چکیده

   هدف این پژوهش بررسی رابطه هوش با تعادل و دقت حرکت ، تعادل پویا ودقت حرکت و مقایسه آنها در دومحیط زندگی شهری و روستایی است. جامعه آماری این پژوهش شامل دانش آموزان پسر دوره تحصیلی راهنمایی می باشد به همین منظور دوگروه ۰۳ نفره از دانش آموزان پسر شهری  و روستایی دوره تحصیلی راهنمایی  تفرش انتخاب شدند. برای گرد آوری اطلاعات از آزمونهای ریون، ایستادن بروی یک پا، راه رفتن روی چوب موازنه، پرتاب دارت به ترتیب برای سنجش هوش ،تعادل ایستا ،تعادل پویا و دقت حرکت استفاده شده است. برای آزمون فرضیه های تحقیق و تعیین رابطه بین متغیر ها از ضریب همبستگی پیرسون و برای مقایسه گروهها از آزمون تی مستقل استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که بین هوش و تعادل در دانش آموزان شهری و روستایی رابطه معنی داری وجود دارد(۳۵/۳≥P). همچنین بین هوش و دقت حرکت در دانش آموزان شهری و روستایی رابطه معنی داری وجود دارد( .۳۵/۳≥P).  در مقایسه متغیرها بین گروهها میانگین نمرات تعادل ایستا گروه روستایی بهتر از گروه شهری بود و میانگین نمرات تعادل پویا و دقت حرکت در گروه شهری بهتر از گروه روستایی بود. (۳۵/۳≥P). باتوجه به تاثیرمتقابل محیط و فعالیت ورزشی بر یکدیگر وهمچنین تاثیرهوش بر اجرای بهتر برخی مهارتها بهترین راهکار برای بهبود عملکرد حرکتی توجه به تفاوتهای فردی در محیطهای مختلف از سوی مربیان می باشد.

رابطه هوش با تعادل و دقت حرکت و مقایسه آنها در پسران ۱۲تا۱۴ساله روستایی و شهری

رابطه هوش با تعادل و دقت حرکت و مقایسه آنها در پسران ۱۲تا۱۴ساله روستایی و شهری

کلید واژه ها: محیط زندگی، هوش، تعادل ایستا، تعادل پویا، دقت حرکت.

فهرست مطالب

فصل اول : طرح مساله …………………………………………………….۱

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………….۲

بیان مساله ……………………………………………………………………………………………………………………۰

ضرورت و اهمیت ………………………………………………………………………………………………………..۵

اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………..۶

سئوالات و فرضیه های تحقیق………………………………………………………………………………………. ۷

قلمرو تحقیق………………………………………………………………………………………………………………..۷

محدودیت های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………. ۸

تعاریف …………………………………………………………………………………………………………………….. ۸

فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………..۲۲

مبانی نظری هوش ……………………………………………………………………………………………………….۲۲

تواناییها و قابلیتها ………………………………………………………………………………………………………..۲۲

مفهوم وسنجش تعادل …………………………………………………………………………………………………۰۵

تحقیقات انجام شده در داخل کشور ………………………………………………………………………………۳۰

تحقیقات انجام شده در خارج کشور ……………………………………………………………………………..۳۶

جمع بندی………………………………………………………………………………………………………………….۳۶

فصل سوم: روش شناسی تحقیق

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………….۵۲

روش و طرح تحقیق  ………………………………………………………………………………………………….۵۲

فرایند تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………..۵۲

جامعه و نمونه آماری ………………………………………………………………………………………………….۵۰

متغیر های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….۵۰

ابزار گردآوری اطلاعات …………………………………………………………………………………………….. ۵۳

فصل چهارم: تجزیه تحلیل داده ها

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………..۶۲

توصیف و مشخصات آزمودنیها ………………………………………………………………………………….۶۲

آمار توصیفی متغیر ها ……………………………………………………………………………………………….۶۳

بررسی فرضیه های تحقیق و ارائه نتایج ………………………………………………………………………۶۶

فصل پنجم : خلاصه ،نتایج ، بحث و نتیجه گیری و پیشنهادها

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….۷۲

خلاصه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………..۷۲

خلاصه نتایج …………………………………………………………………………………………………………..۸۳

بحث وبررسی …………………………………………………………………………………………………………۸۲

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………۸۶

پیشنهادهای کاربردی ………………………………………………………………………………………………..۸۷

پیشنهادهای پژوهشی ………………………………………………………………………………………………..۸۸

منابع وماخذ ……………………………………………………………………………………………………۷۸

پیوستها…………………………………………………………………………………………………………..۸۹

فهرست جداول

۲-۲ طبقه بندی افراد از نظر هوش …………………………………………………………………………………………… ۲۵

۰-۲ خلاصه طرح تحقیق …………………………………………………………………………………………………………..۵۲

۳-۲ میانگین  قد، وزن و سن گروههای روستایی و شهری …………………………………………………………….۶۲

۳-۲ اطلاعات توصیفی هوش در دوگروه آزمودنیها ……………………………………………………………………….۶۳

۳-۰ اطلاعات توصیفی تعادل ایستا در دوگروه آزمودنیها ……………………………………………………………….۶۳

۳-۳ اطلاعات توصیفی تعادل پویا در دوگروه آزمودنیها …………………………………………………………………۶۳

۳-۵ اطلاعات توصیفی دقت حرکت در دوگروه آزمودنیها ……………………………………………………………..۶۵

۳-۶ خلاصه آمار توصیفی متغیر های گروه شهری…….. …………………………………………………………………۶۵

۳-۷ خلاصه آمار توصیفی متغیر های گروه روستایی ……………………………………………………………………..۶۵

۳-۸ رابطه هوش با تعادل ایستا در دانش آموزان شهری………………………………………………………………….۶۷

۳-۲ رابطه هوش با تعادل ایستا در دانش آموزان روستایی ……………………………………………………………..۶۸

۳-۲۳ رابطه هوش با تعادل پویا در دانش آموزان شهری. ……………………………………………………………….۷۳

۳-۲۲رابطه بین هوش و تعادل پویا در دانش آموزان روستایی ………………………………………………………..۷۲

۳-۲۲رابطه هوش با دقت حرکت در دانش آموزا ن شهری …………………………………………………………….۷۲

۳-۲۰ رابطه هوش با دقت حرکت در دانش آموزا ن روستایی ………………………………………………………..۷۳

۳-۲۳ مقایسه تعادل ایستای دانش آموزان شهری و روستایی ………………………………………………………….۷۵

۳-۲۵مقایسه تعادل پویای دانش آموزان شهری و روستایی …………………………………………………………….۷۶

۳-۲۶مقایسه دقت حرکت دانش آموزان شهری و روستایی ……………………………………………………………۷۷

فهرست نمودارها

صفحه ۳-۲ نمودار مقایسه قد، وزن و سن گروههای شهری و روستایی ………………………………………………….۶۰

۳-۲ نمودار مقایسه هوش ،تعادل ایستا ،تعادل پویا و دقت حرکت در  گروههای شهری و روستایی….۶۶

۳-۰ نمودار نقطه ای و خط رگرسیون تعادل ایستا وهوش در دانش آموزان شهری…………………………..۶۸

۳-۳ نمودار نقطه ای و خط رگرسیون تعادل ایستا و هوش در دانش آموزان روستایی………………………۶۲

۳-۵ نمودار نقطه ای و خط رگرسیون تعادل پویا وهوش در دانش آموزان شهری……………………………۷۳

۳-۶ نمودار نقطه ای و خط رگرسیون تعادل پویا وهوش در دانش آموزان روستایی………………………..۷۲

۳-۷ نمودارنقطه ای و خط رگرسیون دقت حرکت وهوش در دانش آموزان شهری…………………………۷۰

۳-۸ نمودار نقطه ای و خط رگرسیون دقت حرکت وهوش در دانش آموزان روستایی…………………….۷۳

فهرست شکل ها

۰-۲ یک نمونه از سئوالات آزمون ریون …………………………………………………………………………………۵۳

۰-۲ نحوه قرار گرفتن برای اجری آزمون تعادل روی یک پا………………………………………………………۵۶

۰-۰ نحوه اجرای آزمون راه رفتن روی چوب …………………………………………………………………………۵۷

۰-۳ نحوه ایستادن در پرتاب دارت ………………………………………………………………………………………..۵۸

۰-۵ نحوه گرفتن دارت ………………………………………………………………………………………………………..۵۸

۰-۶ تخته دارت و فواصل مربوطه ………………………………………………………………………………………….۵۲

فصل اول

طرح مساله

۱ ۱- -مقدمه

 تاثیر متقابل ورزش و محیط بریکدیگرغیر قابل انکار است. عوامل محیطی از آن دسته از پدیده هایی هستند که بر ورزش تاثیر بسزایی دارند. ورزش و فعالیت بدنی از اجزای کوچکتری تشکیل می شوند و مهارتهای حرکتی نیز به عنوان جزئی از ورزش تحت تاثیر مستقیم محیط قرار دارند. هنگام بررسی و مقایسه روند رشد حرکتی در نژادها، اقوام و محیطهای مختلف  ،شناسایی  تاثیر متقابل ورزش و محیط مشکل است. این امر مبین آن است که عوامل محیطی احتمالا بیشتر از عوامل ژنتیکی در رشد حرکتی موثرند. این عوامل می توانند تعیین کننده نوع فعالیت ورزشی و میزان تلاش آنها در آن ورزش باشند. محیط بازی و ورزش می تواند فرد را درگیر فعالیت ورزشی و بازی نماید. شاید بتوان گفت محیط و فضاهای ورزشی در انتخاب نوع ورزش کودکان نیز بی تاثیر نیست.عوامل محیطی غالباً در بین اقوام مختلف متفاوت است که از جمله آنها می توان از شرایط اقتصادی و نحوه تربیت و پرورش فرد نام برد.محیطهای شهری و روستایی از بعد شرایط اقتصادی و نحوه تربیت و پرورش فرد کاملامتفاوت می باشند.این نشان می دهد که عوامل مختلف و متنوع محیطی ممکن است در رشد حرکتی موثر باشند.)

    همچنان که افراد بشر از نظر شکل وقیافه ظاهری با یکدیگر تفاوت دارند از نظر خصایص روانی مانند هوش نیز بین آنها تفاوتهای آشکار وجود دارد.عامه مردم هوش را توانایی ادراک موقعیتهای جدید و برخوردصحیح با موقعیتها میدانند. اصطلاح هوشنامی است که به فرایندهای ذهنی فرضی یا مجموعه رفتارهای هوشمندانه اطلاق می شود)ایکن۲۲۸۵(. در همه تعاریف مربوط به هوش  به نوعی استعداد کلی اشاره شده است که در حل مساله مفیدواقع می شود. ضریب هوشی ،بهره هوشی یا هوش بهر  ،عددی با میانگین ۲۳۳  میباشد. از اینرو در رده بندی و تقسیم هوش ،حدود ۷۳٪ از مردم به صورت متوسط دارای هوش میانگین ،۲۲٪ هوش بالاتر از میانگین ،۲٪ درصد خیلی باهوش و ۲٪ افراد نابغه را تشکیل می  دهند. همین روند در مورد افراد کم هوش, عقب مانده ذهنی وسایر موارد در جهت دیگر برقرار است. از زمانهای گذشته همواره  تواناییهای ذهنی بعنوان یکی از عوامل اثر گذار بر کلیه فعالیتهای انسانها و حیوانات مطرح بوده است و توجه محققان زیادی را به خود جلب کرده است.

    کلمه توانایی معمولا در محاوره مترادف مهارتبکار می رود در حالیکه کلمه توانایی در زمینه تفاوتهای فردی به معنای خصیصه یا ظرفیت کلی فرد،  با توجه به عملکرد وی در انواع مهارتها یا تکلیف هاست.

تواناییهای حرکتی زیادی، شالوده اجرای مهارتهای حرکتی است. سطح موفقیت فرد در اجرای مهارتها، تا حد زیادی به میزان توانایی در اجرای آن مهارت مربوط است)اشمیت ترجمه نمازی زاده  و واعظ موسوی۲۰۸۳(.

  ۱-۲- بیان مسأله تحقیق

   استفاده صحیح از برنامه حرکتی و ورزشی متناسب با ویژگیهای ساختاری و روان شناختی انسان، به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی، ضمن تایید سلامت جسم و روان، فرد را برای زندگی بهتر در محیط اجتماعی آماده می سازد )بلوچی ۲۰۷۲(.

     هر گونه اختلاف و تفاوت در اجراهای حرکتی بین افراد محیطهای مختلف ممکن است به عوامل ژنتیکی ،محیطی یا ترکیبی از هر دوی آنها مربوط باشد.هر گاه خصلتهای نژادی  و درونی به تنهایی عمل کنند تفاوتهای رشدی بین گروهها باید به طور دائمی قابل مشاهده باشند. هر گاه متغیرهای محیطی و گذرا باعث این تفاوتها باشند مطالعات مختلف ممکن است به نتایج متفاوت برسند.اگر عوامل محیطی تعیین کننده اصلی رفتار حرکتی باشند والدینی که بخواهند فرزند خود را ورزشکار بار بیاورند ممکن است محیط خود را به شکل و شیوه معینی بسازند ،از طرف دیگر اگر عوامل ژنتیک غالب باشند والدین یا مربیان  ورزش بسیار کم می توانند سطح استعدادهای فرد را از قابلیت ذاتی او فراتر ببرند.

      محیط نقش بسیار تعیین کننده ای در رشد مهارتهای حرکتی افراد دارد. شاید بتوان گفت محیط در انتخاب نوع ورزش و پیشرفت انواع خاصی از مهارتها یا تواناییها تاثیر دارد. کودکانی که در شهر زندگی می کنند به علت محدودیت فضا در فضاهای کوچک بازی می کنند و این سوال مطرح می شود که آیا  این محدودیت دربهبود انواع خاصی از مهارتها و تواناییها تاثیر می گذارد و یا برعکس آیا این محدودیت باعث توسعه کمتر برخی تواناییهای حرکتی می شودیا خیر. همچنین محرومیت از برخی امکانات و وسایل بازی وفراهم بودن فضا برای کودکان روستایی چه تاثیری درتوسعه برخی توانایی ها و یا محدودیت برای برخی دیگر از توانایی ها دارد.

    تاثیر محل سکونت برهوش و تواناییهای ذهنی  نشان دهنده تاثیر عوامل فرهنگی محیطی در بهره هوشی افراد است و از آنجایی که هوش بدنی- جنبشی به عنوان بخشی از هوش افراد است،  شناخت تاثیر این دو بر یکدیگر می تواند اطلاعات دقیق و معتبری درباره تواناییها و استعدادهای افراد دراختیار قرار دهد و در نهایت منجر به شکوفایی بیشتر استعدادها و توانایی افراد گردد. تفاوتهای فردی و گروهی در زمینه هوش بر اثر عوامل مختلف به وجود می آید. از جمله این عوامل ،تاثیر عوامل فرهنگی و محیط زندگی برهوش می باشد. زندگی در محیطهای روستایی و شهری می تواند در توانایی های ذهنی و هوش به عنوان جزئی از این توانایی ها تاثیر گذار باشد)پاشا شریفی۲۰۷۶(.

      تاثیر متقابل توانائیهای ذهنی و حرکتی نیز از جمله مواردی است که سئوالات زیادی درمورد آن وجود دارد.اینکه آیا بین هوش  به عنوان یک توانایی ذهنی و تواناییهای حرکتی رابطه ای وجود دارد از جمله مواردی است که همواره مورد سئوال بوده است.

    به طور متعارف یک معلم باید زمینه های مربوط به عوامل محیطی و ژنتیکی را که احتمال دارد بر رفتار و حرکات فرد اثربگذارد ،سنجیده و از آنها آگاه باشد.  آگاهی از این الگوهای تاثیر گذار به مربیان کمک می کند تا بهتر بتوانند با کودکان ونوجوانان کار کنند و در تربیت آنها بکوشند.)هی وود ترجمه نمازی زاده و اصلانخانی ۲۰۸۵(

   دراین پژوهش به بررسی رابطه بین ضریب هوشی با تعادل و دقت حرکتدر دو گروه از دانش آموزان دوره تحصیلی راهنمایی شهری وروستایی پرداخته می شود تا با رسیدن به پاسخ آن بتوانیم برخی از سئوالات مطرح شده در بالا را پاسخ  داده شود

۱-۹-ضرورت و اهمیت تحقیق

    افرادی که علاقه مند به مشاهده و آموزش مهارتهای حرکتی هستند به طور طبیعی خواستار اطلاعاتی در زمینه اجراهای حرکتی در گروههای مختلف هستند.مطالعه فرایندهای رشد و عوامل اثر گذار بر آنها ثابت کرده است که هر شخصی منحصر به فرد است. مساله ای که در مقابل معلمان ،مربیان و والدین قرار دارد این است که اهداف و انتظارات را با توجه به ویژگیها و ظرفیتهای فرد طراحی کنند.

    تحقیقات قبلی در زمینه رابطه هوش با مهارتهای حرکتی، نتایج ضد ونقیضی به دنبال داشته است . برای مثال فرخی )۲۰۶۷( در تحقیقی بین تعادل پویا و دقت در پرتاب با بهره هوشی دانش آموزان همبستگی مثبت و معناداری به دست آورد در حالیکه نتایج یافته های تحقیق بین بهره هوشی و تعادل ایستای دانش آموزان همبستگی معنادار آماری را نشان نداد.

    همچنین در تحقیق دیگری که به بررسی رابطه هوش و مهارتهای حرکتی دانش آموزان می پردازد بین بهره هوشی و تعادل ایستای دانش آموزان ارتباط معنی داری وجود ندارد، اما بین بهره هوشی و تعادل پویا ارتباط معنی دار وجود دارد(شبانی ۲۰۷)(.

     شناسایی و سنجش تواناییهای حرکتی، معلم، مربی یا درمانگر را قادر می سازد که ریشه مشکلات اجرای مهارتها را بیابد. اغلب یک فرد به این دلیل در یادگیری مهارت با دشواری مواجه می شود که توانایی او، برای اجرای آن مهارت ویژه،  تجربه کافی ندارد. بنابراین وی میتواند فعالیت بدنی مناسبی را طراحی نماید تا اجرای مهارتهایی را که بر اساس آن توانایی بنا شده است را بهبود بخشد(مگیل ترجمه واعظ موسوی و شجاعی ۲۰۸۶)

    درصورت وجود رابطه بین تواناییهای ذهنی وحرکتی و شناسایی کامل آن ، استعدادیابی و مراحل پرورش استعدادها می تواند تحت تاثیر این رابطه باشد و طراحی تمرینات با توجه به ظرفیتهای فرد می تواند در شکوفا کردن استعدادهای فرد موثر باشد.

   تفاوت در اجراهای حرکتی افراد در محیطهای مختلف می تواند به دلیل عوامل محیطی باشد. نقش محیط در پالایش مهارتهای حرکتی از جمله مسائلی است که توجه به آن می تواند به پیشبرد بسیاری از مهارتهای حرکتی کمک نماید.

۱-۴- اهداف تحقیق

۱-۴-۱- هدف کلی

      هدف کلی این پژوهش بررسی رابطه میان هوش با تعادل ایستا ،تعادل پویا و دقت حرکت و مقایسه آنها در دو محیط زندگی شهری و روستایی است.

۱-۱- قلمرو تحقیق

قلمرو این تحقیق شامل سن ،جنس و آزمون هوش ریون  می باشد.

   با توجه به تاثیر سن بر عوامل مورد بررسی دامنه سنی  آزمودنیها بین ۲۲ تا ۲۳ سال انتخاب شد تا عوامل مداخله گر مانند بالیدگی تاثیر کمتری بر نتایج بگذارد بنابراین آزمودنیها از بین دانش آموزان دوره تحصیلی راهنمایی شهرستان تفرش در سال تحصیلی ۲۳-۸۲ انتخاب شدند. همچنین با توجه به تاثیر تفاوتهای جنسیتی در متغیر ها فقط از پسران در این تحقیق استفاده شده است. با توجه به تاثیر هوش در این آزمون فقط از آزمودنیهای معمولی با ضریب هوشی ۸۳ به بالا استفاده شده است.

۱-۸- محدودیتهای تحقیق:

     محدودیتهای این پژوهش شامل حالات روانی استرس و تغذیه آزمودنیها می باشد.

    از آنجاییکه حالات روانی واسترس می تواند بر اجرای آزمونهای مورد نظر تاثیر گذار باشد سعی شده است که آزمودنیها در شرایطی کاملاً  به دور از استرس و اضطراب آزمونها را انجام دهند و این عوامل کمترین تاثیر را بر نتایج داشته باشند.

    همچنین با تغذیه مناسب قبل از آزمونها سعی شده است که مداخله این عامل نیز به حداقل برسد.

۱-۷- تعاریف

۱-۷-۱- هوش

تعریف نظری: یک استعداد کلی شخص  برای درک جهان خود و برآورده ساختن انتظارات آن است که شامل تواناییهای فرد برای تفکر منطقی، اقدام هدفمندانه و برخورد موثر با محیط است

تعریف عملیاتی: در این تحقیق منطور از هوش نمره ای است که ازآزمون ریون بدست می آید.