چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی رابطه بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران مدارس متوسطه بوده است. . روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه ی آماری پژوهش شامل کلیه ی مدیران مدارس متوسطه ی شهرستان سرخس به تعداد 40 نفر بود. در این پژوهش نمونه گیری به روش سرشماری بوده است.ابزار اندازه گیری این پژوهش شامل پرسشنامه ی شخصیت A و B راتوس اسپنسرا، پرسشنامه ی سبک رهبری باردنز و متزکاس و پرسشنامه ی اطلاعات فردی بوده است.از روایی صوری با نظر متخصصان و صاحب نظران، جهت تعیین روایی هر دو پرسشنامه استفاده شد. پایایی این دو پرسشنامه با استفاده از روش کودر و ریچاردسون، برای پرسشنامه ی تیپ شخصیتی 73/. و برای پرسشنامه ی سبک رهبری 65/. بدست آمد. در این پژوهش علاوه بر آمار توصیفی، از جدول توافقی دوطرفه ، آزمون ضریب همبستگی فی و کرامر و همچنین آزمون کی دو، جهت آزمون فرضیه و سؤالات استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که: 1-  بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران رابطه ی مستقیم و معنی دار وجود دارد.2-بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران با توجه به جنسیت آنان رابطه ی معنی دار وجود دارد.3-  بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران با توجه به سطوح مختلف سنی آنان رابطه ی معنی دار وجود ندارد.4-  بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران با توجه به سابقه ی مدیریت آنان فقط در بین مدیرانی که از 1 تا 8 سال سابقه ی مدیریت دارند رابطه ی معنی دار وجود دارد.5-  تیپ شخصیتی غالب و نیز سبک رهبری غالب در بین مدیران وجود ندارد.

واژه های کلیدی: مدیر، شخصیت، تیپ شخصیتی، رهبری، سبک رهبری، مدارس متوسطه.

فهرست مطالب

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

فصل اول : طرح پژوهش

-1

1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………..2

1-2 بیان مسأله ی پژوهش…………………………………………………………………………………………………….3

1-3 ضرورت و اهمیت پژوهش…………………………………………………………………………………………….5

1-4 اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………………….. 6

1-4-1 هدف کلی………………………………………………………………………………………………… 6

1-4-2 اهداف اختصاصی………………………………………………………………………………………..6

1-5 فرضیه ی پژوهش…………………………………………………………………………………………………………6

1-6 سؤالات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………..6

1-7 تعریف نظری و عملیاتی واژه های کلیدی…………………………………………………………………………7

1-7-1 تعریف نظری تیپ شخصیت…………………………………………………………………………..7

1-7-2 تعریف عملیاتی تیپ شخصیت……………………………………………………………………….7

1-7-3 تعریف نظری سبک رهبری……………………………………………………………………………7

1-7-4 تعریف عملیاتی سبک رهبری…………………………………………………………………………8

فصل دوم : مروری بر ادبیات و پیشینه ی پژوهش

2-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………10

2-2 مقدمه ای بر موضوع شخصیت……………………………………………………………………………………..10

2-3 تعاریف شخصیت………………………………………………………………………………………………………11

2-4 شخصیت از دیدگاه مکاتب روان شناسی………………………………………………………………………..12

2-4-1 مکتب روان پویشی…………………………………………………………………………………….12

دیدگاه فروید……………………………………………………………………………………….12

دیدگاه یونگ………………………………………………………………………………………..13

دیدگاه آلفرد آدلر…………………………………………………………………………………..13

تیپ های شخصیتی در نظریه ی آدلر………………………………………………………….14

دیدگاه کارن هورنای………………………………………………………………………………15

2-4-2 مکتب صفات شخصیت………………………………………………………………………………15

دیدگاه گوردون آلپورت……………………………………………………………………..15

دیدگاه مک کری و کوستا……………………………………………………………………….16

دیدگاه آیسنک………………………………………………………………………………………18

2-4-3 مکتب پدیدارشناختی………………………………………………………………………………….18

دیدگاه کارل راجرز………………………………………………………………………………..18

دیدگاه مازلو………………………………………………………………………………………….19

2-4-4 مکتب شناختی…………………………………………………………………………………………..19

دیدگاه جورج کلی…………………………………………………………………………………19

2-4-5 مکتب رفتاری در شخصیت………………………………………………………………………….20

دیدگاه اسکینر……………………………………………………………………………………….20

دیدگاه بندورا………………………………………………………………………………………..21

2-4-6 مکتب گرایشی………………………………………………………………………………………….22

دیدگاه فریدمن و روزنمن………………………………………………………………………..22

ویژگی های تیپ A………………………..ا……………………………………………………….22

ویژگی های تیپ B…………………………………ا………………………………………………23

2-5 سبک های رهبری……………………………………………………………………………………………………..25 

رهبری…………………………………………………………………………………………………….25

سبک رهبری…………………………………………………………………………………………….26

تفاوت مدیریت و رهبری…………………………………………………………………………….26

تئوری های رهبری…………………………………………………………………………………….30

رهیافت خصوصیات یا ویژگی های رهبر…………………………………………………….30

رهیافت گروهی وظیفه ای………………………………………………………………………..30

دیدگاه جان آدایر…………………………………………………………………………………..31

رهیافت رهبری به عنوان یک طبقه ی رفتار………………………………………………….33

مطالعات رهبری میشیگان………………………………………………………………………….33

مطالعات رهبری ایالت اوهایو…………………………………………………………………….33

سبک سنج رهبری بلیک و موتن……………………………………………………………….34

5 حالت ویژه در سبک سنج رهبری بلیک و موتن………………………………………..35

سیستم های مدیریت لیکرت……………………………………………………………………..35

سبک های رهبری مانز، سیمز و همکاران…………………………………………………….36

رهیافت موقعیتی یا تئوری اقتضائی……………………………………………………………..37

نظریه ی اقتضایی فیدلر…………………………………………………………………………….37

نظریه ی مسیر- هدف هاوس…………………………………………………………………….37

مدل رهبری هرسی و بلانچارد…………………………………………………………………..39

رهیافت دیدگاه های نوین رهبری………………………………………………………………40

نظریه ی جایگزین های رهبری………………………………………………………………….40

نظریه ی رهبری ممتاز………………………………………………………………………………40

2-6 مروری بر پژوهش های انجام گرفته………………………………………………………………………………42

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………64

روش و طرح پژوهش…………………………………………………………………………………………………64

جامعه ی آماری…………………………………………………………………………………………………………64

نمونه ی آماری………………………………………………………………………………………………………….65

متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………65

ابزار پژوهش و شیوه ی نمره گذاری……………………………………………………………………………..66

ابزار گردآوری داده ها……………………………………………………………………………….66

شیوه ی نمره گذاری ابزار پژوهش………………………………………………………………..66

3-7 روایی و اعتبار ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………67

روایی و اعتبار آزمون شخصیتی تیپ A یا تیپ B…………………………………………….67

روایی و اعتبار پرسشنامه ی سبک رهبری……………………………………………………….67

شیوه ی اجرای پژوهش……………………………………………………………………………………………….68

روش های آماری پژوهش…………………………………………………………………………………………..68

فصل چهارم: یافته های پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………70

بخش اول: توصیف داده ها………………………………………………………………………………………….70

جامعه ی آماری…………………………………………………………………………………………70

متغیر جنسیت…………………………………………………………………………………………….71

  • متغیر سن………………………………………………………………………………………………….71
  • مقطع تحصیلی مدیران………………………………………………………………………………..72
  • سابقه ی کار مدیران در آموزش و پرورش……………………………………………………..73
  • سابقه ی مدیریت مدیران در آموزش و پرورش……………………………………………….75

4-3 بخش دوم: آزمون فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………..76

فرضیه ی پژوهش………………………………………………………………………………………76

سؤالات پژوهش………………………………………………………………………………………..77

–  سؤال اول……………………………………………………………………………………………..77

سؤال دوم………………………………………………………………………………………………78

سؤال سوم……………………………………………………………………………………………..80

سؤال چهارم…………………………………………………………………………………………..81

سؤال پنجم…………………………………………………………………………………………….82

فصل پنجم: نتیجه گیری، بحث و پیشنهاد ها

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………84

تجزیه و تحلیل، بحث و بررسی پیرامون نتایج پژوهش………………………………………………………85

محدودیت های پژوهش……………………………………………………………………………………………..90

پیشنهاد های اجرایی……………………………………………………………………………………………………90

5- 5 پیشنهاد هایی برای پژوهش های بعدی…………………………………………………………………………..91

پیوست ها

پیوست الف: راهنمای پاسخ به پرسشنامه ها ……………………………………………………………………………93

پیوست ب: پرسشنامه ی اطلاعات فردی………………………………………………………………………………..94

پیوست ج: پرسشنامه ی تیپ شخصیت A و B…………………………………………………………………………95

پیوست د: پرسشنامه ی سبک رهبری…………………………………………………………………………………….98

منابع …………………………………………………………………………………………………………………………….100

چکیده ی انگلیسی………………………………………………………………………………………………………….110

فهرست جداول

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

جدول 1- 1 نحوه ی نمره گذاری پرسشنامه ی سبک رهبری جهت تعیین نوع سبک رهبری مدیران……8

جدول2-1 خلاصه ی دیدگاه های روان شناسان مختلف در مورد شخصیت………………………………..24

جدول 2- 2 مقایسه ی ویژگی های مدیریت و رهبری………………………………………………………………28

جدول 2- 3 بعضی ویژگی های مدیران در مقابل رهبران در قرن بیست و یکم………………………………29

جدول2-4 توضیح مؤلفه های مدل کنش محور آدایر……………………………………………………………..32

جدول2-5 خلاصه ای از رهیافت های عمده ی رهبری……………………………………………………………41

جدول 2- 6 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به شخصیت و سبک رهبری……………………………………45

جدول 2- 7 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به سبک رهبری و فرهنگ سازمانی………………………….47

جدول 2- 8 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به سبک رهبری و رضایت شغلی……………………………..50

جدول 2- 9 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به سبک رهبری و بهداشت روانی……………………………53

جدول 2- 10 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به سبک رهبری، اثربخشی و کارایی………………………55

جدول 2- 11 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به سبک رهبری و خلاقیت…………………………………..56

جدول 2- 12 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به سبک رهبری و خصوصیات دموگرافیک…………….57

جدول 2- 13 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به شخصیت و رضایت شغلی………………………………..59

جدول 2- 14 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به شخصیت و خلاقیت و نوآوری………………………….60

جدول 2- 15 نتایج پژوهش های پیشین مربوط به شخصیت وپیشرفت تحصیلی…………………………….61

جدول 4- 1 توزیع فراوانی مدیران به تفکیک جنسیت………………………………………………………………71

جدول 4- 2 توزیع سنی جامعه ی مورد مطالعه………………………………………………………………………..71

جدول4-3 توزیع فراوانی مقطع تحصیلی مدیران…………………………………………………………………….72

جدول 4- 4 توزیع فراوانی براساس سابقه ی کار مدیران در آموزش و پرورش……………………………..73

جدول 4- 5 توزیع فراوانی براساس سابقه ی مدیریتی مدیران در آموزش و پرورش……………………….75

جدول 4- 6 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبری…………………………………………………………76

جدول 4- 7 ضریب همبستگی فی و کرامر برای فرضیه ی پژوهش……………………………………………..76

جدول 4- 8 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبری با توجه به جنسیت……………………………….77

جدول 4- 9 ضریب همبستگی فی و کرامر برای سؤال اول………………………………………………………..78

جدول 4- 10 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبری با توجه به سن…………………………………..79

جدول 4- 11 ضریب همبستگی فی و کرامر برای سؤال دوم……………………………………………………..79

جدول 4- 12 جدول توافقی تیپ شخصیتی و سبک رهبری با توجه به سابقه ی مدیریت…………………80

جدول 4- 13 ضریب همبستگی فی و کرامر برای سؤال سوم…………………………………………………….81

جدول 4- 14 نتایج آزمون کی دو برای تیپ شخصیت…………………………………………………………….81

جدول 4-  15 نتایج آزمون کی دو برای سبک رهبری…………………………………………………………….82

فهرست نمودارها

نمودار4- 1 سن مدیران………………………………………………………………………………………………………72

نمودار4- 2 مقطع تحصیلی مدیران………………………………………………………………………………………..73

نمودار4- 3 سابقه ی کار مدیران…………………………………………………………………………………………..74

نمودار4- 4 سابقه ی مدیریتی مدیران…………………………………………………………………………………….75

فهرست شکل ها

شکل 2- 1 سلسله مراتب سازمان شخصیت…………………………………………………………………………….17

شکل2- 2 مدل رهبری کنش محور آدایر………………………………………………………………………………31

شکل 2- 3 شبکه ی مدیریت بلیک و موتن…………………………………………………………………………….34

شکل2- 4 روابط مسیر- هدف…………………………………………………………………………………………….38

شکل 2- 5 ارتباط بین سبک رهبری، فرهنگ سازمانی و عملکرد سازمانی……………………………………46

فصل اول 

طرح پژوهش

1- 1  مقدمه

جوامع امروزی را تقریبا می توان جوامع سازمانی دانست چرا که با پیچیدگی های روزافزون جوامع ،اکثر امورات انسان ها از طریق سازمان های مختلف رفع و رجوع می شود. در این میان رهبری از جایگاه ویژه ای در امور سازمانی برخوردار است بگونه ای که پژوهش ها و تألیفات بسیاری در این زمینه انجام شده و یا در حال انجام است. روان شناسان صنعتی/ سازمانی به این نکته پی برده اند که موفقیت و شکست یک سازمان به طور گسترده ای به کیفیت رهبران آن وابسته است، آنگونه که  امروزه تفاوت اساسی میان یک سازمان موفق و غیر موفق غالبا برحسب رهبری تعریف می شود و در این میان سازمان ها به مسأله ی گزینش رهبران در تمام سطوح، از سرپرستی سطح اول تا بالاترین سطوح اجرایی، تأکید زیادی دارند. (مقیمی و همکاران،1387).

با توجه به این که مهمترین سرمایه ی سازمان ها، نیروی انسانی آن هاست که به عنوان غنی ترین منبع سازمان به واسطه ی هدایت و رهبری در جهت تحقق اهداف سازمان گام بر می دارند، هدایت چنین سرمایه ی ارزشمندی در هر سازمان نیازمند اتخاذ سبک رهبری مؤثر از سوی مدیریت است(آصف زاده و همکاران ،1384).

رهبران سازمان ها هر یک سبک های رهبری متفاوتی را  اعمال می کنند. این تفاوت در سبک های رهبری رهبران، عمدتا از تفاوت های ناشی از شخصیت هر یک از آن ها سرچشمه می گیرد که این شخصیت می تواند در تصمیمات و روش های آن ها تأثیر گذار باشد(خنیفر و همکاران ،1388).

مفهوم شخصیت از آن جهت برای مدیران اهمیت دارد که به نظر اکثر مدیران، نقش عمده ای در چگونگی ادراک، ارزیابی و واکنش فرد در برابر محیط دارد(احمدی ،1386).

مدیران هر یک دارای شخصیت متفاوتی می باشند. هر انسانی شخصیت خاص خود را دارد و دو انسان یافت نمی شود که شخصیت کاملا مشابه داشته باشند.تفاوت در شخصیت افراد امری طبیعی است که می تواند ناشی از عوامل ارثی و یا محیطی باشد. بنابراین مدیران از لحاظ نوع شخصیت با یکدیگر متفاوتند.

از آن جا که هر مدیری سبک رهبری ی خاص خود را اعمال می کند، این احتمال می رود که در کنار سایر متغیرها، متغیر شخصیت بتواند منجر به تفاوت در انتخاب نوع سبک های رهبری از سوی مدیران ،شود.به عبارت دیگر، احتمالا نوع شخصیت مدیران می تواند با سبک رهبری ی اعمال شده از سوی آنان رابطه داشته باشد.

بنابراین با توجه به اهمیت نقش شخصیت در انتخاب سبک های متفاوت رهبری، پژوهش حاضر به بررسی رابطه ی بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران پرداخته است .

1- 2  بیان مسأله ی پژوهش

بطور قطع هر پژوهشی که در هر زمینه ای صورت می گیرد، در پی یافتن پاسخ به سؤال یا سؤالاتی است که ذهن پژوهشگر را مدت ها به خود مشغول کرده است. این پژوهش نیز از این امر مستثنی نیست. با توجه به این که مدیران، شیوه های متفاوتی را در رهبری سازمان های مربوطه ی خود، اعمال می کنند و در مقایسه با افراد معمولی و سایر کارکنان از قدرت و حق تصمیم گیری بیشتری برخوردارند ،شخصیت آن ها می تواند در تصمیمات و روش های آن ها تأثیرگذار باشد. بعبارت دیگر سبک و فلسفه ی مدیریتی هر مدیر تحت تأثیر شخصیت و فرهنگ اوست(خنیفر و همکاران ،1388).

در شرایطی که زندگی انسان ها بطور روزافزونی پیشرفته تر می گردد، ضرورت مدیریت و رهبری کارآمد و مؤثر در اجرای فعالیت های سازمانی محسوس تر و مهم تر می شود( جعفری و همکار ،1381).  بقای سازمان ها در شرایطی که جوامع به سرعت متحمل تغییرات اجتناب ناپذیر می شود خود به یکی از چالش های پیش روی آن ها تبدیل شده است تا چه رسد به این که این سازمان ها بخواهند جزء سازمان های موفق نیز باشند. موفقیت سازمان دراهداف، درگرو چگونگی اعمال مدیریت و سبک های مؤثر رهبری مدیر است.

الگوی رفتاری مناسب مدیر در هر سازمان می تواند باعث بوجودآمدن روحیه و انگیزش قوی درکارکنان، افزایش میزان رضایت آنها از شغل وحرفه ی خویش و همچنین افزایش میزان رضایت شغلی، تعهد سازمانی کارکنان و بهره وری سازمان شود(مصدق راد ،1384).

هنگامی که از شخصیت افراد بحث می شود، در واقع اشاره به مجموعه ی نسبتا ثابتی از احساسات و رفتارهایی داریم که اساسا توسط عوامل محیطی و ژنتیکی شکل گرفته اند. شخصیت افراد بطور ناگهانی و یا تصادفی شکل نمی گیرد بلکه محصول عوامل فرهنگی، عوامل وراثتی، روابط خانوادگی، عوامل طبقه ی اجتماعی و عضویت در دیگر گروه ها و غیره است که هر فرد را از دیگری متمایز می سازد

(ایوانسویچ و متسون1، 2002).

تفاوت های افراد بر پایه ی شخصیت می تواند منبع توسعه، رشد و خلاقیت و یا ریشه ی تعارض2 ، ناکامی3  و مشکلات اجتناب ناپذیر سازمانی باشد. یکی از این مشکلات اجتناب ناپذیر تفاوت های فردی در سازمان، حفظ خصائص فردی و شخصیتی مدیران، به موازات خلق همکاری و همسازی با دیگران است که از جمله چالش هایی است که پیش روی بسیاری از سازمان ها قرار دارد( مولینز4،1996) با این وجود شخصیت مدیر از جمله یکی از معدود جنبه هایی است که کمتر بدان پرداخته شده، با وجود آن که تأثیر بارزی بر نحوه ی نگرش، عملکرد و شیوه ی مدیریت مدیران دارد( هرسی و لوگو5، 1997). با توجه به این که مدیران دارای شخصیت های متفاوت می باشند و از طرفی رفتارهای رهبری متفاوتی را نیز اعمال می کنند، این سؤالات برای پژوهشگر مطرح بوده است که آیا بین نوع تیپ شخصیتی مدیران و نوع سبک رهبری اعمال شده از سوی آنان رابطه ی معنی داری وجود دارد یا خیر؟ آیا متغیرهایی مانند جنسیت، سن و سابقه ی مدیریت می توانند تأثیری بر رابطه ی بین تیپ شخصیت و سبک رهبری مدیران داشته باشند یا خیر؟

در جهت پاسخ به سؤالات فوق ،این پژوهش به بررسی رابطه بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری مدیران مدارس متوسطه ی شهرستان سرخس پرداخته است.

در این پژوهش تیپ شخصیت بعنوان متغیر پیش بینی کننده، دارای دو سطح می باشد که عبارتند از: تیپ شخصیتی A و تیپ شخصیتی B و سبک رهبری نیز بعنوان متغیر ملاک، داری دو سطح آزادمنشانه و خودکامه می باشد.


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از بررسی رابطه بین تیپ شخصیتی و سبک رهبری(نمونه موردی مدیران مدارس متوسطه)

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید