فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه

شهر به‌ عنوان‌ عالي‌ترين‌ نوع‌ مجتمع‌ زيستي‌ انسان‌ تحت‌ تاثير عوامل‌ مختلف‌ فرهنگي‌، اجتماعي‌ و اقتصادي‌، اقليمي‌ و … در گذر زمان‌ اشكال‌ فضائي‌ خاصي‌ پيدا كرده‌اند. مطالعه و شناخت مؤلفه¬ها و عوامل موثر در شکل¬گیری و توسعه شهرها، از مهمترین مباحثی است که از گذشته¬های دور توجه اندیشمندان مختلف در رشته¬های مرتبط را به خود معطوف داشته و نظریه¬ها و مدل¬های مختلفی جهت تحلیل این پدیده ارائه گردیده شده است. ساخت‌ فضائي‌ هر شهر از يك¬سو نمايانگر هماهنگي‌ فضاي‌ كالبدي‌ شهر با شرايط‌ و عوامل‌ مزبور و از سوي‌ ديگر گوياي‌ چگونگي‌ جريان‌ فعاليت¬هاي‌ اصلي شهر مي‌باشد.
ساخت یک مفهوم کلی و دارای کاربرد وسیع در علوم اجتماعی می¬باشد. در برداشتی عام، یک ساخت اجتماعی مجموعه یا کلی است اجتماعی، متشکل از اجزایی سازمان یافته، کم و بیش وابسته به هم و دارای پیوندی بادوام با یکدیگر(بیرو، 1366: 382). بدین ترتیب هرگاه میان عناصر و اجزای یک مجموعه که کلیت آن مورد نظر است رابطه¬ای نسبتاً ثابت و پابرجا برقرار باشد، به مفهوم ساخت و انسجام دست یافته می¬شود.
امروزه بحران¬هاي گوناگوني شهرهاي ما را تهديد مي¬نمايد و انسجام شهري در معرض اغتشاش و بي¬ساماني قرار گرفته است. وحدت و هويت شهري – که از مشخصه هاي ويژه شهرسازي کهن ماست- کم کم به بوته فراموشي سپرده مي¬شود. آشفتگي و عدم انسجام ساختار شهر با گسترش شبكه ارتباطي سواره و تسلط خودرو در شهرهاي ما به حدي افزايش يافته كه زندگي اجتماعي و آئين شهروندي بيش از گذشته در معرض خطر قرار گرفته و انسان-مداري و انسان¬گرایی را تحت الشعاع خود قرار داده است. سواره¬ها و پياده¬ها در كشمكشي دائمي در تمامي عرصه¬هاي شهري درگير شده¬اند.
نيازهاي جديد باعث تغيير ساختار شهرها شده و فرصت انطباق ساختار قديم با عملکرد جاري از شهرها گرفته شده است. این عوامل به تدريج باعث تضعيف ساختار و استخوانبندي شهر شده و در نهايت انتظار جدايي و تکه تکه شدن آن مي¬رود. از همين رو ساماندهي نظام حركتي و ساختار فعاليت¬هاي شهري به طور موازي و هماهنگ، به نحوي كه مسيرهاي حركتي شهر به صورت يك كل منسجم و يکپارچه عمل نمايد و ادراك شوند، كاملا ضروري است.
با توجه به اهميت نقش عناصر و پيکره¬هاي ساختاري شهر در انسجام فضايي-كالبدي بافت شهري، این پژوهش درصدد آن می¬باشد تا مفهوم استخوانبندي را با تاکيد بر عناصر اصلی شکل دهنده¬ی ساختار شهر تبيين نمايد و تاثير اين ويژگي را در ايجاد يک ساختار منسجم پیرامون یکی از شهرهای شمالی کشور؛ شهر گرگان، مورد بررسی قرار دهد.

1-2 طرح مسئله

اولین فعالیت در هر پژوهشی انتخاب و بیان مساله پژوهش می¬باشد (خورشیدی و قریشی, 1381: 40). یک مساله زمانی¬که صورت خارجی پیدا می¬کند که احساسی به پژوهشگر مبنی بر اینکه پدیده¬ای یا رویدادی درست نیست یا آنطور که باید باشد، نیست یا نیاز به تبیین بیشتری دارد، دست دهد (دلاور،1382: 78) و بیان آن مرحله اقدام را برای تحقیق مهیا می¬سازد.
گسترش روز افزون شهرها، اقدامات عاجل عمرانی را طلب می¬نماید و شهر ناگزیر از پذیرفتن تغییرات می¬باشد. عدم شناخت و درک ساختار و استخوانبندی شهرها و عدم تلاش درحفظ و ساماندهی آن، موجب بروز لطمات فراوانی به ارزش¬های نهفته در شهرها و الگوهای شهرسازی گردیده است. (حمیدی, 1376: 4)
اقدامات شهرسازانه دردوره پهلوی که شامل خیابان کشی¬های وسیع بود باعث ازهم گسیختگی استخوانبندی قدیمی اکثر شهرهای ایران گردید. لذا آگاهی و تسلط طراحان وسیاست¬گذاران، از ساختار گذشته و حال شهرها امری ضروری می¬باشد.
این نکته که توسعه شهرها تا چه اندازه بر مبنای استخوانبندی می¬باشد، مسئله¬ای است که در این پژوهش پیرامون شهر گرگان، به عنوان مجموعه شهری دارای پتانسیل، بدان پرداخته خواهد شد.
دردوران اخیر پراگندگی عناصر شهری و فعالیت¬های عمومی به عبارت دیگر تغییر الگوی ساختاری مراکز و بخش¬های عمومی شهر در سازمان مرکز شهر و استخوانبندی اصلی آن موجب اغتشاش گریده است. فقدان سیاست¬های صحیح توسعه و نابسامانی توزیع کاربری¬های شهری موجب ازهم گسیختگی در استخوانبندی اصلی شهرها که برخوردار از وحدت و یکپارچگی و پیوند مناسب بوده اند، شده است. از مشکلات اساسی دیگر ناشی از ساختار فضایی نامناسب، توسعه و رشد بی¬رویه می¬باشد. این رشد بی¬رویه ناشی از اثر متقابل و پیچیده بین نیروهای بازار، سرمایه¬گذاری¬های عمومی و اجرای نامناسب ضوابط و مقررات بوده است.
همچنین در عصر حاضر، آشفتگي و عدم انسجام ساختار شهر با گسترش شبكه ارتباطي سواره و تسلط خودرو در شهرهاي ما به حدي افزايش يافته كه زندگي اجتماعي و آئين شهروندي بيش از گذشته در معرض خطر قرار گرفته و انسان مداري را تحت الشعاع خود قرار داده است. سواره¬ها و پياده¬ها در كشمكشي دائمي در تمامي عرصه¬هاي شهري درگير شده¬اند.
نيازهاي جديد باعث تغيير ساختار شهرها شده و فرصت انطباق ساختار قديم با عملکرد جاري از شهرها گرفته شده است و به تدريج باعث تضعيف ساختار و استخوانبندي شهر شده و در نهايت انتظار جدايي و تکه تکه شدن آن مي¬رود. از همين¬رو ساماندهي نظام حركتي و ساختار فعاليت¬هاي شهري به طور موازي و هماهنگ، به نحوي كه مسيرهاي حركتي شهر به صورت يك كل منسجم و يکپارچه عمل نمايد و ادراك شوند، كاملا ضروري است.
طراحی کل شهر در مقیاس بزرگ ممکن نیست. از نظر اقتصادی و اجرایی نیز غیر این اقدام غیر عملی می¬نماید و از طرف دیگر مطلوب هم نیست؛ زیرا موجب ایستایی، عدم امکان رشد و ایجاد تصور کلی توسط ساکنین شهر می¬شود. لذا ضرورت طراحی و ساماندهی استخوانبندی شهر به شیوه¬ای که وسیله ایجاد یک حوزه مشترک و ارتباطی بین عناصر خاص شود، مطرح می¬گردد. برای جلوگیری ازافزایش نابسامانی¬ها در شهر ضروری است، اقدامات منفرد و پراکنده در ارتباط با یکدیگر قرار گرفته و ساختاری واحد و یکپارچه درکلیت شهر به وجودآورد (حمیدی، 1376: 5). ساماندهی استخوانبندی شهر، فرصتی را پدید می-آوردکه تمام عملکردهای شهری و انواع ارتباطات انسانی در یک شبکه درهم تنیده و نزدیک به هم قرار گیرند.
ضرورت طرح موضوع شناخت و ساماندهی استخوانبندی اصلی شهرها، از دو نقطه نظر مطرح است.
نخست آنکه بی توجهی به استخوانبندی شهرها به ویژه در شهرهای کهن، چه عواقبی را در پی داشته است و دیگر آنکه با توجه به شرایط کنونی چه روشی می¬تواند برای ساماندهی و توسعه شهرها دارای حداکثر کارایی باشد.
توسعه شهری همواره تحت تاثیر نیروهای اقتصادی بیرونی است و بقاء آن بستگی به راه حل¬های خلاق و سریع برای مسائل و مشکلاتی که در طی زمان پیش می¬آید دارد.
از نقطه نظر اقتصادی، شهر یک بازارکار و بازار مصرف بزرگ است و ساختار فضایی ناکارامد باعث پراکندگی بازار کار و فعالیت و در نتیجه تحمیل هزینه اضافی از لحاظ جابه-جایی (حمل و نقل) و کاهش درآمد و … می¬شود و نیز می¬تواند باعث پایین آمدن کیفیت زیست محیطی شود که همه این عوامل باعث غیرقابل رقابتی گردیدن شهر می¬شود.
ازضرورت¬های دیگر ساماندهی شهر براساس احیاء استخوانبندی این نکته می¬.باشد که اگر در روند رشد کلان شهرها، توسعه به سوی نواحی حومه¬ای صورت گیرد، جایی که مظاهر شهری پراکنده پراکندگی بسیاری می¬یابند، مراکز قدیمی نهایتاً از اعتبار خواهند افتاد و همه فعالیت¬های شهری به صورت پراکنده، درسراسر منطقه گسترده می¬شوند.
به تدریج درهیچ کجا گره شهری وجود نخواهد داشت و هیچ محدوده¬ای به عنوان هسته مرکزی شهر قابل درک نخواهد بود و این عامل موجب کاهش روابط اجتماعی و تعاملات بین شهروندان می¬گردد.
برخی فضاها و عملکردهای شهری می¬توانند موجد خوانایی شهر و تمایز آن شده و بیان کننده هویت ملی و برانگیزنده احساس غرور در مردم شهر شوند، که تعداد این نوع عناصر در شهرهای کشور ما، ایران؛ کم نیست. اما باید دید در طول ادوار گذشته و رشد سریع این شهرها آیا به استخوانبندی اصلی شهر توجهی شده است؟! باید دید این شهر به عنوان مرکزی که سالانه جاذب گردشگران بسیاری است و جمعیت عدیده¬ای را درخود جای داده، تا چه حد در توسعه¬های اخیر خود ارتباطات فضایی استخوانبندی را مدنظر قرارداده است؟ آیا این توجه موجب تقویت آن شده و یا موجب تضعیف گردیده است؟

1-1- کلیات……………………………………………………………… 2
1-2- طرح مسئله………………………………………………………. 3
1-3- اهداف تحقیق……………………………………………………. 6
1-4- سؤالات تحقیق…………………………………………………… 7
1-5- پیشینه تحقیق ……………………………………………………7
1-6- فرضیه تحقيق…………………………………………………… 13
1-7- روش تحقيق پژوهش…………………………………………… 14
1-8- مراحل تحقیق …………………………………………………….15
1-9- روش و ابزار گردآوری اطلاعات………………………………….. 17
1-10- جامعه آماري و تعداد نمونه و روش نمونه گيری …………….17
1-11- روش تجزيه و تحليل اطلاعات………………………………… 18

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: مفاهیم، نظریه ها، رویکرد

استخوانبندی شهر مجموعه¬ای است مرکب از یک ستون فقرات و شبکه¬ای به هم پیوسته از کاربری¬ها و عناصر مختلف و متنوع شهری که شهر را در کلیت انسجام می¬بخشد و تار و پودش در تمامی گستره شهری تا انتهایی¬ترین اجزای آن (محلات مسکونی ) امتداد می¬یابد (حمیدی،1376: 1). در طی قرن¬های متمادی تفکرات متفاوتی بر ادبیات شهرسازی تاثیرگذار بوده و تحت تاثیر این تفکرات دچار تحولات بسیاری شده است. « استخوانبندی شهر» به مثابه¬ی نمونه¬ای از این ادبیات گسترده از این دگرگونی ها مصون نمانده است و طی دهه¬های اخیر با نگرش¬های متفاوتی روبرو بوده است.
هدف از مطالعات این بخش ، شناخت نظریه¬های پیرامون ساخت اصلی شهر ( استخوانبندی اصلی ) درجهت به کارگیری آن درمراحل آتی پژوهش می¬باشد. این مطالعه به بررسی دیدگاه-های موجود دراین زمینه از زمان شکل¬گیری مکتب و تفکر ساختارگرایی تاکنون پرداخته و درضمن تجزیه و تحلیل این دیدگاه¬ها به استنتاج و ارائه¬ی چارچوبی به منظور بکارگیری در فصول بعدی مطالعه می¬پردازد.

2-2 تعاریف و مفاهیم

پیش ازانجام هر پژوهشی ضروری است با عناصر اصلی دخیل درآن پژوهش، مفاهیم مرتبط و تعاریف و اصطلاحات رایج درآن تحقیق آشنا شویم. در زمینه موضوع مورد مطالعه که « استخوانبندی اصلی شهر» می باشد هم نیازمند ارائه تعاریفی است تا در طول تحقیق دچار کج فهمی نشویم. تعاریفی همچون ساختو ساختار، استخوان بندی، عناصر سازنده ساخت اصلی شهر و …

2-2-1 ساخت :
ساخت یک مفهوم کلی و دارای کاربرد وسیع در علوم اجتماعی است. در برداشتی عام یک ساخت اجتماعی مجموعه یا کلی است اجتماعی، متشکل از اجزایی سازمان یافته، کم و بیش وابسته به هم و دارای پیوندی بادوام با یکدیگر( بیرو،1366، 382).
به لحاظ واژه شناسی کلمه ساخت از (structure) ازکلمه لاتین structura و از فعل struere به معنی ساختن و بنا کردن گرفته شده است. در فرهنگ لغت عمید واژه ساخت به عنوان اسم مصدر ساختن، سازش، ساختگی یاد شده است.( عمید،1389: 620) همچنین در فرهنگ لغت معین ساخت این چنین تعریف شده است. «ساخت دارای معانی و مفاهیم مختلفی است. از یکسو آن¬را به مفهوم ساختن و از سوی دیگر به معنای طرز، اسلوب و شیوه به کارگرفته¬اند. (معین،1343: 1374).
در زبان لاتین ساخت ترجمه واژه “structure” می¬باشد. در فرهنگ لغت آریانپور این لغت به معنای ترکیب و سازمان و گاهی به مفهوم چگونگی ترکیب¬بندی ساختمان چیزی، عمل یا فرایند ساختن و ترکیب اجزا و بخش¬های یک جسم مورد استفاده واقع شده است.
« درمعنای دقیق و کاربرد لفظ ساخت اختلاف نظر بسیار است. بعضی آن را مجموعه ساده¬ای از روابط می¬دانند و بعضی دیگر شبکه درهم پیچیده¬ی به هم پیوسته¬ای از فعل و انفعال متقابل، مانند سلسله اعضای یک جسم آلی که علیرغم وظیفه جداگانه¬ای که برعهده¬ی هریک از آنهاست درعین حال موجودیت هرکدام منوط به موجودیت دیگران است، چندان که ازکل آنها چیزی به دست می¬آید که ازحاصل جمع فرد فرد آنها بسی بیشتر و حتی چیز دیگراست» (نجفی،1373 :19).
درسایر علوم تعریف متداول ساخت عبارت است ترکیب خاص هم بستگی اجزا برای تحقق منظور معین مثل ساخت همه ی اجزای بدن انسان و طریقه¬ای که این اجزا با یکدیگر همکاری می¬کنند. (شیبانی،1347 :28).
درعلوم اجتماعی ساخت عبارت است از روابط اجتماعی نسبتاً بادوام، بدین گونه پدیده-های اجتماعی از قبیل آداب و رسوم یا نهادهای اجتماعی هریک ساخت معینی دارند. مثلا خانواده دارای ساخت معینی است که از مجموع برخورد روابط میان افراد تشکیل شده است.(بذرگر،1382: 27).
انسان¬شناسان و جامعه¬شناسان مختلف تعاریف متفاوتی از مفهوم ساخت ارائه داده اند. هریک از این تعاریف، دارای خصایص و ویژگی¬هایی است و توجه خود را به جنبه¬ای از این مفاهیم معطوف کرده است، به طوری که در اغلب این تعاریف، با توجه به ویژگی¬های موردنظر، سایر جنبه¬ها یا انکار شده یا نادیده گرفته شده¬اند.
رایج¬ترین این تعاریف عبارت است از این¬که «هرگاه میان عناصر و اجزای یک مجموعه که کلیت آن موردنظراست، رابطه¬ای نسبتاً ثابت و پابرجا برقرار باشد، به مفهوم ساخت می¬رسیم. ازاین رو، ساخت دارای دو وجه خواهد بود: یکی ازعناصر تشکیل دهنده¬ی آن و دیگر روابط ثابتی که عناصر ساختی را به یکدیگر مرتبط می¬سازند » (توسلی،1379: 125).
باتوجه به آنچه گفته شد واژه¬ی ساخت در بسیاری از علوم مورد استفاده قرار گرفته و به معنی چگونگی ترکیب¬بندی ساختمان چیزی و ترکیب اجزا و بخش¬های یک جسم به کار رفته است. از اینرو هر پدیده¬ای دارای یک ساخت است که کلی را تشکیل می¬دهد. این ساخت از عناصر و اجزای مختلفی تشکیل شده و میان آنها رابطه¬ای نسبتاً ثابت و دائمی برقرار است (بذرگر،1382 :28).

2-2-2 اسکلت اصلی
پیکره هر موجود زنده، استواری و قوام آن به مدد اسکلت اصلی امکان¬پذیر می¬باشد. همچنین حرکت و فعالیت در اندام¬ها نیز به کمک اجزای این استخوانبندی اصلی و مفاصل آن امکان-پذیر می¬گردد. اسکلت¬ها یا داخلی اند یا خارجی. وظیفه دستگاه اسکلتی غیر از حرکت دادن جاندار، نگهداری آن نیز هست. همان اندام¬هایی که جانوران را حرکت می¬دهند، اجزای بدن آنها را در کنارهم نگه می¬دارند و به آن شکل می¬دهند. به عبارت دیگر نگهداری شکل کلی بدن، حفاظت از اعضای حساس بدن، حرکت اندام¬ها از جمله وظایف اصلی استخوانبندی است.
اساس شکل¬پذیری اسکلت اصلی در موجودات زنده، عملکرد آن می¬باشد به نحوی که مناسب¬ترین ساختار را برای فعالیت¬های حیاتی داشته باشد، در عین حال که زیباترین و متکامل¬ترین فرم را نیز دارد. اوج تکامل و زیبایی در استخوانبندی آنجاست که هر چیز درجای خود قرار گیرد. اعضای حیاتی به صورتی حساب شده در نقاطی قرار می¬گیرند که بهترین حفاظت از آنها توسط استخوانبندی به عمل آید. حفظ تعادل نیز از جمله عملکردهای استخوانبندی می¬باشد ( حمیدی، 1376: 38).
تغییر و تحولات اساسی در مسیر تحول و تکامل شکلی و عملکردی استخوانبندی موجودات زنده که به صورت از دست دادن برخی عناصر و اجزا و اضافه شدن اجزایی دیگر یا تغییر شکل بوده است؛ به طور کلی در پاسخگویی به نیازهای عملکردی و سهولت و سرعت انجام فعالیت¬های موجود زنده صورت گرفته است. در شرایط کنونی، استخوانبندی هریک از موجودات زنده برای فعالیت¬های فعلی آن موجود، کامل است.

عناصر 5 گانه خوانایی لینچ

عناصر 5 گانه خوانایی لینچ

2-1 مقدمه………………………………………………………………….20
2-2 تعاریف و مفاهیم…………………………………………………….. 21
2-2-1 ساخت……………………………………………………………… 21
2-2-2 اسکلت اصلی……………………………………………………… 23
2-2-3 ساختارگرایی………………………………………………………. 23
2-3 نظریات ساخت و ساخت اصلی……………………………………. 25
2-3-1 ساخت و ساختار فضایی در شهر……………………………….. 26
2-3-2 دیدگاه¬های اساسی در ارتباط با ساختار فضایی…………….. 27
2-4 انگاره ها……………………………………………………………….. 32
2-5 مزایا و معایب طراحی بر اساس استخوان¬بندی اصلی شهر…… 54
2-6 جمع بندی نظریه های ساختار اصلی شهر (Main Structure)ا… 57
2-7 بخش دوم : بررسی مصادیق و نمونه ¬های موردی کاربردی استخوانبندی در شهرهای ایران و جهان………………………………………………………………… 59
2-7-1 قسمت اول : بررسی تجارب طراحی بر اساس استخوانبندی اصلی در ایران…………………………………………………………………………… 60
2-8 بخش سوم : جمع¬بست مبانی نظری و تدوین چارچوب نظری پژوهش………………………………………………………………………… 85
2-8-1 مقدمه…………………………………………………………………. 85
2-8-2 تدقیق معیارهای شناخت استخوان بندی اصلی شهر………….. 87
2-8-3 معیارهای شناخت استخوانبندی اصلی شهر …………………….89

فصل سوم: پیش درآمد مورد پژوهی و روش شناسی پژوهش

این بخش از مطالعات به بررسی وضع موجود شهر اختصاص دارد. این بررسی در قسمت اول نگرشی صرفاً توصیفی دارد. در فصل آتی بر اساس دیدگاه و هدف پژوهش به صورت شناخت تحلیلی – توصیفی به بررسی استخوانبندی شهر پرداخته می شود. در این مرحله از بررسی نگاهی گذرا به امکانات، تنگناها و وضعیت موجود استخوانبندی شهر می شود.
برای شناخت استخوانبندی شهر ، بررسی¬ها در چند مبحث اصلی که به شناخت قابلیت¬های ساماندهی کمک می نماید صورت پذیرفته است. در ابتدا به شناخت موقعیت قرارگیری شهر در بستر جغرافیایی به طور اجمالی پرداخته می¬شود. سپس برای آشنایی کلی با استخوانبندی شهر، بررسی سیر تحولات و توسعه آن به عنوان مهمترین گام ضروری از شناخت، صورت می پذیرد. در این مرحله تغییرات پدید آمده در ساخت و بافت شهر در مراحل مختلف بر اساس دوره¬های تاریخی و حکومتی تفکیک شده، مورد بررسی قرار می¬گیرد. در این قسمت سعی گردیده ضمن آشنایی با ویژگی¬های کالبدی، ساختار کالبدی، بافت شهری، مشخصات رفت و آمد و دسترسی¬های آن و همچنین عناصر کالبدی و فعالیتی آن دوران بررسی شود.
بعد از بررسی¬های کلی، برای شناخت دقیق استخوانبندی اصلی، شهر از زوایای گوناگون کالبدی، عملکردی و فعالیت¬ها، آمد و شد و دسترسی¬ها و نیز نشانه ¬شناسی شهری بررسی می¬شوند.
در گام بعدی طرح¬های فرادست موجود مربوط به شهر گرگان بررسی خواهند شد. در نهایت فرآیند شناخت استخوانبندی شهر گرگان با توجه به چارچوب نظری دست یافته شده، تبیین می¬گردد.

3-2 نگاهی اجمالی به موقعیت شهرستان و شهر گرگان

شهرستان گرگان یکی از شهرستان‌های استان گلستان می باشدکه شهر گرگان مرکز این شهرستان است ( نقشه شماره 3-1). مساحت اين شهرستان در حدود 2/615 كيلومتر مربع ( 91/7 درصد از مساحت استان و به عبارتی رتبه چهارم از نظر وسعت در بین شهرستانهای استان) و جمعیت آن در سال 1390، برابر با 523147 نفر بوده‌است. شهرستان گرگان از شمال به شهرستان آق قلا، از غرب به شهرستان کردکوی و بندر ترکمن، از شرق به علی آباد کتول و از جنوب به ارتفاعات شاهکوه و استان سمنان محدود است ( وبگاه استانداری استان گلستان).
با توجه به موقعيت جغرافيايی و ارتفاع زمين، آب و هواي اين شهرستان متنوع است. در قلل مرتفع آب و هواي معتدل و سرد كوهستاني و در قسمت كوهپايه ها و قسمت هاي مركزي آب و هواي معتدل و مرطوب وجود دارد. آثار منقول و غير منقول متعلق به دوران پيش از تاريخ كه از نقاط مختلف اين شهرستان از جمله تورنگ تپه و شاه تپه و… به دست آمده نشانگر حضور ديرينه انسان ها و تمدن در اين منطقه است كه تا هزاره ششم پيش از ميلاد قدمت دارد ( سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح ، 1389).

3-2-1- تاریخچه استراباد( شهرستان گرگان کنونی )
سابقه تمدن و شهرنشينی در دشت گرگان به شش هزار سال پيش می¬رسد كه به اين ترتيب بايد آن را يک تمدن قبل از آريايی¬ها نام نهاد. در دوران بعد از آريايی¬ها هر چند اقوام متفاوتی در اين منطقه ساکن بودند، اما از نظر سوق الجيشی، سرحد بودن آن در مقابل قبايل شمالی و آسيای مركزی همواره مورد توجه حكومت¬های وقت بوده است. تاریخچه دیوار گرگان این حکایت را به خوبی تصدیق می¬نماید ( وبگاه استانداری استان گلستان).
از مهمترين اماكن تفريحي و آثار باستاني اين شهرستان مي¬توان پارك جنگلي ناهارخوران، النگ دره، قرق، آبشار و چشمه آب گرم زيارت، بافت تاریخی گرگان، كاخ آقامحمدخان قاجار، بناهاي قديمي شهر گرگان از جمله خانه كبير و تقوي، مدرسه عماديه، مسجد جامع گرگان، بقعه امام زاده¬ها ( نور، نه تن، عبدالله و … ) دهكده توريستي زيارت، تورنگ تپه و كاروانسراهاي قزلق، ديمه لو و رباط سفيد اشاره نمود.
از حیث تقسیمات سیاسی این شهرستان شامل 2 بخش مرکزی ( به مرکزیت شهر گرگان) و بخش بهاران می¬باشد. ( سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح ، 1389)

3-2-2- شهر گرگان
شهر گرگان مرکز استان گلستان و شهرستان گرگان می¬باشد . طبق آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن آبان ماه 1390 جمعیت این شهر ۳۲۹،۵۳۶ نفر بوده و حدود ۶۰ کیلومترمربع وسعت دارد. زبان اصلی مردم گرگان گویش زیبا و دلنشین استرآبادی است. این شهر در مختصات ۳۶ درجه و 38 دقیقه شمالی،۵۴ درجه و۴۸ دقیقه شرقی واقع گردیده است ( وبگاه استانداری استان گلستان).
جمعیت فعلی آن دارای تنوع فراوان و ترکیبی از قومیت‌های بومی و محلی؛ فارس، قاجار، ترک سادات، بلوچ، سیستانی، دیلمی، مازندرانی، سبزواری، کاشمری، شاهرودی، بسطامی و اقوام ترکمن و قزاق می‌باشد.

پارک جنگلی النگ دره

پارک جنگلی النگ دره

3-1 مقدمه………………………………………………………………….. 104
3-2 نگاهی اجمالی به موقعیت شهرستان و شهر گرگان…………….. 105
3-2-1- تاریخچه استراباد( شهرستان گرگان کنونی )………………….. 106
3-2-2- شهر گرگان ………………………………………………………….107
3-3 شناخت بستر طبیعی شهر گرگان………………………………….. 108
3-3-1 عوارض طبيعي و مصنوعي شهر…………………………………… 109

3-4 دوره های تاریخی رشد و تحول شهر…………………………………. 114
3-4-1- مقدمه …………………………………………………………………..114
3-4-2- وجه تسميه شهر گرگان (استرآباد قديم)………………………….. 115
3-4-3- تاريخچه…………………………………………………………………. 116
3-4-3-1- شهر گرگان (استرآباد قديم) قبل از اسلام……………………… 116
3-4-3-2- شهر گرگان (استرآباد قديم) در دوره پس از اسلام……………… 117
3-4-4- بافت و سازمان شهری………………………………………………… 135
3-5 كاربري ها و كاركردهاي شهري………………………………………….. 137
3-5-1 مقدمه ……………………………………………………………………137
3-5-2- نحوه استفاده از اراضي شهر ………………………………………….137
3-5-2-1- مطالعه كاربري اراضي……………………………………………… 137
3-6 شبکه معابر شهر………………………………………………………… 142
3-6-1- مفاهيم و تعاريف سلسله مراتب شبكه معابر…………………….. 143
3-6-2- سلسله مراتب شبكه معابر گرگان………………………………… 144
3-6-3- بررسي وضعيت ساختار شبكه معابر………………………………. 146
3-7 جمع¬بندی شناخت شهر گرگان………………………………………. 149
3-7-1 بررسي تحقق توسعه كالبدي……………………………………….. 149
3-7-2 دلایل انتخاب شهر گرگان ………………………………………………151
3-8 بررسی سیاست‌های طرح‌های فرادست ………………………………151
3-8-1 طرح جامع ناحیه ای استان گلستان…………………………………. 152
3-8-2 طرح جامع و تفصیلی سال 1375 طرح و معماری………………….. 153
3-8-3 طرح جامع سال 1390 مهندسین مشاور پارت……………………… 155
3-8-4 جمع¬بندی بررسی طرح¬های فرادست……………………………. 156
3-9 تبیین فرآیند شناخت استخوانبدی شهر گرگان………………………… 157

فصل چهارم: تحلیل شهر گرگان بر اساس استخوانبندی اصلی

در این بخش از مطالعات بر طبق رویه مورد عمل در قسمت پیشین، به شناسایی معیارهای 7گانه ( عوامل محدوده کننده، ثبات (پایداری در طول زمان)، مقیاس عملکردی و کالبدی عناصر، عناصر و فضاهای تسهیل کننده روابط اجتماعی، عرصه های مهم و تأثیرگذار فعالیتی و کالبدی، شبکه ترکیبی گذرها شامل مراکز و محورها، نشانه های شهری و جنبه های نمادین ) پرداخته می¬شود.

4-3-1 : عوامل ‌محدوده کننده یا مانع
اولین ویژگی مورد بحث عوامل محدود کننده یا مانع می¬باشند که می‌تواند عناصر زیستی طبیعی و محیطی و یا عناصر مصنوع انسان ساخت باشد. از این رو بررسی موقعیت استقرار جغرافیایی شهر و تأثیر آن بر ساخت اصلی و توجه به تنگناها و قابلیت¬های که در شهر ایجاد می‌کند از جمله عواملی هستند که در مطالعه و بررسی ساخت شهر می¬بایست مورد بررسی قرار گیرد.

الف ) عوارض طبیعی شهر
الف – 1) بستر طبیعی شهر ( شامل کوه¬ها و جنگل¬ها )
شهر گرگان یک طرف به دشت و از سمت جنوب به کوه¬ و جنگل¬ متصل می باشد. این شهر که از جنوب به وسیله رشته کوه¬های البرز و از سمت جنوب شرق و جنوب غربی به وسیله جنگل احاطه شده است، از نقشه¬ای برخوردار می¬باشد که از بستر طبیعی تبیعیت نموده است. شهر گرگان و حریم آن به شکل یک بافت نیمه پراکنده با سطح وسیعی از اراضی کشاورزی در شمال و جنگل¬ها و باغات در جنوب، گسترده شده است.
از جمله عوارض و جاذبه¬های طبیعی که در اطراف شهر گرگان قرار دارد، جنگل-های هزار پیچ، ناهارخوران و النگ¬دره می¬باشد. اراضی جنگلی محدوديت¬هاي توسعه كالبدي را برای شهر به علت ارتفاعات جنوب و جنوب غربی شهر ( جنگل¬های ناهارخوران ) و همچنین وجود اراضي حفاظت شده (النگ¬دره و هزارپيچ) بوجود آورده است.
توسعه در نواحي مرتفع و بالاتر از خط تراز مجاز، به سبب محدوديت¬هايي كه در خدمات¬رساني و اجراي تأسيساتي نظير آبرساني به وجود مي¬آورد مقدور نخواهد بود. لازم به توضيح است با توجه به شيب زیاد قابل توجه شهر به ويژه در نيمه جنوبي و با توجه به حداكثر فشار آب تامين شده مجاز برای شهر، امكان هدايت آب به دليل عدم كفايت نيروي فشاري ميسر نيست.
البته در دهه¬های اخیر، پیشروی به سمت جنگل¬ها و بهره¬برداری از آنها به صورت قانونی و غیرقانونی شدت گرفته است؛ اما میزان آن به اندازه¬ای نمی¬باشد که در ساختار کلی شهر تأثیر بسزایی داشته باشد. همچنین در قسمت شمالی شهر، دشت همواری با نام دشت گرگان که دارای خاک حاصلخیز می¬باشد، واقع گردیده که اغلب سکونتگاه¬ها و روستاها در این قسمت استقرار یافته¬اند.
بر این اساس می¬توان چنین ادعا نمود که توپوگرافی¬های شهر، تأثیر اساسی در شکل¬گیری محدوده¬ی ساخت اصلی شهر داشته است. همچنین اراضی دشتی و مزارع در سایر نقاط شهر تأثیر مهمی در ساخت و سازهای شهری و در نتیجه شکل-گیری استخوانبندی داشته است.

الف-2) توپوگرافی
در جنوب غربی شهر حوالی بلوار صیاد شیرازی و تپه¬ی صدا وسیما به دلیل وجود لغزش زمین و حرکات رانشی خاک، ساخت و ساز به شکل محدود به چشم می-خورد و تنها کاربری مهم در این قسمت که در طی 5 سال اخیر ساخته شده است، بیمارستان تخصصی صیاد و همچنین پارک بانوان درحال احداث می باشد.
وجود تپه¬ها به صورت موضعی در سطح شهر که جانمایی کاربری¬های درشت دانه را محدوده ساخته است، نیز از جمله موانعی است که به چشم می خورد. تپه¬ی چشم¬انداز و تپه¬ی قلعه خندان از جمله¬ی این موارد می¬باشد. تنها کاربری عمومی که در این مناطق دیده می¬شود، صدا و سیمای مرکز استان گلستان است که دلیل این عامل رامی¬توان موقعیت توپوگرافیک آن به منظور خدمات¬رسانی دانست.

الف-3) رودخانه ها
از دیگر عوارض طبیعی واقع در محدوده و پیرامون شهر، رودخانه¬هایی است که مهمترین آنها رودخانه زیارت و تول چشمه می¬باشد. همانطور که در بخش شناخت عوارض طبیعی شهر اشاره گردید، رودخانه¬ها در مسير حركت خود رسوبات آهکی را جابجا کرده و در مسیر عبور خود در نقاط مختلف تخلیه می¬نمایند. از یک وجهه این رودخانه ها با جابجایی املاح مانع از ساخت و ساز مناسب در بعضی نقاط نظیر بلوار صیاد شیرازی می¬گردند و از سوی دیگر به دلیل داشتن حریم ساخت و ساز از سوی آب منطقه¬ای استان مانع از شکل¬گیری بافت پیوسته در شهر می¬شوند. با توجه به ساختار اطراف این رودخانه ها به این موضوع دست یافته می¬شود که این رودخانه¬ها که عموماً فصلی بوده و در جهت جنوبی – شمالی شهر جریان دارند، در شکل¬گیری ساخت شهر تاثیر بسزایی داشته¬اند.

فضاهای برخوردار از روابط اجتماعی شهر گرگان

فضاهای برخوردار از روابط اجتماعی شهر گرگان

4-1 مقدمه……………………………………………………………………… 161
4-2 روند شناخت استخوانبندی اصلی……………………………………….. 163
4-3 شناخت استخوانبندی اصلی بر اساس معیارها……………………….. 164
4-3-1 : عوامل ‌محدوده کننده یا مانع…………………………………………. 164
4-3-2 : معیار ثبات ( پایداری درطول زمان ) …………………………………..171
4-3-2-1 : دوره های تاریخی در عملکردهای شهری………………………… 171
4-3-3 : مقیاس عملکردی و کالبدی عناصر…………………………………… 204
4-3-4 : عناصر و فضاهای تسهیل کننده روابط اجتماعی ……………………207
4-3-5 : عرصه های مهم و تأثیرگذار فعالیتی و کارکردی……………………. 214
4-3-6 : شبکه ترکیبی گذرها شامل مراکز و محوره.ا ………………………..226
4-3-6-1- شناخت وضعیت کلی شبکه معابر شهر ……………………………226
4-3-6-2- شناسایی شبکه اصلی گذرهای ارتباطی پایدار در طول تاریخ….. 228
4-3-6-3- شناسایی حجم تردد در شبکه معابر اصلی………………………. 231
4-3-6-4- مراکز و گره های ترافیکی……………………………………………. 233
4-3-7 : نشانه های شهری و جنبه های نمادین…………………………….. 236
4-3-7-1- شناسایی نشانه های شهری……………………………………… 237
4-3-7-2- شناسایی نمادهای شهری …………………………………………238
4-3-7-3- تحليل تاثير نشانه ها بر شهر……………………………………….. 239
4-3-7-4- تحليل تاثير نمادها بر استخوانبندی شه……………………………. 240
4-4 شناخت استخوانبندی موجود شهر گرگان ………………………………..242
4-4-1 : شناخت الگوی توسعه و تحول استخوانبندی اصلی شهر گرگان….. 245
4-4-2 : ارزیابی الگو موجود فعالیتی استخوانبندی شهر……………………… 248
4-4-3 : ارزيابي الگوي شبكه گذرهای استخوانبندی شهر در وضع موجود …249
4-5 جمع بندی فصل شناخت و تحلیل استخوانبندی شهر گرگان ………….251

فصل پنجم: طراحی استخوانبندی اصلی و ارائه الگوی ساماندهی عملکری – فعالیتی

این پژوهش با هدف شناخت اصلی¬ترین اجزاء و عناصر کالبدی و فعالیتی شهرها به شکل عام و همچنین تعیین رابطه¬ی متقابل بین آنها و به طور خاص شناخت استخوانبندی اصلی یک نمونه شهر معاصر و بهره¬گیری از نتایج آن جهت ایجاد زمینه¬ای مناسب به منظور هدایت رشد و تحول شهر در آینده و نیز ارائه تسهیلات لازم برای دیگر عناصر و عملکردهای شهری صورت پذیرفت.
اعتقاد نگارنده بر آن است که با شناسایی و پی بردن به الگوی استخوانبندی شهر می¬توان به عناصر و فضاهای مهم و کلیدی ای دست یافت که در برنامه¬ریزی و هدایت توسعه شهرها مهمترین نقش و تاثیر را داشته اند.
مطالعه بر این دیدگاه استوار بود که ارائه طرح مناسب برای کل شهر کاری بس دشوار و غیرقابل امکان است. لذا با مطالعه بر ساختار اصلی شهر که ترکیبی از مهم¬ترین اجزاء، عناصر و فعالیت¬های اصلی شهر و همچنین شناخت رابطه¬ی متقابل آنها می¬باشد به سیستم کلی دست یافته یابد که راهگشای مشکلات توسعه ای شهر باشد.
در فصل¬های پیشین ابتدا با بررسی نظریات نظریه¬پردازان در خصوص ساخت اصلی شهر به چارچوب کلی نظری دست یافته شد و سپس با تجمیع چارچوب کلی تحقیق و همچنین شناخت قانونمندی¬های کلی در خصوص استخوانبندی اصلی¬ به معیارهای شناخت ساختار اصلی شهر ( 7 معیار اصلی شناخت استخوانبندی شهر) دست یافته شد.
در فصل چهارم با توجه به معیارهای اصلی به شناخت استخوانبندی شهر گرگان دست یافته شد. در این فصل به تحلیل الگوی توسعه استخوانبندی اصلی شهر دست یافته خواهد شد. همچنین شناخت پیوستگی و گسستگی و رابطه¬¬ی فضایی میان اجزاء و عناصر ساختار اصلی شهر و ارائه¬ی الگوی مناسب توسعه استخوانبندی اصلی از دیگر نتایج این فصل خواهد بود.

5-2 تحلیل استخوانبندی شهر گرگان

در این قسمت از پژوهش با بهره¬مندی از اطلاعات حاصله پیرامون محدوده¬ی استخوانبندی اصلی شهر و ویژگی¬های مختلف آن، جنبه¬های خاصی از این مشخصات مورد ارزیابی قرار می¬گیرد. در این مبحث، هدف دستیابی به امکانات و تنگناهای اصلی شهر در رابطه با استخوانبندی اصلی آن می¬باشد. نتیجه¬ی حاصل این بخش از مطالعات، شناسايي خصوصيات ساختار اصلی شهر و ظرفيت¬هاي توسعه¬ی آن به منظور دریافت چکیده¬های فکری در الگوي توسعه پيشنهادي استخوانبندی شهر می¬باشد. در تحليل و جمع بندي مطالعات انجام شده به نكات مهمی دست یافته شد که در ادامه به سرفصل¬های اصلي اشاره می¬شود.
مطالعات به عمل آمده در خصوص استخوانبندی شهر گرگان این موضوع را مشخص می-سازد که غالب عناصر اصلی و مهم ساختی در محدوده¬ی مرکزی بافت قدیمی و با فاصله¬ی نسبتاً اندکی از هسته اصلی شهر واقع گردیده¬اند. همچنین مشاهده می¬گردد که قسمت اعظمی از شهر فاقد عناصر، فضاها و ابنیه¬ی مهم و حیاتی تعیین کننده در ساختار اصلی شهر می¬باشند. در حقیقت عمده¬ی عناصر و عرصه¬های پایدار عمومی در محدوده¬ی مرکزی شهر واقعند.
رشد سریع و گسترده شهر به¬ویژه در طی دهه¬های اخیر، فرصت ایجاد فضاها و عرصه¬های شهری را از مدیران شهری گرفته است و به دلیل نبود منابع پایدار شهری و تغییرکاربری¬های پی¬در¬پی و … عناصر شاخص مهم در محدوده¬ی بافت¬های جدید شکل نگرفت.
– شاید به جرأت بتوان گفت مهم¬ترین تأثیر در شکل¬دهی به ساختار استخوانبندی موجود شهر را، “عوامل محدوده کننده محیطی و انسان ساخت” دارد. به نوعی که می¬توان گفت که اساس و شالوده شکل¬گیری ساخت شهر در بخش¬های قدیمی¬تر می¬باشد. همچنین پس از این عامل، “شبکه گذرها شامل مراکز و معابر دسترسی” جایگاه بسیار مهمی در توسعه¬ ساخت اصلی شهر به شمار می¬روند.
– در خصوص “پایداری” عناصر، ذکر این نکته ضروری می¬نماید که در طول زمان عناصری که هم کالبد و هم فعالیت خود را حفظ نموده اند، جزء پایدارترین عناصر شهر می محسوب می¬شوند که از جمله این عناصر به راه آهن گرگان و پادگان لشگر 30 پیاده اشاره نمود.
– در خصوص ویژگی مقیاس عملکردی عناصر استخوانبندی می¬توان به این موضوع اشاره نمود که این عناصر مهمترین نقش و اهمیت را در خدمات رسانی به مردم بر عهده دارند.
به طور مثال بازار نعلبندان علاوه بر نقش مهم تجاری در خدمات رسانی به شهروندان شهر، مایحتاج مردم شهرها و روستاهای اطراف را نیز تأمین می¬سازد. بدین ترتیب حوزه¬ی تحت پوشش کاربری¬های استخوانبندی شهر در مقیاس شهری و فراشهری می¬باشد. گرچه در این محدوده کاربری¬هایی با مقیاس خدماتی محله¬ای نیز حضور دارد اما بیشترین سطح و تعدد کاربری به مقیاس کاربری¬های شهری و فراشهری تعلق دارد و به تدریج از نواحی مرکزی استخوانبندی به حواشی شهر از تعدد کاربری¬های شهری کاسته، به میزان کاربری¬های فراشهری نسبت به مرکز شهر افزوده می¬شود و همچنین بر میزان کاربری¬های محله ای و فرامحله ای افزوده می¬شود.

تئوری¬های طراحی راجر ترانسیک

تئوری¬های طراحی راجر ترانسیک

5-1 مقدمه…………………………………………………………………….. 253
5-2 تحلیل استخوانبندی شهر گرگان……………………………………….. 254
5-3 تدوین راهبرد جهت دستیابی به الگوی پیشنهادی…………………… 258
5-3-1- تدوین راهبرد به کمک SWOTا………………………………………. 258
5-3-2- تدوین جدول سوات (SWOT) ا………………………………………..259
5-3-3- استخراج راهبردها…………………………………………………….. 265
5-4 ارائه ایده کلی ساماندهی استخوانبندی اصلی شهر………………… 266
5-4-1- الگوی توسعه فیزیکی………………………………………………… 267
5-4-1-1- الگوي هاي توسعه…………………………………………………. 267
5-4-1-2- انتخاب الگوي مناسب توسعه استخوانبندی……………………. 269
5-4-1-3- پیشنهاد الگو………………………………………………………… 270
5-4-2- الگوی توزیع فعالیتی – عملکردی……………………………………. 270
5-4-2-1- الگوهای شکل یابی مراکز فعالیتی………………………………. 270
5-4-2-2- الگوی پیشنهادی توزیع عرصه های فعالیتی…………………….. 273
5-4-3- الگوی شبکه گذرها……………………………………………………. 274
5-4-3-1- الگوهاي پیشنهادی شبكه گذرها………………………………… 274
5-4-3-2-انتخاب الگوي مناسب شبكه گذر…………………………………. 275
5-5 پیاده سازی الگوی پیشنهادی…………………………………………… 276
5-6 تحقق اهداف پژوهش ……………………………………………………..280
5-7 پاسخ به سوالات پژوهش………………………………………………… 281
5-8 بیان یافته ¬های پژوهش………………………………………………… 282

منابع فارسی……………………………………………………………………..283
منابع انگلیسی…………………………………………………………………. 291
منابع اینترنتی ……………………………………………………………………293

پیوست شماره 1 ………………………………………………………………..295
پیوست شماره 2 ………………………………………………………………..302

فهرست جداول

(جدول شماره 1 -1) تجارب داخلی در خصوص استخوانبندی شهر و ساختار اصلی
در ایران……………………………………………………………………………………. 8
(جدول شماره 1-2 ) برنامه زمان بندی انجام پژوهش……………………………… 15
( جدول شماره 2- 1 ) مزایا و معایب ساماندهی شهر بر اساس استخوانبندی اصلی…………………………………………………………………………………….. 56
( جدول شماره 2-2 ) نظریه های موجود پیرامون ساختار اصلی شهر……………. 57
( جدول شماره 2- 3 ) ویژگی های استخوانبندی شهر اصفهان در دوره های تاریخی 64
( جدول شماره 2-4 ) ویژگی¬های استخوانبندی شهر شیراز در دوره¬های تاریخی 69
¬جدول شماره 2-5: ویژگی های محتوایی استخوانبندی شهر– مشخصات عملکردی 73
جدول شماره 2-6 : ویژگی های محتوایی استخوانبندی شهر– مشخصات کالبدی 74
جدول شماره 2-7 : ویژگی های محتوایی استخوانبندی شهر– مشخصات بصری و هماهنگی فرمها …………………………………………………………………………………………75
( جدول شماره 2-8 ) مشخصات طرح فیلادلفیا …………………………………………80
(جدول شماره 2-9 ) مشخصات طرح خلیج توکیو اثر تانگه…………………………….. 83
( جدول شماره 2-10 ) تحلیل دیدگاه¬های محققین پیرامون معیارهای شناخت ساخت اصلی شهر………………………………………………………………………………………… 85
( جدول شماره 2-11 ) قانونمندی¬های ساماندهی استخوانبندی اصلی شهر – ویژگی¬های کالبدی………………………………………………………………………. 86

( جدول شماره 2-12 ) قانونمندی¬های کلی ساماندهی استخوانبندی اصلی– ویژگی¬های عملکردی…………………………………………………………………………………….. 99
( جدول شماره 2-13 ) قانونمندی¬های کلی ساماندهی استخوانبندی اصلی شهر 100
( جدول شماره 2-14 ) نحوۀ سنجش معیارهای شناخت استخوانبندی اصلی شهر… 102
( جدول شماره 3-1 ) مساحت، درصد تشكيل دهنده از كل مساحت شهر و سرانه كاربریهاي شهري……………………………………………………………………………………….. 139
(جدول شماره 4-1 ) تغییر و تحولات کالبدی شهر گرگان در طول زمان……………….. 172
( جدول شماره 4-2 ) عناصر و کاربری¬های تحت تحول شهر در طول تاریخ………… 179
( جدول شماره 4-3 ) سطح عملکرد عناصر مهم و حیاتی فعالیتی شهر گرگان……. 203
( جدول شماره 4-4 ) عناصر و فضاهای تسهیل کننده روابط اجتماعی………………. 210
جدول شماره 4-5 : عناصر و عملکردهای تسهیل کننده روابط اجتماعی به ترتیب اولویت
در شهر……………………………………………………………………………………….. 211
( جدول شماره 4-6 ) وضعيت توليد سفر در نواحي ترافيكي شهر گرگان…………….. 221
( جدول شماره 4-7 ) سهم سفرهاي مختلف در سفرهاي جذب شده به نواحي ترافيكي
شهر گرگان……………………………………………………………………………………. 222
( جدول شماره 4-8 ) سهم وسايل نقليه مختلف در سفرهاي شهر گرگان و
وسايل نقليه فعال……………………………………………………………………………. 222
( جدول شماره 4-10 ) نمادها و المانهای شهری گرگان………………………………… 238
( جدول شماره 4-11 ) تاثیر نشانه¬های شهری و عناصر نمادین بر استخوانبندی
شهر گرگان ………………………………………………………………………………………240
( جدول شماره 4-12 ) الگوهای تحول استخوانبندی شهر گرگان در دوره های تاریخی 246
جدول شماره 4-13 : اطلاعات شبکه معابر شهر گرگان بر اساس Space Syntax ا……250
( جدول شماره 5-1 ) ایدئوگرام کلی جدول SWOT ا……………………………………….259
( جدول شماره 5-2 ) ماتریس swot معیار عوامل محدود کننده…………………………. 261
( جدول شماره 5-3 ) ماتریس swot معیار مقیاس عملکردی عناصر……………………. 261
( جدول شماره 5-4 ) ماتریس swot معیار عوامل پایدار در طول زمان…………………… 262
( جدول شماره 5-5 ) ماتریس swot معیار عناصر و فضاهای تسهیل کننده
روابط اجتماعی………………………………………………………………………………… 262
( جدول شماره 5-6 ) ماتریس swot معیار عرصه های مهم و تأثیرگذار فعالیتی
و کارکردی………………………………………………………………………………………. 263
( جدول شماره 5-7 ) ماتریس swot معیار نشانه های شهری و شبکه نمادین……….. 263
( جدول شماره 5-8 ) ماتریس swot معیار شبکه ترکیبی گذرها شامل مراکز و محورها 264
( جدول شماره5-9 ) معيارهاي انتخاب الگوي مناسب شبکه گذرها ……………………276

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست تصاویر

(تصویر شماره 1-1) فرمول محاسب حجم نمونه کوکران……………………………… 18
(تصویر شماره 2-1 ( عناصر 5 گانه خوانایی لینچ………………………………………. 43
(تصویر شماره 2-2) تئوری¬های طراحی راجر ترانسیک…………………………….. 45
تصویر شماره 2-3 : شهر اصفهان و میدان نقش جهان………………………………. 63
( تصویر شماره 2-4 ) عوامل موثر در ساختار فضایی شیراز………………………….. 68
( تصویر شماره 2-4 ) نقشه تئوتیهواکان………………………………………………… 76
( تصویر شماره 2-5 ) شهر فیلادلفیا، 1683 اجرا شده توسط هلم………………….. 77
( تصویر شماره 2-6 ) ایده ساختاری طرح توماس هلم……………………………….. 78
( تصویر شماره 2-7 ) استخوانبندی شهر فیلادلفیا…………………………………… 79
( تصویر شماره 2-8 ) طرح فیلادلفیا……………………………………………………. 81
( تصویر شماره 2-9 ) طرح فیلادلفیا……………………………………………………. 81
تصویر شماره 2-10: ایده اصلی طرح…………………………………………………… 81
تصویر شماره 2-11: طرح اجرا شده……………………………………………………. 81
( تصویر شماره 2-12 ) موقعیت خلیج توکیو…………………………………………… 82
( تصویر شماره 2-13 ) ایده ساختاری طرح خلیج توکیو……………………………….84
( تصویر شماره 2-14 ) طرح خلیج توکیو – تانگه……………………………………… 84
( تصویر شماره 2-15 ) عوامل محدود کننده………………………………………….. 89
( تصویر شماره 2-16 ) پایداری در طول زمان…………………………………………. 90
( تصویر شماره 2- 17 ) فضاهای تسهیل کننده روابط اجتماعی…………………… 92
( تصویر شماره 2-18 ) عرصه های تأثیرگذار فعالیتی و کارکردی………………….. 93
( تصویر شماره 2-19 ) الگوی گستره و محور………………………………………… 94
( تصویر2-20 ) نشانه های شهری و نمادین………………………………………… 95
( تصویر شماره 3-1 ) پارک جنگلی ناهارخوران…………………………………….. 110
( تصویر شماره 3-2 ) منظر شهر از ارتفاعات هزارپیچ……………………………… 111
( تصویر شماره 3-3 ) پارک جنگلی النگ دره……………………………………….. 112
( تصویر شماره 3-4 ) مناره مسجد جامع گرگان – مربوط به دوران سلجوقی…… 119
( تصویر شماره 3-5 ) تپه قلعه خندان گرگان – دارای ثبت اثر ملی……………….. 123
( تصویر شماره 3-6 ) الگوی تجریدی پیشنهادی طرح جامع سال 1375…………. 153
تصویر شماره 4-1 : فضاهای برخوردار از روابط اجتماعی شهر گرگان…………….. 212
تصویر شماره 4-2 : المانها و نمادهای شهری گرگان ……………………………….239
( تصویر شماره 4-3 ) تحلیل پیوستگی شبکه معابر مرکزی شهر گرگان………… 249
( تصویر شماره 5-1 ) الگوی شماتیک فعالیتی شهر گرگان………………………. 255
( تصویر شماره 5-2 ) الگوی شماتیک استقرار عرصه¬های فعالیتی نسبت به
استخوانبندی شهر ………………………………………………………………………256
( تصویر شماره 5-3 ) الگوی شماتیک توسعه محدوده استخوانبندی شهر گرگان 268
( تصویر شماره 5-4 ) الگوی فعالیتی تکی قطبی ( مرکزی )………………………. 271
( تصویر شماره 5-5 ) الگوی آرایش فعالیتی خطی………………………………….. 272
( تصویر شماره 5-6 ) الگوی فعالیتی چند مرکزی…………………………………….. 272

 

Abstract

The study and recognition of components and factors affecting the formation of cities is the most important issues that many scholars in related fields, has been attracted most attention to it. The structure of city on the one hand, represent the spatial harmony and on the other hand indicates how the main activities of the city.
Nowadays, the lack of coordination and communication network structure of city of mastery with the expansion of the car in our cities to the point that social life than increased from the past is at risk. These factors will gradually weaken the main structure of cities and eventually causes to its fragmentation.
Due to the important role of the figurines and elements of the spatial – physical Integrity of city, he research seeks to explain the concept of main structure of city with emphasis on the main constituent elements of it and the effect of these elements on the creation of a coherent whole in the city of Gorgan, will be studied.
According to this goal, initially it is necessary to provide a process that main structure of city is known and the formation of the structural elements are examined and finally with analyzing component and connectivity of elements that formatting main structure of city, reached to a conceptual model that functional- activation organization of the main structure of city will be fully guaranteed.
For this purpose, at the first, the theories of main structure of city was studied and after that with obtaining a criteria and rules that organizing main structure of city, will be reached the framework of understanding the main structure of gorgan with the recognition main criteria for this totality.
The results of this study indicate that the most important criteria in connecting between main components of city is streets network and administrative and commercial landuse of city has caused a new urban core.
Keywords: Structure – Structuralism – Main Structure of city – Gorgan – organizing functional activities of city



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان