فهرست مطالب

– طرح موضوع و بیان مساله…………………………………………………………1
– شرح موضوع و ضرورت اجرای آن…………………………………………………2
– اهداف کلی و تفصیلی…………………………………………………………….3
– فرضیه و یا سوالات کلیدی تحقیق……………………………………………….4
– روش تحقیق و شیوه های مورد استفاده………………………………………..4
– ساختار رساله……………………………………………………………………..5
– بررسی ادبیات موضوع و بیان چهارچوب نظری………………………………..5

فصل اول: شناخت مفاهیم (مسکن)

نوربرگ – شولتز در نشان دادن نقش و اهمیت خانه از گاستون بچلار این چنین نقل قول می کند که: «آدمی پیش از افکنده شدن به جهان در گهواره خانه نهاده شده است» و می نویسد که در خانه، آشنایی با جهان بی واسطه صورت می پذیرد، آن جا نیازی به گزینش مسیر و جستجوی هدف نیست، جهان در خانه و حول آن به سادگی ارزانی گردیده است. می توان گفت: خانه مکانی است که وقوع زندگی روزمره را در خود گرفته است. زندگی روزمره معرف چیزی است که تداوم خود را در هستی ما حفظ کرده و از این راه همچون تکیه گاهی آشنا به پشتیبانی ما می نشیند. پس علت چیست که با وجود نهاده شدن در گهواره خانه می باید خود را به جهان افکند و اجتماع را جزیی از خود دانست؟
پاسخی که می توان ارایه نمود، آن است که بشر مقصود از زندگی را در خانه نیافته و نقشی را که هر فرد در زندگی می پذیرد، از اعمال متقابلی که در جهانی عمومی و مبتنی بر ارزش های مشاع واقع شده، تشکیل می دهد. برای مشارکت ناچار به ترک گفتن خانه و گزیدن هدفی مشخص می باشد. با این اوصاف که بعد از انجام وظیفه اجتماعی خود به خانه عقب نشینی می کند تا هویت فردی خود را بازیابد. (شولتز، نوربرگ، 1381)
سکونت بیانگر برقراری پیوندی پرمعنا بین انسان و محیطی مفروض می باشد. این پیوند از تلاش برای هویت یافتن یعنی به مکانی احساس تعلق داشتن ناشی گردیده است (شولتز،1381). بدین ترتیب، انسان زمانی بر خود وقوف می یابد که مسکن گزیده و در نتیجه هستی خود را در جهان را تثبیت کرده باشد. مفهوم مسکن علاوه بر مکان فیزیکی، محیط مسکونی را نیز در بر می گیرد که شامل تمامی خدمات و تسهیلات ضروری مورد نیاز برای بهزیستی خانواده و طرح های اشتغال، آموزش و بهداشت افراد است (ناپ، 1982، ص 12). در واقع تعریف و مفهوم عام مسکن یک واحد مسکونی نیست بلکه کل محیط مسکونی را شامل می شود (پورمحمدی، 1379، ص 3)؛ به عبارت دیگر مسکن چندی بیش از یک سرپناه صرفاً فیزیکی است و تمامی خدمات و تسهیلات عمومی لازم برای همزیستی انسان را شامل می شود و باید حق تصرف طولانی و مطمئن برای استفاده کنندگان آن فراهم باشد (مخبر، 1363، ص 18).
1-1-2- گروه های مسکونی (دسته بندی واحدها به منظور ایجاد همسایگی)

مردمی که در مجموعه ای با طراحی خوب و فضاهای باز با معنی زندگی می کنند و دارای خدمات اجتماعی مختص به خودشان در یک فاصله ساده پیاده می باشند گرایش به حس تعلق به مکان در آن ها بسیار آگاهانه تر خواهد بود. همچنین تمایل بیشتری برای وفاداری به آن نشان خواهند داد. همچنین بیشتر کسانی که در یک پهنه کلان از راه ها و خانه ها زندگی می کنند، حس همسایه بودن را نخواهند داشت. با این وجود ممکن است این گونه استدلال شود که پنج یا شش هزار نفر هیچگاه همدیگر را نخواهند شناخت و به معنای واقعی کلمه هیچگاه با هم همسایه نخواهند بود (پوردیهیمی، شهرام، 1382).
این یک واقعیت است که در بسیاری خیابان ها و مجموعه های مسکونی حس همجواری و همسایگی بین ساکنین وجود دارد، علی الخصوص در نواحی کارگری جایی که مردم زود جوش تر هستند و رغبت بیشتری برای کمک به همدیگر دارند این حس بیشتر به چشم می خورد. تردیدی نیست که اینگونه از روابط حسنه همجواری، از سوی کسانی که از آن لذت می برند واجد ارزش است و مورد توجه قرار می گیرد؛ از طرف کسانی که آن را آزمایش نموده اند، شکی نیست که این ارتباط صمیمی در خیابان یا دسته های مسکن شکل می گیرد. اگر این مفهوم را بپذیریم، همسایگی بزرگتر می تواند از پهلوی هم قرار گرفتن تعدادی از همسایگی های کوچکتر ساخته شود که بین دویست تا چهارصد نفر را شامل می شود که هر کدام کانون خود را به شکل یک فضای باز عمومی دارا هستند.
دویست یا سیصد نفر یک مرکز خرید شلوغ یا یک مدرسه راهنمایی را پشتیبانی نخواهد کرد و همانطور که می دانیم هر دو این عناصر، عناصر اصلی و جوهری یک محله هستند، بنابراین بهتر است که به این گونه از ساخت و سازها لفظاً «گروه مسکن» اطلاق گردد تا از خط معنی آن با منطقه ای بزرگتر اجتناب گردد. مدرسه و مراکز خرید هم چنان کانون محله را شکل داده اند اما خانه هایی که با چنین معیاری تقسیم بندی شده اند، فضای باز خودش را دارا بوده و همچنین ممکن است یک فضا یا سالن اجتماعات عمومی نیز داشته باشد (پوردیهیمی، شهرام، 1382).

1-1-3- واحد همسایگی

“واحد همسایگی” از مفاهیم نظری با تاثیرات گسترده ای بود که در ایالات متحده در دهه بیست شکل گرفت. این نظریه، بر پایه مفهوم شعاع نفوذ یک دبستان بود، منطقه ایی که شریان های اصلی آن را در بر گرفته بودند تا منطقه ای امن برای رسیدن کودکان به مدرسه پدید آورد. قرار بود شب ها بزرگسالان از این دبستان، به عنوان مرکز محله استفاده کنند (مامفورد، 1954، ص 259 – 261).
از نخستین سال های قرن بیستم، کلارنس آرتور پری در آمریکا مشغول مطالعه بر روی مسایل واحد های متشکل از بناهای مسکونی و تاسیسات خدماتی مربوط به آن ها بود. وی در سال 1923 مقاله ای تحت عنوان “واحد همسایگی” نوشت و نظرات خویش را در این زمینه بیان کرد. مهم ترین انگیزه پری، برای اثبات لزوم ایجاد خدمات اساسی بود که باید در نزدیکی ساختمان های مسکونی مستقر می شدند. از این رو عرصه استقرار این خدمات را همسایگی خانوادگی نامید. این مجموعه ها می توانستند واحدهای بنیادی در سلسله مراتب شهری نیز به حساب آیند (زیاری، کرامت الله، 1381). انگیزه دیگر پری از مطرح کردن ایده واحد همسایگی، تقویت زندگی جمعی در شهرهای صنعتی آمریکا بود که به صورت تهدیدآمیزی دچار ضعف شده بود. پری وجود اتومبیل و مخاطرات و مزاحمت های ناشی از آن را خطری برای انسان ها و زندگی جمعی آن ها می دانست و پیشنهاد می کرد که مسیرهای دسترسی به خدمات نباید توسط خیابان های اصلی قطع شوند. خدماتی که وی برای این واحدها پیشنهاد می کرد عبارت بودند از حداقل یک دبستان، چند مغازه و زمین های بازی و ورزش، سالن اجتماعات با قابلیت تبدیل شدن به تئاتر، کتابخانه، باشگاه ورزشی (پاکزاد، جهانشاه، 1386).
در مورد مفهوم همسایگی می توان گفت: همسایگی مترادف است با حالتی که واجد شرایط فیزیکی، پیوند، تماس، پیوستگی، وابستگی و … بین دو یا چند شی باشد. به تعبیر عام جامعه شناسی می توانیم همسایگی را نمونه کامل یک گروه نخستین بدانیم و آن را به عنوان همجواری در همزیستی اعضا یا گروه های اجتماعی توصیف کنیم که این همجواری در همزیستی موجب شناخت نسبت به هم و روابط اجتماعی در ابعاد مختلف می باشد. مفهوم همسایگی در مجتمع های زیستی از دو بعد کالبدی و ذهنی قابل بررسی است. هر یک از این دو بعد شرط های لازم مفهوم همسایگی هستند و تواما باید وجود داشته باشند تا همسایگی شکل بگیرد (سلطان زاده، حسین، 1368).

1-1-1- خانه ……………………………………………………………………….7
1-1-2- گروه های مسکونی (دسته بندی واحدها به منظور ایجاد همسایگی)………………………………………………………………………….8
1-1-3- واحد همسایگی……………………………………………………………9
1-1-4- محله……………………………………………………………………….12
1-1-4-1- عوامل ایجاد مطلوبیت در محله مسکونی……………………………13
1-1-4-1-1- مرکزیت محله…………………………………………………………15
1-1-4-1-2- شبکه سواره………………………………………………………..15
1-1-4-1-3- مسیرها و شبکه پیاده………………………………………………16
1-1-4-1-4- اختلاط کاربری ها در محله…………………………………………16
1-1-4-2- تاثیر محله مسکونی در پایداری اجتماعی…………………………..18
1-2-1- ماهیت اجتماع و الزام اجتماعی شدن…………………………………20
1-2-2- ابعاد اجتماعی مسکن…………………………………………………..22
1-2-3- تاریخچه و روند مسکن اجتماعی………………………………………22
1-2-4- مسکن اجتماعی بلندمرتبه…………………………………………….27
1-2-5- کیفیت مسکن و آسیب های اجتماعی………………………………..28
1-2-6- محیط و پیرامون مسکن های اجتماعی………………………………..29
1-2-7- فضای باز و بسته شهری…………………………………………………30

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: بلند مرتبه سازی

مسایلی از جمله تغییر روش های زندگی بر اثر هجوم صنعت و تکنولوژی و در پی آن تهاجم و تراکم جمعیت شهرها را می توان از عوامل موثر در تضعیف روابط و پیوند های اجتماعی مطرح نمود و در این زمینه تغییر در نحوه ی اسکان بشر که قبلاً ترکیبی از بناهای افقی در کنار هم بود، به شکل ساختمان های بلند با همجواری عمودی، نقش موثری را ایفا می کند. (کامران، فریدون؛ حسینی، احمد؛ 1388)

2-1-1- نظریه های جامعه شناسی شهری
2-1-1-1- نظریه جبرگرایی
از نظریه های مهم در مورد مسایل جامعه شناسی شهری، تئوری جبرگرایی یا اکولوژیکی را می توان نام برد. جبر گرایان مدعی اند شهرنشینی نا به سامانی های شخصیتی و اجتماعی را افزایش می دهد (صدیق سروستانی، 1369، ص 199). پارک و سایر افرادی که در مسایل جامعه شناسی شهری، جنبه های مختلف اکولوژی را مورد توجه قرار می دهند، معتقدند که بر اثر زندگی در شهرها، روابط اجتماعی صمیمی به رابطه ای رسمی و سطحی تبدیل می شود و شهرنشینی ذاتاً از خود بیگانگی و مشکلات اجتماعی خاص خود را به دنبال دارد و فشار با بیگانگی، فردگرایی و مخصوصاً نابه سامانی اجتماعی، پدیده های شهری هستند. نهایتاً به جدایی افراد از یکدیگر می انجامد و نهایتاً شهر به دنبال خود نابسامانی های فرد و اجتماع را تشدید می نماید. (کامران، فریدون؛ حسینی، احمد؛ 1388)

2-1-1-2- نظریه ی ترکیب گرایی
گروهی از جامعه شناسان که به ترکیب گرایان مشهورند علی رغم این که تفاوت هایی در روابط اجتماعی شهری و غیر شهری قایلند، ولی این تفاوت ها را حاصل شهرنشینی نمی دانند، بلکه معتقدند عوامل دیگری در ایجاد این پیوند ها موثر است و می توان اختلافات رفتاری در جوامع شهری را به ترکیب گروه های متفاوت نسبت داد که این عوامل باعث تفاوت رفتاری می شود.
ترکیب گرایان معتقدند که تفاوت در روابط اجتماعی به شرایط محیطی شهر بستگی ندارد، بلکه به ترکیب عواملی چون سن، شغل، میزان تحصیلات و تمایزات قومی و فرهنگی گروه های شهر نشین مربوط می شود (صدیق سروستانی، 1371، ص2). در ضمن معتقدند عوامل اکولوژیکی نقش موثری در روابط اجتماعی ندارد و تفاوت در رفتار اجتماعی افراد از خصوصیات شخصی آنها ناشی می شود.

2-1-1-3- نظریه خرده فرهنگی
پیروان این نظریه ترکیبی از دو نظریه ی قبلی را در حد معتدلی پذیرفته اند. بدین صورت که معتقدند پیوندهای اجتماعی، تاثیر پذیر از شرایط شهری است. اما شهرنشینان از گوناگونی های خاصی برخوردارند و این خرده فرهنگ های متفاوت، عوارض اجتماعی را با خود به دنبال دارد. فیشر که از شاخص ترین نظریه پردازان دیدگاه خرده فرهنگی است، عواملی چون تراکم، ازدحام و… را تاثیرگذار در مسایل اجتماعی و روابط آن می داند، ضمن این که معتقد است عوامل غیر اکولوژیکی نیز در روابط اجتماعی تاثیر متقابل دارند. (صدیق سروستانی، 1371) و (بمانیان، 1390)
(کامران، فریدون؛ حسینی، احمد؛ 1388) وجود عوارض ناشی از خرده فرهنگ های گوناگون در شرایط همسازی می تواند همان پیوندهای مستحکم و ارتباطات صمیمانه ی مناطق شهری را داشته باشد و در شرایطی نیز نابهنجاری های خود را بروز دهد. در بناهای بلند علاوه بر تاثیر عوامل اکولوژی، مسایل غیر اکولوژیک نیز نقش عمده ای را ایفا می کنند. تحقیقات مسایل اجتماعی انجام شده در ایران نیز موید این امر است که علاوه بر وجود مسایل اکولوژیکی، عوارض ناشی از خرده فرهنگ های گوناگون که ساکنان بناهای بلند مسکونی از آن برخوردارند، نقش بسیار موثری را در مطلوب نمودن فضای زیست در بناهای بلند ایفا می کند.
در میان مطالعات انجام شده مشاهده می گردد که اگر ساکنان آپارتمان های مسکونی دارای یک گروه نسبتاً همگن و متجانس بوده و سازگاری های لازم با بنا وجود داشته باشد؛ ضمن برخورداری از درآمد متوسط و بالا، و ساکنان نیز از خانوارهای کم جمعیت باشند، از میزان مشکلات ناشی از سکونت در بناهای بلند کاسته می شود و بیشتر ساکنان از زندگی در آن احساس رضایت می کنند.

2-1-2- ساختمان های بلند و نظریه توسعه شهری

در نیمه دوم قرن هیجدهم براساس تغییرات فنی، اقتصادی و اجتماعی که توسط انقلاب صنعتی در غرب اروپا به وقوع پیوست، این تحولات باعث ایجاد شهرهای جدید و همچنین گسترش سریع شهرها، پیدایش شهرسازی معاصر را در قرن نوزدهم به دنبال داشت. این افزایش و تحولات اساسی با بسط و گستردگی صنعت، پیوستگی کامل داشت (بمانیان، 1390، ص91).

– تراکم
روند افزایش جمعیت به گونه ای است که با وجود چنین وضعی پیش بینی می شود 80 تا 90 درصد مردم دنیا در اوایل قرن 21 شهرنشین گردند و برای اسکان جمعیت افزایش یافته در شهرها که به صورت انفجار آمیز انجام می پذیرد، در نهایت دو فرم کلی توسعه مطرح می شود:
– توسعه شهرهای موجود
– ایجاد شهرهای جدید
از راه های ممکن جهت اسکان جمعیت در شهرها، گسترش این شهرها – رفع اغتشاش و بی نظمی حاکم بر جوامع شهری بزرگ است – و به دنبال آن تشکیل شهر یا جامعه شهری را ارایه می کند که از تمام معایب و نواقص شهرهای موجود به دور باشد. (عزیزی، محمد؛ متوسلی، محمد؛ 1391)
– توسعه یا ایجاد شهرها با فرم گسترده (گسترش در افق)
– توسعه یا ایجاد شهرها با فرم عمودی (گسترش در ارتفاع)

2-1-2-1- گسترش افقی شهرها
مسئله ی تراکم بسیار زیاد و خارج از حد جمعیت، همواره ذهن اندیشمندان، معماران و شهرسازان را به خود مشغول نموده و از طرفی نیز با توجه به اختراعات ایجاد شده از جمله وسایل حمل و نقل جدید، فکر گسترش و توسعه ی افقی شهرها به عنوان یکی از راه های رشد مطرح کرده است، بدین صورت که شهر را با استفاده از تراکم کم، به صورت گسترده توسعه دهیم(حسام، مهدی؛ پور احمد، احمد، 1392). اهداف و دلایلی که از این نظریه قابل برداشت است عبارتند از:
– خلوت کردن شهرهای بزرگ و از بین رفتن مشکلات موجود،
– ایجاد جوامعی متوازن (از بین رفتن محلات پست فقر نشین)
– اقتصاد شهری بدون مالکیت عمومی زمین شهرها جهت جلوگیری از افزایش قیمت.
لازم به ذکر است هر چند گسترش افقی شهرها مشکلاتی از قبیل ایجاد محلات شهری یکنواخت و بی روح، تضعیف کننده ی روابط اجتماعی بین ساکنان و … را به همراه دارند، اما در عمل همواره مشکلاتی به شرح زیر را می توان برای باغ شهرها مطرح نمود:
– ایجاد محلات شهری یکنواخت و بی روح
– فاقد گرمی، دنج بودن و… محیط
– تضعیف روابط اجتماعی بین ساکنان
– محدودیت اختیار محل سکونت، شغل و…
– نداشتن امکانات لازم شهری
شهرهای پرجمعیت در ایران که از طرفی، با مشکل کمبود زمین مواجهند و نیاز شدید به مسکن بر اثر ازدیاد روز افزون جمعیت هر روز بیشتر نمود پیدا می کند و در صورت استفاده از فرم گسترش افقی لازم است وسعتی برای شهرهای بزرگ حداقل به مقدار سه برابر وسعت موجود در نظر گرفته شود، عملاً استفاده از این ایده به طور کامل برای شهرهای بزرگ ایران محقق نیست.

2-1-2-2- شهرهای عمودی
ایده ی اصلی از طرح شهرهای عمودی، ساخت شهری برگرفته از فکر منطقه ی شهری است و هدف اصلی آن رفع مشکلات شهرهای موجود با استفاده از تکنولوژی جدید است. از بهترین نمونه ی این شهرها می توان از کارهای لوکوربوزیه، ایده ی ابر سازه با شهرهای خاص که ناچاراً توسعه شهری در جهت ارتفاع تنها جوابگوی حل مسایل آن شهرها بوده است، نام برد. لوکوربوزیه با تصوری که از شهر عصر ماشین داشت، معتقد بود که باغ شهرها نباید در سطح ساخته شوند، بلکه باید از ارتفاع در ساخت این شهرها استفاده نمود. وی طرح شهرهایی را مطرح کرد که مجموعاً از ساختمان های بلند 60 طبقه تشکیل شده و آرایش این بناهای بلند به گونه ای بود که فضای کافی و مناسب جهت اختصاص به فضاهای سبز، خیابان های پهن و … را فراهم نماید. لوکوربوزیه طرح شهر خود را با عنوان درخشان شعاعی ارایه نمود که وی با عنایت به ارزش زمین و… استفاده ی منظم از ساختمان های بلند را به یک پارک بزرگ تشبیه کرد و معتقد بود وجود درختان در پارک ها، مقیاس انسانی را دوباره برقرار می کند. طرح های لوکوربوزیه در نهایت امکان تراکم زیاد در زمینی کاملاً آزاد را میسر می کند و نهایتا طرح عمودی را بیان می نماید

فضاهای باز و سبز در میان ساختمان ها

فضاهای باز و سبز در میان ساختمان ها

در این فصل نقش پایداری در ارتقا کیفیت مجتمع های زیستی، نقش روانشناسی و تناسب و تاثیر آن بر پایداری اجتماعی بررسی خواهد شد. از این رو ابتدا به تعریف پایداری، دلایل ناپایداری اجتماعی، مفهوم اجتماع و پایداری اجتماعی در معماری پرداخته و سپس عوامل موثر در پایداری اجتماعی مجتمع های مسکونی را مطرح می کنیم، تا به اصول و راه کارهای مطرح در این باب وارد شویم، سپس به تعریف روانشناسی محیط، در رابطه با پایداری اجتماعی و موضع گیری های رفتار و محیط خواهیم پرداخت تا با شناخت پایداری اجتماعی، بتوانیم به تبیین معیارهای پایداری اجتماعی در مجتمع مسکونی بپردازیم.
در این فصل جهت رسیدن به معیارهای پایداری اجتماعی در مسکن و چگونگی افزایش میزان پایداری اجتماعی در مجتمع های مسکونی به پرسش هایی از قبیل اینکه چه عواملی در آسایش و رفاه انسان نقش دارند؟ دستیابی به امنیت چگونه میسر است؟ نقش طراحی در ایجاد عوامل فوق چیست؟ پاسخ داده می شود. ایجاد شهرک ها و جوامعی که از لحاظ زیست محیطی و اجتماعی پایدار، و پاسخگویی به چالش های رشد جمعیت، مهاجرت، مشکلات و پیامدهای اجتماعی و تغییرات آب و هوایی یکی از بزرگترین وظایف معماری با این نگاه است.

3-1-1- پایداری چیست؟
کلمه پایدار زمانی مورد استفاده قرار گرفت که بحث مدیریت منابع قابل تجدید، به شرطی که منابع آینده، صدمه نبیند مورد توجه قرار گرفت. پس پایداری توسعه ای را می پذیرد که سبب بهترین حالت استفاده از منابع شود، بی آنکه هیچگونه صدمه ای به منابع نسل های آینده بزند (نوریان، فرشاد. عبداللهی ثابت، محمد مهدی، 1387). بدون شک بسیاری از مسایل محیطی جهان – و حقیقتاً مشکلات اجتماعی آن – فقط از طریق اعمال روش های جدید مدیریتی شهری، هدایت صحیح زندگی شهری و مشارکت فعال و مداوم در تصمیم گیری ها و اجرای آن امکان پذیر است.
(Geoff Mulgan, NESTA) بزرگترین چالش طراحی شهری در قرن 21، تسلط بر طراحی زیست محیطی و اجتماعی است. هنگام انتشار گزارش براند لند (WCED, 1987)، توسعه پایدار در سراسر جهان به یک شعار تبدیل می شود. پایداری اجتماعی همیشه به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار که به همراه مسایل اقتصادی و زیست محیطی مطرح می شود (colantonio, 2009) بیان می گردد.

3-1-2- پایداری اجتماعی
پس از مطرح شدن رهیافت توسعه پایدار از سوی سازمان ملل و تعیین شدن آن به عنوان دستور کار 21 در سطوح بین المللی، منطقه ای و محلی، توجه به سمت پایداری اجتماعی بیشتر معطوف شد و بحث در مورد پایداری از در نظر گرفتن آن به عنوان مسئله ای صرفاً زیست محیطی به مسئله ای که ابعاد اجتماعی و اقتصادی را در بر دارد، پیش رفت. برای به دست آوردن دیدگاهی در مورد پایداری اجتماعی نیاز به بررسی برخی از تحقیقات مربوطه در این زمینه داریم که فهرستی از معیارهای مورد استفاده توسط محققانی که بر پایداری اجتماعی تمرکز دارند در زیر ارایه می شود که نشان از رویکردی منفصل به پایداری اجتماعی دارد.
پلسه و استرن (2000) پایداری اجتماعی را اینگونه تعریف می کنند: توسعه ای که با تکامل جامعه مدنی سازگاری داشته، محیط هدایت گر را به سمت زندگی همساز جمعی گروه های مختلف اجتماعی و فرهنگی سوق می دهد، در حالی که همزمان با پیشرفت هایی در کیفیت زندگی برای همه اقشار مردم، همبستگی اجتماعی را تقویت می کند.
تعریف بالا پایداری اجتماعی را به وسیله عملکرد جمعی جامعه و مباحث کیفیت زندگی هر فرد مورد بررسی قرار می دهد. ایفتاچل و هگاک (1993) پایداری اجتماعی شهری را اینگونه تعریف می کنند: توانایی مداوم یک شهر برای کارایی طولانی مدت به عنوان محیط زیست پذیر برای توسعه تعاملات، ارتباطات و فرهنگ انسان.
هدف اصلی معماری پایدار، مشارکت مثبت و موثر بناهای طراحی شده با محیط های اجتماعی خود و توانایی برآورده کردن کلیه نیازهای عملکردی و تامین سلامت جسمی و روحی کاربران است. پایداری در طراحی باید فرصت های مناسب برای تجلی جنبه های فرهنگی را فراهم سازد، به این معنی که معماری پایدار باید حس تعلق، زیبا دوستی و سلامت روحی و جسمی انسان را تامین و شانس برخورد های مناسب اجتماعی را فراهم کند. از این طریق زیستگاه انسان در هر مقیاسی برای مدت طولانی پایدار می ماند (حقیقی بروجنی، سمر، 1390). پایداری در معماری را نمی توان متعلق به زمان فعلی دانست. چرا که در آن نگرش و رویکردی اخلاقی مطرح می شود که در هر زمان و برحسب هر شرایط حایز اهمیت و اعتبار است. (پرتویی، پروین، 1382).
از دهه 1980 میلادی، تمرکز سیاست های شهری بر توانمند سازی های جامعه، اقدامات محلی و دخالت سازمان های مختلف در بازسازی گسترده شهری مانند شهرک های مسکونی در کنار اختلاط در حال انجام در سیاست مفاهیمی چون: پایداری اجتماعی، ارتباطات و جوامع اجتماعی، کیفیت زندگی، انسجام اجتماعی و اخیراً، توانایی زندگی و رفاه صورت گرفته است. پایداری اجتماعی عمدتاً به رابطه بین فعالیت های فردی و خلق محیط یا ارتباط میان زندگی شخصی و ساختارهای سازمانی تمرکز دارد. (Jarvis et al, 2001, p127)
عوامل اجتماعی و فرهنگی به عنوان یک عنصر ضروری شناخته می شود زیرا از کمک و همکاری آنها به ساختن ساختمانی در جوامع پر جنب و جوش شکل می گیرد. که شش زمینه به عنوان حمایت برای زندگی اجتماعی و فرهنگی شناسایی شده است که عبارتند از: حس تعلق به مکان و هویت جامعه؛ بردباری و تحمل، احترام و تعامل با مردم از فرهنگ های مختلف، پس زمینه و اعتقادات؛ رفتار دوستانه، رفتار مشارکتی و مفید در محله؛ فرصت های فرهنگی، اوقات فراغت جامعه، ورزش و دیگر فعالیت ها؛ سطوح پایین جرم و رفتار ضد اجتماعی قابل مشاهده، حفظ نظم جامعه پسند و موثر؛ و فرصت هایی برای همه ی مردمی که به لحاظ اجتماعی و فرصت های زندگی مشابه شکل می گیرد.
عوامل اجتماعی: آموزش و پرورش، عدالت اجتماعی(نسل درون و برون)، مشارکت و دموکراسی محلی، بهداشت (کیفیت زندگی و رفاه)، فراگیری اجتماعی (حذف محرومیت اجتماعی)، سرمایه اجتماعی، ارتباطات، امنیت، حق تصرف مختلط، توزیع عادلانه درآمد، نظم اجتماعی، انسجام اجتماعی، انسجام جامعه (انسجام بین گروه های مختلف)، شبکه های اجتماعی، تعامل اجتماعی، حس تعلق به مکان، استخدام، پایداری مجتمع مسکونی، سازمان های فعال جامعه، سنت های فرهنگی.
عوامل فیزیکی: شهرنشینی، قلمروهای عمومی جذاب، کیفیت و نرمی محیط زیست محلی، مسکن مناسب، دسترسی ( به خدمات محلی و امکانات، فضای سبز)، طراحی پایدار شهری، همسایگی، محله پیاده مدار( دوستار عابر پیاده).
در نیم قرن گذشته، بسیاری از اندیشمندان ایرانی در مورد شرایط اجتماعی در شهرهای معاصر ایران شکایت کرده اند. مطالعات بسیاری وجود دارد که در مورد موضوعاتی چون شهروندی (حبیب، 2007)؛ هویت (پور جعفری، پورمند، ذبیحی، هاشمی، تابان،2010)؛ امنیت و جرم، عدم احساس دلبستگی به مکان (علی اکبری، 2004)؛ عدم اقدامات جمعی و مشارکتی (محمدی، شاهوندی، 2011)؛ و فقدان انسجام اجتماعی (پور احمد و موسوی، 2009) عنوان شده اند.

2-1-1- نظریه های جامعه شناسی شهری……………………………………35
2-1-2- ساختمان های بلند و نظریه توسعه شهری…………………………..37
2-2-1- مسکن بلند مرتبه………………………………………………………..40
2-2-1-1- تعریف ساختمان بلند………………………………………………….41
2-2-1-2- انواع ساختمان های بلند………………………………………………43
2-2-1-3- پيشينه ي تاريخي ……………………………………………………..44
2-2-2- بررسی دیدگاه های مربوط به بلند مرتبه سازی………………………45
2-2-2-1- دیدگاه های مخالف با ساختمان های بلند مرتبه
2-2-2-2- دیدگاه های موافق با ساختمان های بلند مرتبه
2-2-3- عوامل فرهنگی – اجتماعی دخیل در بناهای بلند مرتبه……………..50
2-2-4- پیامدهای ساختمان های بلند مرتبه بر ساکنان………………………51
2-2-5- ضرورت بررسي كيفيت محيط سكونت در مجتمع هاي مسكوني بلند مرتبه………………………………………………………………………………….55
2-3- مجتمع مسکونی بلند مرتبه و شهر، محیط، انسان
2-3-1- ارتباط ساختمان بلند با محیط شهری……………………………………57
2-3-1-1- ترکیب ساختمان های بلند با محیط شهری………………………….57
2-3-1-2- تاثیر ساختمان های بلند بر فضاهای شهری…………………………58
2-3-1-3- تاثیر ساختمان های بلند بر چشم انداز شهری………………………60
2-3-1-4- مقیاس……………………………………………………………………61
– مقیاس همسایگی
– مقیاس بلوک شهری
– مقیاس اجزای نمای شهری
2-3-1-5- استقرار، همجواری، موقعیت……………………………………………64
2-3-1-6- ساختمان های بلند و پدیده اشراف…………………………………….64
2-3-2-1- فرم………………………………………………………………………..67
2-3-2-2- انواع اشکال بلند مرتبه ها……………………………………………….69
2-3-2-3- فضای باز در ساختمان های بلند……………………………………….71
2-3-2-4- ملاحظات طراحی ساختمان های بلند مرتبه……………………………74
2-3-2-5- توصیه هایی برای ساخت و ساز ساختمان های بلند در ایران…………75

فصل سوم: پایداری اجتماعی

3-1-1- پایداری چیست؟…………………………………………………………….79
3-1-2- پایداری اجتماعی…………………………………………………………..80
3-1-3- معماری با رویکرد پایداری اجتماعی ………………………………………89
3-1-4- پیوند های اجتماعی………………………………………………………….90
3-2-1- عدالت اجتماعی………………………………………………………………93
3-2-1-1- دسترسی به خدمات ضروری (دسترسی به تسهیلات و امکانات رفاهی………………………………………………………………………………..93
3-2-2- پایداری جامعه………………………………………………………………94
3-2-2-1- غرور و احساس تعلق به مکان………………………………………..94
3-2-2-2- تعاملات اجتماعی………………………………………………………97
– نیاز به ارتباط و تعامل اجتماعی در مسکن
– گره ها، مسیرهای عبوری و مرکزیت کارکردی
– اصول طراحی تعاملات اجتماعی
– مرکزیت کارکردی و پایداری اجتماعی
– فضای عمومی و تعامل اجتماعی
– مجاورت کارکردی و پایداری اجتماعی
3-2-2-3- ایمنی / امنیت …………………………………………………………102
– ایمنی و امنیت در مجتمع های مسکونی بلند مرتبه
– دیدگاه نظریه پردازان در باب ایمنی و امنیت
– نظریه پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی
3-2-2-4- کیفیت درک شده از محیط سکونت…………………………………108
3-2-2-5- رضایت از خانه و محله ………………………………………………..110
3-2-2-6- مشارکت در گروه دسته جمعی / فعالیت های مشارکتی………..112
– شکلگیری گروه های برگزار کننده مراسم
3-2-2-7- ضرورت حضور فعال همه گروه های سنی در جامعه………………..113
3-2-2-7-1- نیاز کودکان به حضور در اجتماع……………………………………..114
– مشکلات کودکان و ساختمان های بلند
– کودک و محیط
– تعامل کودک و فضا
3-2-2-7-2- محیط و نیازهای مرتبط با دوره نوجوانی و جوانی…………………117
3-2-2-7-3- نیاز سالمندان به حضور در اجتماع………………………………….118
– سالمندان و ساختمان های بلند
– طراحی و سالمندان
– تناسب زندگی آپارتمانی با گروه ها و طبقات مختلف اجتماعی………….. 120
– نتیجه گیری

3-3- ایمنی و ساختمان های بلند………………………………………………..122
3-3-1- ساختمان های بلند و سازه نگهدارنده…………………………………..123
– شکل مناسب در برابر نیروهای جانبی…………………………………………124
– فاصله هسته تا پوسته ………………………………………………………….125
– خوشایندی ساختمان …………………………………………………………..126
– طراحی هسته خدماتی ………………………………………………………..126
– سیستم های دال مسطح …………………………………………………….126
3-3-2- ایمنی در برابر آتش سوزی………………………………………………127
– سیستم اطفاء حریق
– جمع بندی

فصل چهارم: نمونه و مصادیق موردی

در یک بررسی از تجربه بین المللی بنیاد جوان، چارچوبی که شامل چهار عنصر ضروری برای ایجاد جوامع جدیدی که موفق و پایدار هستند عنوان شد که عبارتند از: امکانات و زیرساخت های اجتماعی، زندگی اجتماعی و فرهنگی، توسعه اجتماعی و فضای کافی برای رشد می باشد. در حالی که چهار عنصر اصلی در هر جامعه جدید مورد نیاز است (در کنار مسکن خوب، ساختمان ها و فضاهایی عمومی با کیفیت بالا، فرصت های اقتصادی و طراحی که از رفتارهای زیست محیطی حمایت کند) موفقیت و پایداری اجتماعی را تضمین می کند.
تحقیقات نشان می دهد که تعاملات اجتماعی در محلات برای دوره ای طولانی مانع از توسعه مجدد شهری شده است. شناسایی نیازها برای کیفیت عالی زیرساخت های اجتماعی و خدمات محلی، پشتیبانی برای توسعه جوامع، فرصت هایی را برای ساکنان ایجاد می کند تا در تصمیم گیری های محلی درگیر شوند. انواع پشتیبانی کمتر قابل رویت به همان اندازه مهم هستند که ایجاد فرصت هایی که برای ملاقات ساکنان، ایجاد شبکه محلی و تجربه اجتماعی مشترک ارایه می گردد. تحقیقاتی که توسط بنیاد «ران تری» بررسی شده به موفقیت و جوامع پایداری اجتماعی از دیدگاه هایی که ساکنان 9 اولویت برای جوامع جدید شناسایی می کنند. که عبارتند از: مسکن با کیفیت، مدارس خوب، محله های امن، پاک و دوستانه؛ کارگران امداد رسان جامعه، مراقبت از کودکان پیش دبستانی، مسکن های یکپارچه اجتماعی خوب، برنامه ریزی دقیق بین کارکنان محله، و نظارت بر فضاهای باز و پارک ها می باشد.
بدون این حمایت اجتماعی، شهرک های جدید، برای تبدیل شدن به جوامع قابل زندگی با حس تعلق به مکان، تعلق و هویت مبارزه می کنند.

راه حلی از مسکن فشرده را در یک آب و هوایی از تقاضای بالای مسکن در پکن ارایه می دهد. این مجموعه متشکل از برج های نامتقارن بلند 60 متری که در سطوح بالای خود، با یک سری پل متصل می شوند که شامل تعداد زیادی از آپارتمان ها، فضاهای تجاری، سالن اجتماعات، مهدکودک و پارکینگ زیر زمینی می باشد.طراحی آن به شدت از زندگی پایدار اجتماعی و روحی جمعی حمایت می کند. این یکی از ویژگی های مثبت زندگی در بلند مرتبه هاست که اغلب به دلیل ایجاد احساس انزوا مورد انتقاد قرار می گیرد. این زندگی اجتماعی از طریق سازمان فضایی شکل می گیرد، که اتصال قوی در میان بخش های پیچیده و دعوت از ساکنین محله های مجاور را برای لذت بردن از امکانات رفاهی این مجموعه شکل می دهد. برج ها در اطراف یک حیاط مرکزی خوشه بندی می شوند و ارتباط از طریق خیابان هایی در هوا و پل های هوایی شکل می گیرد. پیش از این لوکوربوزیه پیشنهاد داد به خیابان هایی در هوا در واحدهای سکونتی (اما ساختمان ها با مگا استراکچکرهای پروژه مرتبط نشدند) و پروژه دوم که البته شکست خورد زیرا که معماران و برنامه ریزان توجهی به شیوه زندگی و نیازهای ساکنین نداشتند. این در حالی است که این پروژه تعاملات اجتماعی را در فضاهای عمومی تشویق می کند که شامل فرصت های تجاری، مسکونی، آموزشی و تفریحی می باشد. Mir M. Ali and Kheir Al-Kodmany (2012)
حیاط زندگی مدنی و اجتماعی را از طریق محوطه سازی ممتاز افزایش می دهد. این مجموعه ضمناً با یک الگوی متخلخل که فضاهای بین ساختمان های یکپارچه را با جهان بیرون از طریق حیاط های درونی ارتباط می دهد. سطح زمین تعدادی از معابر باز را ارایه می دهد که مردم را به پیاده روی از طریق حیاط دعوت می کند. مردم دعوت به لذت بردن از باغ های پشت بام های عمومی واقع در سطحی متوسط از ساختمان های پایینی است. در بالای برج ها، باغ های عمومی متصل به پنت هوس می باشد. الگوی گردشی چند لایه بر روی سطح زمین و در طبقات فوقانی بخش های مختلفی از توسعه را مرتبط می کند. طراحی به معنای ایجاد ارتباط هیبریدی “شهری باز درون یک شهر” می باشد و تحت فشار قرار می گیرد و پوشش را به وسیله اجرا کردن طراحی شهری در آسمان که سه بعد طراحی شهری است شکل می دهد. خیابان در هوا مفهومی است که پیش تر لوکوربوزیه ارایه داد و در تعدادی از برج های مسکونی اجرا شد. با این حال در آن مدل، خیابان های عمودی پنهان بودند و به معنی جداسازی عمده در ترافیک پیاده و وسایل نقلیه می باشد. در مقابل، استیون هال در معرض خیابان های بالای سطح خیابان و آن ها را به عنوان تندیس هایی نمایان می کند، پل های خارجی که مشخصه ارتباط ساختمان ها از یک سمت به سمت دیگر می گردد. پل ها ایجاد یک زیبایی منحصر به فرد و الگویی جدید از خوشه بندی ساختمان ها بلند می کند، و به عنوان یک ویژگی از ایمنی در تخلیه اضطراری مورد استفاده قرار می گیرد. Mir M. Ali and Kheir Al-Kodmany (2012)
هیبرید لینک، یک مجتمع مسکونی در پکن چین است. ارتفاع متوسط ساختمان ها، رنگ های ظریف، و طراحی پوسته ها با استفاده از یک الگوی شبکه ای مربع که مجموعه ای هماهنگ با بخش های قدیمی شهر را ایجاد می کند. که نشان دهنده طراحی شهری در هواست.مشبک بودن یکی از پیشرفت های بلند پروازانه مجتمع های مسکونی در سنگاپور است که در نهایت نزدیک به تمام شدن است. برای اولین بار در سال 2009 پرده برداری و توسط اوله اسچیرن طراحی گردید، آرایش شش ضلعی از آپارتمان های لوکس نشانه ای از یک تغییر رادیکال به سوی نوعی معماری جدید با حفظ ارزش های کشور سنگاپور است. این پروژه با 4.2 هکتار که به ترویج و ارتقای توسعه پایدار و یکپارچه سازی فضای اجتماعی و زیست محیطی می پردازد.
احاطه شده توسط یک کمربند سبز با 5/5 مایل، این شبکه اجزایی از محیط زیستی درون مجموعه را با فضاهای باغی زیادی پیوند می دهد. هشت فضای باز در مرکز هر آرایش شش ضلعی محکم شده اند، ایجاد یک فضای عمومی با شکوه که در نزدیکی هر بلوک مسکونی شکل می گیرد. اتصال، مضمون اصلی در هم پیچیدن است، که از طریق انعطاف پذیری، صورت و فرمی پویا را نمایش می دهد. تعدد فضاها فرصت هایی را برای ملاقات با نیازهای زندگی خصوصی و مشترک به وجود می آورد. مطالعات زیست محیطی مانند خورشید، باد و میکرو اقلیم ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و با دقت برای اطلاع رسانی به شیوه های ساخت و ساز پایدار و استراتژی های منفعل به سایت انجام می گیرد.

تصاویر: پروژه linked hybrid  م

تصاویر: پروژه linked hybrid م

4-1- طراحی پایدار اجتماعی (چارچوبی برای اقدام عملی)…………………131
– نمونه موردی 1……………………………………………………………………132
– نمونه موردی 2…………………………………………………………………..133
– نمونه موردی 3…………………………………………………………………….134
– نمونه موردی 4…………………………………………………………………….135
4-2- استراتژی های پایداری اجتماعی در داخل محوطه های مسکونی……..136
4-2-1- مغازه های راحتی محله…………………………………………………..137
4-2-2- فضاهای عمومی برای ملاقات و گردهمایی……………………………137
4-2-3- فرصت های تفریحی برای جوانان و ساکنین…………………………..138
4-2-4- مهدکودک برای کودکان……………………………………………………139
4-2-5- ارتقاء ایمنی و امنیت………………………………………………………139
4-2-6- مدیریت سر و صدا و اثرات ترافیک………………………………………141
4-2-7- ارتقا و ترویج سلامت و رفاه ساکنان……………………………………141
4-2-8- ترویج و ارتقاء دسترسی ها و ارتباطات………………………………..142
4-2-9- ارتقای یکپارچگی و انسجام اجتماعی…………………………………142

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل پنجم: خلاصه معیارها و ضوابط طراحی

– جداول و راهکارها…………………………………………………………………144

فصل ششم: خواسته های کارفرما و نیازهای انسان در مسکن

– نیازهای انسان در مسکن………………………………………………………….159
– اهداف خواسته شده توسط کارفرما……………………………………………….160

 



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان