فهرست مطالب

فصل اول: کلیات تحقیق

موضوع فضای ‌شهری و تکوین آن، در تاریخ اندیشه شهرسازی سابقه‌ی دیرینه دارد و در ادوار مختلف به اشکال گوناگون در شهرها حضور یافته است. تعاریف و مضامین گوناگونی که از فضاهای شهری شده‌است، به طور مشترک حکایت از عرصه‌ی همگانی داشته که در آن‌ها فعالیت‌های عمومی زندگی شهری به وقوع می‌پیوندند. بخش عمده‌ای از ادراک فضای شهری وابسته به تصویر ذهنی و سیمای شهری است که در طول شبانه روز مورد تجربه فردی و جمعی کاربران قرار می‌گیرد. در حالیکه اهمیت شاخص تنوع در درک این گونه از فضاها، توجه طراحان و برنامه‌ریزان شهری را به سیمای شبانه شهرهای امروزی با تکیه بر ذهنیت‌های فرهنگی جوامع شهری معطوف می‌سازد.
والویسز و لویکیت(2012) در پژوهش خود اشاره می‌کنند که جامعه مدرن معرف جامعه‌ای است که در تعامل با سرگرمی‌های شهری پاسخگوی نیاز مردم بوده، به نحوی که فعالیت‌های کاری را با فعالیت‌های فراغتی و اوقات روز را با شب ممزوج می‌دانند. زندگی معاصر، به ویژه در کلان شهرها به صورتی در حال ظهور است که مخاطب، بیش از گذشته اوقات خود را در شب سپری می‌کند و بسیاری از فعالیت‌های شهری نظیر اشتغال، سفر، ارتباطات، تفریح و استراحت را در ساعات آخر روز به انجام می‌رساند(Valevicius & Levickaite,2012). با ضعیف شدن ساختارهای زمانی که در دوران مدرن محدودیت هایی در زندگی ما ایجاد می کرد، جامعه 24 ساعته خلق شده است. در نتیجه آن، استفاده از وقت و زمان و الگوی فعالیت ها به صور گوناگون افزایش و یا کاهش یافته است .(Carmona, 2003)از این رو، ضرورت توجه به سیمای شبانه و ایجاد ظرفیت به منظور پذیرش فعالیت‌های شبانه شهروندان امر مهمی است که نیازمند مدیریت و برنامه‌ریزی است.
این نوشتار بنا دارد تا مقوله‌ی سیمای شبانه شهر را با در نظر گرفتن پارادایم فرهنگ شهری، امنیت، سیمای شهری و تأثیرات آن بر شکل‌گیری فضای شهری و همچنین نقش فعالیت و اقتصاد شامگاهی در جهت پاسخ به ترجیحات و نیازهای افراد نه به صورت قراردادی، بلکه به صورت اختیاری و انعطاف پذیر با شرایط زمانه مورد مطالعه قرار دهد. ریچارد جی.فاکس(2010) معتقد است که مطالعه‌ی نقش‌های فرهنگی شهر نه تنها باید باورهای فرهنگی و عرف‌هایی که از شهر نشأت می‌گرفت را شامل بشود، بلکه باید اشکال فرهنگی را که در شهر به عنوان نتیجه‌ی تأثیر فرهنگ شهری بر آن گسترش می‌یافت، نیز در بر بگیرد(دودانگه،1389). بنابراین، اصولاً به واسطه پیچیدگی مفهوم شهر و زندگی شهری و تفاوت‏ فرهنگ‏ها، هنجارها و آداب و رسوم، نمی‏توان نسخه واحدی در شیوه‏های زندگانی مردم شهرهای مختلف پیچید.

1-2- طرح مسئله

اگر زمان روز را عرصه‌ی فعالیت بشمار آوریم که زندگی شهروندان معطوف و متوجه حوزه‌های آموزشی و شغلی باشد، می‌توان شب را فرصتی برای استراحت و گردش قلمداد کرد. با این پیش‌زمینه، شهر در شب شخصیتی پذیرنده دارد و می‌تواند خاستگاه قرارگاه‌های رفتاری متنوع و رضایت‌بخشی برای مردم قرار گیرد. در صورتی که یکی از نقدهای وارد به مقوله شهرسازی این است که همه طراحی‏ها با احتساب نور خورشید انجام می‏شود؛ به عبارتی با تاریکی هوا، تمامی خلاقیت‏ها و هنرهایی که برای آن کوشش شده، یک‏باره در تاریکی شب محو می‏شود. از این رو، طراحی و سرزنده‏سازی فضاها در شب یکی از الزامات طراحی فضاهای شهری می‏باشد. کریتزمن(1999) معتقد است با در اختیار گرفتن زمان شب ، ما زمان بیشتری خلق نمی کنیم بلکه از زمانی که در اختیار داریم مؤثرتر بهره می گیریم و از محدودیت زمانی خارج می شویم(Krietzman,1999). بنابراین، می توان این گونه انگاشت که شهر بیش از مکانی در فضاست: شهر نمایشی در زمان است و کیفیت حاصل از گذشت زمان باعث معنادارتر شدن فضا می شود(Carmona, 2003).
از آنجایی‌که در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، بخش قابل توجهی از روز صرف کار کردن و دغدغه‌های مشکلات اقتصادی می‌شود، می‌توان از شب، جهت تداوم حیات فضای ‌شهری و ارتقای کیفی زندگی‌جمعی بهره جست و با در نظر گرفتن عوامل فرهنگی_هویتی و پیگیری ریشه‌های تاریخی شهر به مقوله سیمای شبانه پرداخت. از طرفی، تحلیل ابزارهای جذب سرمایه و تداوم رقابت سالم اقتصادی جهت تحقق اقتصاد شبانه و بررسی نقش بالقوه این عوامل در افزایش پیوند اجتماعی و پایداری محیط شهری در زمان، امری مهم و ضروری است.
ایجاد سیمای شبانه در شهرهای ایرانی، مستلزم توجه اکید به شرایط فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی خاص است. با توجه به چنین شرایطی، انطباق تام و تمام پتانسیل‌های فرهنگی کشورهای توسعه یافته در شهرهای ایرانی نا‌ممکن است. پس، در این مجال و با توجه به تفاوت‌های بارز فرهنگی- آیینی و نیز ابعاد عینی و ذهنی، می‌توان به برخی از مهم‌ترین فرصت‌های «کالبدی- کارکردی» و نیز « روانی- ادراکی» شهرهای ایرانی برای احیای حیات شبانه و تهدیداتی اشاره کرد که ممکن است در این راه وجود داشته باشد.
1-2-1-اهمیت و ضرورت تحقیق
از دهه 1960 به بعد، نگاه به زندگی انسان‌ها از بُعد زمان‌بندی ساعات کار و فراغت تغییر کرده و زمان شب از حالت بیهوده و باقیمانده از روز، به فرصتی برای گذران اوقات فراغت و به طبع آن تجربه زیبا و فرح بخش از زندگی در راستای کاهش زمان کار و فعالیت‌های ضروری زندگی تبدیل شده است که با در نظر گرفتن بستر فرهنگی و زمینه‌های تاریخی – مکانی شهر و همچنین شرایط بافت جمعیتی می‌توان با توسعه زندگی شبانه شهری حس تعلق مکانی را القا نمود و به محیط های شهری احساس سرزندگی و تنوع بخشید( Heath, 1997).
فضاهای شب که بدون هیچ عملکرد و فعالیتی در طول زمان شب، می‌تواند بستر بزهکاری اجتماعی و کاهش امنیت در فضاهای شهری باشد، با استفاده از تمام ظرفیت‌های فرهنگی، بومی و اقلیمی، جغرافیایی و نیز ابعاد رفتاری- اجتماعی به منظور طراحی یک فضای شهری پایدار و با به کارگیری نظام برنامه‌ریزی و مدیریت خرده‌فرهنگ‌های بومی، امکان تبدیل تهدید به فرصت را فراهم می‌آورد و موجب دگردیسی سیمای شهری و محیط مصنوع حاصل از آن می‌شود، لیکن شهروندان می‏توانند شب را به خوبی تجربه کنند و هیاهوی روز و ضربآهنگ زندگی روزانه در شب‏هنگام نیز طنین‏انداز شود.
شهر در نتیجه مناسبات زندگی در طول روز و شب، دو چهره متفاوت از خود را برای شهروندان به نمایش می‏گذارد. آن‏چه در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه دیده می‏شود، مسلماً بهره‏مندی از الگوی 8 ساعت کار، 8 ساعت تفریح و 8 ساعت استراحت نیست و زندگی شهری در بسیاری از شهرها حیات دائمی در طول شبانه روز است(Roberts and Eldridge,2013). در کلان‏شهرهایی مانند توکیو با جمعیت بیش از 35 میلیون نفر، با تدابیر ویژه برای برقراری و جریان زندگی شبانه علاوه بر رفع مشکلاتی چون ترافیک، آلودگی هوا، ازدحام جمعیت و تداخل فعالیت‏ها، توانسته این شهر را به شهری قابل زیست تبدیل کند و در حال حاضر یکی از پیشرفته‏ترین شهرهای جهان تلقی گردد (Straw, 2014). این درحالی‏است که شهر تهران تنها با داشتن یک سوم جمعیت توکیو(حدوداً 12 میلیون نفر) با مشکلات بسیاری همچون ترافیک، آلودگی و… روبه‏روست. در واقع شهر تهران از ساعت 11 شب تا 8 صبح شهری خاموش است و هیچ شهروندی نمی‏تواند کمترین نیازهای زندگی خود را تأمین کند. این نکته سرنوشت همه‏ی شهرهای کشور است و کمتر شهری‏است که می‏توان یافت که زندگی شبانه در آن رایج باشد. شهرنشینی امروزه کشور ما با کمترین بهره‏وری همراه است و بیش از یک سوم زمان زندگی در شهرها کاملاً بلا استفاده باقی مانده‏است.
اکنون که به اختصار به اهمیت سیمای شبانه در شهرهای معاصر پی بردیم می‌توان اینگونه انگاشت که یکی از سطوح طراحی شهری و ارتقاء کیفیت محیط شهری را می‌توان بر این مبنا استوار ساخت.

1-1- مقدمه و طرح موضوع…………………………………………………. 2
1-2-طرح مسئله ……………………………………………………………..3
1-2-1-اهمیت و ضرورت تحقیق ……………………………………………..4
1-3-اهداف تحقیق…………………………………………………………… 6
1-4-سوالات تحقیق………………………………………………………….. 7
1-5-پیشینه تحقیق …………………………………………………………..7
1-6- روش تحقیق…………………………………………………………… 15
1-7-مراحل تحقیق………………………………………………………….. 16
1-8-روش و ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………… 17
1-9- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات………………………………………… 17

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

نور پردازی شبانه

نور پردازی شبانه

فصل دوم: مبانی نظری

واژه‏ی «زمان» در ادبیات فارسی در معانی متفاوتی همچون: الف) جریانی پیوسته، غیر قابل انقطاع، رونده و بی آغاز و بی انجام که طی آن حوادث برگشت ناپذیر از گذشته به حال تا آینده رخ می‏دهد، ب) مقطعی از یک جریان، لحظه، ج) روزگار، زمانه، فلک، د) موقعیت و فصل مناسب برای انجام کاری، موقع، هنگام، به‏کار می‏رود(انوری، 1382). دائره ‏المعارف‏های انگلیسی تعاریف متفاوتی از زمان ارائه داده‏اند. زمان به عنوان «عرصه‏ای ناشناخته که در آن وجودهای گوناگون با تغییر و تحول و رویدادها و پدیده‏های مختلف با از پی هم آمدنشان تعریف می‏شوند»، تلقی می‏شود(لطفی به نقل از Robert، 1391: 18). آکسفورد تعریف عام از زمان را به این صورت اظهار می‏دارد: پیشرفت نامعین و متداوم وجود، رویدادها و نظایر آن در گذشته، حال و آینده به عنوان یک کل(سوری و دیگران، 1392: 74). با این حال، تعریف زمان همواره به عنوان یک تمایل طولانی مدت اما سخت و بی‏نتیجه از جانب فیلسوفان از عهد باستان تاکنون، مطرح بوده‏است.
همچنین در تفکرات مارتین هایدگر نیز، زمان به عنوان یکی از پرسش‏های اصلی چیستی وجود محسوب می‏شود. وی در کتاب «مفهوم زمان» روایت می‏کند که: سنت اگوستین زمان را پدیده‏ای کاملاً ذهنی دانسته و سه حالت حضور یعنی گذشته، حال و آینده را به واسطه ادراک همین پدیده‏ی ذهنی می‏شناسد. همچنین از دید مایستر اکهارت، زمان آن چیزی است که تغییر می‏کند و منبسط می‏شود، ابدیت به سادگی خود را حفظ می‏کند(هایدگر، 1388: 78). بنابراین، زمان به عنوان پدیده‏ای ذهنی در ابعاد گوناگون شهر نقش‏آفرینی می‏کند.
طراحی شهری به مثابه حرفه-دانش ساماندهی کیفی عرصه‏های بیرونی با چهار بعد سروکار دارد. بعد چهارم که برخی فیلسوفان نیز بر اهمیت آن در روند ادراک تغییرات و تکامل هستی تأکید دارند، بعد زمان است. خاستگاه و الزامات مورد نظر در توجه به بعد زمانی و به تبع آن حسی که از زمان ادراک می‏گردد، نیازمند شناخت مبانی و کاربردهای آن در طراحی شهری است(سوری و دیگران، 1392: 74).
تاکنون پژوهشگران بسیاری به اهمیت حس زمان در طراحی شهری اشاره داشته‏اند، به عنوان نمونه: براساس «مدل مکان پایدار»، کیفیت طراحی شهری را می‏توان به عنوان برآیند سه مؤلفه‏ی کیفیت عملکردی، کیفیت تجربی ـ زیباشناختی و کیفیت زیست‏ محیطی شهرها نتیجه‏گیری نمود(گلکار، 1380: 55). براساس مدل مذکور، حس زمان از جمله مؤلفه‏های تجربی ـ زیباشناختی محسوب می‏شود که کارمونا و همکارانش آن را به عنوان یکی از ابعاد شش‏گانه طراحی شهری مطرح نموده‏اند. آن‏ها بعد زمان را از سه جنبه حائز اهمیت می‏دانند: الف)شناسایی الگوهای فعالیتی در دوره‏های زمانی، ب)شناخت عناصر ساختاری شهر و حفظ آن و در نهایت، ج)یادگیری مدیریت زمان و زمان‏بندی اجرا در پروژه‏های توسعه شهری(Carmona et.al, 2003: 193). در این راستا، کوین لینچ نیز به بررسی تأثیر فعالیت‏های مؤثر و خواسته‏های درونی بر تصویر ذهنی از حس زمان می‏پردازد و «جهت‏یابی زمانی » را هم ارزش با حس «جهت‏یابی در فضا» و برآوردی از زمان و مدت دانسته که گذشته و یا آینده را توصیف می‏کند(لینچ، 1384: 173). مطالعات محققانی همچون یان‏گل و همکارانش نیز، در این زمینه به تفاوت ادراک استفاده‏کنندگان از فضا و چرخه‏های زمانی در فصول مختلف اشاره دارد(Carmona et.al, 2003: 171).
بدین ترتیب، از برآیند نظرات فوق چه در قالب بعد زمانی، چه در تصور ادراکی و ذهنی از زمان و چه در زیرمجموعه مؤلفه‏ تجربی ـ زیباشناختی مکان، کیفیت حس زمان از مؤلفه‏های کیفیت طراحی شهری است که با دریافت‏های ادراکی، شناختی و ترجیحات محیطی افراد در قبال فضاهای شهری سروکار دارد.

2-1-1- فضا و زمان: تعامل دوسویه
از آن‏جایی‏که مفاهیم فضایی به کار برده شده در برنامه‏ریزی شهری و طراحی شهری، فاقد بعد زمانی است(Klaasen,2003)، بنابراین، اول از هرچیز، این بعد زمانی نیازمند شفاف‏سازی در مقوله‏های شهری است و این پرسش مطرح می‏گردد که چرا زمان مهم است؟ هرچند که صرفاً توجه به بعد زمان کافی نیست اما از مقوله‏های اصلی به حساب می‏آید. تمرکز بر جنبه‏های مختلف برنامه‏ریزی و طراحی شهری، نیازمند معرفی فضا و رابطه متقابل آن با زمان می‏باشد؛ تأثیر فضایی از تغییرات قابل توجه الگوهای زمانی که به نوبه خود تغییرات اجتماعی را نیز هم موجب می‏شود و بالعکس تأثیر تغییرات ساختارهای فضایی بر الگوهای زمانی. تغییرات در ساختار فضایی می تواند از مداخلات طراحانه و برنامه‏ریزانه منجر شود و همین مفاهیم جدید فضایی می‏تواند تعامل دوسویه فضا-زمان به حساب آید(Drewe,2005: 15).به طور خلاصه، یک طرح ساده از رابطه‏ی دوگانه مورد استفاده برای توصیف زمان و فضا و تعامل متقابل آن‏ها در شکل (2-1) آورده شده است:

- زمان«مارپیچی» از تلفیق زمان مستدیر و خطی به وجود می‏آید

– زمان«مارپیچی» از تلفیق زمان مستدیر و خطی به وجود می‏آید

بخش اول: مفاهیم و نظریه‏ها…………………………………………………… 5
2-1- مفهوم «بعد زمان» در طراحی شهری………………………………….. 19
2-1-1- فضا و زمان: تعامل دوسویه……………………………………………. 21
2-1-2- چرخه های زمان و سیر تکوین مفهوم آن…………………………….. 22
2-1-2-1- برآیند زمان خطی و زمان چرخه‏ای………………………………….. 23
2-1-3- زمان روزمرگی……………………………………………………………. 25
2-1-4- مدیریت زمان در فضاهای همگانی…………………………………….. 26
2-1-6- فضاهای شهری عرصه ای برای زمانوارگی…………………………… 30
2-1-7- دیدگاه‏های نظری پیرامون بُعد زمان …………………………………….31
2-2- انگاره «شهر 24 ساعته»………………………………………………….. 32
2-2-1- پیشگامی‏ شهرهای انگلیسی در زمینه‏ی «شهر 24 ساعته»…….. 34
2-2-1-1- عوامل استراتژیک رویکرد «شهر 24ساعته»……………………….. 36
2-2-1-1- 1- طرح صدور مجوز…………………………………………………….. 36
2-2-1-1-2- طرح خرده‏فروشی………………………………………………….. 37
2-2-1-1-3- طرح تشویق رستوران و کافه‏های خیابانی………………………. 38
2-2-1-1-4- طرح دوربین‏های مداربسته(CCTV) و نورپردازی خیابان…………… 39
2-2-1-1-5- طرح سکونت…………………………………………………………. 39
2-3- کیفیت های آفریننده‏ی سرزندگی و حضورپذیری در اوقات شب………. 41
2-3-1- نقش فرهنگ در شکل‏گیری زندگی شبانه با تأکید بر خرده فرهنگهای بومی 44
2-3-1-1- عرصه جهانی شدن و شهرهای جهانی…………………………….. 45
2-3-1-2- برداشت پویا از فرهنگ شهری……………………………………….. 47
2-3-1-3- همنشینی فرهنگ و زندگی شبانه با توجه به رویکرد «جامعه 24 ساعته» 48
2-3-1-4- جستجوی هویت فردی و جمعی در فضاهای شهری………………. 49
2-3-1-5- جمع‏بندی………………………………………………………………… 50
2-3-2- اقتصاد شامگاهی………………………………………………………….. 50
2-3-2-1- پیشگامی انگلستان در توسعه‏ اقتصاد شبانه……………………….. 52
2-3-2-2- راهنمای ششم سیاست برنامه‏ریزی(PPG6)ـ [مراکز شهری و
خرده فروشی]……………………………………………………………………….. 54
2-3-2-3- اقتصاد خلاق، شهر خلاق………………………………………………. 55
2-3-2-3-1- استفاده خلاق از زمان………………………………………………… 57
2-3-2-4- تداوم رقابت سالم اقتصادی در اوقات شب……………………………. 57
2-3-2-5- تحلیل ابزارهای جذب سرمایه…………………………………………… 58
2-3-2-6- نگره ی سه جانبه تولید، تنظیم و مصرف در زندگی شبانه ازدیدگاه نظریه پردازان…. 61
2-3-2-7- باززنده سازی مراکز شهری و توسعه اقتصادی شبانه……………….. 63
2-3-2-8- سرگرمی های شهری و رقابت بنگاه های اقتصادی………………….. 65
2-3-2-9- توجه به صنعت توریسم و گردشگری…………………………………… 67
2-3-2-10- جمع‏بندی………………………………………………………………… 68
2-3-3- منظر و سیمای شبانه با تأکید بر زمینه گرایی…………………………… 69
2-3-3-1- بیان رابطه متناظر منظر و سیما …………………………………………..74
2-3-3-2- بارزه ها و ویژگی های فضای منعطف و همیشگی در شکل دهی به
سیمای شبانه…………………………………………………………………………. 75
2-3-3-3- اهمیت تکنیک های نورپردازی در طراحی منظرشبانه شهری…………. 76
2-3-3-4- جمع‏بندی ……………………………………………………………………..81
2-3-4- رابطه متقابل ایمنی و امنیت شهری با حضورپذیری………………………. 81
2-3-4-1- امنیت عمومی از طریق سرزندگی……………………………………….. 83
2-3-4-2- امنیت، جامعه و تعاملات اجتماعی………………………………………. 84
2-3-4-3- جمع‏بندی…………………………………………………………………… 87
2-3-5- برنامه ریزی و مدیریت منسجم……………………………………………… 87
2-4- نتیجه‏گیری کلی…………………………………………………………………. 89
2-5- مدل مفهومی…………………………………………………………………… 92
بخش دوم: تجارب جهانی، زندگی شبانه……………………………………………. 3
2-6- مقدمه…………………………………………………………………………….. 93
2-7- سیدنی، استرالیا………………………………………………………………… 94
2-8- مرکز لندن، انگلستان…………………………………………………………….. 98
2-9- فاطیما، پرتغال…………………………………………………………………… 105
2-10- مکه و مدینه، عربستان سعودی…………………………………………….. 107
2-11- جمع‏بندی……………………………………………………………………….. 109
بخش سوم: ظرفیت پذیرش فضای شبانه در ایران………………………………… 21
2-12- مقدمه…………………………………………………………………………… 111
2-13- جایگاه شب در فرهنگ ایران ………………………………………………….112
2-14- بازشناسی وجوهات مختلف فضای شبانه در ایران……………………….. 114
2-14-1- فضای شبانه فرصتی برای اجتماعی شدن ………………………………114
2-14-2- فضای شبانه فرصتی برای زیارت………………………………………… 116
2-14-3- فضای شبانه فرصتی برای جذب گردشگر………………………………. 118
2-15- جمع‏بندی……………………………………………………………………… 121

فصل سوم: روش شناسی تحقیق و پیش‏درآمد محدوده طراحی

در این فصل به تبیین روش تحقیق پایان‏نامه حاضر و همچنین ارائه الگوی پیشنهادی مطالعات آن پرداخته می‏شود. روش تحقیق به طور کلی بر دو دسته عمده استوار است که بر مبنای متغیرهای پژوهش مشخص می‏گردد: روش تحقیق کّمی و روش تحقیق کیفی. با اذعان به کیفی بودن متغیرهای این پژوهش، فرآیند طراحی شهری با تأکید بر محوریت مشخص توسعه زندگی شبانه شهری، سعی در ارائه راه حل و رسیدن به اهداف تعیین‏شده دارد.

3-2- روش تحقیق

استفاده از روش‏های متنوع در برخی علوم ـ همچون شهرسازی ـ به دلیل تعدد عوامل و متغیرهای مؤثر در روابط بین پدیده‏های آن باعث ارایه‏ی انواع گوناگونی از روش‏های تحقیق شده‏است(عندلیب، 1390: 47). در پژوهش حاضر، روش‏های مختلفی براساس معیارهای گوناگون صورت گرفته‏ که به طور کلی، از لحاظ اهداف تحقیق، کاربردی بوده و بر پایه‏ی نظریه‏ها و اصول جمع آوری شده در بخش مبانی نظری به منظور جستجوی حل مسائل اجرایی و عملی به کار گرفته می‏شود، همچنین از لحاظ ماهیت داده‏های تحقیق که در بردارنده‏ی ویژگی‏های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و کیفیت محیطی می‏باشد، با تکیه بر روش کیفی به مؤلفه‏های کیفی اثرگذار بر شکل‏گیری زندگی شبانه دست می‏یابد. شیوه دستیابی به اطلاعات مذکور، گردآوری اسنادی/ کتابخانه‏ای/ الکترونیکی و مطالعه موردی بخشی از شهر شیراز است. بنابر ویژگی‏های موضوع پایان‏نامه می‏توان روش تحقیق را در بخش مبانی نظری، یافته‏ها و نتایج حاصل از آن، روش تحلیلی ـ توصیفی خواند که در قالب جداول، نقشه‏های تحلیلی و راهنمای طراحی ارائه می‏گردد.
اگر فرآیند طراحی شهری را متشکل از دو مرحله‏ی 1- سنجش وضعیت (مرحله‏ی تجزیه یا آنالیز) و 2- تدوین راه حل(مرحله‏ی ترکیب یا سنتز) بشماریم، آنگاه اهمیت مرحله‏ی «سنجش» به خوبی وزن خود را نشان می‏دهد. به عبارت دیگر با انجام مرحله‏ی سنجش وضعیت، مسائل و امکانات محیط شهری [و محدوده‏ی هدف] کشف، و تعریف شده و ارتباط میان آن‏ها معلوم می‏گردد. از این رو، انجام صحیح مرحله‏ی سنجش وضعیت، شالوده‏ی اساسی برای تدوین راه حل‏های موجه و عقلایی را فراهم می‏آورد(گلکار، 1384: 3). در راستای فرآیند طراحی شهری محدوده‏ی هدف شامل شناخت، تحلیل و طرح، نیازمند تکنیک‏های مختلفی در هر مقطع بوده که در وهله‏ی اول مطالعات برداشت‏های محلی بر پایه روش مشاهده‏ای توأم با تبادل نظر ـ Observational survey techniques ـ انجام شده‏است که ضمن برداشت به برخی دیدگاه‏های مالکین(owners)، استفاده‏کنندگان(users) و تصمیم‏گیرندگان و اداره‏کنندگان(controllers) توجه شده است که از دیدگاه‏هایشان به منظور صورت دادن مطالعات اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی پژوهش با هدف تقویت زندگی شبانه استفاده خواهد شد. در مرحله‏ی تحلیل از تکنیک مکان‏سنجی ـ Placecheck Technique ـ از طریق ارائه‏ی مجموعه‏ای جامع از سؤالات(چک لیست ) در مورد فرآیند تغییر و امکانات بالقوه‏ای که می‏توان جهت بهسازی کالبدی محیط به کار گرفت، نکته‏ی جدیدی را به تکنیک‏های قبلی طراحی بیافزاید .
به کمک روش مکان‏سنجی می‏توان بستر مشارکت مردم را از طریق فراهم ساختن کانونی جهت گردهمایی و انجام کار مشارکتی توسط شهروندان ایجاد نمود و از سوی دیگر، اقدامات لازم جهت اعتلا و بهسازی مکان را شناسایی کرد. در تکمیل مرحله‏ی سنجش وضعیت نیز از تکنیک SWOT به عنوان ابزاری برای شناخت تهدیدها و فرصت‏های موجود در محیط خارجی و بازشناسی ضعف‏ها و قوت‏های محیط داخلی محدوده‏ی هدف استفاده می‏شود. این تکنیک در تعامل با تکنیک مکان‏سنجی قادر به شناخت هر چه بیشتر مکان و تصمیم‏گیری در مورد گام‏های بعدی به کار می‏رود. با استفاده از نقشه‏های تحلیلی یکپارچه و جداول جمع‏بندی حاصل از آن، یک سری ضوابط و معیارهای پیشنهادی گردآوری شده و به صورت ارائه گزینه‏های مفهومی محدوده‏ی طراحی و ارائه راهبردها و سیاست‏های طراحی در قالب جدول و دیاگرام‏های گرافیکی به تصویر درآمده است. در نهایت، به دلیل خصلت ویژه طراحی شهری به بیان سه بعدی حوزه‏ی مورد مطالعه پرداخته می‏شود(نمودار3-1).

3-3- الگوی پیشنهادی مطالعات

تدوین گام‏های طراحی محدوده‏ی هدف، به صورت کلی از چارچوب فرآیند طراحی شهری پیروی می‏کند، ولی نوع نگرش و رویکرد مؤثر در این پایان‏نامه بر نوع شناخت بستر و زمینه‏ی محلی، تحلیل و سنجش وضعیت موجود، سنجش ایده‏ها و راه حل‏های احتمالی، و در نهایت راهکارهای طراحی مؤثر خواهد بود. با توجه به رویکرد پایان‏نامه مبنی بر تقویت فضای شبانه شهری، نقش سیمای شبانه اهمیت ویژه‏ای پیدا کرده و به عنوان سرفصلی از اصول طراحانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. نحوه‏ی دستیابی به این اهداف با استفاده از مدل مفهومی ارائه شده در فصل دوم(نمودار2-4) و براساس معیارهای معرفی شده در ادامه فصل دوم در خصوص شهرهای ایرانی و ظرفیت‏های بالفعل و بالقوه آن‏ها صورت خواهد پذیرفت. چگونگی به‏کار گیری این عوامل در بخش‏های مربوطه به تفضیل بیان خواهد شد.
در فرآیند ارائه شده، گام نخست پس از تعیین اهداف، با شناخت و تحلیل محدوده‏ی هدف آغاز می‏شود. مرحله‏ی شناخت به طور کلی برپایه‏ی دو گام تهیه منابع قبل از بازدید میدانی و بازدید میدانی استوار است؛ در گام اول بازبینی اصول طرح‏های فرادستی چون طرح تفصیلی، طرح جامع، گزارش‏های مربوطه به مراکز متولی(شهرداری منطقه 8 شهر شیراز) و… ، آشنایی با مطالعات مردم نگاری و آمار جمعیتی و نیز نیروهای بازار موجود در محدوده هدف را شامل می‏شود و در گام بعدی به واسطه‏ی بازدیدهای پی در پی از سایت و گفتگوهای حضوری و پراکنده از افراد متعلق به محدوده هدف، شناخت روشنی از مسائل کالبدی طرح و مطالبات جامعه محلی حاصل خواهد شد. جمع‏آوری اطلاعات پایه نظیر اطلاعات کمی ـ آماری وضع موجود، تهیه عکس، اندازه‏گیری‏ها و به طور کلی نقشه‏های با «داده‏های توصیفی» را دربردارد که در فصل بعد به آن‏ها پرداخته می‏شود. در بخش تحلیل، با بهره‏گیری از تکنیک مکان‏سنجی که به به روش پرسشنامه و مصاحبه حضوری، امکان مشارکت دادن مردم در روند طراحی و برنامه‏ریزی را فراهم نموده [چراکه پایداری اجتماعی فضاهای همگانی مستلزم حضور و مشارکت مردم در مراحل گوناگون فرآیند طراحی شهری و به ویژه سنجش کیفیت مکان‏ها است] و تعیین معیارها و شاخصه‏های مؤثر در ایجاد فضای شبانه شهری برگرفته از نیازها و خواسته‏های ساکنان و اقشار ذی نفع و ذی نفود محدوده طراحی به انجام می‏رسد و به صورت نقشه‏های تحلیلی ارائه می‏شود.
نتایج حاصله در مرحله‏ی شناخت و تحلیل در تدوین گام سوم که ارائه راه‏حل‏های پیشنهادی و جست‏و‏جو در ایده‏ها است، مورد استفاده قرار خواهد گرفت. راهبردهای عملیاتی و سیاست‏های اجرایی با استفاده از تکنیک‏های ترسیمی و متن درجدولی شرح داده می‏شود. در این پژوهش سعی می‏گردد که فضاهای همگانی محدوده طراحی به شکلی طراحی شوند تا موجد کاراکتر محلی بوده و عناصر شاخص و فرم‏ها وسبک‏های قائم به ذات بافت تاریخی شهر به بهترین شکل ممکن نمایان گردد. فرهنگ و هویت بافت تاریخی شهرها نیازمند احیا و باززنده‏سازی هستند و می‏بایست در شیوه‏های طراحی فضاهای شبانه به این ابعاد مهم ملزم گردید(نمودار3-2).

پلان طراحی پروژه بین‏الحرمین: متشکل از کاربری‏های تجاری، فرهنگی، ورزشی، هتل و رستوران، پارکینگ و... (مأخذ: شرکت سمت و سوی توسعه ایرانیان

پلان طراحی پروژه بین‏الحرمین: متشکل از کاربری‏های تجاری، فرهنگی، ورزشی، هتل و
رستوران، پارکینگ و… (مأخذ: شرکت سمت و سوی توسعه ایرانیان

بخش اول: روش شناسی تحقیق……………………………………………… 33
3-1- مقدمه ……………………………………………………………………….123
3-2- روش تحقیق………………………………………………………………… 123
3-3- الگوی پیشنهادی مطالعات…………………………………………………. 126
بخش دوم: پیش درآمد محدوده طراحی………………………………………….. 39
3-4- تعیین موقعیت سایت در مقیاس‏های مختلف شهر………………………. 129
3-4-1- معرفی مرزهای محدوده طراحی………………………………………… 131
3-5- بررسی سیر تحول و دگردیسی بافت و فضا طی دوره های متوالی….. 133
3-6- شناخت ویژگی‏های کالبدی………………………………………………….. 135
3-6-1- تحولات کالبدی تأثیرگذار بر ساختار و استخوان‏بندی بافت…………… 137
3-6-1-1- طرح ویژه بین‏الحرمین………………………………………………….. 137
3-6-1-2- طرح توسعه حرم شاهچراغ………………………………………….. 138
3-7- شناخت ویژگی‏های دسترسی و ترافیک…………………………………… 142
3-8- شناخت ویژگی‏های اجتماعی………………………………………………. 144
3-9- شناخت ویژگی‏های اقتصادی ـ فعالیتی…………………………………….. 146
3-9-1- ارزیابی عملکرد منطقه تاریخی در مرکز تجاری شهر…………………. 147
3-9-2- سفرهای جذب شده به بافت تاریخی …………………………………..148
3-9-3- جمعیت روز و شب در بافت تاریخی…………………………………….. 149
3-10- بررسی اسناد فرادست در مقیاس شهر و حوزه فراگیر……………….. 151
3-10-1- طرح تفصیلی منطقه تاریخی شیراز…………………………………… 152
3-11- جمع‏بندی……………………………………………………………………. 153

فصل چهارم: بررسی و تحلیل

پس از مرحله شناخت و شناسایی عوامل مؤثر در شکل‏گیری محدوده هدف و بازدید و برداشت میدانی، مرحله تحلیل آغاز می‏شود. در این مرحله با تأکید بر اهداف پژوهش، ابعاد و شاخص‏های مورد نظر در شکل‏گیری فضای شبانه سرزنده مورد تحلیل و بررسی قرار می‏گیرد. سرزندگی فضای شهری با عوامل متعدد از قبیل سرزندگی اجتماعی، سرزندگی اقتصادی، سرزندگی فرهنگی و در نهایت سرزندگی محیطی لازم و ملزوم یکدیگرند. به منظور تدوین الگوی طراحی، در دو فاز طراحی کالبدی و سیاست‏گذاری در بخش‏های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی انجام می‏پذیرد. بدین ترتیب، فاز طراحی کالبدی از برهم نهشت تحلیل‏های فضایی ـ کارکردی که در ادامه این فصل بررسی می‏گردد، صورت می‏پذیرد.

4-2- ارزیابی مؤلفه‏های کیفی در تدوین الگوی طراحی

در فصل مبانی نظری پژوهش حاضر، به مؤلفه‏های کیفی اثرگذار بر شکل‏گیری فضای شبانه شهری (رجوع شود به نمودار 2-4) دست یافته که در این فصل مؤلفه‏ها در ابعاد طراحی محدوده هدف مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‏گیرد:

4-2-1- لبه‏های فعال
لبه‏های شهری نقشی حیاتی در تجربه‏ی فضایی و در آگاهی از فضای منفرد به عنوان یک مکان دارند. این لبه‏ها، تأثیری سرنوشت‏ساز بر زندگی در فضای شهری دارند. در محدوده مورد مطالعه، بدلیل جداره‏های فعال تجاری در خیابان‏های طالقانی(یکطرف جداره) و لطفعلی‏خان زند(دو طرف جداره) و خیابان حضرتی(سردزک) و راسته‏ بازارهای پر رونق به عنوان لبه و منطقه‏ی مبادله و توقف محسوب می‏شوند. در این جداره‏ها واحدهای کم عرض و درب‏های فراوان در طول خیابان بهترین فرصت‏ها را برای تعامل افراد با هم فراهم می‏آورد. اما در این لبه‏های مذکور به دلیل وجود نماهایی با خطوط بلند افقی، فواصل طولانی‏تر و خسته‏کننده‏تر حس می‏شود. در حالی‏که لبه‏های به اصطلاح نرم که تجربه پیاده را با بدنه‏های شفاف، ویترین‏ها و ورودی‏های متعدد افزایش می‏دهد، از آن طرف، در محدوده خیابان دستغیب و خیابان تازه تأسیس نهم دی، لبه‏های سخت مانند دیوارهای ممتد آجری و بدون فعالیت تقابلی شدید را ایجاد می‏نماید و لبه منفعل را تشکیل می‏دهد(تصویر4-1).

فعالیت لبه‏های فعال در خیابان‏های اصلی محدوده هدف

فعالیت لبه‏های فعال در خیابان‏های اصلی محدوده هدف

4-1- مقدمه ./………………………………………………………………………….155
4-2- ارزیابی مؤلفه‏های کیفی در تدوین الگوی طراحی…………………………. 155
4-2-1- لبه‏های فعال………………………………………………………………….. 156
4-2-1-1- فعالیت طبقه هم‏کف………………………………………………………. 157
4-2-1-2- فعالیت طبقات غیر هم‏کف……………………………………………….. 158
4-2-2- زمان‏بندی فعالیتی……………………………………………………………. 159
4-2-3- صدور مجوز کار در زمان شب……………………………………………….. 161
4-2-4- ایمنی و امنیت……………………………………………………………….. 161
4-2-5- آسایش اقلیمی………………………………………………………………. 164
4-2-6- نورپردازی و روشنایی در شب……………………………………………… 165
4-2-7- حمل و نقل عمومی…………………………………………………………. 168
4-2-7-1- دسترسی سواره………………………………………………………….. 168
4-2-7-2- دسترسی پیاده……………………………………………………………. 170
4-2-7-3- پارکینگ عمومی…………………………………………………………… 171
4-2-8- همه شمولی…………………………………………………………………. 173
4-2-9- فضای سرگرمی……………………………………………………………… 173
4-2-10- الگوهای رفتاری…………………………………………………………….. 173
4-2-10-1- سکانس‏بندی فعالیتی…………………………………………………… 175
4-2-11- ارزیابی مکان به روش Placecheck ا……………………………………….176
4-2-12- تحلیل و ارزیابی ساختار محدوده پژوهش براساس روش یکپارچه SWOTا 178
4-2-12-1- تحلیل نقاط قوت، فرصت‏ها و قابلیت‏ها در زمینه‎های اقتصادی،
اجتماعی، محیطی و فرهنگی……………………………………………………… 178
4-2-12-2- تحلیل نقاط ضعف و تهدیدها در زمینه‎های اقتصادی، اجتماعی،
محیطی و فرهنگی…………………………………………………………………… 179
4-2-13- تدوین اهداف، راهبرد و سیاست‏های اجرایی با تأکید بر تقویت حیات شبانه 180

فصل پنجم: تدوین الگوی طراحی

پس از بررسی و تحلیل مؤلفه‏های کیفی اثرگذار بر شکل‏گیری فضای شبانه در محدوده مورد مطالعه، در فصل حاضر به کاربست آن‏ها با احترام به زمینه تاریخی موجود پرداخته می‏شود. اهمیت و ضرورت ارتقای فضای شبانه شهری به ویژه با نگاه ارزش افزوده اقتصادی در بخش گردشگری و جذب توریسم و از طرفی، بهسازی منظر شب در حوزه خدمات‏رسانی به زوار حرم شاهچراغ در طول شبانه‏روز، نیاز به تدوین الگویی مناسب با زمینه را در راستای احقاق هدف برمی‏شمارد. در این فصل، به بازطراحی سه ریزفضا با تأکید بر احیای حیات شبانه پرداخته می‏شود. محور مورد مطالعه استخوان‏بندی اصلی بافت تاریخی را شکل داده و ریزفضاها بخشی از این شاکله اصلی را به خود اختصاص داده‏اند که هرکدام به لحاظ کالبدی و محتوایی، گذری شاخص در گستره محدوده هدف تلقی می‏شده‏است. لذا، با تغییرات ایجاد شده در فرآیند نابخردانه توسعه بافت تاریخی، فضاهای انتخابی حیات گذشته خود را از دست داده‏است. به دلیل گستره فعالیت‏های اقتصادی شکل گرفته در این پهنه، از بازار وکیل و بازار روز گرفته تا بازارهای اطراف حرم و سردزک و بین‏الحرمین، زمینه‏ی حضورپذیری افراد در اوقات شب نیز میسر بوده‏است. اکنون فصل حاضر به ارائه و بازطراحی قسمت‏هایی از محور اصلی با هدف ارتقای زندگی شبانه می‏پردازد.
5-1- مقدمه………………………………………………………………………… 186
5-2- استخوان‏بندی اصلی پیشنهادی……………………………………………. 187
5-3- نمای سه بعدی از محدوده هدف………………………………………….. 188
5-4- انتخاب ریزفضاها به منظور طراحی فضای شبانه…………………………. 188
5-5- ریز فضای اول(خیابان کریم‏خان زند)………………………………………… 190
5-5-1- بازطراحی محور کریم‏خان زند ………………………………………………190
5-5-2- منظر پیشنهادی در روز و شب…………………………………………….. 191
5-5-3- فعالیت‏های پیشنهادی………………………………………………………. 193
5-5-4- دیدهای ناظر از وضع پیشنهادی فضای شهری………………………….. 194
5-5-5- ضوابط پیشنهادی……………………………………………………………. 195
5-6- ریزفضای دوم(میدانگاه وکیل)………………………………………………….. 196
5-6-1- بازطراحی میدانگاه وکیل……………………………………………………. 196
5-6-2- منظر پیشنهادی در روز و شب……………………………………………… 197
5-6-3- کاربری و جداره‏های فعال پیشنهادی………………………………………. 198
5-6-4- دیدهای ناظر از وضع پیشنهادی فضای شهری…………………………….199
5-6-5- ضوابط پیشنهادی……………………………………………………………. 200.
5-7- ریزفضای سوم(پیاده‏راه احمدی)…………………………………………….. 201
5-7-1-بازطراحی محور احمدی……………………………………………………… 201
5-7-2- منظر پیشنهادی در روز و شب…………………………………………….. 202
5-7-3- کاربری و جداره‏های فعال پیشنهادی……………………………………… 203
5-7-4- نمای پیشنهادی با تأکید بر جداره‏های فعال در شب…………………….. 204
5-7-5- ضوابط پیشنهادی…………………………………………………………….. 205
5-8- نتیجه‏گیری نهایی……………………………………………………………….. 206

منابع فارسی …………………………………………………………………………..207
منابع انگلیسی………………………………………………………………………… 211

پیوست شماره 1:……………………………………………………………………. 215
پیوست شماره 2:……………………………………………………………………. 227

فهرست جدول‌ها

جدول 1-1- خلاصه ای از سوابق مطالعاتی مرتبط داخلی…………………………… 12
جدول 1-2- خلاصه ای از سوابق مطالعاتی مرتبط خارجی…………………………… 13
جدول 2 -1- جمع‏بندی دیدگاه صاحبنظران در زمینه بُعد زمان در طراحی شهری…… 32
جدول 2-2- دلایل اتخاذ رویکرد شهر بیست‎وچهار ساعته……………………………… 36
جدول 2-3- پیشگامی‎های شهر بیست‎وچهار ساعته به دست مراجع قدرت محلی.. 40
جدول 2-4- ابعاد موضوعی سرزندگی و زیست‏پذیری…………………………………….. 43
جدول 2-5- انواع فضای زندگی شبانه از نگاه نظریه‏پردازان شهری……………………. 62
جدول 2-6- مقایسه نظریه‏ شهرسازان در رابطه به منظر شهری……………………….70
جدول 2-7- طبقه‏بندی نورپردازی در سه سطح کلان، میانی و خرد و تأکید بر
رویکردهای هرکدام…………………………………………………………………………. 80
جدول 2-8- چشم‏انداز شهر سیدنی تا افق 2030 میلادی……………………………. 95
جدول 2-9- عوامل مؤثر در توسعه اقتصاد شبانه شهر لندن؛ مسائل و ایده‏ها…….. 102
جدول 2-10- عناصر تشکیل‏دهنده فضای شهری و توسعه گردشگری ایران………… 119
جدول 3-1- نام، موقعیت و عملکرد اولیه آثار تاریخی منطقه تاریخی ـ فرهنگی شیراز 136
جدول 3-2- مسائل کاهش کیفیت‏های اجتماعی………………………………………… 145
جدول 3-3- مقایسه سهم فعالیتی منطقه تاریخی به نسبت سایر مناطق پهنه مرکزی
شهر شیراز……………………………………………………………………………….. 146
جدول 3-4- نقش منطقه تاریخی و عملکردهای اصلی آن در شهر شیراز………… 147
جدول 4-1- مفاهیم، نمادها و علائم شاخص ضریب راحتی………………………… 165
جدول 4-2- تحلیل پارامترها به روش مکان‏سنجی……………………………………. 177
جدول 4-3- تحلیل نقاط قوت، فرصت‏ها و قابلیت‏ها در زمینه‎های اقتصادی، اجتماعی،
محیطی و فرهنگی……………………………………………………………………….. 178
جدول 4-4 تحلیل نقاط ضعف و تهدیدها در زمینه‎های اقتصادی، اجتماعی، محیطی و
فرهنگی…………………………………………………………………………………….. 180
جدول 4-5- اهداف، راهبردها و سیاست ‌های اجرایی………………………………… 182

فهرست شکل‌ها

شکل2-1- فضا و زمان، تعاملی دوسویه…………………………………………………. 21
شکل2-2- زمان«مارپیچی» تلفیقی از زمان مستدیر و خطی…………………………. 24
شکل2-3- نمای شماتیک ادراک زمانی از گذشته، حال و آینده……………………….. 25
شکل2-4- رابطه متقابل فعالیت‏، فضا و زمان؛ جریان فعالیت‏ها در فضا و زمان خاص…… 27
شکل2-5- سازمان اجتماعی زمان و رابطه‏ی فعالیت در نظم فضا ـ زمان…………….. 27
شکل2-6- عوامل مؤثر در ماهیت و چگونگی فعالیت‏های صورت گرفته در فضاهای
شهری……………………………………………………………………………………….. 45
شکل2-7- الگوی سه سطحی از مقوله فرهنگ شهری……………………………….. 48
شکل2-8- عناصر سه‏گانه برنامه‏ریزی فرهنگی در راستای تحقق جامعه بیست و چهار
ساعته…………………………………………………………………………………………. 49
شکل2-9- دیاگرام رابطه‏ی پیچیده و پویا بین فاکتورهای اصلی فعالیت‏های شبانه……… 54
شکل2-10- دارایی‏های شهر خلاق…………………………………………………………… 56
شکل2-11- نمای الگووار ساختار یک شهر خلاق و مؤلفه‏های آن……………………….. 56
شکل2-12- محورهای منطق تجاری سازی در فرآیند بازتولید اقتصاد شهری……………. 59
شکل2-13- کنش و واکنش عناصر جریان‏های اصلی مصرف‏گرایی در شهر……………….. 60
شکل2-14- جایگاه منظر شهری در تعامل میان انسان و محیط…………………………. 72.
شکل2-15- منظر یکی از عوامل و اجزای اصلی تشکیل‏دهنده سیمای شهری………. 74
شکل2-16- نمایش گرافیکی ارتباط بین کیفیت فضای بیرون و فعالیت‏های بیرونی……. 75
شکل2-17- فضای شهری منعطف تابع شرایط کالبدی و فعالیتی محیط شهری است 77
شکل2-18- عملکردهای مؤثر نورپردازی شبانه در فضای شهری………………………. 79
شکل2-19- نمایش شماتیک ارتباط بصری ساکنان و فضای خیابان……………………. 84
شکل2-20- عناصر حیاتی رابطه‏ی بین ساختار شهر، حس جهت‏یابی و احساس
امنیت…………………………………………………………………………………………… 85
شکل2-21- اصول پیشگیری از جرم مبتنی بر طراحی محیطی و پتانسیل‏های ارتقای
کیفیت محیطی……………………………………………………………………………….. 86
شکل2-22- تراکم اشتغال در رستوران‏ها و مکان‏های مجوزدار لندن……………………….. 99
شکل2-23- تراکم اشتغال در بخش هنر، فرهنگ و سرگرمی لندن……………………… 99
شکل2-24- تراکم اشتغال اقتصاد عصرگاهی لندن……………………………………….. 100
شکل2-25- تمرکز اصلی بر اقتصاد عصرگاهی لندن……………………………………… 100
شکل2-26- زیارتگاه فاطیما در شهر فاطیما و ارتباط آن با فرم شهری محله………….. 106
شکل2-27- شاخص‏های اجتماعی مؤثر در ارتقای منظر شبان…………………………. 116
شکل3-1- ساختار شهر در دوره‏های مختلف و عناصر اصلی آن……………………….. 134
شکل4-1- هفت ویژگی جوامع پایدار در ارتباط با پیشگیری از جرم و افزایش ضریب
امنیت……………………………………………………………………………………….. 162
شکل4-2- راهبردهای مرتبط با هدف افزایش ایمنی و امنیت اجتماعی…………….. 162

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست نمودارها

نمودار 1-1- عوامل شکل دهنده به فضای عمومی برگرفته از فرهنگ……………….. 9
نمودار 1-2- مراحل انجام پژوهش …………………………………………………………16
نمودار 2-1- «روح زمانه» به عنوان برآیندی از تمام ویژگی‏های حاکم بر هر زمانه…….. 29
نمودار 2-2- نقاط جدا افتاده در شبانگاه، جرائم را بیشتر می‏کنند……………………… 82
نمودار 2-3- جمع‏بست مبانی نظری در نگاه کلی……………………………………… 91
نمودار 2-4- مدل مفهومی مؤلفه‏های کیفی اثرگذار بر شکل‏گیری حیات شبانه……. 92
نمودار 2-5- تفکیک تعداد مشاغل باز بر حسب زمان در شهر سیدنی ……………….97
نمودار 2-6- نمایش ریتم شهر لندن در نظام زمانی…………………………………… 101
نمودار 2-7- هم‏پوشانی جنبه‏های متعدد در گسترش زندگی شبانه نمونه‏های موردی 110
نمودار 3-1- چارچوب روش تحقیق…………………………………………………………. 125
نمودار 3-2- فرآیند طراحی محدوده هدف …………………………………………………128
نمودار 4-1- نمایش ریتم زمانی محدوده هدف در بازه زمانی شبانه روز……………… 160

ABSTRACT

Since 19th century and after the industrial revolution order, cities have encountered a social organization of time, in a way that all social behaviors divided between work and leisure, or between positive and negative absolute poles. Before 60s because global trends emphasized on urban renovation and retrieval of economic power, working time or day-time was most important part of life and leisure time or night-time was vain and remnant part of that; but limitations of time structure imposed by ruffling urban life, to gain benefits of active time, paid attention to nightlife and continuing collective life in hours after daily work. On the other hand, because conversion of industrial to post-industrial economy, retrieval of urban economic power is not only dependent to daily economy and promotion of night economy is assisting to revitalization of urban centers and sociability, considering special capacities and potentials of each society can be helpful for eliminating threats. This thesis with studying design and planning principles of urban night spaces in last decade follows qualitative matters of night spaces formation and adapting strategies of 24 hours city in cultural context of Iran cities, aiming to promote sociability of urban spaces as the main goal. Because of unplanned development of other regions and depopulation of central fabric, Shiraz city center had been retreated socially and economically. Studying qualities which create vitality and sociability in night time and emphasize on continuing urban nightlife in Shiraz city center, can be useful for promoting social life, which is dependent to economic, social, cultural, and environmental dimensions.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان