چکیده

در این بررسی تأثیر روش آموزش حل مسئله و درس افزار آموزشی بر رشد خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان پایهي اول دبیرستان در درس ریاضی مدنظر قرار گرفته است. به منظور بررسی فرضیهي اصلی پژوهش یعنی تأثیر روش آموزش حل مسئله و درس  افزار آموزشی بر رشد خلاقیت و پیشرفت تحصیلی، در یک طرح آزمایشی نمونه اي متشکل از95 نفر دانش آموز پسر سال اول دبیرستان که در چهار کلاس مجزا مشغول تحصیل بودند به روش نمونه گیري خوشه اي از دبیرستانهاي شهرستان تاکستان انتخاب شدند.

دانشآموزان انتخاب شده به صورت تصادفی در گروههاي آزمایشی و گواه قرار گرفتند ،سپس متغیرهاي مستقل یعنی  آموزش مسئله محور و استفاده از درس افزار در فرایند تدریس؛ به مدت ده جلسه در گروههاي آزمایشی اجرا شد. در این پژوهش از دو ابزار استفاده شده است. براي اندازه گیري خلاقیت از آزمون خلاقیت تورنس و براي سنجش پیشرفت تحصیلی از آزمون محقق ساخته استفاده شد،که پایایی آنها با روش آلفاي کرونباخ به ترتیب 83/0 و 803/0 برآورد شده است. بعد از آموزش، آزمون خلاقیت و پیشرفت تحصیلی برگزار شد و نتایج با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چند گانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت ،نتایج نشان میدهد که آموزش مسئله محور با (01/0 < p ) در رشد خلاقیت و (05/0 < p ) در پیشرفت تحصیلی موثر است، و همچنین استفاده از درس افزار در فرایند تدریس در پیشرفت تحصیلی با (05/0< p ) موثر میباشد ولی در رشد خلاقیت  با (05/0 > p ) تاثیري ندارد.

واژه هاي کلیدي: خلاقیت؛ حل مسئله ، پیشرفت تحصیلی، درس افزار آموزشی

عنوان                                                          فصل اول:

مقدمه                                 صفحه

1 –  1 – مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………1

1- 2-  بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………2

1- 3 –  اهمیت و ضرورت مسئله……………………………………………………………………………………………………….4

1- 4- تعریف متغبرها  …………………………………………………………………………………………………………………..6

1- 4-1-  الف) متغیر مستقل ………………………………………………………………………………………………………….6

1- 4-2-  ب) متغیر وابسته …………………………………………………………………………………………………………….6

1- 4-3-  ج) متغیرهاي کنترل  ………………………………………………………………………………………………………..6

1- 5-  قلمرو تحقیق:  ………………………………………………………………………………………………………………….7

1- 5-1-  قلمرو مکانی تحقیق  ………………………………………………………………………………………………………..7

1- 5-2-   قلمرو زمانی تحقیق………………………………………………………………………………………………………..7

1- 6- اهداف تحقیق  …………………………………………………………………………………………………………………..7

1- 6-2-   اهداف فرعی  ………………………………………………………………………………………………………………7

1- 7- فرضیه هاي پژوهش……………………………………………………………………………………………………………8

1- 8-  تعاریف نظري و عملیاتی متغیرها…………………………………………………………………………………………….9

1- 8-1-   درس افزار …………………………………………………………………………………………………………………..9

1- 8-1- 1-  تعریف مفهومی  ………………………………………………………………………………………………………. 9

1- 8-1- 2-   تعریف عملیاتی  …………………………………………………………………………………………………….. 9

1- 8-2-  خلاقیت ……………………………………………………………………………………………………………………….9

1- 8-2- 1- تعریف مفهومی  ………………………………………………………………………. ٩

1- 8-2- 2- تعریف عملیاتی  ………………………………………………………………………. ٩

1- 8-3-   روش حل مسئله………………………………………………………………………  10

1- 8-3- 1-تعریف مفهومی ………………………………………………………………………١٠

1- 8-3- 2-تعریف عملیاتی ………………………………………………………………………١٠

1 8-4 پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………..10

1 8-4- 1-تعریف مفهومی ………………………………………………………………………١٠

1- 8-4- 2-تعریف عملیاتی پیشرفت تحصیلی  ……………………………………………….١٠

 فصل دوم: مبانی نظري و پیشینه تحقیق

2- 1-  تعریف خلّّاقیت  ……………………………………………………………………………………………………………….  11

2- 1-1-   پرورش خلّّاقیت ………………………………………………………………………………………………………….  12

2- 1-2-  تاثیر ساختار کلاس بر رشد خلّّاقیت  …………………………………………………………………………………  14

2- 1-3-  فرآیند خلّّاقیت…………………………………………………………………………………………………………….  15

2- 1-4-  شیوه هاي آموزش و تمرین خلّّاقیت – اصول توسعه تفکر خلاق  ………………………………………………….  17

2- 1-5- موانع رشد و شکوفایی خلّّاقیت ………………………………………………………………………………………..  18

2- 1-5- 1- موانع فردي  ………………………………………………………………………….١٩

2- 1-5- 2- موانع بیرونی  …………………………………………………………………………١٩

2- 1-6-  نظریه هاي خلّّاقیت…………………………………………………………………….  20

2- 1-6- 1- مکتب روانکاوي و روانکاوي جدید  …………………………………………………..٢١

2- 1-6- 2- نظریه هاي تداعی گرایی و رفتار گرایی  …………………………………………….٢٢

2- 1-6- 3- نظریه شناختی  ………………………………………………………………………..٢٢

2- 1-6- 4-  نظریه انسان گرایی  …………………………………………………………………..٢٣

2- 1-6- 5-  نظریه روان سنجی……………………………………………………………………٢٤

2- 1-6- 6- نظریه تعاملی  …………………………………………………………………………٢٥

2- 1-6- 7- نظریه زیستی- عصب شناختی  ……………………………………………………..٢٦

2- 1-6- 8- نظریه اجتماعی……………………………………………………………………….٢٧

2- 1-6- 9- نظریه نیروگذاري خلّّاقیت ……………………………………………………………٢٧

2- 1-6- 10- نظریه سیستماتیک خلّّاقیت   ……………………………………………………….٢٩

2 2-  درس افزار  ………………………………………………………………………………………31

2 2-1-  مبانی نظري ………………………………………………………………………………..  31

2 2-2-  رسانه آموزشی……………………………………………………………………………..  33

2- 2-3-  دسته بندي ابزارهاي آموزشی……………………………………………………………  33

2- 2-3- 1- رسانه هاي یک طرفه (غیر تعاملی)  …………………………………………………….٣٤

2- 2-3- 2- رسانه هاي دو طرفه (تعاملی) ………………………………………………………….٣٤

2- 2-4-  تعریف درس افزار……………………………………………………………………………  34

2- 2-5-  دسته بندي درس افزارها………………………………………………………………….  36

2- 2-5-  1-  بر اساس موضوع مورد آموزش  ……………………………………………………….٣٦

2- 2-5-  2-   بر اساس مهارت  …………………………………………………………………….٣٦

2- 2-5-  3-  بر اساس استراتژي تدریس……………………………………………………………٣٦

2- 2-6-  تکنولوژي و آموزش ریاضی………………………………………………………………..  39

2- 3- حل مسئله……………………………………………………………………………………  42

2- 3-2-  مثالی از مسئله و حل مسئله ………………………………………………………….  46

2- 3-3-  حل مسئله نوعی یادگیري است ………………………………………………………..  46

2- 3-4-  نگاهی بر رویکردهاي حل مسئله………………………………………………………..  48

2- 3-4- 1-  نظریه رفتار گرایی   …………………………………………………………………..٤٨

2- 3-4- 2-  نظریه گشتالت ………………………………………………………………………٤٩

2- 3-4- 3-دیدگاه پردازش اطلاعات  ……………………………………………………………..٥١

2- 3-5-  روش بکار گیري حل مسئله در فرایند یاددهی یادگیري …………………………  53

2- 3-5- 1-  روش مستقیم  ………………………………………………………………………..٥٣

2- 3-5- 2-  روش غیر مستقیم ……………………………………………………………………٥٤

2- 3-6-   مهارت هاي مورد نیاز یادگیرندگان براي حل مسئله ……………………………….  55

3-7 الگوي جورج پولیا…………………………………………………………………………………56

3-8-  انواع مسئله ها……………………………………………………………………………….  58

2 3-8- 1-  مسائل کامل تعریف شده  …………………………………………………………….٥٨

2- 3-8- 2 –    مسائل ناقص تعریف شده……………………………………………………………٥٨

2- 3-7 –  عواملی که حل مسئله را با مشکل مواجه میکند  …………………………………..  58

2- 3- 8 – راه هاي افزایش تواناییهاي حل مسئله دریادگیرندگان………………………………..  59

2- 3-9-   نتایج بازنمایی مسئله: ………………………………………………………………….  60

2- 4- رابطه ي برنامه هاي کامپیوتر و پیشرفت تحصیلی ………………………………………..  61

2- 5- ارتباط پیشرفت تحصیلی و خلّّاقیت ………………………………………………………….  62

2- 6- مروري بر تحقیقات انجام شده………………………………………………………………  63

2- 6-1-  مروري بر تحقیقات پیشین در رابطه با روش حل مسئله ……………………………  63

2- 6-2-  مروري بر تحقیقات پیشین در رابطه با درس افزار……………………………………….  68

 فصل سوم: روش شناسی پژوهش

3- 1-  نوع پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………  71

3- 1-1  طرح تحقیق و روش اجرا………………………………………………………………………………………………….  71

3- 2- جامعه آماري…………………………………………………………………………………………………………………..  72

3- 3- نمونه، روش نمونه گیري …………………………………………………………………………………………………..  72

3- 4- ابزار گردآوري داده ها (اطلاعات) …………………………………………………………………………………………  72

3- 4-1 آزمون محقق ساخته پیشرفت تحصیلی ریاضی …………………………………………………………………….  73

3- 5- تحلیل  سوالهاي مربوط به  آزمون پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………..  75

3- 5-1- ضریب تمیز  …………………………………………………………………………………………………………….  75

3- 5-2 ضریب دشواري سوالهاي مربوط به  آزمون پیشرفت تحصیلی  ………………………………………………..  76

5-3 – روش لوپ…………………………………………………………………………………………………………………76

6-  تعیین سوالات نامناسب…………………………………………………………………………………………………….  78

3 7-   روایی و پایایی ابزار اندازه گیري پیشرفت تحصیلی  و خلّّاقیت……………………………………………….  78

3- 7-1-  روایی ابزار اندازه گیري پیشرفت تحصیلی  ………………………………………………………………………..  78

3- 7-1- 2- پایایی ابزار اندازه گیري پیشرفت تحصیلی ……………………………………………………………………  79

3- 7-2-  پرسشنامه آزمون خلّّاقیت……………………………………………………………………………………………….  79

3- 7-2- 1-  پایایی پرسشنامه آزمون خلّّاقیت …………………………………………………………………………………  80

3- 8- گردآوري داده ها (اطلاعات)…………………………………………………………………………………………….  80

3- 8-1-  روش کتابخانهاي…………………………………………………………………………………………………………  80

3- 8-2-   روش میدانی ………………………………………………………………………………………………………………  81

3- 9- روش تجزیه و تحلیل داده ها (اطلاعات)  ……………………………………………………………………………..  81

 فصل چهارم: یافته هاي پژوهش

4- 1- یافته هاي توصیفی ……………………………………………………………………………………………………………  83

4- 1-1-   پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………………………………………..  83

4- 1-2 متغیر خلّّاقیت…………………………………………………………………………………………………………………  84

4- 2- یافته هاي استنباطی  ……………………………………………………………………………………………………………  85

4- 2-1-  پیش شرط ها……………………………………………………………………………………………………………….  85

4- 2-1- 1- آزمون لون  …………………………………………………………………………..٨٦

4- 2-1- 2- آزمون باکس  ………………………………………………………………………..٨٦

4- 2- 2- بررسی فرضیه  ها ………………………………………………………………………  87

4- 2-2- 1-  فرضیه  اول پژوهش  ………………………………………………………………….٨٧

4- 2-2- 2 –   فرضیه  دوم پژوهش  …………………………………………………………………٨٨

4- 2-2- 3- فرضیه  سوم پژوهش  ………………………………………………………………….٨٩

4- 2-2- 4- فرضیه  چهارم پژوهش ……………………………………………………………….٩٠

2-2 5- فرضیه  پنجم پژوهش  …………………………………………………………………٩١

2-2- 7-  فرضیه  ششم پژوهش  ………………………………………………………………..٩٣

4- 2-2- 7-  فرضیه  هفتم پژوهش ………………………………………………………………..٩٣

4- 2-2- 8-فرضیه  هشتم پژوهش  …………………………………………………………………٩٤

4- 2-2- 9- فرضیه  نهم پژوهش…………………………………………………………………..٩٥

 فصل پنجم: بحث و نتیجه گیري

5- 1-  خلاصه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………..  96

5- 2- بررسی فرضیه  ها……………………………………………………………………………………………………………..  96

5- 2-1-  فرضیه  اول  ………………………………………………………………………………………………………………….  96

5- 2-2- فرضیه  دوم ………………………………………………………………………………………………………………….  97

5- 2-3-  فرضیه  سوم  …………………………………………………………………………………………………………………  98

5- 2-4- فرضیه  چهارم ………………………………………………………………………………………………………………  98

5- 2-5-  فرضیه  پنجم ……………………………………………………………………………………………………………..100

5- 2-6-  فرضیه  ششم………………………………………………………………………………………………………………100

5- 2-7-  فرضیه  هفتم  ………………………………………………………………………………………………………………101

5- 2-8-  فرضیه  هشتم……………………………………………………………………………………………………………..101

5- 2-9-  فرضیه  نهم پژوهش  …………………………………………………………………………………………………….102

5- 3- بحث و نتیجه گیري………………………………………………………………………………………………………..103

5- 4- محدودیت هاي تحقیق ……………………………………………………………………………………………………104

5- 5-  پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………………..105

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………………….107

 فهرست جداول و نمودارها

نمودار 2-  1: عوامل مؤثر  در پروش خلّّاقیت  در مدرسه …………………………………………………………….13

نمودار 2-  2: سیستم الگوي خلاق…………………………………………………………………………………………..15

نمودار 2-  3:  فرایند کار درس افزارهاي خود آموز …………………………………………………………………..37

نمودار 2-  4: مثلث آموزشی…………………………………………………………………………………………………..41

نمودار 2-  5: چهار وجهی آموزشی.  ………………………………………………………………………………………..41

شکل 2- 1: مسئله چوب کبریت ها…………………………………………………………………………………………48

شکل 2- 2: مکانیزم همگرا و مکانیزم واگرا……………………………………………………………………………..48

نمودار 2-  6: بازنمایی مسأله…………………………………………………………………………………………………..60

شکل 2- 3: نماد تصویري تفکر واگرا و همگرا  …………………………………………………………………………62

جدول 3- 1: پس آزمون با گروه کنترل…………………………………………………………………………………..71

جدول 3- 2: جدول دو بعدي هدف – محتوي پیشرفت تحصیلی …………………………………………………74

جدول 3- 3: ضریب تمیز سوالهاي مربوط به  آزمون پیشرفت تحصیلی …………………………………………75

جدول 3- 4: ضریب دشواري سوالهاي مربوط به  آزمون پیشرفت تحصیلی……………………………………76

جدول 3- 5: میزان پایایی سوالهاي مربوط به  آزمون پیشرفت تحصیلی  …………………………………………77

جدول 3 -6: آلفاي کرونباخ آزمون پیشرفت تحصیلی……………………………………………………………….79

جدول 4- 1: شاخص هاي آمار توصیفی متغیر پیشرفت تحصیلی ریاضی در پس آزمون…………………..83

نمودار 4-  1: میانگین نمرات پیشرفت تحصیلی ریاضی چهار گروه در پس آزمون ………………………….84

جدول 4- 2: شاخص هاي آمار توصیفی متغیر خلاقیت در پس آزمون  ………………………………………….84

نمودار 4-  2: میانگین خلّّاقیت  چهارگروه در پیش آزمون و پس آزمون………………………………………..85

جدول 4- 3: نتایج آزمون لون در مورد پیش فرض تساوي واریانس متغیر پیشرفت تحصیلی درس ریاضی …..86

جدول 4- 4: نتایج آزمون باکس  …………………………………………………………………………………………….86

جدول 4- 5: نتایج تحلیل واریانس آنوا براي بررسی معناداري خلاقیت چهار گروه کنترل و آزمایش…87

جدول 4- 6: نتایج تحلیل واریانس تحلیل واریانس براي بررسی معناداري پیشرفت تحصیلی درگروه ها88

جدول 4- 7: نتایج تحلیل واریانس تحلیل واریانس چند گانه براي بررسی معناداري رشد خلّّاقیت ……..89

جدول 4- 8: نتایج تحلیل واریانس تحلیل واریانس براي بررسی معناداري پیشرفت تحصیلی درگروه ها90

جدول 4- 9: اثر روش تدریس بر ترکیبی از متغیر هاي وابسته ……………………………………………………..91

جدول 4- 10: اثر روش تدریس بر ترکیبی از متغیر هاي وابسته……………………………………………………92

جدول 4- 11: نتایج تحلیل واریانس تحلیل واریانس براي بررسی معناداري رشد خلّّاقیت  درگروه ها…93

جدول 4- 12: نتایج تحلیل واریانس تحلیل واریانس چند گانه براي بررسی معناداري پیشرفت تحصیلی درگروه ها  ….94

جدول 4- 13: اثر روش تدریس بر ترکیبی از متغیر هاي وابسته……………………………………………………95

نمودار 5-  1………………………………………………………………………………………………………………………  103 

1  – 1 – مقدمه

با مقایسه منابع انسانی و منابع طبیعی عظیم کشور خود با منابع محدود کشورهاي پیشرفته و صنعتی این سوال پیش میآید که چرا کشور ما با این همه منابع عظیم انسانی و طبیعی ، هنوز از کشور هاي توسعه نیافته محسوب میشود؟ شاید بتوان علت اصلی این عقب ماندگی را نبود افراد مولد و اندیشه خلاق و نوآور دانست (رمضانی،1388). براي رشد و توسعهي جامعه و قطع وابستگی به منابع اولیه نیاز به نیروي متخصص و کارآمد اجتناب ناپذیر است سرمایهي انسانی پیشنیاز توسعه است، زیرا سرعت رشد و آهنگ توسعه به کیفیت و کمیت نیروهاي کارآمد بستگی دارد در واقع نیروي انسانی متخصص و کارآمد به توسعهي جامعه سرعت میبخشد( عمادزاده،1382).

نوآوري به عنوان مسئلهاي مهم براي افراد، نهادها و رويهم رفته براي همه جوامع به دلیل ارتباط آن با انعطاف پذیري و تولید بسیار مهم و اساسی است(رانکو،2004). کر وگاگلیاردي (2003) بر این باورند که مهمترین عامل در رشد و پیشرفت بشر در تمام زمینهها و نوآوري است .

روانشناسان شناختی همچون هیز معتقدند که فرایند حل مسئله  یک نوع روش براي پرورش خلّّاقیت  است به ویژه هنگامی که مسئله خوب تعریف نشده باشد. به اعتقاد هیز پیدا کردن مسئله ، تولید ایده و برنامه ریزي از عناصر اصلی اعمال شناختی تفکر خلاق میباشد که در تمام قسمتهاي حل مسئله موثر است. در یک فعالیت هدفمند مسئلهمحور، هر فردي درگیر تفکر خلاق میباشد. فردي که نوآوري میکند بطور انتقادي به ارزشیابی از آن میپردازد یا مهارت پردازش اطلاعات را به کار میگیرد، عملا نوعی خلاقیت را در فرایند فعالیتهاي خود اعمال میکند(شعبانی،81).

یکی از پرسش هاي اساسی درباره ي خلاقیت این است که آیا امکان پرورش آن وجود دارد؟ حاصل مطالعهي(تورنس1961) روي گروهی از دانش آموزان 6 تا 8 ساله نشان می دهد شاگردانی که به ابراز عقاید با روش هاي خاص خود عادت میکنند، در مقایسه با گروه کنترل، در آزمون هاي خلاقیت نمره هاي بالاتري به دست می آورند .اونتیجه میگیرد که میتوان به کودکان اصولی را آموخت که قدرت تولید ایده هاي جدید آنان را بهبود بخشد(شریفی،1381).

1-2-  بیان مسئله

خلاقیت یا آفرینندگی یکی از موضو ع هاي بسیار جالب و بحث انگیز در حوزه هاي مختلف علمی به ویژه علوم تربیتی و روانشناسی است.  این موضوع در هر دوره از تاریخ، به عنوان قدرت اساسی ذهن بشر، هدف اصلی مدارس و مراکز آموزشی بوده است. در عصر حاضر، دانش آموزان براي رویارویی باتحولات شگفت انگیز باید مهارت هاي تفکر انتقادي و خلاق خود را به منظور تصمیم گیري مناسب و حل مسائل پیچیدهي جامعه بهبود بخشند . آنان باید مهارت هاي پژوهش و حل مسئله و روحیهي جست و جو را در خود افزایش دهند. روشن است که براي دست یابی به این هدف ها، مسؤولیتی سنگین بر دوش مراکز آموزشی، به ویژه آموزش و پرورش قرار میگیرد. این مراکز، از یک سو وظیفه ي آموزش دانشها و تجهیز دانش آموزان به اطلاعات موردنیاز آنان را بر عهده دارند و از سوي دیگر، باید زمینه اي را فراهم آورند تا به رشد و پرورش خلاقیت و نوآوري و استفاده ي صحیح و جهت دار از این استعداد کمک کند(شریفی،1383).

بعضی از کلاسها محرك خلّّاقیت اند و برخی مانع پرورش خلّّاقیت ، براي پرورش خلّّاقیت  نباید کنترل بیش از حد اعمال گردد، پرورش خلّّاقیت  به انگیزش درونی نیاز دارد. لذت ناشی از خود فعالیت موجب پرورش خلّّاقیت  است. براي پرورش خلّّاقیت  باید مشوق تفکر انعطافپذیز بود. متفکران خلّّاق انعطاف-پذیرند و با مسئله بازي میکنند(زارعی،1387). مریل  (2003) اعتقاد دارد بهترین محیط براي یادگیري و پرورش خلاقیت محیط یادگیري مسئله محور است که درآن دانشآموزان با مسائل واقعی زندگی درگیر میشوند و میتوانند مسائل را حل کنند. هدف اصلی آموزش وپرورش مسئله محور ایجاد انگیزه درونی است. متاسفانه آموزش و پرورش سنتی متکی به انگیزههاي بیرونی است وکمتر به انگیزههاي درونی توجه میکند وگاهی به جاي پرورش خلاقیت با فعالیتهاي تکراري و بدون انگیزه، خلاقیت طبیعی دانشآموزان را متوقف میکند(میرز ،1992؛نقل از دهقانیزاده،1384).

بسیاري از روانشناسان پرورشی براین باورند که هم توانایی حل مسئله را میتوان آموزش داد و هم هوش و آفرینندگی(خلاقیت) را،یعنی همه فرایندهاي فکري در مدرسه قابل آموزش دادن هستند با این حال وولفولک معتقد است»آموزش تفکر به چیزي بیش از فعالیتهاي معمولی کلاس درس یعنی انجام دادن تکالیف کتبی، پاسخ دادن به پرسشهاي آخر فصلهاي کتاب و شرکت در بحثهاي کلاسی نیازمند است«(سیف،1384).

پس چنین استنباط میشود نظامهاي آموزشی امروزه در موقعیتی به فعالیت خود ادامه میدهندکه تغییرات سریع علم و فناوري بر تمام جنبه هاي زندگی انسان سایه افکنده و بر آن تاثیر گذاشته است. دیگر نمی توان با طرز تلقی گذشته به دانش آموزان و تعلیم و تربیت آنها نگریست. اگر قرار است دانشآموزان خوب تربیت شوند و شهروندانی مفید، مبتکر وخلاق بار آیند، باید تحولی در شیوه هاي آموزشی و فرایند تعلیم و تربیت به وجود آورد. یادگیري واقعی و عمقی زمانی اتفاق میافتد، که دانشآموز در برابر ندانسته ها قرار گرفته و خود دانسته ها را کشف کند. برنامه هاي مدارس باید تاکید خود را بر روشهاي متمرکز کنند که دانش آموزان به جاي ذخیرهسازي اطلاعات، خلاقیت خود را از طریق نظم فکري پرورش دهند در غیر این صورت همین دانستههاي آماده، مانع پرورش خلاقیت و ابتکار او می شود(بیگلري،1386).

همچنینین امروزه علم و تکنولوژي هر دو با سرعت در حال پیشرفت بوده و این پیشرفت ها در تمام عرصه هاي زندگی ما به وضوع قابل مشاهده می باشد. گسترش سریع و شگفت آور فناوري هاي جدید، بسیاري از جنبه هاي زندگی ما را متحول کرده است که از آن جمله می توان به تغییرات ایجاد شده در روش هاي برقراري ارتباطات اجتماعی، اقتصاد و تجارت اشاره کرد. دیگر مدارس به سبک قدیم توانایی آماده کردن افراد براي ورود و حضور در چنین جوامعی را ندارند. بایستی  نحوه و سبک آموزش در مدارس متناسب با نیازهایی باشد که قرار است دانش آموزان در رویارویی با اجتماع و محیط بیرون با آن مواجه شوند.(رحمانی،1382)

فناوري هاي نوین تمام عرصه هاي زندگی بشر را تحت تأثیر خود قرار  داده اند و دیگر نظام هاي آموزشی که وظبفه پرورش و آماده کردن افراد را براي چنین اجتماعی بر عهده دارند قادر نیستند با روش هاي سنتی به این کار اقدام نمایند. »یکی از اهداف اساسی و آرمانی نظامهاي تعلیم و تربیت در هر جامعه آن است که آینده را پیش بینی کند تا در پرتو آن بتوان دانش آموزان را براي این آینده پیش بینی شده آماده و تربیت کرد. اینک جوامع پیشرفته پی برده اند که این ماشین (رایانه) هم براي فردا بسیار موثر و مورد نیاز است. اما مطرح کردن این مسئله که کامپیوتر یک ابزار آموزشی مناسب براي امروز و فرداست، موضوعی است که بیشتر دست اندرکاران تعلیم و تربیت نیاز به استدلال و توجیه منطقی دارند. این امر هرگز عملی نخواهد شد مگر آن که نخست، توانمندي هاي آموزشی این ماشین براي آنان بر شمرده شود و سپس سودمندي و الزام هاي به کار گیري این توانمندي ها در فرایند آموزش و یادگیري اثبات گردد« (رضائیان به نقل از عباسی، 1382،ص14).

همچنین از دیرباز مساله افت آموزش یا پیشرفت تحصیلی مورد بحث و تفحص متخصصان تعلیم و تربیت بوده و همواره در پی آن پیشنهادات، راهکارها و سیاست هایی به همین منظور وجود داشته تا بتواند جلوي این معضل فرهنگی را گرفته و استفاده بهینه از امکانات مالی و منابع محدود کشور به عمل آید تا شاید برا

همیشه این مشکل اساسی آموزش زدوده شود و دیگر شاهد حیف و میل شدن بیهوده بودجه هاي نظام آموزشی خود نباشیم. و از مهمترین آفات نظام آموزشی جهان از جمله کشور ما »افت تحصیلی« است که همه ساله به صورتهاي گوناگون بخش عمده اي از استعدادهاي بالقوه انسانی و منابع اقتصادي جامعه رابه هدر می دهد و نابسامانیهاي فردي و اقتصادي زیادي برجاي می گذارد. این پدیده به صورت مردودي یا ترك تحصیل و یا کجرویهاي دیگر جلوه می نماید.

روشهاي رایج آموزشی که بر دانش و حافظهي  سطحی دانشآموزان تاکید دارند براي نیل به این مقصود کافی نیست، پس باید از شیوههاي جدید تدریس که دانشآموزان را به چالش بطلبد استفاده کرد تا بتواند خلاقیت دانش آموزان را پرورش دهد بهره بگیریم  و همچنین نتایج یافتههاي دیگر محققان که بعضا متناقض است محقق را بر آن داشت تا مجددا تاثیر روش آموزش با حل مسئله را مورد آزمایش قرار دهد.

1-3 –  اهمیت و ضرورت مسئله

گسترش و تغییرات سریع در سراسر جهان باعث شده که خلاقیت بیش از پیش اهمیت یابد،کشورها  فقط با ابتکار و نوآوري میتوانند خود را با شرایط جدید وفق دهند و همگام با دگرگونی ها به پیش بروند. بدیهی است در دنیاي پیچیده کنونی،کسانی در رقابت با دیگران موفقترند که بتوانند از فرصت هاي پیش رو به بهترین نحو استفاده کنند واین امر بدون افزایش خلاقیت و نو آوري امکان پذیر نیست. امروزه شعار “نابودي در انتظار شماست مگر اینکه خلاق و نو آور باشید در پیش روي شماست. کسانی موفق هستند که دایما افکار و اندیشههاي جدید را به کار ببرند و این امر توسط افراد خلاق امکانپذیر است(ساکی،1380؛ به نقل ازفیضی ،1386). جهان به سرعت در حال تغییر است و سرعت این تغییرات هرگز به این شدت نبوده است. ما نمیدانیم کودکان در بزگسالی با چه مسائلی روبرو خواهند شد، ولی آنها براي اینکه بتوانند در مواجهه با مشکلات و مسائل غیر قابل پیشبینی آینده بهتر روبرو شوند باید خلاق باشند(حسینی،1388).

معلمان و مربیان به عنوان رکن اساسی نظام آموزشی نقش قابل توجهی در شکوفایی یا سرکوب خلاقیت فراگیران دارند. آنها میتوانند با ایجاد شرایطی مساعدمشکل گشایان خلاقی را پرورش دهند که چرخههاي توسعه جامعه خود را در این جهان پرشتاب امروز به جلو برانند. یا این که ناخواسته از شیوههایی استفاده کنند که خلاقیت طبیعی دانشآموزان را سرکوب کنند، آینده یک ملّّت در دستان پرتوان معلّّمان و مربیان است. اگر آنها نتوانند افراد مفیدي را براي اوضاع طوفانی و دائم در حال تغییر، تربیت کنند یک ملّّت را به تباهی میکشند. به اعتقاد سیلبرمن یکی از منتقدان تعلیم و تربیت معلّمان فرد را براي کارهایی


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی ازتعیین تاثیر روش آموزش حل مسئله و درس افزار آموزشی بر رشد خلّّاقیت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید