انتخاب صفحه

فهرست مطالب

(1) فصل اول:

هدف درمان ریشه دبریدمان کامل کانال ریشه ای و حذف کامل میکروارگانیسم ها و محصولات جانبی آن ها از سیستم کانال ریشه و سیل موثر سیستم کانال می باشد.این هدف بدون آگاهی کامل از مورفولوژی کانال ریشه ای بدست نخواهد آمد(1).یکی از علل شایع شکست درمان ریشه غیر جراحی، عدم توانایی درمان موثر تمامی کانالهای ریشه است. مطالعات فراوانی در مورد مورفولوژی کانال ریشه در جمعیت های مختلف ارائه شده است که مسلما از اهمیت زیادی برای اندودنتیست ها و دندانپزشکان عمومی که خواهان انجام درمان های ریشه هستند، برخوردار است (2).

1-2-1 تکامل دندان

اولین نشانه های تکامل ماکروسکوپی دندان های مولر شیری فک بالا در 5/12 هفتگی آغاز می شوند. زمان اولین نشانه های کلسیفیکاسیون دندان مولر اول شیری فک بالا در 5/15 هفتگی ودندان مولر دوم شیری فک بالا در 19 هفتگی می باشد.هنگام تولد سه چهارم ارتفاع اکلوزوژنژیوالی تاج مولر اول شیری فک بالاو یک چهارم ارتفاع اکلوزوژنژیوالی تاج مولر دوم شیری فک بالا کلسیفیه شده است (3).دندان مولر دائمی اول و دوم در حدود هفته بیستم دوره جنینی شروع به تکامل می کنند. این در کامل در طی مراحلی متوالی صورت می گیرد. تکامل تاج در حدود 5/2 الی 3 سالگی رخ می دهد در حالی ریشه دندان حدود 9 الی 10 سالگی کامل می شود. این رویداد ها در طی یک توالی شامل شروع تقسیم سلولی، رشد سلولی، تمایز و رسوب عاح و مینا رخ می دهند (4).دندان ابتدا از یک لایه سلول اپی تلیالی به نام دنتال لامینا تشکیل می شود. مراحل تشکیل دندان از دنتال لامینا با توجه به شکل دندان به سه مرحله تقسیم می شود. ابتدا یک توده شبیه جوانه گل بوجود می آید[1]. مشخصه این مرحله تکثیر سلول های اپیتلیالی به داخل اکتومزانشیم می باشد. سپس این توده انواژینه شده و به آن کلاهکی شکل گفته می شود[2]. به این توده سلولی ارگان مینایی هم گفته می شود. در نهایت با رشد جوانه دندان و عمیق تر شدن این انواژیناسیون مرحله زنگی شکل رخ می دهد[3]. در طی تکامل تاج دندان بافتی که در داخل این انواژیناسیون یا همان ارگان مینایی به دام می افتند تولید پالپ دندان را می نماید و در مراحل ابتدایی به آن دنتال پاپیلا گفته می شود (5). سلول های لایه خارجی ارگان مینایی در اثر تمایز به آملوبلاست ها تبدیل می شوند که تولید مینا را می نمایند. از طرفی دیگر سلول های داخلی ارگان مینایی با تمایز خود به ادونتوبلاست ها در تشکیل عاج شرکت می نمایند (5).همچنین اکتومزانشیم اطراف ارگان مینایی به دنتال ساک تبدیل شده و در تشکیل لیگامان پریودونتال شرکت می نماید(5).شروع رسوب ماتریکس عاجی غیر مینرالیزه از نوک کاسپ ها رخ می دهد. به اولین لایه معدنی عاج که تشکیل می شود، منتل دنتین گفته  می شود که ضخامت حدود 20 میکرون دارد (5).پس از رسوب اولین عاج، آملوبلاست ها شروع به تشکیل مینا می نمایند و با کامل شدن رسوب و تشکیل مینا، ریشه هم آغاز به تشکیل می کند. در محلی که سلول های داخلی و خارجی ارگان مینایی به یکدیگر متصل می شوند، لوپ سرویکال گفته  می شود. با شروع رشد این لوپ سرویکال به ساختاری به نام غلاف اپی تلیالی هرتویگ تشکیل می شود. این غلاف تعیین کننده اندازه، شکل و طول ریشه های دندان می باشد. در حالتی که دندان تک ریشه باشد، این غلاف از سمت های مختلف به سمت هم رشد می کنند تا اینکه تنها یک سوراخ کوچک باقی می ماند. به این پرولیفراسیون، دیافراگم اپی تلیالی گفته می شود. در دندان های دو ریشه دیافراگم در دو ناحیه رشد می کنند و از دو طرف به هم می رسند و در نتیجه دو سوراخ ایجاد می شود. در دندان های سه ریشه هم این تکثیر در سه جهت رخ داده و سه سوراخ ایجاد می شود (4). زمانی که اولین لایه عاج در ریشه شکل می گیرد، سلول های دنتال ساک با مهاجرت به نزدیک ریشه و نیز تمایز به سمنتوبلاست ها، شروع به تشکیل سمان می نمایند(5).تشکیل ریشه کمی پیش از رویش دندان به داخل دهان آغاز می شود  و زمانی که دندان به موقعیت نهایی خود رسیده باشد، حدود دو سوم ریشه تشکیل شده است. کامل شدن ریشه حدود دو الی سه سال پس از تکمیل رویش کامل می شود (5).

2-2-1 نحوه تشکیل کانال های لترالی

زمانی که یکپارچگی غلاف هرتویگ از بین می رود و یا یک قسمت از ریشه ادونتوبلاست ها قادر به ساختن عاج نباشند، یک نقص در دیواره عاجی ریشه بوجود می آید که در نهایت موجب تشکیل یک کانال فرعی میان دنتال ساک و پالپ می شود. این کانال های فرعی در هر منطقه ای از ریشه ممکن است تشکیل شوند اما در یک سوم انتهایی ریشه بیشتر شیوع دارند (6). اما مورد قبولترین تئوری در مورد نحوه تشکیل کانال های فرعی، به دام افتادن یک رگ خونی در غلاف اپی تلیالی هرتویگ می باشد. در صورتی که قسمت های اطراف این رگ عاج سازی رخ ندهد در نهایت یک کانال فرعی تشکیل می شود (7).

3-2-1 شناسایی کانال های لترالی

اگرچه این کانال های لترالی ممکن است در بیشتر دندان ها وجود داشته باشند، اما به علت نازکی و قطر کم آنها شناسایی و تشخیص آنها از طریق رادیوگرافی های پری ایکال اغلب امری دشوار می باشد. این کانال ها زمانی آشکار می شوند که کانال ها توسط مواد پرکردگی پر شوند و سیلر داخل این کانال ها نفوذ نماید (8).در مطالعات مختلف، مشاهده شده است که توانایی رادیوگرافی های معمولی در شناسایی کانال های فرعی به صورت معناداری کمتر از روش های دیگر می باشد. برای کشف این کانال ها، CBCT، میکرو CT، اولتراسونیک و یا استفاده از میکروسکوپ از روش های کمکی با دقت بالا می باشند (9).با این حال دو علامت رادیوگرافیک که می توانند دال بر وجود کانال های فرعی باشد عبارت اند از:

  1. گشاد شدگی لوکالیزه پریودونتال لیگامان در سطوح طرفی ریشه؛
  2. وجود یک ضایعه طرفی واضح که به علت شکستگی ریشه نباشد (10).

در بررسی منشا یک sinus tract در حالتی که گوتا پرکا به سطوح طرفی ریشه متمایل شود، در این صورت احتمالا ضایعه مربوط به کانال های اضافی می باشد (10).

4-2-1 جایگاه و شیوع کانال های لترالی

کانال های لترالی  در هر سطحی از ریشه دیده می شوند. اما این کانال ها بیشتر در یک سوم انتهایی ریشه مشاهده می شوند. این کانال ها بیشتر درریشه های دندان های مولر و پرمولر مشاهده می شوند. با این حال این کانال ها در یک سوم کرونالی ریشه و یا در دندان های قدامی نیز مشاهده می شوند (8).

5-2-1 شکل بندی های مختلف کانال های ریشه ای

دانشمندان مختلف تاکنون تقسیم بندی های متفاوتی برای شکل بندی های مختلف کانال های ریشه ای در دندان های مختلف ارائه داده اند. یکی از این تقسیم بندی ها، طبقه بندی Wein می باشد:

  1. Type I: یک کانال که به یک فورامن اپیکالی ختم می شود.
  2. Type II: دو کانال که به یک فورامن اپیکالی ختم می شود.
  3. Type III: دو کانال که به دو فورامن اپیکالی ختم می شود.
  4. Type IV: یک کانال که به دو فورامن اپیکالی ختم می شود (11).

(1-1) پیشگفتار…………………………………………………………………… 6

(2-1) کلیات………………………………………………………………………. 7

1-2-1 تکامل دندان………………………………………………………………. 7

2-2-1 نحوه تشکیل کانال های لترالی………………………………………. 10

3-2-1 شناسایی کانال های لترالی………………………………………… 11

4-2-1 جایگاه و شیوع کانال های لترالی…………………………………… 12

5-2-1 شکل بندی های مختلف کانال های ریشه ای……………………. 12

6-2-1 مورفولوژی دندان های مولر اول و دوم ماگزیلا……………………… 15

7-2-1 انواع روش های شناسایی مورفولوژی کانال های دندانی به صورت آزمایشگاهی.. 17

(3-1) مروری بر مطالعات انجام شده …………………………………….19

(4-1) بیان مساله………………………………………………………… 38

(5-1) اهداف و فرضیات مطالعه………………………………………….. 40

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

(2) فصل دوم: روش کار

در این مطالعه دندان های مولر اول و دوم از 5 منطقه مختلف جغرافیایی جمع آوری شدند؛ از شمال کشور شهر تهران، از شرق کشور شهر مشهد، از غرب کشور شهر تبریز، از جنوب کشور شهر بندر عباس و از مرکز کشور هم شهر اصفهان.  تمامی دندان های جمع آوری شده ابتدا دبریدمان شدند و سپس به منظور ضد عفونی شدن به مدت یک هفته در محلول کلرامین 5/0 درصد نگهداری شدند و سپس تا زمان انجام CBCT ها در محلول نرمال سالین نگهداری شدند.قبل از انجام CBCT، تمامی دندان ها توسط یک متخصص ترمیمی چک شدند تا از نوع دندان مولر (اول یا دوم) اطمینان حاصل گردد.

4-2 تهیه کلیشه های CBCT

به منظور تعیین موفولوژی کانال ها دندان های مولر، در این مطالعه از CBCT استفاده گردید. ابتدا دندان ها در داخل پوتی به صورت یک آرک مانت شدند. در هر آرک 7 دندان مولر قرار داده شد (شکل 1-2). سپس با استفاده از اسکنر CBCT دانشکده دندانپزشکی (مدل Promax 3D و Planmeca)با شرایط 72 KVp و 8 mA دندان ها اسکن شدند.

-2 تعیین مورفولوژی دندان

ارزیابی تعداد و وضعیت  ریشه ها( چسبندگی ریشه ها به یکدیگر) در هر دندان به صورت چشمی انجام گرفت. در صورتی ریشه ها چسبیده به یکدیگر در نظر گرفته می شدند که حداقل در دوسوم طول ریشه این چسبندگی مشاهده گردد (شکل 2-2).به منظور تعیین مورفولوژی کانال های دندانی، پس از تهیه کلیشه ها CBCT، تصاویر در هر سه مقطع اگزیال، ساژیتال، و کرونال با کمک نرم افزار Romexis ارزیابی مورفولوژیک شدند. برای ارزیابی، تعداد کل کانال هادر هر دندان، تعداد کانال ها در هر ریشه و مورفولوژی کانالها در یک ریشه تعیین شد. جهت تعیین مورفولوژی کانال ریشه از طبقه بندی  Vertucci (16) و طبقه بندی مکمل Gulabivala (17) استفاده گردید. کلیه ارزیابی ها توسط 2 نفر اندودنتیست کالیبره شده صورت گرفت.

6-2 شیوه نمونه گیری

در پژوهش حاضر از روش نمونه گیری خوشه ای دو مرحله ای استفاده گردید که در مرحله اول از هر منطقه جغرافیایی یک شهر انتخاب گردید و سپس از هر شهر در مناطق مختلف دندان ها جمع آوری شدند.

7-2 گردآوری داده ها

شیوه گرد آوری داده ها در این مطالعه به صورت آزمایشگاهی و میدانی بود. ابزار گردآوری داده ها نیز مشاهده بود.

8-2 روش تجزیه و تحلیل داده ها

داده ها در نرم افزار SPSS  نسخه ی 11.5 وارد شد و درصد فراوانی هر یک از انواع اشکال مورفولوژی ریشه با استفاده از جداول توزیع فراوانی و شاخص های میانگین، میانه و انحراف معیار توصیف گردید.

1-2 جمعیت مورد مطالعه………………………………………………… 43

2-2 حجم نمونه…………………………………………………………… 44

3-2 جمع آوری دندان ها ……………………………………………………45

4-2 تهیه کلیشه های CBCT ا…………………………………………….46

5-2 تعیین مورفولوژی دندان…………………………………………….. 47

6-2 شیوه نمونه گیری………………………………………………….. 48

7-2 گردآوری داده ها……………………………………………………. 49

8-2 روش تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………. 49

9-2 متغیر های مورد مطالعه…………………………………………… 50

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

(3) فصل سوم: نتایج

در مطالعه حاضر از 253 دندان مولر اول و دوم ماگزیلا استفاده شد که 2 دندان مولر اول و یک دندان مولر دوم به علت کلسیفیه شدن شدید و عدم تشخیص سیستم کانال دندانی از مطالعه حذف شدند. بدین ترتیب 125 دندان مولر اول و 125 دندان مولر دوم ماگزیلا در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفت.

بررسی مورفولوژی ریشه

مورفولوژی ریشه های دندان های مولر اول و دوم ماگزیلا در جداول 1-3 و 2-3 آورده شده است.در بررسی مورفولوژی ریشه در دندان مولر اول ماگزیلا، بیشترین شیوع از نظر تعداد ریشه به صورت دندان مولر اول سه ریشه مشاهده شد. 123 دندان دارای سه ریشه و 2 دندان دارای چهار ریشه بودند. همچنین در هیچ یک از دندانهای بررسی شده یک یا دو ریشه دیده نشد.در بررسی چسبندگی ریشه ها در دندان مولر اول، در مواردی که دندانها سه ریشه بودند تنها یک مورد چسبندگی ریشه مزیو باکال به ریشه پالاتال مشاهده شد و 122 دندان دیگر دارای سه ریشه مجزا بودند. در هردو دندان چهار ریشه، دو ریشه مزیالی به یکدیگر فیوز شده بودند.در بررسی مورفولوژی ریشه در دندان مولر دوم ماگزیلا، مشابه دندان مولر اول بیشترین شیوع از نظر تعداد ریشه به صورت دندان مولر دوم سه ریشه مشاهده شد. 122 دندان دارای سه ریشه، 2 دندان دارای چهار ریشه و یک دندان دو ریشه بودند.در بررسی چسبندگی ریشه ها در دندان مولر دوم، در مواردی که دندانها سه ریشه بودند، 112 دندان دارای سه ریشه مجزا بودند. 9 دندان دارای دو ریشه به هم چسبیده( 7 مورد چسبندگی ریشه های مزیو باکال و دیستو باکال و 2 مورد چسبندگی ریشه های دیستو باکال و پالاتال) و تنها یک مورد چسبندگی هر سه ریشه مزیو باکال، دیستو باکال و پالاتال مشاهده شد.دردندانهای مولر دوم چهار ریشه، در یک مورد چهار ریشه مجزا و در یک مورد دو ریشه به هم چسبیده مشاهده شد. همچنین تنها مورد دندان دو ریشه،‌ دو ریشه باکال و پالاتال از یکدیگر جدا بودند.

مورفولوژی کانال های دندانی بر اساس تقسیم بندی Vertucci و طبقه بندی مکمل Gulabivalla در جداول 3-3 و 4-3 ارائه شده است. شیوع کانال چهارم در ریشه مزیوباکال (MB2) دندان مولر اول برابر 8/52% بود. (65 دندان از 125 دندان مولر اول ماگزیلا دارای کانال چهارم مزیو باکالی بودند.)در بررسی مورفولوژی کانال های ریشه ای در ریشه مزیو باکال مولر اول، تیپ I (یک کانال منفرد از اتاقک پالپ تا اپکس)بیشترین شیوع را دارا بود.  در مواردی که ریشه مزیو باکال حاوی دو کانال بود، به ترتیب تیپ VI (دو کانال مجزا از هم اتاقک پالپ را ترک کرده و در تنه ریشه یکی شده و در نهایت جدا می شوند و به دو فورامن اپیکال ختم می شوند)، تیپ II (دو کانال جدا از هم از اتاقک پالپ خارج شده و در نزدیکی اپکس به هم متصل می شوند)  و تیپ III  (یک کانال اتاقک پالپ را ترک کرده و دو کانال می شود که در نهایت به هم متصل می شوند.)دارای بیشترین شیوع بودند.

(4) فصل چهارم: بحث و نتیجه‌گیری

آنجایی که هدف اصلی درمان ریشه دبریدمان کامل کانال ریشه ای و حذف کامل میکروارگانیسم ها و محصولات جانبی آن ها از سیستم کانال ریشه و سیل موثر سیستم کانال می باشد، آگاهی از مورفولوژی کانال ریشه ای ضروری می باشد. در نتیجه یکی از علل شایع شکست درمان ریشه، عدم توانایی درمان موثر تمامی کانالهای ریشه است. از اینرو بررسی مورفولوژی کانال ریشه به خصوص در دندان هایی با احتمال بالای وجود کانال های اضافی مانند مولر اول و دوم ماگزیلا از اهمیت زیادی برای اندودنتیست ها و دندانپزشکان عمومی که خواهان انجام درمان های ریشه هستند، برخوردار است(1و2).در مطالعه حاضر برای بررسی شکل بندی کانال های دندانی از CBCT استفاده شد. همچنین مشابه مطالعه حاضر،Kim و همکارانش (17) و Lee و همکارانش (18) برای بررسی مورفولوژی داخلی دندان های مولر اول و دوم از CBCT استفاده نمودند. همچنین Zheng و همکارانش (24) نیز در بررسی مورفولوژی مولر اول ماگزیلا از این تکنیک استفاده کردند. Ghule و Shenoi (16) برای مطالعه بر روی ریشه مزیوباکال مولر اول ماگزیلا از CBCT استفاده کردند. به علاوه Han و همکارانش (15) در مطالعه خود برای بررسی موقعیت اوریفیس کانال دیستوباکال مولر دوم نیز از تکنیک CBCT استفاده کردند. این در حالی است که Verma و Love برای بررسی مورفولوژی ریشه مزیوباکال مولر اول ماگزیلا از میکرو CT استفاده کردند. در مطالعات صورت گرفته توسط Khraisat  و Smadi (30)، صادقی و صدر لاهیجانی (32)، Alavi و همکارانش (35)، Ng و همکارانش (1) و نیز Al Shalabi و همکارانش (36) از رنگ آمیزی با جوهر هندی یا فوشین و سپس شفاف سازی با استفاده از دمینرالیزاسیون برای بررسی شکل بندی کانال های مولر های اول یا دوم ماگزیلا استفاده شد. آشفته یزدی و حسنی (31) از برش دهی دندان استفاده کردند. اقبال و همکارانش (34) در مطالعه خود از دو رادیگرافی پری اپیکال در دو جهت مختلف استفاده کردند. همچنین Wein و همکارانش (37) برای بررسی ریشه مزیوباکال مولر اول ماگزیلا از عکس رادیگرافی پری اپیکال پس از قرار دادن فایل داخل کانال ها استفاده کردند. در مطالعات مختلف نشان داده شده است که CBCT نسبت به رادیوگرافی پری اپیکال دارای دقتی به مراتب بالاتر می باشد. از طرفی دیگر، برخلاف CBCT، در رنگ آمیزی  و شفاف سازی یا برش دهی دندان ها، نمونه های دندانی از بین می روند و دیگر قادر به بررسی های بیشتر بر روی دقت تعیین شکل بندی نخواهیم داشت. همچنین، CBCT قابلیت استفاده در بالین را دارد که هیچکدام از روش های مذکور این قابلیت را ندارند. در این راستا Kim و همکارانش (16) و نیز Zheng و همکارانش (24) درمطالعه خود به بررسی مورفولوژی کانال دندان در بیماران با استفاده از CBCT پرداختند. در این شرایط امکان بررسی موفولوژی یک دندان به صورت دو طرفه نیز وجود خواهد داشت که در هیچ مطالعه آزمایشگاهی این امکان به صورت رایج وجود ندارد.

(5) مـنـابـع…………………………………………………………………. 71

 



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان