (اکرمی، 1383، ص1) در طول تاریخ نیز ادیان با یکدیگر گفتگو کرده اند و تاثیر و تاثر داشته اند تا امروزه بدین جا رسیده اند.(سروش،1378، ص78)
در فرآیند گفتگو فضا یا محيط فيزيكي دارای اثر بسزایی است که اغلب ناديده انگاشته مي شود. این در حالی است که بنا به نظر جان لنگ، نظریه پرداز حوزه روانشناسی محیط، می توان از طریق سازماندهی مناسب فضا ها و ایجاد عملکرد های تعاملی متنوع به سطح مناسبی از ارتباطات جمعی و گفتگو دست یافت.( Lang,1987 )
در این راستا موضوع این رساله، طراحی مرکزی است جهت تعامل و گفتگوی موثر ادیان با یکدیگر. برای این منظور با شناخت فرآیند گفتگو میان ادیان، پیش نیاز ها و موانع آن، عوامل کالبدی موثر در ایجاد همزیستی مسالمت آمیز و گسترش تعاملات سازنده ادیان بررسی می شود و تاثیر آن بر زندگی انسان، روابط جوامع و گسترش صلح و آرامش مورد توجه قرار می گیرد.

1-1- مقدمه ………………………………………………………………………. 2
1-2- طرح کلی موضوع و مسئله تحقیق ……………………………………… 3
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………….. 5
1-4- اهداف تحقیق ……………………………………………………………… 7
1- 5- سوالات تحقیق …………………………………………………………… 7
1- 5- ساختار تحقیق ……………………………………………………………. 8

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: دین

انسان از خاک تهی پا به عرصه نادانی هایش نهاد و در لحظه ای تهی از آنچه که نمی توانست داشته باشد، در پی ساختن مفهومی از خود بود تا در این ناتوانی درک به خود انگیزه ای از برای بودن و دانستن ارزانی دارد؛ آرام آرام او در تاریکی مطلق از دانستن دست می ساید و برای فردا، داشت هایی نه چندان از سر دانایی گرد هم می آورد، برداشت هایی متفاوت و گوناگون به او حس غریب وجود را القا می کند و او در میان جمعی از دانسته ها که برایش در عین تازگی از ارزش هایی متفاوت بر خوردارند، غلت می خورد. او نمی داند چرا گاه از آنچه می یابد خشنود می شود، گاه متعجب؛ گاه می هراسد و گاه می رنجد؛ او بیشتر می آموزد؛ خواسته هایش، نیرو هایش و ناتوانی هایش برایش آشکار می گردند؛ و او سخت به دنبال طنینی است که مدهوشش می سازد، فهم طنینی گنگ، طنینی از جنس “الست بربکم”؛ شاید اصطلاحی که یونگ آن را “قدرت قاهره” می خواند و اذعان می کند که انسان آن را به صورت ارواح، شیاطین، خدایان، قوانین، صورت مثالی، کما مطلوب و غیره مجسم می سازد. همان طنینی که انسان به دنبال فهم شعور مندانه آن است. یونگ از این مطلب استفاده می کند و مفهومی را مطرح می سازد که حاصل آن مراقبت، تذکر و توجه دقیق به عواملی موثر در زندگی زندگی است که انسان به آنها “قدرت قاهره” اطلاق می کند و این مفهوم را همانا دین می نامند.(مورنو، 1380، ص63)
دین یکی از وجوه امتیاز بشر است که از دیگر نشانه ها مانند درک عشق، آگاهی و قدرت زیبایی شناسی متمایز تر به نظر می رسد. در تاریخ بشر هرگز قبیله ای وجود نداشته که به گونه ای دین نداشته باشد.
همه عمر بر ندارم سر از این خمار مستی که هنوز من نبودم که تو دلم نشستیسعدیبا توجه به نقش اساسی مساله دین در این پژوهش، این فصل به بررسی اجمالی این موضوع خواهد پرداخت از این رو نخست منظور از دین به طور خلاصه بیان شده سپس ابعاد دین و کارکرد های آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت؛ در نهایت با توجه به وجود دین های متفاوت در جهان طبقه بندی ادیان، مساله تعدد ادیان و رویکرد اندیشمندان نسبت به آن به طور خلاصه ارایه خواهد شد.

2-1- مقدمه ……………………………………………………………………… 10
2-2- مفهوم دین ………………………………………………………………… 11
2-2-1- معنای لغوی …………………………………………………………….. 12
2-2-2- معنای اصطلاحی دین …………………………………………………. 12
2-2-3- ابعاد دین ……………………………………………………………….. 13
2-3- منشاء دین ………………………………………………………………… 14
2-3-1- علل پیدایش دین ………………………………………………………. 15
2-3-2- علل پذیرش دین ……………………………………………………….. 16
2-4- کارکرد های دین ………………………………………………………….. 17
2-4-1- کارکرد های فردی …………………………………………………….. 17
2-4-1-1-معرفت زایی …………………………………………………………. 17
2-4-1-2- کارکرد احساسی (بهداشت روانی ……………………………… 17
2-4-1-3- کارکرد اخلاقی و رفتاری …………………………………………… 18
2-4-2- کارکرد های اجتماعی ……………………………………………….. 19
2-4-2-1- همبستگی ………………………………………………………… 19
2-4-2-2- آزادی و عدالت اجتماعی …………………………………………. 19
2-4-2-4- هویت سازی ………………………………………………………. 19
2-5- طبقه بندی ادیان ………………………………………………………. 20
2-5-1- ادیان غیر توحیدی …………………………………………………… 20
2-5-2- ادیان توحیدی ………………………………………………………… 20
2-5-2-1- زرتشت …………………………………………………………….. 21
2-5-2-2- یهودیت …………………………………………………………….. 23
2-5-2-3- مسیحیت ………………………………………………………….. 26
2-5-2-4- اسلام ………………………………………………………………. 29
2-6- مساله تعدد ادیان ………………………………………………………. 32
2-6-1- انحصار گرایی …………………………………………………………. 32
2-6-2- شمول گرایی ………………………………………………………… 32
2-6-3- کثرت گرایی ………………………………………………………….. 32
2-7- نگاهی به اصول مشترک ادیان ……………………………………….. 34
2-8- جمع بندی و نتیجه گیری ……………………………………………… 35

فصل سوم: گفتگوی ادیان

پیشتر اشاره شد ادیان دارای نقاط اشتراک و اختلاف متعددی هستند، با گسترش ارتباطات برخورد ادیان گریز ناپذیر شده و چگونگی همنشینی و رفتار متقابل متدینان اهمیت بیشتری یافته است. ادیان متفاوتند ولی این تفاوت ارزشمند است. معجزه واقعی توحید همین است که تمامی تنوع زمینی، به وحدتی آسمانی منجر شود. (سوئدلر ،1383، ص56)
همه ادیان آسمانی منادی صلح و رفتار محبت آمیز نسبت به پیروان دیگر مذاهب می باشند. ولی با به مرور این مسالمت فراموش شد و حتی جنگ های بسیاری نیز به راه افتاد. (کریمی نیا،1382، ص88) و اکنون تنها راهی که به واسطه آن دین حقیقتا منشا خیر و حل منازعات جهان شود گفتگو است. (سوئدلر،1383، ص56)
بر این اساس این فصل از پژوهش به شکافت مساله گفتگو دینی اختصاص یافته است، و لذا به بیان تاریخچه، شرایط شکل گیری گفتگویی موثر و اهداف آن و نیز انواع گفتگو در حوزه گفتگوی ادیان پرداخته خواهد شد.

3-2-1- تعریف گفتگو

گفتگو در زبان فارسی به معنی مکالمه، مباحثه، مجادله و گفت و شنود است. (دهخدا) گفتگو به شکلی که اخیرا مصطلح شده تنها به گفت و شنید میان دو نفر یا دو گروه و مکالمه میان آن ها محدود نمی شود. این واژه در مقابل واژه دیالوگ به معنای “مبادله اندیشه ها برای دستیابی به تفاهم و شناخت متقابل” آورده شده است. دیالوگ به معنی همپرسه دو یا چند نفر، مبادله و مباحثه در باب اندیشه ها و مبادله و مباحثه ای برای دستیابی به تفاهم و یا شناخت متقابل است. (منصور نژاد، 1382، ص42) در خصوص تعریف گفتگو، ملکیان حل مشکل خاص و مشترک را مد نظر داشته است: “گفتگو مکالمه ای است که در آن شرکت کنندگان برای نیل به هدفی واحد و مشترک که حل یا رفع مساله یا مشکل مبتلا به همه شان است، به فهم و نقد سخن یکدیگر می پردازند.” (ملکیان، 1381، ص130) گفتگو وسیله ای برای آشنایی با تفکر یکدیگر است. به عقیده دکتر عبدالکریم سروش واژه گفتگو متضمن معنای مشارکت است و دلالت بر آن دارد که اقلا دو جانب یا دو گروه در آن شرکت دارند. وجود دیگری در آن به رسمیت شناخته می شود. (سروش،1378، ص76)
دیوید بوهم در تعریف خود بر زایش معنا و فهم تازه ای تاکید کرده و معتقد است در دیالوگ هیچ کس دنبال این نیست که خودش برنده شود.مشارکت در دیالوگ بازی کردن با هم است نه بازی در برابر هم. (بوهم ، 1381، ص42) “غرض از گفتگو آگاهی بدون واسطه و بدون تحریف از حوزه های فکری خود و دیگری است.” (هارتکه مایر ، 1382، ص15).

3-2-2- پیشینه گفتگو
گروهی گفتگو را محصول عصر جدید و روزگار حاضر می دانند ولی گروهی دیگر با توجه به تاثیر ادیان و تمدن ها از ابتدای تاریخ تا کنون پیشینه این پدیده را بسیار پیش از این می دانند. (منصور نژاد، 1382، ص174) به طور کلی می توان گفت تاثیر و تاثر ادیان، فرهنگ ها و تمدن، چه از مقوله گفتگو فرض شود و چه نشود، کلمه گفتگو بدان معنا که امروزه مورد توجه است، در گذشته دور استعمال نمی شده و یا حداقل در این سطح وسیع نبوده است. به تعبیر دیگر این واژه بار معنایی خاصی را که امروزه یافته پیش از این نداشته است. دکتر غلامرضا اعوانی در این باره می گوید:” قبلا ما چیزی به این اسم نداشتیم. در واقع نوعی دیالوگ بوده است، ولی اسم دیالوگ را نداشته و در سطح وسیعی نیز نبونده است.” (منصور نژاد، 1382، ص19)
با وجود این قدیمی ترین نمونه های گفتگو را – البته چنان که اشاره شد نه در سطح وسیع – باید در دیالوگ های سقراط و افلاطون جستجو کرد. مشهورترین گفتگو دیالوگ های سقراط با همنشینان و شاگردانش است، سقراط در این همپرسه ها، از شاگردان همان اندازه می آموخت که ایشان از وی. به اعتقاد سقراط معرفت در ژرفای روح انسان ها نهفته است تنها دشواری این است که آن را در شخص، کشف و بیدار و آشکار کنند. در نظر افلاطون هنر گفتگو تنها راه رسیدن به زیبایی مطلق و وقوف به حقیقت بود. او در دیالوگ فیلوس می گوید که دیالکتیک، هدیه خدایان به آدمیان است. اما بی شک اعتقاد به چنین گفتگویی یا در سطح وسیعی نبوده و یا با فروپاشی تمدن یونان به دست فراموشی سپرده شده بوده است. (منصور نژاد، 1382، ص44) به طور کلی باید گفت مقوله گفتگو با شکلی که امروزه مطرح است در دوران مدرن تئوریزه شده و اصول و مبانی آن تدوین یافته است.

حیاط مسجد عماد الدوله در کرمانشاه

حیاط مسجد عماد الدوله در کرمانشاه

3-1- مقدمه …………………………………………………………………….. 37
3-2- گفتگو ……………………………………………………………………… 37
3-2-1- تعریف گفتگو ……………………………………………………………. 37
3-2-2- پیشینه گفتگو …………………………………………………………. 38
3-3 گفتگوی ادیان ……………………………………………………………… 39
3-3-1- پیشینه گفتگوی ادیان ………………………………………………… 40
3-3-2- اهداف و آثار گفتگوی ادیان …………………………………………… 41
3-3-2-1- تفاهم و درک متقابل ………………………………………………. 42
3-3-2-2- تلاش برای نجات جامعه ی انسانی از بحران های موجود…….. 42
3-3-2-3- افزایش روحیه دینی در جهان …………………………………….. 44
3-3-2-4- همزیستی پیروان ادیان …………………………………………… 44
3-3-2-7- زمینه سازی شکل گیری تنوع فرهنگی ………………………… 45
3-3-2-8- درک حقایق تازه …………………………………………………… 45
3-3-3- شرایط و قواعد گفتگوی ادیان ……………………………………… 46
3-3-3-1- وجود نکات اشتراک و افتراق ……………………………………. 46
3-3-3-2- احترام کامل به طرف مقابل و آزادی اندیشه او ………………. 46
3-3-3-3- اقرار به جهل و تاکید بر تساهل ……………………………….. 47
3-3-3-4- تکیه بر مشترکات ……………………………………………….. 48
3-3-3-5- فراموش کردن اتفاقات گذشته و تمایزات سیاسی اقتصادی .. 49
3-3-4- موانع گفتگوی ادیان ………………………………………………… 50
3-3-4-1- برتر انگاشتن خود ………………………………………………… 50
3-3-4-2- مطلق فرض نمودن حقیقت ……………………………………. 50
3-3-4-3- تکیه بر عناصر تمایز بخش ……………………………………… 51
3-3-4-4- اهانت به طرف مقابل و مسخ عقاید او ………………………. 51
3-3-4-6- استفاده از معیارهاى متفاوت …………………………………. 52
3-3-5- انواع گفتگو در گستره گفتگوی ادیان الهی ……………………. 52
3-3-5-1- گفتمان اخلاقی ………………………………………………… 53
3-3-5-1- گفتمان همسازگرایانه ………………………………………… 53
3-3-5-1- گفتمان پراگماتیستی ………………………………………… 54
3-3-5-1- گفتمان وابسته به موسسه ها یا نهاد های دینی ………. 54
3-3-5-1- گفتمان تاریخی ……………………………………………….. 54
3-3-5-1- گفتمان توطئه محور ………………………………………….. 55
3-3-5-1- گفتمان مبلغ دینی …………………………………………… 55
3-4- فضای گفتگو ……………………………………………………….. 56
3-4-1- فضضای گفتگو میان ادیان …………………………………….. 57
3-5- جمع بندی و نتیجه گیری ………………………………………… 58

فصل چهارم: هنر و معماری قدسی

در فصل قبل بیان شد که گفتگوی دینی نیازمند فضایی است که متناسب با موضوع دین که در جهت تحقق اهداف گفتگو گام بردارد. فضایی که آمادگی دریافت حقاقیق دینی را ایجاد کند ولی از سوی دیگر بر اساس نکات مشترک شکل گرفته باشد فضایی که متعلق به هیچ یک از ادیان به تنهایی نیست ولی همه مومنین آن را متعلق به خود می دانند.
با این توضیح این فصل به بررسی بیشتر این فضا ویژگی های آن خواهد پرداخت، فضایی که در این پژوهش با عنوان فضای قدسی معرفی گردیده است. فضایی که محصول هنری قدسی است، هنری که به واقع سيطره اي كيفي و رهيافتي باطني است با مقامي والا و كبريايي كه به مثابه ي برترين تجلي گاه عالم روحاني در قالب، صور و ساحتي نفساني و مادي متجلي مي گردد و همواره در تلاش است تا با برقراري گفتماني متعالي، ذاتي مقدس، وحدت و يگانگي حقيقتي متعالي را بر ديدگان عرضه نمايد و حضور رمز وار ايمان را آشكار سازد. (بسیج، 1388، ص 246)
و معماری مقدس، خلق بستری متعالی است که در آن «وحدانیت»، مرکز و اساس به وجود آمدن همه چیز است و آدمی وقار فطری و کمال باطنی اش را درآن باز می یابد؛ وحدانیتی که با تکثرات و تنوعات عناصر شکل می گیرد و به واقع زاده ی بستر کثرت است. (بلخاری قهی، 1374، ص 13) هنر قدسی، مکاشفه ای است از صور گوناگون هستی تا حقیقت این صور را در قالب معماری به تجسم و نمایش گذارد و در روند این مکاشفه، حیات فردی و جمعی انسانی را برتر آورد تا آن حد که به غربت انسان پایان بخشد و قرب به آن یگانه ی برتر را میسر سازد. (رهنورد، 1378، ص40).
در این فصل نخست قداست و شیوه های تجلی آن معرفی خواهد شد سپس هنر قدسی به عنوان یکی از شیوه های تجلی این موضوع تبیین می گردد. در ادامه معماری قدسی به عنوان شاخه از هنر قدسی که محصول آن فضای قدسی است مورد بررسی قرار خواهد گرفت و نهایتا با توجه به نظریات متفکرین و اندیشمندان ویژگی های این فضا و نکات مورد توجه در شکل گیری چنین مکانی معرفی و بررسی شده است.

4-2- امر قدسی

معادل كلمه ي مقدس يا قدسي در زبان انگليسي دو كلمه «SACRED» و «HOLY» است. كلمه ي «SACRED» از لحاظ لغوي به معناي مقدس، روحاني، خاص، موقوف و مينوي است و متضاد آن كلمه ي «Secular» است كه به معني دنيوي، گيتيانه، عرفي، غير روحاني و غير ديني است. متضاد ديگر كلمه ي «Sacred»كلمه ي «Profan» است كه به معني كفرآميز، زشت دنيوي و بي حرمتي كردن به خدا و مقدّسات است. کلمه ي «holy» نيز مترادف كلمه ي «Sacred» بوده و به معناي مقدّس، پاك، مبرا، چيز مقدس خوب و كامل مي باشد و متضاد آن «unholy» به معناي نا مقدس، نا درست و نا سازگار مي باشد. (ویسنتون، 1375، ص80) كلمه ي «مقدس» در زبان عربي از ريشه ي «مقدس» و «قداسه» مشتق شده و به معناي پاكي و منزه بودن از عيب و نقص و ناپاكي و ماده است و به معناي بركت و مبارك نيز آمده است.(انیس، 1374، ص459) به تعبيري مي توان گفت در زبان عربي نيز قدسي بودن به معناي مينوي، آسماني و غيرمادي بودن در مقابل دنيوي و مادي بودن است. اصطلاح مقدس و قدسي معمولاً در تعريف دين به معناي جوهر و درون مايه ي اصلي دين آورده مي شوند.
Sacer نسبت روشنی با نومن – که در حکم قدرتی راز آلود(خداوند) است- دارد، قدرتی که در قالب نومینوس متجلی میشود. نومن ارتباط نزدیکی با کلمه ی سانسکریت برهمن و کلمه ی ملانزیایی مانو و کلمه ی آمینجا که در زبان آلمانی کهن به معنای سعادت بوده است، دارد. ( شقاقی، 1384، ص24).

منبر و محراب مسجد گوهرشاد

منبر و محراب مسجد گوهرشاد

4-1- مقدمه ……………………………………………………………………. 59
4-2- امر قدسی ………………………………………………………………. 60
4-2-1- شیوه های تجلی امر قدسی ……………………………………… 62
4-2-1-1- شیوه های مستقیم ……………………………………………… 62
4-2-1-2- شیوه های غیر مستقیم ………………………………………… 63
4-2-1-3- تجلی امر قدسی در هنر (امر قدسی و هنر) …………………. 64
4-3- هنر مقدس …………………………………………………………….. 66
4-3-1- مفهوم هنر قدسی ………………………………………………….. 67
4-3-2- شکل گیری هنر قدسی …………………………………………… 69
4-3-3- جایگاه هنر مند در هنر قدسی …………………………………….. 70
4-3-4- نقش و کارکرد هنر مقدس ………………………………………….. 72
4-4- مکان مقدس …………………………………………………………….. 73
4-5- معماری قدسی …………………………………………………………. 75
4-5-1- اهداف و کارکرد های فضا و معماری قدسی ……………………… 77
4-5-1-1- ایجاد ناهمگونی در فضا ………………………………………….. 78
4-5-1-2- ایجاد محملی برای اندیشه دینی ………………………………. 79
4-5-1-3- زمینه سازی حیات معنوی ………………………………………. 81
4-5-1-4- ایجاد مکانی برای حضور ذات الهی …………………………….. 84
4-5-1-5- تجلی عوالم برتر در ساحت های نازل تر ………………………. 87
4-5-2- ویژگی های فضا و معماری قدسی ……………………………… 90
4-5-2-1- ویژگی های منشا معنوی …………………………………….. 91
4-5-2-2- ویژگی های شیوه ی بیان ……………………………………. 95
4-5-2-3- ویژگی های صورت …………………………………………… 112
4-5-2-3-1- صفات کالبدی ………………………………………………. 113
4-5-2-3-2- عناصر کالبدی ……………………………………………… 118
4-5-3- عبادتگاه تجلی معماری قدسی در ادیان …………………….. 122
4-6- جمع بندی و نتیجه گیری …………………………………………. 124

فصل پنجم: عبادتگاه در ادیان توحیدی

از قدیم تا به امروز مکان‌هایی برای نیایش در نظر گرفته می‌شد که این مکان‌ها، ابتدا غارها بودند و بعدها کم‏کم به معابد، کنیسه و کلیسا تبدیل شدند. انسان‌ها از ابتدا مکانی را برای نیایش در معماری‌های خود در نظر می‌گرفتند،گرچه باید این نکته را خاطرنشان شد که با هرچه انسان‌ها متمدن‌تر شدند، از خدا هم دورتر شدند. در هر حال بشر از ابتدا دغدغه‏ی نیایش و ارتباط معنوی را داشته و همیشه در فکر ساختن مکانی برای عبادت بوده است (معصومی،1385، ص40)
اصولاً معبد به معنای پرستشگاه است و امروزه سندها نشان می‌دهد که انسان‌ها در معابد، خدای خود را نیایش می‌کردند و همواره از او چیزی را درخواست می‌کردند. با گذشت زمان، کنیسه‌ها جایی برای عبادت یهودی‌ها شد و کلیساها مکانی برای عبادت مسیحیان و مکانی که خدا را در آن‏جا پرستش می‌کردند. بعد از کلیسا هم، مساجد مکانی برای نیایش مسلمانان بود.
تمامی این بناها در هر دوره‌ای با توجه به شرایط ساخته می‌شد، اما نکته مشترک این است که همه به سفارش کسانی ساخته می‌شدند که می‌خواستند خدا را نیایش کنند. (معصومی،1385، ص41)
معماران، این بناها را با عظمت و شکوه هرچه تمام‏تر در دوران‏های مختلف با سبک‌های مختلف ساخته اند و معماری‌های باعظمتی که به قصد نیایش و عبادت انجام شده‌اند، نشان‏دهنده همین مساله است. کنیسه‌ها، کلیساها و معابد و مساجد، هر اندازه با عظمت و بزرگ بنا شوند، عظمت و بزرگی را بیشتر نمایان می‌کنند و خداوند را بیشتر ستایش می‌کنند. مکانی که باید در یک جای ساکت و خلوت بنا شود.
بنابراین ساختن مکانی که شایسته‏ی عبادت باشد، منجر به ساختن چنین بناهای باعظمتی شده و نیایش باعث می‌شود انسان به فکر ساختن چنین بناهایی بیفتد. البته درست است که احتمال تظاهر هم در ساختن بناهای باعظمت وجود دارد اما در حقیقت، نیت اولیه و اصلی آن، ساختن بناهایی برای ستایش و نیایش است. مکان‌هایی که برای ساختن آن‏ها از بهترین‌ها استفاده شده است که سال‌های سال دوام پیدا کنند. (معصومی،1385، ص42)
معماری معابد کمال یافته ترین نمونه معماری قدسی در ادیان است از این رو این فصل از پژوهش به بررسی ابنیه عبادتگاهی چهار دین توحیدی اختصاص یافته، که در هر مورد به جمع بندی خصوصیات طرح معماری ابنیه پرداخت شده و نهایتا خصوصیات مشترک در معماری چهار دین توحیدی جمع آوری و ارایه ردیده است

پنجره نور گیر در کنیسه ملا یعقوب

پنجره نور گیر در کنیسه ملا یعقوب

5-1- مقدمه ……………………………………………………………….. 126
5-2- عبادتگاه زرتشتیان …………………………………………………. 127
5-2-1- آتش ………………………………………………………………. 127
5-2-2- جایگاه آتش ……………………………………………………….. 128
5-2-3- تاریخچه آتشکده …………………………………………………. 129
5-2-3- معماری آتشکده …………………………………………………. 129
5-2-3- جمع بندی خصوصیات طرح آتشکده …………………………… 132
5-3- عبادتگاه یهودیان …………………………………………………… 133
5-3-1- خیمه میعادگاه …………………………………………………… 133
5-3-2- خانه مقدس ……………………………………………………… 134
5-3-3- کنیسه …………………………………………………………… 136
5-3-4- جمع بندی خصوصیات طرح کنیسه ………………………….. 140
5-4- عبادتگاه مسیحیان ……………………………………………….. 140
5-4-1- پیشینه کلیسا ………………………………………………… 140
5-4-2- معماری کلیسا ………………………………………………… 142
5-4-3- جمع بندی خصوصیات طرح کلیسا …………………………. 144
5-5- عبادتگاه مسلمانان …………………………………………….. 146
5-5-1- مسجد …………………………………………………………. 146
5-5-2- پیشینه مساجد ………………………………………………. 147
5-5-3- عناصر کالبدی مسجد ……………………………………….. 148
5-5-4- جمع بندی خصوصیات طرح مساجد ……………………….. 151
5-6- جمع بندی و نتیجه گیری ………………………………………. 154

فصل ششم: شناخت و تحلیل بستر طراحی

یکی از اساسی ترین مسایل مورد توجه در هر پروژه بستر شکل گیری آن است و لذا این بخش از رساله در ابتدا به بررسی دقیق بستر شکل گیری طرح اختصاص یافته است. بدین منظور نخست استان فارس و شهر شیراز به طور اجمالی معرفی شده و سپس به تبیین روند انتخاب سایت از میان گزینه های موجود و نیز تحلیل و بررسی نهای سایت پیشنهادی پرداخته شده است.
استان فارس در بخش جنوبی کشور با مساحتی حدود ۱۳۳ هزار کیلومتر مربع ، به طور تقریبی ۱/۸ درصد از وسعت کشور را به خود اختصاص داده است که از این لحاظ پنجمین استان بزرگ ایران محسوب می شود.(URL1)

6-2- شیراز
شیراز در فاصله‌ 919 کیلومتری‌ تهران واقع‌ شده‌ و مرکز استان‌ فارس است‌. این شهر پس از تبریز (در سال ۱۲۸۷) و تهران (در سال ۱۲۸۹) سومین شهر ایران است که در سال ۱۲۹۶ خورشیدی، نهاد شهرداری در آن تأسیس گردید. شهرداری شیراز به ۹ منطقه مستقل شهری تقسیم شده و جمعاً مساحتی بالغ بر ۱۷۸٫۸۹۱ کیلومتر مربع را شامل می‌شود.
نام شیراز در کتاب‌ها و اسناد تاریخی، تحت نام‌های مختلفی نظیر «تیرازیس»، «شیرازیس» و «شیراز» به ثبت رسیده‌است.
ناحیه‌ شیراز از زمان‌های‌ قدیم‌ دارای‌ اهمیت‌ و اعتبار بوده‌ و نام‌ آن‌ در الواح‌ ایلامی‌ مکشوف‌ در تخت‌ جمشید ذکر شده‌ است‌. شیراز در دوران بنی‌امیه به محل فعلی منتقل می‌شود و به بهای نابودی اصطخر -پایتخت قدیمی فارس- رونق می‌گیرد. این شهر در دوران صفاریان، بوییان و زندیان پایتخت ایران بوده‌است.
شیراز از دیرباز به واسطه مرکزیت نسبی‌اش در منطقه زاگرس جنوبی و واقع‌شدن در یک منطقه به نسبت حاصل‌خیز، محلی طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان، یکجانشینان و عشایر بوده‌است. همچنین این شهر در مسیر راه‌های تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بندر بوشهر قرار گرفته‌است.
شیراز به سبب جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی و طبیعی فراوان، همواره گردشگران بسیاری را به سوی خود فرا می‌خواند.

6-2-1- موقعیت جغرافیایی شهرستان
شهرستان شیراز با 8/10688 کیلومتر مربع وسعت ، 6/8 درصد کل مساحت استان را به خود اختصاص داده است .شهرستان شیراز در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا و در دامنه‌های رشته‌کوه زاگرس است. این شهرستان در موقعیت مرکز استان و در محدوده جغرافیایی 28 درجه و 58 دقیقه تا 29 درجه و 54 دقیقه عرض شمالی ، و 51 درجه و 1 دقیقه تا 53 درجه و 34 دقیقه طول شرقی ، قرار گرفته است، از شمال به شهرستان مرودشت و سپیدان ، از غرب به شهرستان های سپیدان ، ممسنی و کازرون از جنوب به شهرستان فیروزآباد و جهرم ، از شرق به شهرستان های فسا و نیریز محدود می باشد و از نظر وسعت پنجمین شهرستان کشور است. (URL1)

تصویر هوایی سایت پیشنهادی سوم

تصویر هوایی سایت پیشنهادی سوم

6-1- مقدمه …………………………………………………………….. 156
6-2- شیراز ……………………………………………………………… 156
6-2-1- موقعیت جغرافیایی شهرستان ……………………………… 157
6-2-1-1- مشخصه های جغرافیایی شهر شیراز ………………….. 157
6-2-2- ویژگش های جمعیتی ………………………………………. 158
6-2-2-1- دین …………………………………………………………. 158
6-2-2-2- فرهنگ ……………………………………………………… 159
6-2-3- ویژگش ها و مطالعات اقلیمی ……………………………… 159
6-2-3-1- باد …………………………………………………………… 159
6-2-2-2- بارندگی …………………………………………………….. 160
6-2-2-3- دما ………………………………………………………….. 161
6-2-2-4- رطوبت ……………………………………………………… 162
6-3- مکان یابی پروژه ………………………………………………… 163
6-3-1- معرفی سایت های پیشنهادی ……………………………. 163
6-3-1-1- سایت پیشنهادی اول …………………………………….. 164
6-3-1-2- سایت پیشنهادی دوم ……………………………………. 165
6-3-1-3- سایت پیشنهادی سوم …………………………………… 165
6-3-2- انتخاب سایت بر اساس فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) ………ا…………. 166
6-3-2-1- اصول فرآیند تحلیل سلسله مراتبی …………………… 167
6-3-3- معیار های انتخاب سایت و تعیین اولویت هر یک ……….. 167
6-3-2-1- نتایج حاصل از ورود معیار ها و گزینه ها در تحلیل سلسله مراتبی (AHP) …ا……. 168
6-3-4- انتخاب نهایی سایت ……………………………………… 170

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل هفتم: بررسی نمونه های موردی

طرح دفتر معماری کوهن ـ مالوزی از خطوط اصلی نقشه‌ی اولیه‌ی بنای “کلیسای سن پتری” الهام گرفته است. بر پایه‌ی این طرح، سه تالار بزرگ که در کنار یکدیگر ساخته می‌شوند، به محل برگزاری مراسم عبادی این آئین‌ها اختصاص دارند. قرار است در سالنی که این تالارها را به یکدیگر وصل می‌‌کند، جشن‌های مشترک این مذاهب برگزار شود. روکار خانه‌ی خدا، آجری و برج آن ۴۴ متر است. در این طرح هم‌چنین یک سالن گرد دو طبقه، به عنوان مکانی که کلاس‌های تعلیمات دینی یهودی، مسیحی و اسلامی در آن دایر می‌شود، در نظر گرفته شده است. (URL5)
طرح ساختمان شامل فضای عمومی مرکزی است که در میان چند بین محدوده مقدس، که همگی به شکلی افلاکی گرد هم آمده اند. در ایده این پروژه در عوض تلاش برای گردآوری اختلافات ادیان در یک وجود، طراحی کانسپتی ایجاد کرد که در کنار نمایش تفاوت ها انگیزه های مشترک نیز به نمایش گذارده شود.
تسهیل بیان تفاوت ها توسط این بنای منحصر به فرد بین دینی و مشترک، اساسی برای تعاملاتی بی طرف به وجود آورده است. ایده طرح سایتی را ایجاد کرد که به منزله بیان معماری به عنوان چارچوبی برای گفتمان نه تنها بین گروه های مذهبی بلکه میان یک جامعه سکولار به بیان تنوع حقیقی موجود می پردازد.
گرگور هوبرگ ، کشیش “کلیسای پروتستان سن پتری‌ـ سن مارین” که ریاست هیات اجرایی این نهاد غیرانتفاعی را بر عهده دارد، در باره‌ی این طرح معماری می‌گوید: «قصد ما این نیست که این سه مذهب را در هم ادغام کنیم. بلکه می‌خواهیم وجود و حضور آن‌ها را در کنار یکدیگر نشان دهیم و یاد بگیریم با احترام و مدارا با یکدیگر رفتار کنیم.» (URL6)

آرامش بنا به شکلی به یاد ماندنی خانه عبادت و آموزش را به عنوان فضایی خاص در محیط شلوغ و پر هیاهویی -که از آن به عنوان شبکه ای از شیوه های مختلف معماری یاد می شود که نشات گرفته از مراحل متفاوت توسعه شهری است- شاخص می نماید. نقطه شروع طراحی توجه به تسهیل امکان گفتگو بود. طرح بر اساس همبستگی بین فرم و ایده های به کار رفته در نمونه بنا های قدسی پایه ریزی شد. اساس ایده کان مالوزی نمایش اجتماعی از نماد های جهانی (متعلق به ادیان متفاوت) نبود بلکه او در این پروژه بر برقراری تعامل بین همه ادیان تمرکز داشت. (URL6)
به منظور اجتناب از حرکت های متضاد بازسازی و شیوه های قوم شناسی که عناصر سبک شناسی متفاوتی را دخیل می ساخت طرح بر اساس محیط شهری داده شده یعنی بستر پروژه تطبیق یافت به این صورت که با ترکیب احجام مکعبی متفاوت و ایجاد برجی واحد حجم کلی شکل گرفت و خطوط پیرامونی نیز بر بقایای کلیسای سنت پیتر بنا شد. این ترکیب به وضوح محدوده های متفاوت را در درون بدنه اصلی به نمایش می گذارد. سه حجمی که به صورت برجسته پایه ی برج را پهنتر ساخته اند بهره گیری از نورگیر طبیعی را نیز سهولت می بخشند بازوهایی که با اتصال به فضای مرکزی وجود سه فضای قدسی متفاوت را به نمایش می گذارد. (URL5)
همانگونه که اشاره شد سه فضای متعلق به ادیان پیرامون یک فضای مرکزی عمومی شکل گرفته اند. این سالن با سقف گنبدی در مرکز برج قرار گرفته است و دسترسی به سه فضای مجزا را امکان پذیر می سازد. این بنا فضایی عمومی شهریست و محور های شهری در آن نمود یافته است. در حالی که بنا با با بستر شهری و وتاریخی خود در ارتباط است از تداخلات نا خواسته دوری می کند. بر خلاف معمول بنا تفاوت سای را با محیط اطراف به نمایش می گذارد تا بر رابطه خود با مردم تاثیر گذارد. (URL6)

ماکت ابنیه ادیان

ماکت ابنیه ادیان

7-1- موزه ادیان جهان در تایوان Museum of World Religions .ا…. 172
7-2- معبد ادیان …………………………………………………………. 178
7-2-1- طرح کلی مجموعه ……………………………………………. 179
7-2-2- فضای قدسی ………………………………………………….. 181
7-2-3- معابد کوچک و مجزای ادیان …………………………………. 182
7-2- خانه عبادت و آموزش House of prayer and learning ……ا. 184
7-4- مرکز بین دینی دانشگاه دربی
Mmulti-faith center of Derby university .ا………………………. 189

فصل هشتم: برنامه ریزی و فرآیند طراحی

این مجموعه با توجه به هدف اساسی آن مبنی بر تحقق گفتگو و با توجه به اهدافی که پیش از این برای گفتگوی دینی مطرح شد مخاطبینی خواهد داشت که می توان آن ها را بر اساس میزان آشنایی با دین خود یا سایر ادیان به سه دسته تقسیم نمود.
– افراد ناآشنا: این دسته، شامل افرادی است که آشنایی بسیار کمی حتی با دین خود دارند، همچون عموم مردم در جامعه کنونی که اغلب دین را از والدین خود به ارث برده و اطلاعات کمی در مورد آن دارند. آنچه در رابطه با این افراد ضروری می نماید شناساندن ابعاد دین به آن ها و خصوصا تبیین ضرورت دین داری است. جوانانی نیز که در جستجوی هویت خود به کنکاش پیرامون عقاید وراثتی خود می پردازند در این دسته قرار می گیرند، این جوانان با سوالات بسیاری مواجهند که نیافتن پاسخ مناسب حتی می تواند آن ها را به سوی دین گریزی سوق دهد.
– افراد با آشنایی نسبی: این گروه شامل افرادیست که اطلاعات نسبی در مورد کلیت ادیان و خصوصا دین خود دارند، پژوهشگران جوان دینی، دانشجویان حوزه های مرتبط و افراد علاقه مند به مطالعات دینی و ادیان از جمله افرادی هستند که در این گروه قرار می گیرند. این دسته اغلب در پی مطالعات دینی و بهره گیری از حضور اساتید می باشند تا به آگاهی دینی خود بیافزایند.
– افراد کاملا آشنا: اساتید مباحث دینی، مبلغین هر یک از ادیان از جمله این مخاطبین به شمار می روند. این دسته افراد آشنایی کامل با دین خود و ابعاد مختلف آن دارند ولی اغلب آگاهی آنان در مورد سایر ادیان در سطح پایین تری قرار می گیرد. موضوع اساسی در مورد این افراد در مرحله نخست بهره گیری از اطلاعات آنان و نشر آن در میان سایرین است و در مرحله دوم نهادینه ساختن گفتگوی دینی میان این گروه با ادیان و عقاید متفاوت خواهد بود.
با توجه به شناخت مخاطبین و نیاز های آنان لازم است رویکرد مجموعه در قبال هر یک از این افراد مشخص گردد.

8-1- نیاز سنجی مخاطبین …………………………………………….. 195
8-2- ارایه برنامه فیزیکی ……………………………………………….. 197
8-3- روند طراحی ………………………………………………………. 201
8-3-1- تحلیل و بررسی سایت ………………………………………. 201
8-3-1-1- بررسی دسترسی های سایت …………………………… 201
8-3-1-2- شناخت کاربری های مجاور و موثر ……………………….. 202
8-3-1-3- بررسی پوشش گیاهی موجود در سایت ………………. 202
8-3-2- شکل گیری طرح ……………………………………………… 203
8-4- معرقی طرح ……………………………………………………… 207
8-4-1- نقشه های طرح مجموعه ……………………………………. 207
8-4-2- تصاویر طرح مجموعه ………………………………………….. 210
فهرست منابع …………………………………………………………… 218

ABSTRACT

Religion is one of the specific mankind distinction than the other creatures. During the long last centuries the the man have experienced the variety of religions that each of them has the own follower. However by developing global correlations the communication of people seems unavoidable, communications that unfortunately cause tensions and the great historical war, just because we don’t know how to respect others faith. Thus an ideological negotiations is inevitable. In order to deal with the issue the presence of a place fore making this dialogue happen on basis of their similarities is obvious, so this proposal purpose is designing a center for Divine Religions Dialogue.
Following above, after illustration the necessity and purpose of the proposition in the first season, it talks about the concept and significations of religion at the second one. As the ultimate goal is the dialogue the third season focuses on its influential factors. After that the fourth season belong to the dissociation of sacred architecture and its characteristics. The fifth season continually study the monotheistic religions architecture significants to achive the guidelines of designing the center the sixth season is about finding the best site for the project. The seventh season focuses on studing similar cases to check the guidelines and complete them, at last the final project and the final steps of designing process present in eighth season.

 



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان