فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه

برای رسیدن ورزشکار به اوج توانمندی در اجرا عوامل گوناگون فیزیولوژیکی، بیومکانیکی، تغذیه­ای و روانی اثر­گذارهستند. در هر سال صد­ها پژوهش در زمینه سازه­هایی که برساختار و اعمال سیستم­های تولید انرژی ورزشکاران مؤثر هستند، صورت می­گیرد. یکی از رشته­های ورزشی که دارای خصوصیات ویژه ای است و تحقیقات زیادی روی ورزشکاران، اجرای روش­ها و فنون مختلف آن به عمل می­آید، ورزش شنا است. تفاوت این ورزش با سایر ورزش­ها، در این است که ورزشکار از حالت قائم و معمولی به حالت افقی درمی­آید. ورزشکار هر روز ساعت­ها، با استفاده ازعضلات، اهرم­های استخوانی و محور­های چرخشی که مفاصل باشند، بر سیالی به نام آب، نیرو وارد می­آورد و مسافت­های طولانی را با روش­های مختلف می­پیماید. آب همواره شناگر را در حالتی ویژه و متمایز از سایر شرایط عادی قرار می­دهد، که مطالعه این ویژگی­ها، جالب توجه و از اهمیت زیادی برخوردار است (رمضانی، نیکبخت، امیر تاش، 1382).

   دوره برگشت به حالت اولیه[1] پس از تمرین یا مسابقه یکی از مسائلی است که همواره ورزشکاران با آن درگیر بوده­‌اند. این دوره به زمانی گفته می‌­شود، که از لحظه پایان یافتن فعاليت تا رسیدن به حد فعالیت متابولیکی اولیه طول می‌­کشد. در این دوره حوادث متابولیکی گوناگونی در بدن رخ می‌­دهد که همه آنها در جهت بازسازی انرژی از دست رفته و ذخیره­سازی آن کار می‌­کنند. روند­های این دوره به اندازه روند­‌های دوره فعالیت اهمیت دارد (سندگل، 1372).   لاکتات[2] یکی از عوامل مرتبط با خستگی می­باشد، که طی فرایند گلیکولیز بی­هوازی تولید می­شود و چون انباشت آن با اسیدی شدن همراه است و اسیدی شدن با ایجاد خستگی همراه می­باشد، به عنوان شاخص همراه با اسیدی شدن اندازه گیری می­شود ( جیمز[3] و همكاران، 2008).   درسال­های اخیر، برخی از مربیان و فیزیولوژیست­های ورزشی با توجه به اهمیت تغییرات لاکتات خون هنگام فعالیت­های ورزشی، ازآن برای تعیین شدت و حجم تمرین مورد نیاز، برای ایجاد تحریکات تمرینی بهینه استفاده کرده­اند (گائینی، ظفری، 1384).   پژوهشگران در مرحله­های متفاوت تمرین یا مسابقه، نسبت به اندازه­گیری سطح لاکتات خون ورزشکاران و چگونگی تغییرات آن اقدام و تفسیر کرده­اند. یکی از مهمترین مرحله­ها، مرحله برگشت به حالت اولیه است. گاهی فاصله دو نوبت مسابقه یا تمرین آن­قدر طولانی نیست که زمان، خود­بخود بتواند مشکل بازسازی انرژی از دست رفته را حل کند. ناقص ماندن دوره برگشت به حالت اولیه بی­شک به کاهش توانایی در اجرای کار­های بدنی منجر خواهد شد (گائینی و ظفری، 1384).   اگر مدت و شدت دوره برگشت به حالت اولیه کافی نباشد، ممکن است که ورزشکار به عوارضی نظیر خستگی مزمن و سندرم بیش تمرینی دچار شود. این حالت، اغلب برکیفیت و کمیت اجرا و توانایی بدن تأثیر منفی خواهد گذاشت (رمضانی و همکاران، 1382).   مربیان شاخص­های گوناگون برای تعیین چگونگی مرحله برگشت به حالت اولیه به کار
می­برند. بعضی از آنها، سطح لاکتات خون یا عضله، سرعت و میزان برگشت آن به سطح آستانه بی­هوازی را ملاک قرار می­دهند. برخی دیگر، سطح لاکتات خون در زمان استراحت را شاخصی برای شروع فعالیت بعدی در نظر می­گیرند. مشاهده شده است که ورزشکاران رشته­های مختلف ورزشی، نسبت به سرعت برگشت لاکتات به سطح آستانه بی هوازی در دوره برگشت به حالت اولیه، واکنش­های متفاوتی دارند. بنا­بر­این، لازم است تحقیقات بیشتر و جامع­تری در این خصوص به عمل آید تا اطلاعات دقیق­تر و کاربردی­تری در اختیار مربیان و ورزشکاران قرار گیرد (رمضانی و همکاران، 1382).   برای حذف لاکتات از عضلات وگردش خون، به انرژی سوخت و سازی نیاز است که بخش عمده و اصلی آن، از راه دستگاه هوازی و در حضور اکسیژن تأمین می­شود (گائینی، ظفری، 1384).   نظر پژوهشگران درباره تأثیر تمرین، میزان لاکتات خون و برگشت به سطح اولیه متفاوت است. نتیجه برخی از تحقیقات نشان می­دهد که تمرینات ورزشی برای سازگاری بدن، باید به گونه­ای باشدکه با افزایش توان هوازی، از سرعت ومیزان تولید لاکتات کاسته شود. در برخی دیگر از پژوهش­ها گزارش شده است که در زمان برگشت به حالت اولیه، روش­هایی را باید به کار برد تا لاکتات[4] تشکیل شده با سرعت بیشتری دفع شود و سریع­تر به سطح آستانه بی­هوازی یا استراحت برگردد (رمضانی و همکاران، 1382).   تعداد دیگری ازپژوهشگران، به روش­هایی اشاره می­کنند که هر دو جنبه را در بر می­گیرد. آنها تقویت توان هوازی و بکار بردن روش­های خاص در زمان برگشت به حالت اولیه را برای سازگار شدن ورزشکار و آماده شدن فرد برای شرکت در رقابت­های پی­در­پی پیشنهاد می­کنند (رمضانی و همکاران، 1382).   پژوهشگران، در روند تولید لاکتات پس از یک فعالیت شدید بی­هوازی اتفاق نظر دارند، اما در مورد سرعت کاهش لاکتات خون در دوره برگشت به حالت اولیه، بخصوص در مورد شناگران، نظریه روشنی ارائه نداده­اند (گائینی، ظفری، 1384).   بنابراین پژوهش حاضر روشی را که برای اولین بار روی شناگران نخبه ایرانی در دوره برگشت به حالت اولیه به­کار می­رود را مورد مطالعه قرار داد. در این روش، تغییرات ویژه سطح لاکتات خون و ضربان قلب شناگران، در رده­های سنی متفاوت مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفت.

1-1- بيان مسأله

دوره برگشت به حالت اولیه به مرحله­ای گفته می­شود که از لحظه پایان کار یا ورزش تا رسیدن به شرایط اولیه یا حالت استراحت به طول می­انجامد. در این دوره، فرایند­های سوخت و سازی گوناگونی در بدن روی می­دهند، که همه آنها برای بازسازی انرژی از دست رفته و ذخیره­سازی آن بکار می­افتند. فرایند­های این دوره، به اندازه فرایند­های دوره فعالیت اهمیت دارند، چون سازگاری اصلی در سلول هنگام برگشت به حالت اولیه روی می­دهد. بنا­بر­این، شناخت
ویژگی­های دوره برگشت به حالت اولیه اهمیت زیادی دارد (گائینی، ظفری، 1384).   هنگام فعالیت ورزشی، عوامل فیزیولوژیکی متعددی، سلول­های درگیر را تحریک می­کند تا سازگاری بهتری برای تحمل فشار­های ناشی از ورزش­های مشابه را بدست آورند. اصولاًهنگام اجرای فعالیت­های ورزشی سلول­های عضلانی تحریک و سپس دچار تنش می­شوند. ولی سازگاری اصلی در سلول، هنگام برگشت به حالت اولیه رخ خواهد داد. توجیه این سازگاری، شاید به این صورت باشد که سلول هنگام درگیری با تنش­های عضلانی انرژی متابولیکی را برای تحمل فشار­ها مصرف می­کند و هنگام برگشت به حالت اولیه، این انرژی­ها را در برقراری سازگاری بکار می­برد (رمضانی، نیکبخت، امیر تاش 1382).   باتوجه به نقش مرحله برگشت به حالت اولیه در سازگاری­های دستگاه­ها و سیستم­های مختلف بدن ورزشکار، تحقیقات بسیاری در این­باره انجام شده است که پی بردند، این مرحله را هر ورزشکار در پایان اجرای هر ورزش خاص چگونه باید طی کند و مرحله اجرای فعالیت بعدی را چه موقع شروع کند. اگر مدت و شدت دوره برگشت به حالت اولیه کافی نباشد، ممکن است ورزشکار به عوارضی ازقبیل: خستگی مزمن، بیماری و بیش تمرینی دچار شود که غالبأ بر کیفیت، کمیت اجرا و توانایی بدن آنها اثر منفی می­گذارد (رمضانی، نیکبخت، امیر تاش 1382).   محققان درمطاله­ای به بررسی کاهش میزان لاکتات خون طی دوره برگشت به حالت اولیه در سه شدت متفاوت 40، 50 و 60 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی پرداختند. تحلیل  داده­های به دست آمده تفاوت معنا­داری را میان سه روش نشان نداد، و تفاوت معنی­دار میان %60 حداکثر اکسیژن مصرفی و %40 حداکثر اکسیژن مصرفی ممکن است بخاطر آمادگی هوازی بیشتر افراد باشد (اندرسون،[5] 1986).   در مطالعه دیگری، میزان تغییرات لاکتات خون را در شناگران مسن طی بازگشت به حالت اولیه فعال و غیر­فعال متعاقب شنا کردن با حداکثر سرعت مورد برسی قرار گرفت. تفاوت معنا­داری (05/ 0 p<) میان میزان تغییرات لاکتات خون طی دو روش متفاوت بازگشت به حالت اولیه فعال و غیر­فعال مشاهده شد. همان­گونه که انتظار می­رفت بازگشت به حالت اولیه فعال میزان کمتری لاکتات در مقایسه با روش غیر­فعال را در پی داشت (ریبرن[6]،1990)   همچنین مطالعه دیگری بر روی میزان لاکتات خون طی دوران بازگشت به حالت اولیه بعد از تمرینات شدید و تأثیر عضلات تنفسی انجام گرفت. نتایج حاکی از آن بود که عضلات تنفسی ممکن است مقداری از لاکتات را در دوران بازگشت به حالت اولیه حین تمرینات شدید مصرف کنند (چیاپا،[7] 2008).   درمطالعه دیگری، میزان لاکتات خون در دوران بازگشت به حالت اولیه بعد از یک شنای رقابتی بررسی شد. نتایج این مطالعه حاکی از آن بود که بازگشت به حالت اولیه می­تواند به عنوان شاخص معتبری در حفظ تأثیر تمرینات هوازی و بی­هوازی و همچنین درجلوگیری از بیش تمرینی در افراد نخبه مؤثر باشد (پلایو،[8]1996).

1-1- بيان مسأله……………………………………………………………………………. 4

1-2- ضرورت و اهميت تحقيق……………………………………………………………… 8

1-3- اهداف تحقيق……………………………………………………………………….. 9

1-3-1- هدف کلی………………………………………………………………………… 9

1-3-2- اهداف اختصاصی……………………………………………………………….. 9

1-4- فرضيات تحقيق……………………………………………………………………… 9

1-5- تعاریف مفهومي متغير­ها…………………………………………………………. 10

1-5-1 برگشت به حالت اولیه…………………………………………………………. 10

1-5-2- لاکتات……………………………………………………………………………. 10

1-5-3- اسید­لاکتیک…………………………………………………………………….. 10

1-5-4- ضربان قلب ……………………………………………………………………. 10

1-5-5- فعالیت ورزشی بی­هوازی ……………………………………………………… 10

1-6- تعاریف مفهومي متغير­ها………………………………………………………. 10

1-6-1- شناگرنخبه…………………………………………………………………….. 10

1-6-2- برگشت به حالت اولیه در آب………………………………………………. 11

1-6-3- برگشت به حالت اولیه در خشکی………………………………………… 11

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم:

محققان راهبر­هاي مختلفی را که می­تواند در کاهش علائم و نشانه­هاي خستگی عضلانی تأخیري و بازگرداندن حداکثر عملکرد عضله در کوتا­ ترین زمان ممکن یا کاهش مقدار آسیب اولیه نقش داشته باشند را مورد بررسی قرار داده­اند. یکی از این راهبردها استفاده از روش بازگشت به حالت اولیه مفید و مؤثر است. در این فصل نخست ضربان قلب، سپس دستگاه­های تولید انرژی  و چگونگی تولید و انتشار لاکتات به درون خون و نیز عوامل مرتبط واثر­گذار بر آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است، وهمچنین در قسمت پایانی این فصل مطالعات انجام شده در داخل و سپس خارج از کشور، به ترتیب اهمیت و ارتباط با موضوع ذکر شده است.

2-2-1- ضربان قلب

کنترل تعداد ضربان قلب از راه دستگاه عصبی خود مختار به انجام می­رسد. عضله قلب دارای این قابلیت است، که می­تواند امواج تحریکی را به طور خودکار و ریتمیک تولید کند و این خاصیت ذاتی است که مستقل از هر گونه تحریکی از راه اعصاب است. برای اینکه انقباضات ریتمیک انجام شود، عضله قلبی باید از نظر یون­های مخصوص با غلظت­های مناسب تأمین شود، که این یون­ها از طریق خون تأمین می­شوند. هرگاه غلظت سدیم کم باشد انقباضات سریع و ضعیف می­شوند. هرگاه غلظت پتاسیم بسیار زیاد باشد عضله قلبی دپلاریزه شده و از زدن باز می­ایستد. تعداد ضربان قلب نسبت معکوس با جثه حیوان و نسبت مستقیم با میزان متابولیسم حیوان دارد. تعداد طبیعی ضربان قلب در انسان در حال استراحت در حدود 70 بار در دقیقه است (گریسهایمر،[1] 1981).   تکانه لازم برای انقباض قلب از گره سینوسی دهلیزی آغاز می­شود. چون این بافت تکانه­ای بین 60 تا 80 ضربه در دقیقه ایجاد می­کند، به همین علت به این گره آغازگر ضربان قلب می­گویند. تعداد ضربان در حالت استراحت بین 60 تا 85 بار در دقیقه است، و با افزایش مدت تمرین استقامتی ضربان قلب استراحت ممکن است به 28 بار در دقیقه هم (در قهرمانان برجسته جهان) برسد (ویلمر 1994).

2-2-2- دستگاه هاي مختلف تولید کننده انرژی در بدن

در هنگام استراحت در حدود دو سوم مواد غذایی سوختی توسط چربی تأمین شده و یک سوم باقیمانده توسط کربوهیدرات (گلیکوژن و گلوکز) تأمین می­شود.جالب است بدانیم که دستگاه هوازی است که انرژی مورد نیاز هنگام استراحت را تأمین می­کند. شاهد این مدعا را می­توان ثابت بودن اسید لاکتیک خون در حالت استراحت (1 میلی مول بر لیتر) و نیز ثابت بودن میزان تهویه و نیز اکسیژن مصرفی در حد lit/min 0.3 در نظر گرفت (فاكس،1981).   هنگام استراحت، مصرف اكسيژن (3/0 ليتر در دقيقه) ثابت مانده و جهت تأمين ATP [2]مورد نياز كفايت مي­كند، در نتيجه سطح اسيد­لاكتيك خون در حد طبيعي (10 mg%) ثابت باقي مي­ماند. تركيب اين عوامل نشان دهنده سوخت و ساز هوازي است (فاكس،1981).

   اما در هنگام تمرین هر دو دستگاه هوازی و بی­هوازی درتأمین ATP سهیم می­باشند. با این حال نقش نسبی آنها به نوع تمرینات اجرایی بستگی دارد. در این خصوص فعالیت­ها را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

الف) تمریناتی که می­توانند برای دوره­های کوتاه زمان به اجراء در آمده لیکن نیاز به فشار بیشینه دارد.ب) تمریناتی که می­توانند برای دوره­های نسبتاً طولانی­تری اجراء شده ولی نیاز به فشار زیر بیشینه دارد (شباني، 1382).   تمرینات گروه الف شامل مسابقات شنا و دو­های سرعت 100 متر، 200متر، 400 متر و سایر ورزش­هایی که درآنها سرعت انجام کار را می­توان فقط برای 2 و احیاناً 3 دقیقه حفظ کرد می­باشد (خالدي، 1384).هنگام تمرينات كوتاه زمان بيشينه دستگاه­هاي بي­هوازي، گليكوليز بي­هوازي و دستگاه فسفاژن بيشترين سهم ATP مورد نياز را تامين مي­كنند (فاكس، 1981).   بنابراين سطح اسيد­لاكتيك خون، يكي از نشانه­هاي مهمي است كه مي­تواند نوع دستگاه انرژي غالب را در تمريتات مشخص نمايد. سطوح بالای اسيد­لاكتيك نشانه آن است كه انرژي عمده توسط گليكوليز بي­هوازي و سطوح پايين اسيد­لاكتيك بدان معنا­ست كه انرژي اصلي توسط دستگاه هوازي تامين مي­گردد (شباني، 1382).   قابل ذکر است که دستگاه­های اسید­لاکتیک و فسفاژن نیز فقط درآغاز تمرین و قبل از آنکه مصرف اکسیژن به سطح ثابت جدیدی برسد، در این انباشتگی اسید­لاکتیک سهیم خواهند بود. در این زمان است که یک کسر اکسیژن حادث می­شود و مقدار ناچیز اسید­لاکیتک انباشته شده در این دوره تا پایان تمرین تقریباً یکنواخت باقی می­ماند (شباني، 1382).

2-2-3- چگونگی تولید و انتقال انرژی در بدن

معمولااً انرژی را به­عنوان ظرفیت انجام کار تعریف می­کنند ( شبانی، 1382). انرژی در مواد غذایی به شکل کربوهیدرات، چربی­ها و پروتئین­ها ذخیره می­شود که این ترکیبات می­توانند به اجزای تشکیل دهنده خود تجزیه شده و انرژی آزاد نمایید. بنا­بر­این مواد غذایی بطور مستقیم برای اعمال سلولی مورد استفاده قرار نمی­گیرند. در واقع انرژی موجود در پیوند­های مولکولی مواد غذایی به طور شیمیایی در درون سلول­ها آزاد می­شود و سپس به شکل یک ترکیب پر انرژی به نام آدنوزین تری فسفات (ATP) ذخیره می­شود. پیوند­های شیمیایی موجود بین دو اتصال گروه فسفات نماینده انرژی فوق­العاده زیادی می­باشد. با شکسته شدن یکی از پیوند­ها یعنی جدا شدن از سایر مولکول­ها، بین 7000 تا 12000 کالری انرژی آزاد می­شود. این انرژی آزاد شده که در اثر تجزیه ATP به­وجود می­آید نماینده منبع انرژی آنی و فوری است که برای کار عضلانی فقط این شکل انرژی مورد استفاده قرار می­گیرد ( شبانی، 1382).   در جریان فعالیت­های عضلانی سبک تا شدید، کربوهیدرات­ها بیشتر از چربی­ها به مصرف می رسند. در فعالیت­های کوتاه مدت بیشینه، تقریباً همه ATP مورد نیاز از کربوهیدرات­ها به دست می آید. برای حفظ و تداوم فعالیت انقباض عضله در هنگام ورزش، تأمین پیوسته ATP در میوفیلامنت­های موجود در عضله اسکلتی فعال، بسیار حیاتی است. هنگام ورزش، بازسازی ATP به مقدار قابل ملاحظه­ای افزایش می ­یابد که این موضوع نتیجه فعال شدن مسیر­های متابولیک مستلزم و نیازمند به حرکت در آمدن و مصرف ذخایر سوختی درون و برون سلولی است. یک مولکول ATP از ترکیب آدنوزین ( یک مولکول آدنین متصل به یک مولکول ریبوز) و سه گروه فسفات آلی (Pi ) تشکیل می­شود (ويلمور، 1994).

2-2-4- فعالیت بی­هوازی وگلیکولیز

شامل فعالیت­هایی است که شدت فعالیت آنقد زیاد است که امکان حفظ حالت پایدار ممکن نمی­شود، و ادامه فعالیت به ذخایر غیر­میتوکندریایی و نیز توانایی به تأخیر انداختن اسیدوز و یا تحمل اسیدوز بستگی دارد. هنگام فعالیت­های ورزشی شدید، مدت فعالیت با گسترش اسیدوز عضله و تخلیه کراتین فسفات محدود می­شود، در نتیجه مدت فعالیت ورزشی به کمتر از 2 تا 3 دقیقه می­رسد. این مدت زمان برای گسترش سازگاری­های سوخت و سازی زیاد تنفس میتوکندریایی کافی نیست، هر چند تحقیقات افزایش اندکی در فعالیت آنزیم سیترات سنتاز در اثر فعالیت­های ورزشی کوتاه مدت را گزارش کرده­اند (رابرگز2000 ).   هنگامی که عضلات در یک فعالیت خیلی شدید برای بیشتر از 15 یا 20 ثانیه بایستی منقبض شوند، دستگاه گلیکولیز تأمین کننده انرژی و دستگاه غالب می­باشد (شبانی، 1382). این دستگاه تحت عنوان دستگاه گلیکولیتیک نامیده می­شود چون در این سیستم از فرآیند گیکولیز استفاده می­شود.   گلیکولیز عبارت از تجزیه گلوکز توسط آنزیم­های گلیلولیتیک ویژه است ( ویلمور[3]، 1996). در این دستگاه گلوکز به صورت ناقص تجزیه شده و حاصل آن تولید اسید­لاکتیک و 2 مول ATP می باشد (البته اگر عضلات بتوانند متحمل 2 الی 3/2 گرم اسید­لاکتیک در هر کیلوگرم عضله یا 60 تا 70 گرم کل وزن عضله شوند، تولید خالص و مفید ATP از این دستگاه 1 تا2/1 مول ATP یعنی تقریباً 2 برابر دستگاه فسفاژن می باشد). البته از تجزیه یک مول گلیکوژن 3 مول ATP سنتز می­شود (شبانی ، 1382). گلیکولیز بسیار پیچیده­تر از سیستم ATP –Pcr است و نیاز به 12 واکنش آنزیمی برای تبدیل گلیکوژن به اسید لاکتیک دارد. همه این آنزیم­ها در سیتوپلاسم سلول عمل می­کنند (ویلمور، 1994).   این سلسله واکنش­ها در سال 1930 توسط گوستا و امبدن و اتومیرموف دو نفر از دانشمندان آلمانی کشف شده است. به این دلیل گلیکولیز بی­هوازی بعضاً به عنوان سیکل امبدن – میروموف ولی عموماً به صورت  ساده گلیکولیز خوانده می­شود ( شبانی، 1382).

   اکثر بافت­ها حداقل یک نیاز جزئی به گلوکز دارند. در برخی از موارد مانند مغز، این نیاز بسیار اساسی است. در حالی­که بعضی بافت­ها، مانند گلبول­های قرمز، تقریبأ همه نیاز خود را از گلوکز تأمین می­کنند. گلیکولیز مسیر اصلی مصرف گلوکز است و در سیتوزول کلیه سلول­ها وجود دارد. گلیکولیز یک مسیر منحصر به فرد است زیرا اگر اکسیژن در دسترس باشد، از طریق زنجیره تنفسی در میتوکندری مورد استفاده قرار می­گیرد(هوازی) و در صورت فقدان اکسیژن نیز می­تواند کارایی داشته باشد (بی­هوازی). به­هر­حال برای اکسید کردن گلوکز بعد از پیروات (مرحله نهایی گلیکولیز) به اکسیژن مولکولی و سیستم­های آنزیمی میتوکندری مانند مجموعه پیرووات دهیدروژناز، چرخه اسید­سیتریک و زنجیره تنفسی نیاز است. گلیکولیز راه اصلی متابولیسم گلوکز است و موجب تولید استیل­کوآ و اکسیداسیون در چرخه اسید­سیتریک می­شود، ضمنأ مسیر اصلی متابولیسم فروکتوز و گالاکتوز موجود در رژیم غذایی را فراهم می­آورد. توانایی گلیکولیز در تولید ATP در شرایط فقدان اکسیژن، اهمیت زیست پزشکی بسزایی دارد زیرا به عضله اسکلتی امکان می­دهد که در هنگام نارسایی اکسیداسیون هوازی، در سطح بالایی فعالیت داشته باشد و به بافت­هایی که توانایی گلیکولیتیک قابل ملاحظه­ای دارند اجازه می­دهد که در دوره آنوکسی زنده بمانند. بالعکس، عضله قلبی که با فعالیت در شرایط هوازی تطابق یافته­است توانایی گلیکولیتیک نسبتاً ضعیفی دارد و در برابر ایسکمی پایداری نسبتاً کمی از خود نشان می­دهد. اگر نقص­های آنزیمی در عضله اسکلتی وجود داشته باشد (مانند فسفو­فروکتو­کیناز) تظاهر عمده آنها خستگی است (هارپر،[4]2000).

2-1- مقدمه…………………………………………………………………………… 13

2-2- مفاهیم بنیادی………………………………………………………………… 13

2-2-1- ضربان قلب……………………………………………………………………. 13

2-2-2- دستگاه هاي مختلف تولید کننده انرژی در بدن………………………….. 14

2-2-3- چگونگی تولید و انتقال انرژی در بدن……………………………………… 15

2-2-4- فعالیت بی­هوازی وگلیکولیز…………………………………………………… 15

2-2-5- اسيدلاكتيك ………………………………………………………………….. 17

2-2-6- کنترل متابولیسم اسید لاکتیک هنگام فعالیت ورزشی…………………. 19

2-2-7- لاکتات و انتقال آن……………………………………………………………. 19

2-2-8- آستانه لاکتات (OBLA) …………………………………………………….. 20

2-2-9- عوامل تاثيرگذار بر لاكتات و اثرات لاکتات …………………………………… 20

2-2-10- غلظت لاكتات خون: توليد در مقابل دفع…………………………………. 21

2-2-11- لاکتات و ورزش ……………………………………………………………… 22

2-2-12- دفع و اکسیداسیون اسید لاکتیک و لاکتات……………………………… 23

2-2-13- سرنوشتهای اسید پیرویک ……………………………………………….. 23

2-2-14- خستگی و علل آن…………………………………………………………. 24

2-2-15- خستگي مرکزی، محیطی و خستگی موضعی عضلانی……………… 26

2-2-16- خستگي و ساز و كار انقباضي…………………………………………… 27

2-2-17- برگشت به حالت اولیه و مراحل آن……………………………………….. 28

2-2-18- قرارداد­های رشته ورزشی شنا برای تعیین سطح پاسخ لاکتات خون … 29

2-3- مروري بر مطالعات انجام شده دربارة  تغییرات لاکتات در اثرفعالیت­های ورزشی. 30

2-3-1- مطالعات انجام شده در داخل کشور……………………………………… 31

2-3-2-مطالعات انجام شده در خارج از کشور……………………………………. 35

2-4- جمع­بندی و نتیجه­گیری……………………………………………………….. 41

فصل سوم:

روش تحقیق از نوع شبه آزمایشی و طرح تحقیق  تک گروهی با پیش­آزمون، میان­آزمون و پس­آزمون اجرا شد. دراین تحقیق افراد شامل یک گروه بودند که دو شیوه متفاوت برگشت به حالت اولیه شامل برگشت به حالت اولیه درخشکی و برگشت به حالت اولیه در آب را در دو روز متفاوت (با فاصله یک روز) را انجام دادند. افراد شرکت کننده در این تحقیق دارای تمرین منظم بودند و در حین اجرای تحقیق از تمرینات ورزشی، در خارج از برنامه تمرینی مورد نظر منع شدند. قبل از شروع کار، آزمودنی­های تحقیق که به طور داوطلبانه در این تحقیق شرکت کردند از کلیه مراحل اجرای تحقیق آگاه شدند. طرح تحقيق شامل دوازده مرحله اندازه­گیری بود، که نیمی از این مراحل مربوط به اندازه­گیری میزان لاکتات (قبل، بلا­فاصله پس از پایان تمرین و بعداز پایان دوره برگشت به حالت اولیه) و نیمی دیگر مربوط به ضربان قلب درمراحل مذکور بود که اندازه­گیری ها در دو جلسه انجام گرفت. جدول 3- 1طرح تحقیق را نشان مي­دهد.در این پژوهش، جمع­آوري داده ها به شکل آزمایشگاهی انجام شد. آشنایی با آزمون یک هفته قبل از جلسه آزمون در جلسه پیش­آزمون صورت گرفت. آزمودنی­ها رس ساعت 8 صبح در استخر سر­پوشیده دانشگاه شیراز حضور پیدا کردند. ابتدا ضربان قلب و سپس نمونه­هاي خونی از سیاهرگ بازوئی برای سنجش سطوح لاکتات خون پایه (مرحله اول) گرفته شد. سپس آزمودنی­ها به­صورت انفرادی از یک برنامۀ گرم کردن  پیروي کردند و پس از آن، شروع به اجراي پروتکل تمرین نمودند. بلا­فاصله بعد از شنا کردن مسافت 100 متر از آزمودنی­ها نمونه خونی تهیه شد و بلا­فاصله برنامه برگشت به حالت اولیه را بدین صورت اجرا کردند که در روز اول در محیط کم­عمق استخر به مدت 3 دقیقه پیاده روی در دامنه 50 -60 درصد از حداکثر ضربان قلب انجام دادند و در روز دوم با همین شدت و مدت برگشت به حالت اولیه را در خشکی و نیز به صورت پیاده­روی انجام دادند. شدت 50 -60 درصد از حد­اکثر ضربان قلب این­گونه تعیین شد که سن آزمودنی­ها (بر اساس تعداد سال)را منهای عدد 220 شد و عدد به­دست آمده در 50% ضرب شد تا دامنه پایین به­دست آمد و همچنین عدد مذکور (سن -220 ) را نیز در 60% ضرب کردیم تا دامنه بالایی مورد نظر به­دست آمد، حال ضربان قلب آزمودنی­ها در دوره برگشت به حالت اولیه در بین این دو عدد (دامنه مطلوب) حفظ شد. آزمودنی­ها بلا­فاصله بعد از شنا کردن مسافت 100 متر، ضربان سنج پولار را با کمک یار کمکی بر روی سینه و مچ دست چپ خود بستند، و فورأ مرحله برگشت به حالت اولیه را آغاز نمودند و در حین دوره برگشت به حالت اولیه ضربان قلب را در دامنه مطلوب حفظ کردند. در این پژوهش خون­گیری از سیاهرگ بازوئی آزمودنی­ها در مراحل قبل از تمرین، بلا­فاصله بعد از اجرای تمرین و بعد از پایان زمان برگشت به حالت اولیه در خشکی و آب جهت اندازه­گیری میزان لاکتات خون انجام گرفت.

3-6- برنامه تمرين

برنامه تمرینی به­صورت یک جلسه و شامل 15 دقیقه گرم کردن در خشکی و انجام فعالیت­های مقدماتی به شرح ذیل و طی مسیر 100متر بصورت شنای قورباغه بود. گرم کردن افراد به صورت انفرادی انجام گرفت، چرا که پزشک از فرصت کافی برای خون­گیری از افراد، در اختیار داشته باشد. اما برنامه گرم کردن تمامی افراد یکسان بود تا در نتیجه آزمون تاثیری نگذارد. دلیل استفاده از شنای قورباغه این بود که در شنای قورباغه عضلات پا بیشتر درگیرند، به­طوریکه عضلات پا 70% و عضلات دست 30% درگیر هستند. شدت و بار تمرین بر اساس حداکثر توان فرد تنظیم شد بدین ترتیب که از افراد خواسته شد که با حداکثر توان مسافت 100 متر را شنا کنند.

3-1- مقدمه……………………………………………………………………………. 43

3-2- طرح تحقيق، بيان متغير­ها و نحوه تغيير يا كنترل آنها……………………….. 43

3-2-1- طرح تحقیق………………………………………………………………….. 43

3-2-2- متغیر­های تحقیق…………………………………………………………… 44

3-2-2-1- متغير مستقل……………………………………………………………… 44

3-2-2-2- متغير­هاي وابسته…………………………………………………………. 44

3-2-2-3- متغیر مداخله­گر……………………………………………………………. 44

3-3- جامعه آماري، نمونه و روش نمونه­گیری……………………………………. 44

3-4- ابزار و وسایل اندازه­گیری……………………………………………………. 45

3-4-1- روش سنجش میزان لاکتات ……………………………………………… 45

3-5- روش اجرای تحقیق………………………………………………………….. 45

3-6- برنامه تمرين………………………………………………………………… 46

3-7- روش تجزيه و تحليل اطلاعات …………………………………………….. 47

فصل چهارم

در فصل سوم روش­شناسی تحقیق به طور کامل معرفی شد. در اين فصل در ابتدا به توصيف خصوصيات اعضاي گروه نمونه همراه با آماره­هاي توصيفي متغير­هاي اندازه­گيري شده پرداخته می­شود. آنگاه پيش از انجام تحليل­هاي آماري و آزمون فرض­هاي صفر، مباحثي پيرامون ميانگين متغير­هاي اندازه­گيري شده در اين تحقيق بیان می­شود. همچنین در این فصل اطلاعات جمع­آوری شده با استفاده از روش­های آماری توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و اطلاعات در قالب جداول و نمودار­های مربوطه ارائه شده­است. یافته­های تحقیق حاضر با استفاده از نرم افزار SPSS ویرایش 16 مورد برسی قرار گرفته است. در این مطالعه از آزمون آماری تحلیل واریانس مکرر با عامل درون­گروهی و بین­گروهی جهت بررسی تفاوت بین زمان­های مختلف بویژه بعد از برگشت به حالت اولیه در آب و خشکی مورد استفاده قرار گرفت و در صورت اختلاف معنا­دار، در نهایت از آزمون تعقیبی بونفرونی به منظور مشخص نمودن تفاوت بین مراحل مختلف نمونه­گیری استفاده به عمل آمد. حداقل سطح معنا­داري در آزمون فرض­هاي مربوطه 05/0 در نظر گرفته شد.

 

4-1- مقدمه……………………………………………………………………….. 49

4-2- مشخصات توصیفی آزمودنی­ها…………………………………………….. 50

4-3- تجزیه و تحلیل نتایج تحقیق……………………………………………… 51

4-3-1- آزمون فرضیه اول……………………………………………………….. 51

4-3-2- آزمون فرضیه دوم………………………………………………………. 54

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل پنجم

5-1- مقدمه………………………………………………………………………. 57

5-2- خلاصه تحقیق……………………………………………………………… 57

5-3- بحث و نتیجه­گیری………………………………………………………….. 58

5-3-1- تاثير نوع برگشت به حالت اوليه بر ميزان لاكتات خون………………… 58

5-3-2- تاثير نوع برگشت به حالت اوليه بر ميزان ضربان قلب……………….. 60

5-3-3- نتیجه­گیری کلی………………………………………………………… 62

5-4- محدودیت­هاي تحقیق……………………………………………………….. 63

5-5- پیشنهادات تحقیق………………………………………………………… 63

5-5-1- پیشنهادات حاصل از نتایج تحقیق……………………………………… 63

5-5-2- پیشنهاداتی جهت تحقیقات آینده…………………………………….. 64

منابع فارسی ……………………………………………………………………. 65

منابع انگلیسی …………………………………………………………………..70

 

Abstract

The purpose of this study was the a comparative study on recovery in land and water after an acute anaerobic exercise on blood lactate and heart rate of elite swimmers.So 16 male athlete students with the average of 22.43 years, weight 72.31 kg, length 174.82 cm, body mass index 25.32kg/m2 were voluntarily selected as a sample. Practice protocol is including one section and going the distance of 100 m by frog swimmering and with the maximum athlete ability. Blood samples of 5 cc was taken of brachial vein and in the previous  periods, immediately after the practice and also the return of the primary state in order to measure the amount of blood lactate. Furthermore heart beat index was measured in the previous stages immediately after the practice and it was used for the analysis of variance analysis testing date with the repeated measure by the intra and inter group factor and Banfron s persuading testing. The statistical findings indicated that the amount  of lactate and heart beat in return to the primary state in water is decreased faster than the return to the primary state in land. In general the results of this study indicate that in order to change the amount of blood lactate and heart beat to the previous state and readiness of athlete for continuing the practice, return to the primary state in water is highly effective than return to the primary state in land.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان