چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی رابطه بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران مدارس متوسطه بوده است. . روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه ي آماري پژوهش شامل کلیه ي مدیران مدارس متوسطه ي شهرستان سرخس به تعداد 40 نفر بود. در این پژوهش نمونه گیري به روش سرشماري بوده است.ابزار اندازه گیري این پژوهش شامل پرسشنامه ي شخصیت A و B راتوس اسپنسرا، پرسشنامه ي سبک رهبري باردنز و متزکاس و پرسشنامه ي اطلاعات فردي بوده است.از روایی صوري با نظر متخصصان و صاحب نظران، جهت تعیین روایی هر دو پرسشنامه استفاده شد. پایایی این دو پرسشنامه با استفاده از روش کودر و ریچاردسون، براي پرسشنامه ي تیپ شخصیتی 73/. و براي پرسشنامه ي سبک رهبري 65/. بدست آمد. در این پژوهش علاوه بر آمار توصیفی، از جدول توافقی دوطرفه ، آزمون ضریب همبستگی فی و کرامر و همچنین آزمون کی دو، جهت آزمون فرضیه و سؤالات استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که: 1-  بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران رابطه ي مستقیم و معنی دار وجود دارد.2-بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران با توجه به جنسیت آنان رابطه ي معنی دار وجود دارد.3-  بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران با توجه به سطوح مختلف سنی آنان رابطه ي معنی دار وجود ندارد.4-  بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران با توجه به سابقه ي مدیریت آنان فقط در بین مدیرانی که از 1 تا 8 سال سابقه ي مدیریت دارند رابطه ي معنی دار وجود دارد.5-  تیپ شخصیتی غالب و نیز سبک رهبري غالب در بین مدیران وجود ندارد.

واژه هاي کلیدي: مدیر، شخصیت، تیپ شخصیتی، رهبري، سبک رهبري، مدارس متوسطه.

فهرست مطالب

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

فصل اول : طرح پژوهش

-1

1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………..2

1-2 بیان مسأله ي پژوهش…………………………………………………………………………………………………….3

1-3 ضرورت و اهمیت پژوهش…………………………………………………………………………………………….5

1-4 اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………………….. 6

1-4-1 هدف کلی………………………………………………………………………………………………… 6

1-4-2 اهداف اختصاصی………………………………………………………………………………………..6

1-5 فرضیه ي پژوهش…………………………………………………………………………………………………………6

1-6 سؤالات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………..6

1-7 تعریف نظري و عملیاتی واژه هاي کلیدي…………………………………………………………………………7

1-7-1 تعریف نظري تیپ شخصیت…………………………………………………………………………..7

1-7-2 تعریف عملیاتی تیپ شخصیت……………………………………………………………………….7

1-7-3 تعریف نظري سبک رهبري……………………………………………………………………………7

1-7-4 تعریف عملیاتی سبک رهبري…………………………………………………………………………8

فصل دوم : مروري بر ادبیات و پیشینه ي پژوهش

2-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………10

2-2 مقدمه اي بر موضوع شخصیت……………………………………………………………………………………..10

2-3 تعاریف شخصیت………………………………………………………………………………………………………11

2-4 شخصیت از دیدگاه مکاتب روان شناسی………………………………………………………………………..12

2-4-1 مکتب روان پویشی…………………………………………………………………………………….12

دیدگاه فروید……………………………………………………………………………………….12

دیدگاه یونگ………………………………………………………………………………………..13

دیدگاه آلفرد آدلر…………………………………………………………………………………..13

تیپ هاي شخصیتی در نظریه ي آدلر………………………………………………………….14

دیدگاه کارن هورناي………………………………………………………………………………15

2-4-2 مکتب صفات شخصیت………………………………………………………………………………15

دیدگاه گوردون آلپورت……………………………………………………………………..15

دیدگاه مک کري و کوستا……………………………………………………………………….16

دیدگاه آیسنک………………………………………………………………………………………18

2-4-3 مکتب پدیدارشناختی………………………………………………………………………………….18

دیدگاه کارل راجرز………………………………………………………………………………..18

دیدگاه مازلو………………………………………………………………………………………….19

2-4-4 مکتب شناختی…………………………………………………………………………………………..19

دیدگاه جورج کلی…………………………………………………………………………………19

2-4-5 مکتب رفتاري در شخصیت………………………………………………………………………….20

دیدگاه اسکینر……………………………………………………………………………………….20

دیدگاه بندورا………………………………………………………………………………………..21

2-4-6 مکتب گرایشی………………………………………………………………………………………….22

دیدگاه فریدمن و روزنمن………………………………………………………………………..22

ویژگی هاي تیپ A………………………..ا……………………………………………………….22

ویژگی هاي تیپ B…………………………………ا………………………………………………23

2-5 سبک هاي رهبري……………………………………………………………………………………………………..25 

رهبري…………………………………………………………………………………………………….25

سبک رهبري…………………………………………………………………………………………….26

تفاوت مدیریت و رهبري…………………………………………………………………………….26

تئوري هاي رهبري…………………………………………………………………………………….30

رهیافت خصوصیات یا ویژگی هاي رهبر…………………………………………………….30

رهیافت گروهی وظیفه اي………………………………………………………………………..30

دیدگاه جان آدایر…………………………………………………………………………………..31

رهیافت رهبري به عنوان یک طبقه ي رفتار………………………………………………….33

مطالعات رهبري میشیگان………………………………………………………………………….33

مطالعات رهبري ایالت اوهایو…………………………………………………………………….33

سبک سنج رهبري بلیک و موتن……………………………………………………………….34

5 حالت ویژه در سبک سنج رهبري بلیک و موتن………………………………………..35

سیستم هاي مدیریت لیکرت……………………………………………………………………..35

سبک هاي رهبري مانز، سیمز و همکاران…………………………………………………….36

رهیافت موقعیتی یا تئوري اقتضائی……………………………………………………………..37

نظریه ي اقتضایی فیدلر…………………………………………………………………………….37

نظریه ي مسیر- هدف هاوس…………………………………………………………………….37

مدل رهبري هرسی و بلانچارد…………………………………………………………………..39

رهیافت دیدگاه هاي نوین رهبري………………………………………………………………40

نظریه ي جایگزین هاي رهبري………………………………………………………………….40

نظریه ي رهبري ممتاز………………………………………………………………………………40

2-6 مروري بر پژوهش هاي انجام گرفته………………………………………………………………………………42

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………64

روش و طرح پژوهش…………………………………………………………………………………………………64

جامعه ي آماري…………………………………………………………………………………………………………64

نمونه ي آماري………………………………………………………………………………………………………….65

متغیرهاي پژوهش………………………………………………………………………………………………………65

ابزار پژوهش و شیوه ي نمره گذاري……………………………………………………………………………..66

ابزار گردآوري داده ها……………………………………………………………………………….66

شیوه ي نمره گذاري ابزار پژوهش………………………………………………………………..66

3-7 روایی و اعتبار ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………67

روایی و اعتبار آزمون شخصیتی تیپ A یا تیپ B…………………………………………….67

روایی و اعتبار پرسشنامه ي سبک رهبري……………………………………………………….67

شیوه ي اجراي پژوهش……………………………………………………………………………………………….68

روش هاي آماري پژوهش…………………………………………………………………………………………..68

فصل چهارم: یافته هاي پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………70

بخش اول: توصیف داده ها………………………………………………………………………………………….70

جامعه ي آماري…………………………………………………………………………………………70

متغیر جنسیت…………………………………………………………………………………………….71

  • متغیر سن………………………………………………………………………………………………….71
  • مقطع تحصیلی مدیران………………………………………………………………………………..72
  • سابقه ي کار مدیران در آموزش و پرورش……………………………………………………..73
  • سابقه ي مدیریت مدیران در آموزش و پرورش……………………………………………….75

4-3 بخش دوم: آزمون فرضیه هاي پژوهش…………………………………………………………………………..76

فرضیه ي پژوهش………………………………………………………………………………………76

سؤالات پژوهش………………………………………………………………………………………..77

–  سؤال اول……………………………………………………………………………………………..77

سؤال دوم………………………………………………………………………………………………78

سؤال سوم……………………………………………………………………………………………..80

سؤال چهارم…………………………………………………………………………………………..81

سؤال پنجم…………………………………………………………………………………………….82

فصل پنجم: نتیجه گیري، بحث و پیشنهاد ها

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………84

تجزیه و تحلیل، بحث و بررسی پیرامون نتایج پژوهش………………………………………………………85

محدودیت هاي پژوهش……………………………………………………………………………………………..90

پیشنهاد هاي اجرایی……………………………………………………………………………………………………90

5- 5 پیشنهاد هایی براي پژوهش هاي بعدي…………………………………………………………………………..91

پیوست ها

پیوست الف: راهنماي پاسخ به پرسشنامه ها ……………………………………………………………………………93

پیوست ب: پرسشنامه ي اطلاعات فردي………………………………………………………………………………..94

پیوست ج: پرسشنامه ي تیپ شخصیت A و B…………………………………………………………………………95

پیوست د: پرسشنامه ي سبک رهبري…………………………………………………………………………………….98

منابع …………………………………………………………………………………………………………………………….100

چکیده ي انگلیسی………………………………………………………………………………………………………….110

فهرست جداول

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

جدول 1- 1 نحوه ي نمره گذاري پرسشنامه ي سبک رهبري جهت تعیین نوع سبک رهبري مدیران……8

جدول2-1 خلاصه ي دیدگاه هاي روان شناسان مختلف در مورد شخصیت………………………………..24

جدول 2- 2 مقایسه ي ویژگی هاي مدیریت و رهبري………………………………………………………………28

جدول 2- 3 بعضی ویژگی هاي مدیران در مقابل رهبران در قرن بیست و یکم………………………………29

جدول2-4 توضیح مؤلفه هاي مدل کنش محور آدایر……………………………………………………………..32

جدول2-5 خلاصه اي از رهیافت هاي عمده ي رهبري……………………………………………………………41

جدول 2- 6 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به شخصیت و سبک رهبري……………………………………45

جدول 2- 7 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به سبک رهبري و فرهنگ سازمانی………………………….47

جدول 2- 8 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به سبک رهبري و رضایت شغلی……………………………..50

جدول 2- 9 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به سبک رهبري و بهداشت روانی……………………………53

جدول 2- 10 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به سبک رهبري، اثربخشی و کارایی………………………55

جدول 2- 11 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به سبک رهبري و خلاقیت…………………………………..56

جدول 2- 12 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به سبک رهبري و خصوصیات دموگرافیک…………….57

جدول 2- 13 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به شخصیت و رضایت شغلی………………………………..59

جدول 2- 14 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به شخصیت و خلاقیت و نوآوري………………………….60

جدول 2- 15 نتایج پژوهش هاي پیشین مربوط به شخصیت وپیشرفت تحصیلی…………………………….61

جدول 4- 1 توزیع فراوانی مدیران به تفکیک جنسیت………………………………………………………………71

جدول 4- 2 توزیع سنی جامعه ي مورد مطالعه………………………………………………………………………..71

جدول4-3 توزیع فراوانی مقطع تحصیلی مدیران…………………………………………………………………….72

جدول 4- 4 توزیع فراوانی براساس سابقه ي کار مدیران در آموزش و پرورش……………………………..73

جدول 4- 5 توزیع فراوانی براساس سابقه ي مدیریتی مدیران در آموزش و پرورش……………………….75

جدول 4- 6 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبري…………………………………………………………76

جدول 4- 7 ضریب همبستگی فی و کرامر براي فرضیه ي پژوهش……………………………………………..76

جدول 4- 8 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبري با توجه به جنسیت……………………………….77

جدول 4- 9 ضریب همبستگی فی و کرامر براي سؤال اول………………………………………………………..78

جدول 4- 10 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبري با توجه به سن…………………………………..79

جدول 4- 11 ضریب همبستگی فی و کرامر براي سؤال دوم……………………………………………………..79

جدول 4- 12 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبري با توجه به سابقه ي مدیریت…………………80

جدول 4- 13 ضریب همبستگی فی و کرامر براي سؤال سوم…………………………………………………….81

جدول 4- 14 نتایج آزمون کی دو براي تیپ شخصیت…………………………………………………………….81

جدول 4-  15 نتایج آزمون کی دو براي سبک رهبري…………………………………………………………….82

فهرست نمودارها

نمودار4- 1 سن مدیران………………………………………………………………………………………………………72

نمودار4- 2 مقطع تحصیلی مدیران………………………………………………………………………………………..73

نمودار4- 3 سابقه ي کار مدیران…………………………………………………………………………………………..74

نمودار4- 4 سابقه ي مدیریتی مدیران…………………………………………………………………………………….75

فهرست شکل ها

شکل 2- 1 سلسله مراتب سازمان شخصیت…………………………………………………………………………….17

شکل2- 2 مدل رهبري کنش محور آدایر………………………………………………………………………………31

شکل 2- 3 شبکه ي مدیریت بلیک و موتن…………………………………………………………………………….34

شکل2- 4 روابط مسیر- هدف…………………………………………………………………………………………….38

شکل 2- 5 ارتباط بین سبک رهبري، فرهنگ سازمانی و عملکرد سازمانی……………………………………46

فصل اول 

طرح پژوهش

1- 1  مقدمه

جوامع امروزي را تقریبا می توان جوامع سازمانی دانست چرا که با پیچیدگی هاي روزافزون جوامع ،اکثر امورات انسان ها از طریق سازمان هاي مختلف رفع و رجوع می شود. در این میان رهبري از جایگاه ویژه اي در امور سازمانی برخوردار است بگونه اي که پژوهش ها و تألیفات بسیاري در این زمینه انجام شده و یا در حال انجام است. روان شناسان صنعتی/ سازمانی به این نکته پی برده اند که موفقیت و شکست یک سازمان به طور گسترده اي به کیفیت رهبران آن وابسته است، آنگونه که  امروزه تفاوت اساسی میان یک سازمان موفق و غیر موفق غالبا برحسب رهبري تعریف می شود و در این میان سازمان ها به مسأله ي گزینش رهبران در تمام سطوح، از سرپرستی سطح اول تا بالاترین سطوح اجرایی، تأکید زیادي دارند. (مقیمی و همکاران،1387).

با توجه به این که مهمترین سرمایه ي سازمان ها، نیروي انسانی آن هاست که به عنوان غنی ترین منبع سازمان به واسطه ي هدایت و رهبري در جهت تحقق اهداف سازمان گام بر می دارند، هدایت چنین سرمایه ي ارزشمندي در هر سازمان نیازمند اتخاذ سبک رهبري مؤثر از سوي مدیریت است(آصف زاده و همکاران ،1384).

رهبران سازمان ها هر یک سبک هاي رهبري متفاوتی را  اعمال می کنند. این تفاوت در سبک هاي رهبري رهبران، عمدتا از تفاوت هاي ناشی از شخصیت هر یک از آن ها سرچشمه می گیرد که این شخصیت می تواند در تصمیمات و روش هاي آن ها تأثیر گذار باشد(خنیفر و همکاران ،1388).

مفهوم شخصیت از آن جهت براي مدیران اهمیت دارد که به نظر اکثر مدیران، نقش عمده اي در چگونگی ادراك، ارزیابی و واکنش فرد در برابر محیط دارد(احمدي ،1386).

مدیران هر یک داراي شخصیت متفاوتی می باشند. هر انسانی شخصیت خاص خود را دارد و دو انسان یافت نمی شود که شخصیت کاملا مشابه داشته باشند.تفاوت در شخصیت افراد امري طبیعی است که می تواند ناشی از عوامل ارثی و یا محیطی باشد. بنابراین مدیران از لحاظ نوع شخصیت با یکدیگر متفاوتند.

از آن جا که هر مدیري سبک رهبري ي خاص خود را اعمال می کند، این احتمال می رود که در کنار سایر متغیرها، متغیر شخصیت بتواند منجر به تفاوت در انتخاب نوع سبک هاي رهبري از سوي مدیران ،شود.به عبارت دیگر، احتمالا نوع شخصیت مدیران می تواند با سبک رهبري ي اعمال شده از سوي آنان رابطه داشته باشد.

بنابراین با توجه به اهمیت نقش شخصیت در انتخاب سبک هاي متفاوت رهبري، پژوهش حاضر به بررسی رابطه ي بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران پرداخته است .

1- 2  بیان مسأله ي پژوهش

بطور قطع هر پژوهشی که در هر زمینه اي صورت می گیرد، در پی یافتن پاسخ به سؤال یا سؤالاتی است که ذهن پژوهشگر را مدت ها به خود مشغول کرده است. این پژوهش نیز از این امر مستثنی نیست. با توجه به این که مدیران، شیوه هاي متفاوتی را در رهبري سازمان هاي مربوطه ي خود، اعمال می کنند و در مقایسه با افراد معمولی و سایر کارکنان از قدرت و حق تصمیم گیري بیشتري برخوردارند ،شخصیت آن ها می تواند در تصمیمات و روش هاي آن ها تأثیرگذار باشد. بعبارت دیگر سبک و فلسفه ي مدیریتی هر مدیر تحت تأثیر شخصیت و فرهنگ اوست(خنیفر و همکاران ،1388).

در شرایطی که زندگی انسان ها بطور روزافزونی پیشرفته تر می گردد، ضرورت مدیریت و رهبري کارآمد و مؤثر در اجراي فعالیت هاي سازمانی محسوس تر و مهم تر می شود( جعفري و همکار ،1381).  بقاي سازمان ها در شرایطی که جوامع به سرعت متحمل تغییرات اجتناب ناپذیر می شود خود به یکی از چالش هاي پیش روي آن ها تبدیل شده است تا چه رسد به این که این سازمان ها بخواهند جزء سازمان هاي موفق نیز باشند. موفقیت سازمان دراهداف، درگرو چگونگی اعمال مدیریت و سبک هاي مؤثر رهبري مدیر است.

الگوي رفتاري مناسب مدیر در هر سازمان می تواند باعث بوجودآمدن روحیه و انگیزش قوي درکارکنان، افزایش میزان رضایت آنها از شغل وحرفه ي خویش و همچنین افزایش میزان رضایت شغلی، تعهد سازمانی کارکنان و بهره وري سازمان شود(مصدق راد ،1384).

هنگامی که از شخصیت افراد بحث می شود، در واقع اشاره به مجموعه ي نسبتا ثابتی از احساسات و رفتارهایی داریم که اساسا توسط عوامل محیطی و ژنتیکی شکل گرفته اند. شخصیت افراد بطور ناگهانی و یا تصادفی شکل نمی گیرد بلکه محصول عوامل فرهنگی، عوامل وراثتی، روابط خانوادگی، عوامل طبقه ي اجتماعی و عضویت در دیگر گروه ها و غیره است که هر فرد را از دیگري متمایز می سازد

(ایوانسویچ و متسون1، 2002).

تفاوت هاي افراد بر پایه ي شخصیت می تواند منبع توسعه، رشد و خلاقیت و یا ریشه ي تعارض2 ، ناکامی3  و مشکلات اجتناب ناپذیر سازمانی باشد. یکی از این مشکلات اجتناب ناپذیر تفاوت هاي فردي در سازمان، حفظ خصائص فردي و شخصیتی مدیران، به موازات خلق همکاري و همسازي با دیگران است که از جمله چالش هایی است که پیش روي بسیاري از سازمان ها قرار دارد( مولینز4،1996) با این وجود شخصیت مدیر از جمله یکی از معدود جنبه هایی است که کمتر بدان پرداخته شده، با وجود آن که تأثیر بارزي بر نحوه ي نگرش، عملکرد و شیوه ي مدیریت مدیران دارد( هرسی و لوگو5، 1997). با توجه به این که مدیران داراي شخصیت هاي متفاوت می باشند و از طرفی رفتارهاي رهبري متفاوتی را نیز اعمال می کنند، این سؤالات براي پژوهشگر مطرح بوده است که آیا بین نوع تیپ شخصیتی مدیران و نوع سبک رهبري اعمال شده از سوي آنان رابطه ي معنی داري وجود دارد یا خیر؟ آیا متغیرهایی مانند جنسیت، سن و سابقه ي مدیریت می توانند تأثیري بر رابطه ي بین تیپ شخصیت و سبک رهبري مدیران داشته باشند یا خیر؟

در جهت پاسخ به سؤالات فوق ،این پژوهش به بررسی رابطه بین تیپ شخصیتی و سبک رهبري مدیران مدارس متوسطه ي شهرستان سرخس پرداخته است.

در این پژوهش تیپ شخصیت بعنوان متغیر پیش بینی کننده، داراي دو سطح می باشد که عبارتند از: تیپ شخصیتی A و تیپ شخصیتی B و سبک رهبري نیز بعنوان متغیر ملاك، داري دو سطح آزادمنشانه و خودکامه می باشد.


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از بررسی رابطه بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری(نمونه موردی مدیران مدارس متوسطه)

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید