انتخاب صفحه

فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه

در چند دهه اخیر با پیشرفت­های صنعتی، افزایش وسایل نقلیه، افزایش شهرنشینی و بهبود کیفیت زندگی مردم در تمام کشورها به­­ویژه کشورهای درحال­توسعه، مواد آلاینده­ محیط زیست، افزایش چشمگیری یافته ­است. تراکم بالای جمعیت نیز باعث افزایش آلودگی محیط­های شهری شده ­است، به طوری که طبیعت به تنهایی قادر به از بین بردن این آلاینده­ها نیست. آلودگی هوا از جمله نگرانی­هایی است که جامعه امروزی بشر با آن دست به گریبان است و توجه به آن موضوعی بسیار مهم می­باشد. آلودگی هوا آمیخته­ای از مخلوط ذرات جامد و گازهای موجود در هواست، که برای سلامت انسان، حیوان و سایر جانوران موجود در یک بوم­سامانه مضر می­باشد. گسیل­های خارج شده از اگزوز اتومبیل­ها، فلزات سنگین ناشی از فرسایش قطعات ماشین­آلات، مواد شیمیایی ناشی از کارخانه­ها، گرد و غبار، و حتی گرده گیاهان، می­تواند موجب آلودگی محیط جو گردد. باید توجه داشت برخی از این آلاینده­ها دلیل بروز برخی مشکلات در مقیاس جهانی همچون نازک شدن لایه اوزون در جو زمین، و گرم شدن جهان هستند. در این پژوهش از میان خیل عظیم آلاینده­های جو، تمرکز بر روی پدیده غبار، به­ویژه غبار نهشته شده بر  سطح خیابان­هاست، که از آن­ به­عنوان “غبار خیابان” یاد می­شود. این ذرات اختلالاتی همچون سوزش چشم، آسم، برونشیت، آسیب به ریه، سرطان، مسمومیت ناشی از فلزات سنگین، اثر بر روی دستگاه قلبی-عروقی، و اختلالات بینایی را به همراه دارد. از بین آلاینده­های موجود در غبار خیابان، فلزات سنگین و نیز هیدروکربن­های آروماتیک چندحلقه­ای نگرانی­ زیادی را برای پژوهشگران و دولت­ها ایجاد کرده­اند­، که دلیل این نگرانی­ها قابلیت انباشت و پایستاری زیست­محیطی آنها می­باشد. انباشت فلزات سنگین در محیط­های مختلف می­تواند باعث کاهش کیفیت محیط­زیست و اثر بر روی تندرستی انسانها به­ویژه کودکان به علت تحمل کم آنها در برابر تأثیرات فلزات سنگین و نیز بلع نا­خواسته و غیرعمدی غبار یا خاک از مسیر دست به دهان، شود. مهم­ترین اثرات تندرستی فلزات سنگین شامل صدمه به DNA، جهش­زایی، سرطان­زایی و آسیب جنینی است. از سوی دیگر، هیدروکربن­های آروماتیک چندحلقه­ای که از منابع مختلف طبیعی و انسان­زاد تولید می­شوند، می­توانند بر کیفیت هوا، آب و خاک تاثیرگذار باشند، و به طور مستقیم و یا غیرمستقیم سلامت ساکنان بوم سامانه را با خطرات جدی مواجه سازند.

1-1-       زمین­شیمی زیست­محیطی

بسیاری از مباحث زیست­محیطی نیازمند آشنا بودن با اصول زمین­شیمی، و حرکت آلاینده­هاست. زمین­شیمی زیست­محیطی، نظامی است که از شیمی اجزاء سازنده گازی، مایع و جامد زمین، و نیز گونه­های زنده برای پی بردن به اثرات آلودگی فلزات سنگین بر بوم­سامانه­ها استفاده می­کند. زمین­شیمی در ارتباط با شرایط زیست­شناختی، شیمیایی و فیزیکی محیط مانند گرما، حالت ماده، اسیدینگی، پتانسیل اکسایش – کاهش، هدایت الکتریکی، فعالیت باکتریایی است. تمام این عوامل بر تحرک، گسترش، توزیع، ته­نشینی و غلظت فلزات و شبه فلزات بالقوه سمناک که به تندرستی اندامگان­ها در یک بوم­سامانه آسیب می­رساند، اثر دارند. داده­های زمین­شیمیایی زیست­محیطی، شرایط شیمیایی نابی را تعیین می­کند که در آن تهدیدی برای ساکنین یک بوم­سامانه وجود نداشته باشد، خواه این خطرات ناشی از نفوذ شیمیایی حاصل از هوازدگی سنگ­ها و تخریب آنها باشد و خواه از محیط زیستی باشد که در خطر آلودگی عناصر شیمیایی ناشی از فعالیت­های انسانی است. زمین­شیمی زیست­محیطی مناطقی را که در خطر دخالت­های شیمیایی انسانزاد و طبیعی است مشخص کرده، و ورود فلزات در غلظتی که برای محیط­زیست و ساکنین آن خطرناک است را مشخص کرده، و در نهایت سعی بر کاهش آنها در منبع انجام می­گیرد. شیمی هر سامانه زمین­شناختی طبیعی، می­تواند به صورت بالقوه تحت تاًثیر فلزات سنگینی قرار گیرد که در محیط­زیست در اثر فعالیت­های انسان وارد می­شوند. البته کمبود عناصر سنگین ضروری مانند مس، روی، سلنیم در ذخیره غذایی سبب بیماری و درنهایت مرگ می­شود. بنابراین، کنترل فلزات سنگین و حفظ تعادل بین ورود و خروج این عناصر در یک بوم­سامانه، لازم و ضروری است. عوامل مختلفی بر حرکت، گسترش، توزیع، و ته­نشینی و غلظت فلزات سنگین تأثیر می گذارند. در شرایط به شدت اسیدی، فلزات سنگین می­توانند متحرک شوند، درحالی­که برخی دیگر از فلزات غیرمتحرک شده و جذب اکسی – هیدروکسیدهای آهن و منگنز، یا جلبک­ها و سایر ذرات می­شوند و در پاره­ای موارد، فلزات بالقوه سمی همراه فلزات وارد رودخانه­ها و نهرها شده، و یک بوم­سامانه را برای دوره زمانی طولانی­ای غیرقابل زیستن می­کنند. نقش زمین­شیمیدان­ها، بررسی غلظت بالای فلزات بالقوه سمناک در یک بوم­سامانه، و با پی بردن به منابع احتمالی فلزات است. زمین­شیمیدان­ها اصول تحرک­پذیری شیمیایی در فازهای گازی، جامد و مایع را برای آشکارسازی سرنوشت و راههایی که فلزات از طریق آن وارد بوم­سامانه­ها می­شوند به کار می­برند، و غلظت طبیعی را برای هر نوع نمونه­ای که تجزیه می­شود تعیین می­کنند تا سلامت اندامگانها، و محیط­هایی که در ارتباط با آنها هستند را کنترل کنند. زمین­شیمیدان­ها به پاسخ فلزات آلاینده به شرایط فیزیکی، شیمیایی و زیست­شناختی پی می­برند و موثرترین، اقتصادی­ترین، و اجتماعی­ترین روش­ها را برای حل مشکل آلایندگی فلزات سمی موجود به کار می­برند. از این دانش  برای برنامه­ریزی پروژه­های توسعه، همراه با جلوگیری از تخریب­های آتی ناشی از ورود آلاینده­های فلزی بالقوه سمی به محیط­زیست استفاده می­شود (Siegel, 2002).

1-1-مقدمه………………………………………………………………………………………….. 2

1-2-زمین­شیمی­زیست محیطی…………………………………………………………………….. 3

1-3-زمین­شیمی شهری……………………………………………………………………….. 4

1-4-منابع ورود طبیعی عناصر به محیط……………………………………………………… 6

1-5-منابع انسانزاد آلودگی……………………………………………………………………. 6

1-5-1-سوخت فسیلی…………………………………………………………………………. 7

1-5-2-سایر فعالیت­های صنعتی………………………………………………………………….8

1-5-2-1-متالورژی………………………………………………………………………………… 8

1-5-2-2-تولید لوله­های سفلی و آجر…………………………………………………………. 8

1-5-2-3-تولید سیمان…………………………………………………………………………… 9

1-5-2-4- آلودگی ناشی از حمل ونقل……………………………………………………………. 9

1-6- نهشت جوی آلاینده­ها…………………………………………………………………………. 10

1-7- آلودگی محیط شهری…………………………………………………………………………… 11

1-8-غبار خیابان……………………………………………………………………………………… 12

1-8-1-اثرات غبار بر سامانه­های محیطی و سلامت انسان……………………………………. 13

1-8-2-فلزات سنگین در غبار خیابان در محدوده شهر…………………………………………… 15

1-8-2-1-روی…………………………………………………………………………………………. 16

1-8-2-2-سرب………………………………………………………………………………………… 17

1-8-2-3-مس………………………………………………………………………………………….. 19

1-8-2-4-آهن…………………………………………………………………………………………… 21

1-8-2-5-کادمیم………………………………………………………………………………………. 21

1-8-2-6-کروم…………………………………………………………………………………………… 23

1-8-2-7-مولیبدن……………………………………………………………………………………….. 25

1-8-2-8-نیکل………………………………………………………………………………………….. 26

1-8-2-9-منگنز…………………………………………………………………………………………. 27

1-8-2-10-آرسنیک…………………………………………………………………………………….. 28

1-8-2-11-آلومینیم……………………………………………………………………………………… 30

1-8-2-12-کبالت……………………………………………………………………………………….. 31

1-8-2-13-قلع…………………………………………………………………………………………. 33

1-8-2-14-آنتیموان………………………………………………………………………………………. 35

1-9-ترکیبات آروماتیک………………………………………………………………………………….. 36

1-10-هیدروکربن­های آروماتیک چند­حلقه­ای…………………………………………………………. 37

1-10-1-ویژگی­های شیمیایی هیدروکربن­های آروماتیک چند حلقه­ای……………………………… 38

1-10-2-منشا هیدروکربن­های آروماتیک چندحلقه­ای……………………………………………….. 41

1-10-3-ترکیبات PAH در محیط زیست……………………………………………………………….. 49

1-10-4-راه­های ورود ترکیبات PAHبه بدن……………………………………………………………… 51

1-10-5-تجزیه و فروکاهی ترکیباتPAH در غبار خیابان……………………………………………… 52

1-11-ضرورت انجام پژوهش…………………………………………………………………………….. 53

1-12-مطالعات پیشین ………………………………………………………………………………….. 54

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: منطقه مورد مطالعه

منطقه مورد مطالعه(شعاع 50 کیلومتری شهر اصفهان) با مساحتی حدود 7850 کیلومتر مربع بین 51 درجه و 8 دقیقه تا 52 درجه و 12 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 11 دقیقه تا 33 درجه و 6 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. این منطقه بخشهایی از 10 شهرستان استان اصفهان شامل فلاورجان، خمینی شهر، نجف آباد، مبارکه، اصفهان، لنجان، بخش کوچکی از شمال شهرضا، بخش کوچکی از شرق تیران و کرون، بخش جنوبی برخوار، شاهین شهر، و میمه را دربر می­گیرد(شکل2-1). بیشتر منطقه را آبرفت­های زاینده‌رود تشکیل می‌دهد که با شیبی ملایم از جنوب غرب به سمت جنوب شرق کشیده شده و به باتلاق گاوخونی منتهی می‌شود. منطقه از شمال به دشت موته، از غرب به نواحی کوهستانی، از شمال شرق به ناحیه کوهستانی اردستان و از شرق به بیابان اردستان محدود می‌شود. از نظر آب و هوایی بخشهای شمالی، شرقی و مرکزی منطقه دارای اقلیم گرم و خشک بیابانی، بخشهای غربی دارای اقلیم نیمه مرطوب و بخشهای جنوبی دارای اقلیم سرد و نیمه خشک است(سالنامه آماری استان اصفهان، 1387).

2-2- هواشناسی منطقه

دما، بارش، سرعت و جهت باد از مهم­ترین عواملی هستند که شناسایی و اندازه‌گیری آنها در بررسی ویژگی­های هواشناختی هر منطقه ضروری است. منطقه مورد مطالعه از نظر اقلیمی در محدوده بیابانی کم­باران با زمستانهای سرد و تابستانهای گرم و خشک قرار دارد(اداره هواشناسی استان اصفهان، 1388). تنها بخشهای غربی محدوده(بخشهای شرقی شهرستان تیران و کرون) دارای اقلیم نیمه مرطوب است. اندازه‌گیری متوسط دمای ماهانه سال 1388 در ایستگاه‌های سینوپتیک هواشناسی اصفهان، شرق اصفهان(فرودگاه)، کبوتر­آباد، نجف­آباد، زرین­شهر، مبارکه و مورچه خورت (جدول 2-1) نشان می‌دهد که بیشینه دما در تیرماه و کمینه دما در دی ماه رخ می­دهد. بیشینه بارش در سال 1388 مربوط به ماه­های آبان، آذر، بهمن و اسفند است که بین 36 میلیمتر در آبان تا بی­بارشی از خرداد تا مهر متغیر است. میانگین سرعت باد در منطقه، بین 27 متر بر ثانیه در فروردین تا 6 متر بر ثانیه در مرداد تغییر می­کند. جهت غالب باد نیز در محدوده مورد مطالعه از غرب به شرق است.

2-3-صنعت

با توجه به وضعیت جغرافیایی طبیعی و به لحاظ قابلیت­ها و توانمندیهای بالقوه استان اصفهان، بستر مناسبی برای استقرار واحدهای کوچک و بزرگ صنعتی فراهم شده است و در حال حاضر استان اصفهان به عنوان دومین قطب صنعتی کشور پس از تهران شناخته می­شود. از نظر خوشه­بندی صنعتی، در استان 25 خوشه صنعتی اصلی وجود دارد که شامل سنگ، فرش دستباف، آجر، نساجی- فرش ماشینی، فلزات قیمتی و سنگهای گرانبها، نساجی- ملحفه بافی، محصولات لبنی، صنایع ریخته‌گری، کاشی و سرامیک، نساجی-کشباف و جوراب بافی، نساجی- حوله بافی، قطعات پلاستیکی تزریقی، قطعات خودرو، گلیم بافی، صنایع لوله و اتصالات پلی­اتیلن، گلاب­گیری، نساجی-گردبافی و دوزندگی، خاتم سازی، برنجکوبی، نساجی- برزنت­بافی، صنایع ریخته‌گری، مخمل­بافی، قلمکاری، منبت و معرق­کاری می‌شود. در مجموع 52 شهرک صنعتی در استان اصفهان وجود دارد که در این بین 40 شهرک صنعتی فعال، و 12 شهرک صنعتی نیز غیر­فعال هستند. در محدوده مورد مطالعه 17 شهرک صنعتی فعال به نام‌های شهرک صنعتی منتظریه، اشترجان، حسین­آباد و محمود­آباد، مورچه­خورت، دولت­آباد، مبارکه، کمشچه، جی، سگزی، جهاد، ده‌سرخ، علویجه، تیران، بزرگ اصفهان، صفه، نجف‌آباد 1 و نجف‌آباد 2  وجود دارد(شرکت شهرک­های صنعتی استان اصفهان، 1388). علاوه بر شهرک­های صنعتی، 29 صنعت بزرگ و آلاینده از نظر پساب، پسماند و آلودگی هوا در محدوده شعاع 50 کیلومتری شهر اصفهان قرار دارد.

2-4-منابع آلاینده­ شهری

از مهم­ترین منابع آلاینده‌ شهری می‌توان به سوزاندن فراورده‌های نفتی (سوختهای فسیلی) اشاره کرد که در صنایع مختلف برای تولید انرژی استفاده می‌شود و یا به عنوان سوخت در وسایل نقلیه موتوری به منظور حمل و نقل و سایر موارد استفاده می‌شود. بیشترین مصرف فراورده‌های نفتی در منطقه مورد مطالعه به ترتیب شامل نفت کوره با مصرف سالانه حدود 3199 هزار تن، نفت گاز(2448 هزار تن)، بنزین معمولی(1514 هزار تن)، نفت سفید(117 هزار تن)، گاز مایع(90 هزار تن)، سوخت هواپیما(63 هزار متر مکعب)، گوگرد(37 هزار تن)، بنزین سوپر(30 هزار تن) و سایر فراورده‌های نفتی(مجموع 2188 هزار تن) می‌باشد (شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی ایران-منطقه اصفهان، 1387).

2 -1-جغرافیای منطقه مورد مطالعه……………………………………………………………………. 57

2-2- هواشناسی منطقه………………………………………………………………………………… 59

2-3- صنعت………………………………………………………………………………………………… 60

2-4-منابع آلاینده شهری………………………………………………………………………………… 61

2-5-زمین شناسی منطقه…………………………………………………………………………….. 62

2-5-1- زون ایران مرکزی……………………………………………………………………………….. 62

2-5-2-زون سنندج – سیرجان………………………………………………………………………… 64

2-5-3- زون زاگرس مرتفع یا زاگرس رورانده………………………………………………………… 65

فصل سوم: بررسی زمین شیمی فلزات سنگین در غبار خیابان

از جمله نگرانی­های زیست محیطی که امروزه در کانون توجه سازمان­های زیست محیطی و بهداشتی قرار گرفته، آلودگی­های ناشی از فلزات سنگین است. فلزات سنگین(Heavy metals) زیرمجموعه‌ای از عناصر موجود در جدول تناوبی هستند، که اغلب ویژگی‌های فلزی دارند. این دسته از عناصر شامل فلزات واسطه، شبه فلزات، لانتانیدها و اکتیندها می‌باشند. تعاریف مختلفی بر اساس چگالی، عدد اتمی، عدد جرمی، ویژگی‌های شیمیایی و سمناکی برای این دسته از عناصر ارائه شده است. نام فلزات سنگین اولین بار توسط IUPAC به این عناصر اطلاق گردید اما از آنجا که این اصطلاح تعاریف مختلفی را شامل می‌شود، اصطلاح دیگری به نام فلزات سمی(Toxic metals)، امروزه بیشتر کاربرد دارد. برخی عناصر سنگین از عناصر ریزمغذی ضروری (Fe,Co,Cu,Zn,As,Se,Mo,Mn,Cr) هستند و کمبود یا مصرف بیش از حد آنها منجر به مسمومیت موجودات زنده می‌شود. گروه دیگر، عناصر غیرضروری (Cd,Hg,Pb) هستند که عدم مصرف آنها برای موجود زنده مشکل­ساز نیست اما مصرف،‌ عدم دفع و زیست­انباشت آنها منجر به مسمومیت می‌شود. فلزات نقش حیاتی و ارزشمندی در توسعه صنعت و پیشرفت فن‌آوری دارند. بیشتر این فلزات پس از مصرف، تخریب نشده و در محیط زیست متمرکز می‌شوند، و اگر یک تعادل مناسب بین فلزات در محیط و سلامت موجودات و انسان ایجاد نشود، تعادل در بوم‌سامانه از بین رفته و مشکلات متعددی را به همراه خواهد داشت. عناصر As,Cd,Cr,Pb و Hgبه دلیل ویژگی­های سرطان‌زایی و دیگر مشکلات سلامتی و بهداشتی، بیش از سایر فلزات سنگین در سال­های اخیر مورد توجه قرار گرفته‌اند. دلیل اهمیت بیشتر این عناصر را می‌توان به فجایع بزرگ انسانی مانند آنچه که در میناماتای ژاپن (Hg)، بنگال غربی و بنگلادش (As) و بیماری ایتایی ایتایی (Cd) در ژاپن اتفاق افتاد و یا انواع بیماریهای عصبی و کُندذهنی کودکان (Pb) نسبت داد. علاوه بر منابع طبیعی، کاربرد این عناصر در صنعت، معدن و کشاورزی منجر به تشدید غلظت این عناصر در بوم‌سامانه‌های مختلف شده و در صورت عدم کنترل، تصفیه و جداسازی این عناصر،‌ بوم‌سامانه با مشکلات متعددی مواجه خواهد شد.

3-2- اهمیت نمونه­برداری

نمونه­برداری یکی از مراحل مهم هر پژوهش زیست­زمین­شیمیایی است. در صورتی که نمونه­برداری طبق اصول و ضوابط انجام گیرد، کمک شایانی به تحلیل نتایج تجزیه آزمایشگاهی می­کند، و نتایج حاصل، می­تواند نمایانگر ویژگی­های محیط باشد. نمونه‌برداری همراه با اشتباه و خطا، نتایجی اشتباه را به­دست می­دهد و این مسئله اهمیت نمونه­برداری صحیح را گوشزد می‌کند. قبل از انجام نمونه­برداری، باید با در نظر گرفتن هدفی که پژوهشگر در پی کسب آن است، شبکه نمونه­برداری مناسب انتخاب شود. بازدید مقدماتی از منطقه می­تواند اطلاعات اولیه از وضعیت منطقه و درجه سهولت نمونه­برداری در بخش­های مختلف چارگوش انتخابی را فراهم آورد.

به طور کلی در هر راهبرد نمونه­برداری دست کم پنج اصل زیر باید رعایت شود(US EPA, 1991):

– اهداف نمونه­برداری

– روش نمونه­برداری(تصادفی یا سامانمند)

– انتخاب نقاط نمونه­برداری

– تعداد نمونه­ها، و پارامترهای مورد ارزیابی

– روش آماده­سازی نمونه­ها.

با توجه به هدف این پژوهش، که بررسی غلظت فلزات سنگین در غبار خیابان کلان­شهر اصفهان می­باشد، آماده­سازی ونمونه­برداری از غبار خیابان در محدوده 50 کیلومتری این کلان­شهر به صورت زیر انجام پذیرفت:

  • نمونه‌برداری

محدوده مورد مطالعه از نظر مسیرهای حمل و نقل به دو دسته جاده‌های بین­شهری، و خیابان­های درون­شهری تقسیم می‌شود. در مجموع تعداد 24 نمونه از جاده‌های اصلی برون شهری و درون شهری، با توجه به طول جاده و میزان حمل و نقل جاده‌ای، و همچنین خیابان­ها و میدان‌های اصلی درون شهری اصفهان انتخاب شد. همچنین 2 نمونه از ذوب آهن اصفهان و 1 نمونه از محدوده معدن سرب و روی باما به عنوان نماینده صنایع و معادن محدوده مطالعاتی برداشته شد. جدول3-1  و شکل 3-1 موقعیت نقاط نمونه­برداری از غبار خیابان محدوده مطالعاتی را نشان می­دهد.نمونه­برداری غبار خیابان به دلیل تردد خودروها در روز امکان­پذیر نبود. بنابراین نمونه­برداری از غبار خیابان در نیمه­های­ شب انجام شد. نمونه­ها با استفاده از خاک­انداز پلاستیکی، و بُرس پلاستیکی بی­رنگ از کنار جاده، خیابان و میدان­ها برداشته شد(بین 100 تا 500 گرم نمونه). بعد از هر نمونه­برداری، برس کاملاً تمیز ،و با استون شسته شد. سپس نمونه­ها به کیسه­های ضخیم زیپدار انتقال داده شد، و پس از کدگذاری، در محیط خشک و خنک نگهداری شدند. نمونه­های برداشت شده برای آماده­سازی به آزمایشگاه مکانیک خاک بخش علوم زمین دانشگاه شیراز منتقل شدند. در آزمایشگاه ابتدا قطعات چوب و فلز، برگ درختان، ته­سیگار، شیشه و سایر اضافات از نمونه­ها جدا، و نمونه­ها از غربال 63 میکرون عبور داده شدند. سپس نمونه­ها به قوطی­های مخصوص پلاستیکی و بی­رنگ 20 میلی­لیتری منتقل، کدگذاری و برای تجزیه عنصری طیف­سنجی جرمی توسط پلاسمای جفتیده القایی(ICP-MS)به آزمایشگاه اکمه کانادا فرستاده شد.

3-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………….. 73

3-2-اهمیت نمونه­برداری……………………………………………………………………………… 74

3-3-نمونه­برداری………………………………………………………………………………………… 75

3-4- تفسیر نتایج فلزات سنگین در نمونه­های غبار خیابان………………………………………… 77

3-4-1-تحلیل آماری داده­های نمونه­های غبار خیابان……………………………………………….. 78

3-4-2- آمار توصیفی فلزات سنگین…………………………………………………………………… 79

3-4-3-ضریب غنی شدگی……………………………………………………………………………… 84

3-4-4- شاخص زمین انباشت………………………………………………………………………….. 87

3-4-5-شاخص خطر بالقوه بوم­شناختی فلات سمناک……………………………………………… 89

3-4-6-ضریب و درجه آلودگی………………………………………………………………………….. 96

3-4-7- شاخص آلودگی و شاخص تجمعی آلودگی………………………………………………… 100

3-4-8-نسبت و شاخص خطر………………………………………………………………………….. 105

3-4-9- جذب روازنه شیمیایی………………………………………………………………………….. 112

3-5-تشخیص منبع احتمالی فلزات…………………………………………………………………….. 113

3-6-آزمون تحلیل آماری………………………………………………………………………………….. 116

 فصل چهارم: بررسی زمین­شیمی ترکیبات آروماتیک چند حلقه­ای در غبار خیابان

جنس بطری­های مورد استفاده برای نمونه­برداری از غبار­ خیابان به منظور تجزیه و بررسی ترکیبات آروماتیک چند حلقه­ای شیشه می­باشد. باید به این نکته توجه کرد که قبل از نمونه­برداری بطری­ها با آب و صابون شسته و پس از خشک کردن با محلولn هگزان کر داده شود، سپس بطری­ها با استون شسته و نهایتاً در آون در دمای 180 درجه سانتی گراد به مدت سه ساعت حرارت داده می­شود. درب شیشه­ها به­محض خروج از آون با محلول nهگزان شسته، و با فویل آلومنیمی پوشانده می­شود.باید توجه کرد که قسمت کدر فویل به سمت درون شیشه باشد، تا ارتباط هوا با درون شیشه قطع شود. باید درب بطری­ها تا لحظه نمونه­برداری بسته بماند. به منظور جلوگیری از ورود نور به درون  ظروف نمونه­برداری، باید با فویل آلومنیمی ضخیم پوشانده شود.نمونه­برداری بیشتر از خیابان­های اصلی و پر­تردد شهر، جمع­آوری شد برای این کار از یک جاروی دستی و خاک­انداز غیرپلاستیکی استفاده شد. نمونه­ها عمدتاً به صورت مرکب برداشته شدند، به­طوری که هر نمونه از10زیر­نمونه تشکیل می­شود. نمونه­ها با استفاده از الک 2 میلی­متری الک شدند تا سنگ، و سایر اضافات بزرگ­اندازه از نمونه­ها جدا شوند، سپس نمونه­ها به درون بطری­ها انتقال داده، و سر بطری­ها توسط فویل آلومنیمی ضخیم پوشانده، و نهایتاً درب پلاستیکی آنها بسته می­شود. نمونه­ها پس از برچسب­گذاری با استفاده از یخ خشک در دمای 4 درجه سانتی­گراد نگه داشته ­شدند. در پایان هر روز، پس از اتمام نمونه­برداری، نمونه­ها بسته­بندی و به آزمایشگاه محیط­زیست مرکز تحقیقات و فن­آوری مواد معدنی ایران در کرج ارسال شدند. نمونه­های ارسالی در کمتر از 24 ساعت پس از نمونه­برداری در آزمایشگاه استخراج و سپس تجزیه شده­اند. قابل ذکر است که اکثر نقاط انتخاب شده برای نمونه­برداری غبار خیابان برای تجزیه و بررسی هیدروکربن­های آروماتیک چندحلقه­ای از همان نقاط نمونه­برداری غبار خیابان برای بررسی فلزات سنگین انتخاب شده ­است. جدول مختصات نقاط نمونه­برداری و شکل4-1 موقعیت نقاط نمونه­برداری از غبار خیابان برایPAH را نشان می­دهد.

4-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………… 119

4-2- نمونه­برداری……………………………………………………………………………………. 119

4-3-تفسیر نتایج ترکیبات آروماتیک چند حلقه­ای در نمونه­های غبار خیابان…………………….. 124

4-3-1- روش­های آماری………………………………………………………………………………… 124

4-3-2- ضریب همبستگی…………………………………………………………………………….. 127

4-3-3- غلظت ترکیباتPAH در ایستگاه­های مختلف………………………………………………. 129

4-4-نفتالن………………………………………………………………………………………………. 140

4-5-اسنفتیلن………………………………………………………………………………………….. 141

4-6- اسنفتن…………………………………………………………………………………………….. 142

4-7- فلورن……………………………………………………………………………………………….. 143

4-8- فنانترن……………………………………………………………………………………………… 143

4-9- آنتراسن…………………………………………………………………………………………….. 144

4-10- فلورانتن………………………………………………………………………………………….. 145

4-11-پایرن………………………………………………………………………………………………… 146

4-12- بنزو(a) آنتراسن……………………………………………………………………………………. 147

4-13-کرایزن……………………………………………………………………………………………….. 148

4-14- بنزو(b+k)فلورانتن………………………………………………………………………………… 149

4-15- بنزو(a)پایرن………………………………………………………………………………………….. 150

4-16-مجموع هیدروکربن­های آروماتیک چند حلقه­ای…………………………………………………… 151

4-17-PAHهای سرطان­زا و غیر سرطان­زا…………………………………………………………………. 152

4-18-تعداد حلقه­های ترکیباتPAH…ا…………………………………………………………………… 156

4-19- ضریب هم­ارز سمناکی……………………………………………………………………………. 161

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1-نتیجه­گیری……………………………………………………………………………………….. 165

5-2-پیشنهاد برای مطالعات آینده………………………………………………………………….. 167

منابع فارسی………………………………………………………………………………………….. 168

منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………… 168

 

Abstract

Urban geochemistry investigate about anomalys caused by concentrations of heavy metals and other pollutants in the urban environment and its impact on the health of urban residants. In this study,concentration of some heavy metals and polycyclic aromatic hydrocarbon compounds are investigated in street dust of Isfahan metropolis. Chemical analysis showed high concentrations of heavy metals are related to factors such as  traffic, wear parts of automobiles( brake and tire), erosion of road surface, erosion and degradation of paint applied in street and automobiles. Also high concentration of PAHs caused by incomplete combustion. Factors such as traffic and other  urban processes are important sources of  PAH compounds in the street dust of Isfahan metropolis.Degree of contamination in all station is above 32. Indicating high degree of contamination. According to Hakanson if degree of contamination exceeds 20, then it is necessary to take immediate countermeasures to reduce heavy metal contamination in the road dust. Also, calculated average risk index of the analysed elementsputs Pb and As in the very high risk category. and Ni, Cu, Zn and Cr in the medium risk catagory. concentration of  PAH compounds exceeds the recommended concentration in the breathing air and all station are contaminated.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان