انتخاب صفحه

فهرست مطالب
فصل اول

حفاظت و استفاده بهینه از منابع طبیعی مختلف از اصول توسعه پایدار هر کشور می¬باشد. از جمله¬ مهمترین این منابع می توان از منابع آب نام برد. آب¬های سطحی جاری یا رودخانه¬ها و آبهای زیرزمینی از مهم¬ترین منابع آب هستند که نقش مهمی در تامین آب مورد نیاز فعالیت¬های مختلف مانند کشاورزی، صنعت، شرب و تولید برق دارند. از آنجا که با رشد فعالیت¬های صنعتی، کشاورزی، معدنی و شهری در دشت شیراز مواجه هستیم، بالطبع آلاینده¬های ناشی از چنین فعالیت¬هایی تاثیر چشمگیر خود را در آلودگی دشت خواهند گذاشت. از آنجا که منابع آلاینده باعث آلودگی¬های آب می¬گردند، بالطبع تاثیر خود را روی سلامتی انسان¬ها و تخریب محیط¬زیست نیز می گذارند. بدین منظور است که شناسایی این منابع آلاینده از اهمیت فوق¬العاده¬ای برخوردار است. از طریق شناسایی این منابع آلاینده است که می¬توان از اتلاف هزینه¬های مربوط به کارهای تحقیقاتی در رابطه با شناسایی محل¬های آلوده شده به منابع آلاینده، هزینه¬های مربوط به رفع آلودگی و مهم¬تر از همه جلوگیری از تخریب محیط زیست گام برداشت. به¬طورکلی شناسایی منابع آلاینده، یک اقدام پیشگیرانه محسوب می گردد.
پس از شناسایی منابع آلاینده، برای آگاهی از کیفیت منابع آب و تولید اطلاعات مورد نیاز باید پایش انجام شود. پایش هر فرآیند، عبارت است از بررسی دقیق هر موضوع و مشخص نمودن وضعیت، مشکلات و نتایجی که آن فرآیند خاص دارد.
محدوده مطالعاتی دشت شیراز، یک حوزه بسته است که به صورت یک ناودیس کشیده بوده و از شمال و جنوب توسط ارتفاعات و از شرق توسط دریاچه مهارلو محصور می باشد. این شکل خاص باعث شده است که دشت، پتانسیل بالایی از نظر آلودگی داشته باشد. شهر شیراز به عنوان یک کلان شهر از نظر جمعیت و داشتن واحدهای صنعتی و کشاورزی فراوان باعث شده که آلاینده های مختلفی وارد دشت شوند. بنابراین تدوین برنامه پایش در جهت شناسایی منابع آلاینده دشت شیراز ضروری به نظر می¬رسد. در این تحقیق ما به دنبال شناسایی این منابع آلاینده به منظور تدوین یک سیستم پایش و اصلاح و بهینه کردن آن توسط مدل BASINS هستیم.

1-2- اهداف تحقیق
بطور کلی اهداف این مطالعه به دو قسمت تقسیم بندی می شود. قسمت اول شناسایی تک تک منابع آلاینده بر اساس اطلاعات و آمار موجود است که این منابع به شش دسته کلی تقسیم بندی شده است: 1) منابع آلاینده صنعتی، 2) منابع آلاینده معدنی، 3) منابع آلاینده کشاورزی، 4) منابع آلاینده شهری، 5) منابع آلاینده ناشی از خطوط انتقال و 6) منابع آلاینده طبیعی.
قسمت دوم تدوین سیستم پایش و اصلاح و بهینه نمودن آن توسط مدل BASINS برای محدوده دشت شیراز می باشد.

1-3- اهمیت تحقیق
توسعه لجام گسیخته صنعت و تکنولوژی وگسترش بی¬رویه شهرک¬ها و زیرساخت¬ها در مناطق بالادست دریاچه مهارلو(دشت شیراز) بدون توجه به محیط زندگی و ساکنین آن¬ها، مشکلات متعددی را پیش روی مردم قرار می-دهد. شهرنشینی و تراکم جمعیت در شهر شیراز، انتظارات سطح زندگی بالا و بالا بودن هزینه نگهداری محیط زیست، روی هم باعث تخریب محیط زیست شده¬اند. عدم توجه به فعالیت¬های زیست محیطی در فعالیت¬های زیربنایی راه¬سازی، حمل و نقل زمینی، نبود مدیریت جامع بهره¬برداری از منابع آب، رشد چشمگیر مصرف انواع سموم وکودهای شیمیایی، نزدیکی کارخانجات به شهر، فشار بر منابع طبیعی موجود، سطح پایین دانش زیست محیطی، ضعف در اجرای قوانین و مقررات زیست محیطی و عوامل متعدد دیگر، محیط طبیعی محدوده مطالعاتی را دچار افت و تنزیل کرده است. دریاچه مهارلو، از مهمترین زیست¬بوم¬هایی که در اثر آلودگی¬های دشت شیراز، در حال تخریب می¬باشد.
این دریاچه(مهارلو) در فاصله 23 کیلومتری جنوب شرقی شیراز قرار گرفته است. طول دریاچه 31 کیلومتر و حداکثر پهنای آن 11 کیلومتر است. از نظر توپوگرافی در پایین¬دست شیراز قرار گرفته، بنابراین کلیه فاضلاب-های خانگی، تجاری، صنعتی، بهداشتی درمانی، کشاورزی و … از طریق آب¬های سطحی و زیرزمینی به دریاچه هدایت می¬شوند. این فاضلاب¬ها به شدت دریاچه را آلوده ساخته¬اند به نحوی که نمک استحصالی از آن تحت تأثیر فلزات سنگین است.
البته در چند سال گذشته به دلیل راه¬اندازی سیستم جمع آوری و تصفیه فاضلاب شیراز بخش زیادی از این آلاینده¬ها به شبکه مذکور وصل گردیده اند. دیگر مسیل آلوده که به این دریاچه تخلیه می شود، رودخانه چنار راهدار شیراز است که دارای آبگذری در حدود 20 میلیون متر مکعب در سال است. این رودخانه نیز به دلیل دریافت پساب¬های صنعتی نظیر چند واحد تولید نشاسته، گاوداری ها و واحدهای تولید کربنات پایگاه نیروی هوایی و فاضلاب¬های روستاهای اطراف به شدت آلوده می باشد (صدیقی، 1378).
با توجه به موارد مطرح¬شده، توجه به مسائل زیست محیطی و کیفی رودخانه¬های منتهی به دریاچه مهارلو، اهمیت بسیار زیادی پیدا می¬کند. با توجه به اینکه شناسایی منابع آلاینده رودخانه¬های بالادست این دریاچه (نهراعظم و چنار راهدار) انجام گرفته و عمده منابع آلاینده آن شناسایی شده¬اند، لذا پایش رودخانه¬های محدوده دشت شیراز با توجه به ورودی انواع آلاینده¬ها ضرورت دارد.

1-4-ساختار پایان نامه
فصل اول شامل مقدمه ای بر اهمیت بررسی منابع آلاینده محدوده مطالعاتی (دشت شیراز)، لزوم شناسایی آنها برای ارائه یک سیستم پایش و اصلاح و بهینه کردن این سیستم پایش توسط مدل BASINS می باشد. در فصل دوم به کارهای تحقیقاتی و پژوهشی که در زمینه شناسایی منابع آلاینده در سطح کشور و دشت شیراز و حوضه مهارلو، همچنین مطالعات و کارهای تحقیقاتی مربوط به تدوین سیستم پایش با استفاده از مدلهای گوناگون و مدل BASINS در سطح کشور و دنیا انجام شده، پرداخته شده است. فصل سوم در رابطه با مشخصات و ویژگی های محدوده مطالعاتی(دشت شیراز) از قبیل زمین شناسی، کمیت و کیفیت آبهای زیرزمینی و سطحی، کاربری اراضی و … اشاره شده است. در فصل چهارم منابع آلاینده در محدوده مطالعاتی به شش گروه طبقه بندی شده و در رابطه با هر یک از آنها اطلاعات و آمار موجود جمع آوری شده و با استفاده از نرم افزار GIS، نقشه های هر کدام از این منابع آلاینده و پهنه بندی آنها در محدوده دشت شیراز پیاده شده اند. فصل پنجم به ارائه کلیات در رابطه با پایش از قبیل انواع، معیارها، ضوابط، تواتر، انتخاب ایستگاه ها و … پرداخته شده است. در فصل ششم با استفاده از اطلاعات و آمار جمع آوری شده، یک سیستم پایش پیشنهادی به دو صورت یکی برای مناطق بحرانی و دیگری برای مناطقی که در آینده (بعد از 5 سال) احتمال آلودگی دارند، ارائه گردیده است. فصل هفتم به معرفی مدل پیشنهادی BASINS و نحوه اصلاح و بهینه سازی سیستم پایش ارائه شده توسط این مدل پرداخته شده است. نتایج بدست آمده از تجزیه و تحلیل توسط مدل BASINS در ادامه این فصل آمده است. جمع بندی نتایج حاصله و پیشنهادها در فصل هشتم ذکر شده است. خاتمه تحقیق انجام شده، ذکر مراجع و منابع استفاده شده می باشد.

مقدمه………………………………………………………………………………….1
1-1-کلیات……………………………………………………………………………..1
1-2- اهداف تحقیق………………………………………………………………….2
1-3- اهمیت تحقیق………………………………………………………………….2
1-4- ساختار پایان نامه……………………………………………………………….3

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم

در این قسمت ابتدا در رابطه با چهار مورد از کارهای تحقیقاتی که در زمینه شناسایی منابع آلاینده در سطح کشور انجام گرفته، توضیح مختصری ذکر شده است. سپس سایر کارهای تحقیقاتی مربوط به شناسایی منابع آلاینده ارائه شده است. بصورت تخصصی تر، تحقیقات انجام شده در زمینه شناسایی منابع آلاینده دشت شیراز و حوضه آبریز مهارلو به ترتیب تاریخ زمانی توضیح داده شده و در نهایت پژوهشهای مربوط به منابع آلاینده دشت شیراز و حوضه آبریز مهارلو نام برده شده است. در ادامه کارهای تحقیقاتی انجام شده با استفاده از مدلهای گوناگون و مدل BASINS برای اصلاح و بهینه نمودن سیستمهای پایش پیشنهادی در سطح کشور و دنیا ارائه شده است.

– شناسایی منابع آلاینده رودخانه قره آغاج، 1386 : رودخانه قره آغاج یکی از مهمترین رودخانه های استان فارس می باشد که احداث سد سلمان فارسی و برنامه ریزی جهت احداث سد کوار بر روی این رودخانه بر اهمیت آن می افزاید. با توجه به اهمیت این رودخانه نسبت به شناسایی منابع آلوده این رودخانه اقدام شد. به منظور شناسایی منابع آلوده کننده آب رودخانه، نمونه گیری از منابع آلاینده شهری، کشاورزی، صنعتی، رواناب های سطحی و آب رودخانه به عمل آمد. با تجزیه و تحلیل نتایج آزمایشگاهی و اطلاعات جمع آوری شده، فعالیتهای کشاورزی به عنوان عمده ترین منابع آلاینده رودخانه قره آغاج شناخته شد. سهم آلایندگی فعالیتهای کشاورزی 6/70٪ فاضلابهای انسانی 5/19٪ روانابهای سطحی 6/9٪ و فعالیتهای صنعتی 25/0٪ بر حسب BOD بدست آمد (پورکریمی و همکاران، 1386).

– مطالعه و شناسایی منابع آلاینده رودخانه قمرود، 1387: منابع آلاینده رودخانه قمرود به دو دسته کلی منابع نقطه ای و غیر نقطه ای تقسیم می شوند. 32 منبع آلاینده مستقر در اطراف قمرود شناسایی شده است که هر کارخانه به طور میانگین سالانه 1812625 متر مکعب فاضلاب به درون رودخانه وارد می کند. بیشترین و کمترین ورودی فاضلاب به ترتیب به واحد آب شیرین کن سالاریه(m3 144000 ، 8/24%) و واحدهای کوبن کار و امید فنر m3) 1200،025/0%) اختصاص دارد. انواع زباله و آلاینده های رودخانه قمرود شامل سه دسته کلی زباله های شهری، صنعتی و زباله های خطرناک می باشند که سالانه میزانی بالغ بر 1130 تن می باشند. بیشترین و کمترین مقدار وارد شده به کوره های سنتی ذوب سرب، آلومینیوم و روی 10 واحد سنتی 500 تن)%25/44) و منابع متفرقه شهری و روستایی 30 تن(%56/2) تعلق دارد.
بخش مهم بار آلودگی رودخانه بر حسب اکسیژن مورد نیاز شیمیایی(BOD5) در محدوده شهری (بند 19 دی تا پل البرز) به رودخانه تخلیه گردیده است. از نظر جامدات محلول (TDS) منطقه امامزاده عبدا … ، قلعه چم، پل خلج آباد، پذیرای بیشترین میزان مواد محلول هستند. همچنین میزان کدورت در محدوده قلعه چم، پل آسفالت فرا راه، پل خلج آباد، همواره بیشتر از سایر ایستگاه ها می باشد که با توجه به فعالیت تعدادی از و احدهای شستشوی شن و ماسه در این منطقه موجب افزایش کدورت می گردند که نتایج پارامترهای آلودگی کدورت این واحدها نیز دقیقاً همین روند را نشان می دهد. از نظر میزان هدایت الکتریکی نیز با عبور آب از سد 15 خرداد تحت تأثیر اراضی شور منطقه بر میزان هدایت الکتریکی افزوده شده و در محل عبور رودخانه از محدوده شهری مدام بر شوری آن افزوده می شود. همچنین ورود پساب سیستم تصفیه آب شیرین ویژه در ایستگاه پل انقلاب نیز یکی از عوامل افزایش هدایت الکتریکی آب رودخانه در این قسمت می باشد. روند افزایشی آلودگی های رودخانه قمرود در طی مسیر تا حوالی محدوده حرم مطهر حضرت معصومه(س) در حال افزایش است و در حوالی حرم به دلیل کنترل بیشتر، این میزان تقریباً ثابت می ماند (ابراهیمی، شم آبادی، 1387).

– بررسی منابع آلاینده آرسنیک در محدوده بالادست سد سهند (آذربایجان شرقی)، 1388: منطقه مورد مطالعه در غرب شهرستان هشترود واقع شده است و از لحاظ زمین شناسی جزء مناطق آتشفشانی–رسوبی جوان است. به منظور بررسی منابع آلاینده فلزات سنگین و عوامل مؤثر بر افت کیفیت آب مخزن سد سهند در 18 ایستگاه، افزون بر اندازه گیری پارامترهای صحرایی، از آب های سطحی و زیرزمینی نمونه برداری شده و نمونه ها به روش ICP-OES به منظور اندازه گیری غلظت فلزات سنگین مورد تجزیه شیمیایی قرار گرفتند. در بین فلزات سنگین، آلودگی شدید آرسنیک با غلظت 015/0 تا 7/0 ppm و میانگین 12875/0 ppm در آب های سطحی و 015/0 تا 38/2 ppm و میانگین 5115/0 ppm در آب های زیرزمینی، از منابع ژئوژنیک شناسایی شده است. رگه ها، رگچه ها و آغشتگی هایی از سولفیدهای آرسنیک در کنگلومراها و ماسه سنگ های سازند قرمز فوقانی، خاکسترهای آتشفشانی به سن نئوژن و وجود چشمه های مرتبط با چشمه های معدنی در منطقه منشاء احتمالی آرسنیک در منابع آب منطقه هستند. با توجه به pH قلیایی خاک ها و آب های منطقه و حضور اکسید آهن در طبقات قرمز نئوژن، مکانیزم واجذبی آرسنیک از سطح اکسیدهای آهن می تواند توضیح احتمالی برای آلودگی آرسنیک در محدوده مطالعاتی باشد. نتایج اندازه گیری های دوره ای فلزات سنگین در طول رودخانه نیز نشان داد ه اند که با توجه به میزان بالای فلزات سنگین در آب شاخه عی نآباد نسبت به شاخه های دیگر عامل اصلی تغییر کیفیت آب مخزن سد سهند در واقع شاخه عی نآباد است (رزازی بروجنی و همکاران، 1388).

بررسی کارهای دیگران……………………………………………………………….4
2-1-کلیات………………………………………………………………………………4
2-2- مطالعات انجام شده بر روی دشت شیراز…………………………………..12
2-3- تحقیقات انجام شده پیرامون آلودگی دریاچه مهارلو………………………..18
2-4- تحقیقات انجام شده پیرامون سیستم پایش……………………………….22

فصل سوم.

حوضه آبریز دریاچه مهارلو از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده و طول آن در امتداد یاد شده 43 کیلومتر است. وسعت این حوضه 4270 کیلومتر مربع است. قسمت شمالی آن نسبتا کوهستانی بوده و قسمت جنوب شرقی آن هموار می باشد. از مهمترین دشت¬های این حوضه می¬توان به دشت شیراز، کوار، سروستان و قره¬باغ اشاره کرد. کوه قلات در قسمت غربی دشت شیراز با ارتفاعی حدود 2990 متر از سطح دریا، مرتفع¬ترین نقطه¬ آن می باشد. در این حوضه رودخانه دائمی وجود ندارد و سیلاب¬های آن به وسیله چندین مسیل و رودخانه فصلی به دریاچه می پیوندند.
دریاچه مهارلو محل تخلیه تمامی سیلاب¬های اضافی و زه¬آب دو رودخانه خشک شیراز و چنار راهدار و مسیل¬های نظرآباد و میان¬جنگ می باشد. دریاچه مهارلو را به دلیل نبود تداوم در تغذیه و همچنین تبخیر فوق العاده زیاد آن ناشی از عمق کم وسطح وسیع نمی¬توان یک دریاچه دائمی به شمار آورد. در سال¬های کم باران به علت کمبود سیلاب¬های سطحی و زه¬آب¬های دشت، میزان آب دریاچه به شدت کاهش می¬یابد به¬ طوری که گاهی این وضعیت به خشکی دریاچه منجر می¬شود. میانگین سطح دریاچه 175 کیلومترمربع بوده و در مواقع پرآبی به 250 کیلومترمربع می¬رسد. ارتفاع سطح دریاچه از سطح دریا 1454 متر و عمق متوسط آن حدود 55/0 متر است. عمیق¬ترین بخش دریاچه در شمال شرقی آن بوده و 5/1 متر عمق دارد. لازم به ذکر است که در این قسمت چند چشمه آب شیرین به دریاچه می¬ریزد. میانگین حجم دریاچه نسبت به عمق سطح آن حدود 130 میلیون مترمکعب برآورد شده است. محدوده مطالعاتی شیراز در حوضه آبریز مهارلو قرار گرفته است. حوضه آبریز این دشت شامل دشت¬های کوچک حاشیه¬ای مانند خلار، باجگاه، صدرا، گویم و کلستان نیز می¬گردد و شهر شیراز در آن قرار دارد.

3-2- مشخصات محدوده مطالعاتی (دشت شیراز)
محدوده مطالعاتی(دشت شیراز)، بخشی از حوضه آبریز دریاچه مهارلو بوده و با وسعتی معادل 1888 کیلومترمربع بین طول‌های جغرافیایی 52 درجه و 12 دقیقه الی 52 درجه و 41 دقیقه و عرض‌های جغرافیایی 29 درجه و 34 دقیقه الی 29 درجه و 58 دقیقه قرارگرفته‌است. این محدوده از شمال به زیرحوضه بیضا- زرقان، از جنوب به زیرحوضه سروستان و دریاچه مهارلو، از شرق به زیرحوضه خرامه- مرودشت و از غرب به حوضه قره¬آغاج محدود می‌شود.
ارتفاع متوسط دشت شیراز از سطح دریا 1540 متر می¬باشد. بیشترین ارتفاع حوضه در ناحیه غربی شیراز برابر 3100 متر در کوه دراک و کمترین آن در حاشیه دریاچه مهارلو معادل 1400 متر از سطح دریا می¬باشد.
دشت شیراز در میان حصار کوهستانی واقع شده¬است. ارتفاعات شمالی که تاقدیس باباکوهی می¬باشد، در قسمت جلو و به موازات آن چند رشته کوه در امتداد هم قرار دارند. تنگ سعدی و تنگ الله اکبر این تاقدیس را قطع می¬کند. ارتفاعات جنوب غربی شامل کوه دراک و تنگ ¬سرخ می¬باشد. در جنوب کوه سبزپوشان و در قسمت شرقی دشت کوه پل فسا قرار دارد.
بطور کلی دشت شیراز یک حوضه بسته است که به صورت یک ناودیس کشیده می¬باشد و از شمال و جنوب توسط ارتفاعات و از شرق توسط دریاچه مهارلو (نمک) محصور می¬باشد. سنگ کف حوضه از غرب به شرق کاهش می¬یابد به طوری¬که در نزدیکی دریاچه مهارلو به حدود یک تا دو متر می¬رسد. این شکل بالای حوضه باعث شده که دشت پتانسیل بالایی از نظر آلودگی آب¬زیرزمینی داشته باشد (کوچمشکیان، 1375).

موقعیت محدوده مطالعاتی دشت شیراز  بر روی تصویر ماهواره¬ای

موقعیت محدوده مطالعاتی دشت شیراز بر روی تصویر ماهواره¬ای

مشخصات محدوده مطالعاتی……………………………………………………….25
3-1- مشخصات حوضه آبریز مهارلو………………………………………………….25
3-2- مشخصات محدوده مطالعاتی(دشت شیراز)………………………………..26
3-3- بررسی شبکه هیدروگرافی محدوده مطالعاتی دشت شیراز……………..27
3-4- زمین¬شناسی محدوده مطالعاتی دشت شیراز……………………………30
3-5- ویژگی¬های آب شناختی آبخوان¬های محدوده مطالعاتی دشت شیراز……………………………………………………………………………………29
3-5-1- نوع مواد آبرفتی………………………………………………………………29
3-5-2- سطح سفره ی آب…………………………………………………………..29

3-5-3- جهت جریان و شیب هیدرولیکی آب زیر زمینی …………………………30
3-5-4- ضرائب هیدرولیکی سفره های آب ………………………………………..30
3-5-5- ارزیابی منابع آب زیر زمینی دشت شیراز………………………………….30
3-5-6- هیدروشیمی (شیمی آب)………………………………………………….33
3-5-7- وضعیت کلی آب زیرزمینی در دشت شیراز……………………………….35
3-6-کاربری اراضی دشت شیراز……………………………………………………36
3-6-1- تهیه نقشه کاربری اراضی………………………………………………….39

فصل چهارم

به¬طورکلی می¬توان آلودگی¬ها را به دو گروه شامل آلودگی¬های زمین¬شناسی و آلودگی¬های غیر زمین¬شناسی تقسیم کرد. آلودگی¬های زمین شناسی از دامنه وسیعی برخوردار هستند.
به¬طورکلی کلیه معادن به دور از خطرات زیست محیطی نیستند. علاوه بر آن، منابعی همچون دریاها و گنبدهای نمکی به شدت آب¬های زیرزمینی را تحت تأثیر قرار داده و آن¬ها را شور می¬کنند. آلودگی¬های حاصل از فرآیندهای زمین¬شناسی تبعات زیادی می¬توانند از خود برجای گذارند.
1- عناصر نادر خاکی: مقادیر زیاد فلزات خالص با ترکیبات آن¬ها مسمومیت شدید ایجاد کرده و مستلزم رعایت احتیاطات لازم در حین تولید و یا مصرف آنهاست.
2- گنبدهای نمکی: گنبدهای نمکی با توجه به خصوصیات ویژه آنها که از اعماق سرچشمه می¬گیرند و به سطح می¬آیند، دارای انواع مختلفی از سنگ¬های مربوط به لایه¬های مختلف زمین¬شناسی می¬باشند که در بالای آن¬ها قرار داشته¬اند و احیانا می¬توانند به¬عنوان منشا آلودگی مطرح باشند. برای مثال کانی¬های سولفور فلزی، باریت، کلسیت در سنگ¬های کلاهک گنبد نمکی، حاوی مقداری سرب و روی می¬باشند. مثال دیگر اینکه درون گنبدهای نمکی، ماگماتیسم قلیایی و دگردیسی¬های وابسته به آن کانی سازی¬هایی از آهن، سرب، روی، مولیبدن، اورانیوم، تیتانیوم، توریوم و عناصر نادر خاکی را به وجود آورده است. تمامی موارد فوق نشانگر این مطلب هستند که گنبدهای نمکی می¬توانند به عنوان یک منبع آلودگی مطرح باشند.
آلودگی¬های غیر زمین¬شناسی در قرن اخیر به عنوان یکی از مهمترین منابع آلودگی شناخته شده¬اند که خصوصا شهرهای صنعتی پرجمعیت را تهدید می¬کند و عمدتأ از راه¬های زیر نشأت می¬گیرند.
1 – آلودگی ناشی از فاضلاب¬های شهری و خانگی که شامل فاضلاب¬های شهری، آب¬های سطحی و نزولات جوی می باشد.
2 – آلودگی ناشی از پساب¬های صنعتی که شامل کلیه آب¬های زائد ناشی از فرآیندهای صنعتی است.
3 – آلودگی ناشی از پساب¬های کشاورزی که شامل کلیه زه¬آب¬های زمین¬های کشاورزی در نتیجه آبیاری و نزولات جوی می باشند.

در حوضه آبریز دریاچه مهارلو اساسا آلودگی آب از شهر شیراز و واحدهای صنعتی حوضه نفوذ آن ناشی می¬شود. از آنجا که دریاچه مهارلو در قسمت پایین دست دشت شیراز واقع شده است و شیب دشت از بالادست به پایین¬دست است، اکثر آلودگی¬های رودخانه خشک (که از به هم پیوستن رودخانه نهر اعظم و تنگ سرخ حاصل می¬شود) و رودخانه سلطان آباد، به سمت دریاچه مهارلو در حرکت است.
با توجه به اینکه رودخانه خشک شیراز از درون بافت متراکم این شهر عبور می نماید، انواع آلوده کننده¬های شهری (فاضلاب-های خانگی، تجاری و واحدهای درمانی، خدماتی و صنعتی) را جمع¬آوری نموده به دریاچه هدایت می¬کند لذا ممکن است منشأ فلزات سنگین موجود در دریاچه حاصل پساب¬های شهری و صنعتی شهر شیراز باشد. لذا شناخت آلودگی رودخانه خشک که از درون بافت متراکم شهر عبور می کند با توجه به توسعه روز افزون جمعیت و صنعت در این شهر، از اهمیت ویژه¬ای برخوردار است. همچنین شناسایی منابع آلاینده رودخانه سلطان آباد نیز با توجه به توسعه شهر شیراز دارای اهمیت می¬باشد.

موقعیت واحدهای مختلف تصفیه خانه شهرک صنعتی بزرگ شیراز نسبت به هم

موقعیت واحدهای مختلف تصفیه خانه شهرک صنعتی بزرگ شیراز نسبت به هم

شناسایی منابع آلاینده و استفاده از سیستم GIS……..ا……………………….47
4-1- سیستم های اطلاعات جغرافیایی (GIS)…..ا………………………………..48
4-2- بررسی منابع آلاینده محدوده مطالعاتی………………………………………50
4-2-1- منابع آلاینده صنعتی…………………………………………………………..50
4-2-1-1- شهرک صنعتی شیراز………………………………………………………53
4-2-1-1-1- تصفیه خانه شهرک صنعتی بزرگ شیراز……………………………..54
4-2-1-2- کارخانجات محدوده مطالعاتی……………………………………………65
4-2-2- منابع آلاینده کشاورزی………………………………………………………82
4-2-3- منابع آلاینده شهری…………………………………………………………84
4-2-3-1- آلودگی ناشی از فاضلاب¬های شهری و خانگی……………………..87
4-2-3-2- آلودگی ناشی از رواناب¬های شهری………………………………….99
4-2-3-3- زهکش¬های اجرا شده در دشت شیراز……………………………..101
4-2-3-4- تصفیه خانه بزرگ شیراز………………………………………………….117

4-2-3-5- محل دفن زباله¬های شهر شیراز (لندفیل)……………………………119
4-2-4- منابع آلاینده معدنی…………………………………………………………123
4-2-5- منابع آلاینده ناشی از خطوط انتقال……………………………………….125
4-2-6- منابع آلاینده طبیعی…………………………………………………………127

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل پنجم.

در خصوص مفهوم پایش تعاریف متعددی وجود دارد که در اینجا به یکی از مهمترین آنها اشاره می شود.
« پایش» یک نظام مراقبتی مستمر است که از سوی حوزه برنامه ریزی به منظور انطباق هرچه بیشتر امور با اهداف طرح و برنامه و نیز جلوگیری از اتلاف منابع مورد استفاده قرار می‌گیرد. این واژه به معنی کلمه یعنی نظارت بر جریان امور و از دیدگاه برنامه ریزی یکی از مراحل اساسی کنترل در انجام صحیح عملیات و فعالیت های عمرانی است. بنابراین در حیطه نظارت عملیاتی مانند سنجش، گردآوری، پردازش و رساندن اطلاعات برای کمک به تصمیم‌گیری مدیریت صورت می‌گیرد .(Bartram, 1996)

معیارها و شاخص هایی که در پایش کاربرد دارند، با توجه به تنوع فرایندها و پدیده های که در پایداری زیست محیطی موثرند، گسترده و پیچیده هستند. این معیارها متناظر با صورت بندی محیط زیست، یعنی محیط طبیعی (محیط فیزیکی و محیط بیولوژیک) و محیط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، دسته بندی می شوند و علیرغم وحدت ساختاری، دارای تکثیر کامل هستند.
از دیدگاه سیستمی و عملکردی، در فرایند پایش، باید درجه ای از پایداری در همه اکوسیستم های تشکیل دهنده یک ساختار فضایی (مثلاً حوضه آبریز)، همچنین ساختار کالبدی، اقتصادی – اجتماعی و فرهنگی، قابل مشاهده، سنجش و ارزیابی باشد.
یعنی سامان کار و ابزار سنجش به گونه ای در برنامه ریزی لحاظ شود که هم اجزاء مورد پایش قرار گیرد، هم کلیت اجزای ساختار در ارتباط با یکدیگر. بطور مثال در یک نگاه کلان و یکپارچه نگر، نظام پایش حوضه آبریز تالاب، در پنج اکوسیستم بزرگ زیر مستقر می گردد:
– اکوسیستم جنگلی
– اکوسیستم مرتع
– اکوسیستم زراعی، شهری و روستایی
– اکوسیستم آبی و هیدروگرافیک
– اکوسیستم تالابی (اراضی خیس– دریاچه)
لذا باید معیارهای ویژه برای هر یک از آنها جداگانه تدوین گردد و شاخص های ارزیابی و کمیت های قابل اندازه گیری برای سنجش یک شاخص مشخص گردد. اما در عمل، باید عوامل تاثیرگذار در پایداری هر یک از این اکوسیستم ها که خود شامل محیط های طبیعی و انسانی هستند به فرآیندهای جزئی تری تفکیک شوند (Bartram, 1996).
5-3-1- تعاریف و مفاهیم معیارها و شاخص ها
– معیار: معیارعبارت است از مجموعه ای از شرایط و فرآیندها که بوسیله آن می توان وضعیت را ارزیابی نمود. معیار توسط مجموعه ای از شاخصهای مرتبط (تعیین خصوصیات یا ویژگیها) مشخص و قابل سنجش و ارزیابی می گردد.
– شاخص: نشانه هایی از فرآیندها، ‌داده ها (‌دروندادها)، ‌ستاده ها (بروندادها)، اثرات، نتایج و پیامدها که سنجش یا قضاوت در خصوص پدیده های مختلف را میسر می سازد. شاخص مقیاسی است ترجیحا عددی از یک متغیر که پایه و اساسی نسبتاً ساده و قابل اعتماد برای ارزیابی موفقیت، تغییر یا عملکرد برنامه یا طرح را فراهم می نماید، شاخص واحدی است از اطلاعات اندازه گیری شده در طول زمان که تغییرات را در شرایط معین نشان می دهد. هم شاخصهای کمی و هم شاخصهای کیفی برای آموزش مدیریت، بازبینی سیاست گذاریها و پایش و ارزشیابی مورد نیاز است .(Bartram, 1996)

سیستم پایش………………………………………………………………………131
5-1- تعریف پایش…………………………………………………………………..131
5-2- انواع و مراحل مختلف نظام پایش برنامه ها………………………………..131
5-3- معیارها و شاخص های پایش………………………………………………..132
5-3-1- تعاریف و مفاهیم معیارها و شاخص ها…………………………………..133
5-3-2- خطوط اصلی معیارها و شاخصها………………………………………..133
5-3-3- انواع شاخصهای عمده…………………………………………………….134
5-3-3-1- شاخص های کمی و کیفی…………………………………………….134
5-3-3-2- شاخص های تلفیقی یا ترکیبی……………………………………….134
5-3-4- چارچوب شاخص……………………………………………………………135
5-4- انواع پایش……………………………………………………………………..135
5-4-1- پایش وضعیت پایه یا غربالگری……………………………………………136
5-4-2- پایش اثر…………………………………………………………………….136
5-4-3- پایش روند…………………………………………………………………..137
5-4-4- پایش سازگاری…………………………………………………………….138
5-4-5- پایش زیستی………………………………………………………………138

5-5- پارامترهای پایش شونده…………………………………………………..139
5-6- تواتر یا فواصل زمانی پایش…………………………………………………140
5-7- منابع برای یک برنامه پایش………………………………………………..142
5-8- ایستگاههای پایش………………………………………………………….145
5-9- نحوه انتخاب محل ایستگاههای پایش……………………………………145
5-10- انتخاب تعداد ایستگاههای پایش………………………………………..147
5-11- مشخصات و ویژگی های انواع پایش…………………………………..147
5-12- نقش و وظایف دستگاه های ذیربط در تدوین برنامه پایش…………..150

فصل ششم

تدوین یک سیستم پایش………………………………………………………153
6-1- کلیات……………………………………………………………………….153
6-2- مناطق بحرانی…………………………………………………………….164
6-2-1- لندفیل شیراز…………………………………………………………….154
6-2-2- شهرک صنعتی بزرگ شیراز……………………………………………155
6-2-3- تصفیه خانه فاضلاب شهر شیراز………………………………………157
6-2-4- فاضلاب صنعتی کارخانجات…………………………………………..158
6-2-5- بیمارستانهای بزرگ واقع در محدوده دشت شیراز………………..159
6-2-6- پارامترهای پایش شونده در مناطق بحرانی………………………..160
6-2-7- سیستم پایش پیشنهادی برای پنج منطقه بحرانی در محدوده دشت شیراز……………………………………………………………………………..162
6-2-8- تصویر سه نمونه از مکانهایی که باید مورد پایش قرار گیرند……….162
6-3- پایش کل سیستم در سالهای بعدی (بعد از 5 سال)………………….165

6-3-1-گرمابه ها، بیمارستانها، مراکز توانبخشی و بهداشتی، سازمان انتقال خون، مراکز درمانی و درمانگاه ها، رادیولوژیها، بهداریها……………………………………..165
6-3-2- کشتارگاهها………………………………………………………………169
6-3-3- آرامستان و غسالخانه……………………………………………………170
6-3-4- پسابهای حاصل از اراضی کشاورزی…………………………………..171
6-3-5- روانابها (ناشی از بارندگی در سطح حوزه)…………………………….171
6-3-6- ذخایر سوخت و پمپ بنزینها در محدوده دشت شیراز………………..171
6-3-7- ایستگاه های انتقال پسماند در محدوده شهر شیراز………………..173
6-3-8- پایانه های مسافربری موجود در محدوده دشت شیراز………………174
6-3-9- معادن………………………………………………………………………175
6-3-10- پارامترهای پایش شونده در حالت پایش کل سیستم……………..177
6-3-11- مکانهایی که باید در آنجا پایش صورت بگیرد (در حالت پایش کل سیستم)……………………………………………………………………………..179
6-3-12- تواتر نمونه برداری در حالت پایش کل سیستم……………………….181

فصل هفتم

معرفی مدل BASINS………………………………………………..ا…………….182
7-1- ویژگی های مدل………………………………………………………………182
7-2- قسمتهای مختلف مدل BASINS…………………………………..ا………183
7-2-1- ابزار استخراج داده (Data Extraction Tool)……..ا…………………….183
7-11- تاثیر کاهش آلاینده های نقطه ای بر منابع آب سطحی در محدوده مطالعاتی…………………………………………………………………………..213
7-12- تاثیر کاهش آلاینده های غیر نقطه ای بر منابع آب سطحی در محدوده مطالعاتی…………………………………………………………………………..220
7-13- تاثیر کاهش آلاینده های نقطه ای بر منابع آب زیرزمینی در محدوده مطالعاتی……………………………………………………………………………227
7-14- تاثیر کاهش آلاینده های غیر نقطه ای بر منابع آب زیرزمینی در محدوده مطالعاتی……………………………………………………………………………232

فصل هشتم.

جمع بندی و پیشنهادات…………………………………………………………237
8-1- نتایج حاصل از بررسی منابع آلاینده……………………………………….237
8-2- نتایج حاصل از تدوین سیستم پایش……………………………………..239
8-3- نتایج حاصل از برنامه BASINS ………ا…………………………………..239
8-4- پیشنهادات………………………………………………………………….240
فهرست منابع……………………………………………………………………..241



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان