چکیده

هدف پژوهش بررسی میزان رابطه ي رشد زبان و مهارت هاي آن با رشد اجتماعی دانش آمـوزان پایـه اولابتدایی شهرستان مریوان بود. براي بررسی ایـن هـدف از میـان دانـش آمـوزان پایـه اول ابتـدایی شهرسـتانمریوان که در سال تحصیلی90 – 1389 مشـغول بـه تحصـیل بودنـد،260 نفـر (140 پسـر و120 دختـر ) بـه

روش نمونه گیري خوشه اي چندمرحلـه اي و تصـادفی طبقـه اي انتخـاب  شـدند . ابزارهـاي تحقیـق شـامل آزمون رشد زبـان 3-Told p که شامل 6 خرده مقیاس اصلی و 3 خرده مقیاس فرعی بود، براي سنجش رشد زبان و  مهارت هـاي آن و پرسشـنامه رشـد اجتمـاعی واینلنـد بـراي سـنجش رشـد اجتمـاعی  اسـت.

نتایج به روش توصیفی (میانگین، انحراف معیار، واریـانس و همبسـتگی پیرسـون) و اسـتنباطی (رگرسـیون گام به گام ،Z فیشر و آزمون t گروه هاي مستقل) تحلیل شدند. نتایج حاصل از اجراي پرسشنامه ها و تحلیل آن ها نشان داد که همبستگی معناداري بین رشد زبان و رشد   ورشد اجتماعی وجود دارد(r=.753 ). نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که مؤلفه معناشناسی بیش از دیگر مؤلفه ها و به میزان 47.9 درصد رشد اجتماعی را تبیین و پیش بینی می کند و مؤلفه ي نحو به عنوان متغیر دوم همراه با معناشناسی منجر به افزایش ضریب تعیین و تبیین به مقدار 56.9 درصد از واریانس رشد اجتماعی شده است یعنی مؤلفه ي نحو به تنهایی 0.09 درصد از واریانس را تبیین می کند. بقیه متغیرها قادر به افزایش سهم معنی دار در پیش بینی نبودند. همچنین نتایج نشان داد که رابطه ي معناداري بین رشد زبان و رشد اجتماعی در گروه دختر و پسر وجود دارد (پسر r=.743 و دختر r=.76). نتایج تحلیل z فیشر نشان داد که این روابط معنادار نیست. نتایج آزمون t هم نشان داد که رابطه ي معناداري بین رشد زبان گفتاري و مهارت هاي آن و رشد اجتماعی به تفکیک جنسیت وجود دارد. به طوري که دختران در رشد زبان و مهارت هاي گوش کردن، صحبت کردن، معناشناسی و نحو و همچنین رشد اجتماعی تا حدودي بهتر از پسران عمل می کنند اما در مهارت سازماندهی تفاوت معناداري یافت نشد. همچنین نتایج نشان داد که رابطه معناداري بین هریک از مهارتهاي زبان و رشد اجتماعی است.

 کلید واژه ها: رشد زبان، رشد اجتماعی، دانش آموز، پایه اول

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                         صفحه

فصل اول: مقدمه(91)

1- 1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………… 2

1- 2- بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………… 3

1- 3- اهمیت و ضرورت تحقیق ……………………………………………………………………………………………. 5

1- 4- اهداف تحقیق …………………………………………………………………………………………………………… 7

1- 4-1-  هدف کلی …………………………………………………………………………………………………………… 7

1- 4-2-  اهداف جزئی………………………………………………………………………………………………………… 7

1- 5- قلمرو تحقیق …………………………………………………………………………………………………………….. 8

1- 5-1-  قلمرو مکانی تحقیق ……………………………………………………………………………………………….. 8

1- 5-2-  قلمرو زمانی تحقیق ………………………………………………………………………………………………… 8

1- 6- سؤالات یا فرضیات تحقیق ………………………………………………………………………………………….. 8

1- 6-1-  فرضیه اصلی …………………………………………………………………………………………………………. 8

1- 6-2-  فرضیات فرعی ……………………………………………………………………………………………………… 8

1- 6-3-  سوالات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………… 8

1- 7- تعاریف نظري و عملیاتی متغیرها…………………………………………………………………………………… 9

1- 7-1-  تعریف نظري رشد زبان ………………………………………………………………………………………….. 9

1- 7-2-  تعریف عملیاتی رشد زبان ……………………………………………………………………………………….. 9

1- 7-3-  تعریف نظري رشد اجتماعی…………………………………………………………………………………….. 9

1- 7-4-  تعریف عملیاتی رشد اجتماعی………………………………………………………………………………….. 9

مولفه های رشد زبان

 فصل دوم:ادبیات و پیشینه تحقیق (83- 10)

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………. 11

چارچوب نظري تحقیق …………………………………………………………………………………………….. 11

ویژگی هاي زبان …………………………………………………………………………………………………. 11

سطوح زبان ………………………………………………………………………………………………………… 12

عنوان

1-3- جنبه هاي اساسی زبان …………………………………………………………………………………………… 13

2- 1-4-  نقش ها یا دلایل استفاده از زبان ……………………………………………………………………………… 14

2- 1-5-  مراحل اکتساب زبان …………………………………………………………………………………………….. 15

2- 1-6-  رشد زبان و ادراك اولیه زبان…………………………………………………………………………………. 17

2- 1-7-  آماده شدن براي صحبت کردن و تولید ابتدایی سخن………………………………………………….. 19

2- 1-7- 1- رشد پیش زبانی ………………………………………………………………………………………………. 19

2- 1-7- 2- رشد زبانی ……………………………………………………………………………………………………… 22

2- 1-8-  رشد زبان در کودکان 2 تا 6 ساله …………………………………………………………………………….. 27

2- 1-9-  رشد زبان در کودکان 6 تا 11 ساله ………………………………………………………………………….. 29

2- 1-10-  چند دیدگاه متمایز در زمینه رشد زبان …………………………………………………………………… 30

2- 1-10- 1- دیدگاه رفتارگرا ……………………………………………………………………………………………. 31

2- 1-10- 2- دیدگاه نهادگرا ……………………………………………………………………………………………… 32

2- 1-10- 3- دیدگاه پردازشی ……………………………………………………………………………………………. 35

2- 1-10- 4- دیدگاه شناختی …………………………………………………………………………………………….. 36

2- 1-10- 5- نظریه ي یادگیري اجتماعی ……………………………………………………………………………… 41

2- 1-11-  عوامل موثر  در زبان آموزي و رشد زبان کودکان ……………………………………………………. 42

2- 1-12-  تاثیر عوامل مختلف بر رشد زبان …………………………………………………………………………… 43

2- 1-12- 1- تأثیر تلویزیون بر رشد زبان کودکان ………………………………………………………………….. 43

2- 1-12- 2- تأثیر صحبت کردن مراقبت کننده بر اکتساب زبان کودکان …………………………………… 44

2- 1-12- 3- تأثیر سن مراقبت کننده بر رشد زبان ………………………………………………………………….. 45

2- 1-12- 4- تأثیر والدین بر رشد زبان …………………………………………………………………………………. 45

1-12- 5- تأثیر همسالان بر رشد زبان ………………………………………………………………………………. 46

1-12- 6- تأثیر مدرسه بر رشد زبان …………………………………………………………………………………. 47

1-12- 7- اثر پرورشگاه روي رشد زبان …………………………………………………………………………… 48

2 1-12- 8- اثر ترتیب تولد روي رشد زبان کودکان …………………………………………………………….. 48

2 1-12- 9- اثر چند زبانگی روي رشد زبان ………………………………………………………………………… 49

2- 1-12- 10- تأثیر وضعیت اقتصادي اجتماعی خانواده بر رشد زبان کودکان …………………………….. 50

2- 1-12- 11- اثر فرهنگ و نژاد بر رشد زبان کودکان …………………………………………………………… 51

2- 1-13-  اجتماعی شدن …………………………………………………………………………………………………… 52

2- 1-14-  تعاریف رشد اجتماعی ……………………………………………………………………………………….. 53

2- 1-15-  رشد اجتماعی …………………………………………………………………………………………………… 53

2- 1-16-  اهمیت رشد اجتماعی …………………………………………………………………………………………. 54

2- 1-17-  متغیرهاي مؤثر در رشد اجتماعی …………………………………………………………………………… 54

2- 1-18-  مفاهیم و مؤلفه ها ………………………………………………………………………………………………. 55

2- 1-19-  علائم و نشانه هاي رشد اجتماعی ………………………………………………………………………….. 56

2- 1-20-  عوامل اجتماعی ………………………………………………………………………………………………… 56

2- 1-21-  مراحل اجتماعى شدن کودکان ……………………………………………………………………………. 56

2- 1-22-  خانواده و رشد اجتماعی کودکان …………………………………………………………………………. 59

2- 1-23-  خواهران، برادران و اجتماعی شدن ……………………………………………………………………….. 60

2- 1-24-  مدرسه و رشد اجتماعی کودکان ………………………………………………………………………….. 61

2- 1-25-  گروه همسالان و رشد اجتماعی کودکان ……………………………………………………………….. 62

2- 1-26-  اهمیت وجود مربیان در رشد اجتماعی کودك………………………………………………………… 62

2- 1-27-  اهمیت بازي در رشد اجتماعی کودك ………………………………………………………………….. 63

2- 1-28-  دیدگاه هاي مختلف در مورد رشد اجتماعی …………………………………………………………… 64

2- 1-28- 1- دیدگاه روان تحلیل گري ………………………………………………………………………………… 64

1-28- 2- دیدگاه یادگیري اجتماعی ……………………………………………………………………………….. 66

1-28- 3- دیدگاه هاي هنجاري – نمویافتگی ……………………………………………………………………. 67

1-29-  سازگاري اجتماعی ……………………………………………………………………………………………. 69

2 1-30-  مهارت هاي اجتماعی …………………………………………………………………………………………. 71

2 1-31-  نقش همسالان …………………………………………………………………………………………………… 74

2- 3- پیشینه تحقیقاتی ………………………………………………………………………………………………………. 75

2- 3-1-  پیشینه داخلی ………………………………………………………………………………………………………. 75

2- 3-2-  پیشینه خارجی …………………………………………………………………………………………………….. 78

2- 4- خلاصه پیشینه …………………………………………………………………………………………………………. 83

رشد زیان

 فصل سوم: روش شناسی (91-  85)

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………. 86

3- 1- روش و طرح تحقیق ………………………………………………………………………………………………… 86

3- 2- فرآیند اجراي تحقیق ……………………………………………………………………………………………….. 86

3- 3- جامعه آماري ………………………………………………………………………………………………………….. 86

3- 4- نمونه و روش نمونه گیري …………………………………………………………………………………………. 87

3- 5- ابزار جمع آوري داده ها …………………………………………………………………………………………… 87

3- 5-1-  آزمون رشد زبان 3-Told-p  ……………ا………………………………………………………………….. 87

3- 5-1- 1- موارد استفاده آزمون ………………………………………………………………………………………… 88

3- 5-1- 2- نمره گذاري …………………………………………………………………………………………………… 89

3- 5-1- 3- پایایی و روایی ………………………………………………………………………………………………… 89

3- 5-2- مقیاس رشد اجتماعی واینلند …………………………………………………………………………………… 89

3- 5-2- 1- نمره گذاري……………………………………………………………………………………………………. 90

3- 5-2- 2- روایی و اعتبار …………………………………………………………………………………………………. 91

3- 6- روشهاي آماري تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………. 91

فصل چهارم: یافته ها (104-92)

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………. 93

4 1- آمار توصیفی ………………………………………………………………………………………………………….. 93

4 1-1-  آمار توصیفی مربوط به جنسیت پاسخگویان ……………………………………………………………… 93

4- 1-2-  آمارهاي توصیفی مربوط به متغیر رشد زبان ………………………………………………………………. 94

4- 1-3-  آمارهاي توصیفی مربوط به مؤلفه هاي رشد زبان پسران و دختران ………………………………… 94

4- 1-4-  آمارهاي توصیفی مربوط به متغیر رشد اجتماعی ……………………………………………………….. 96

4- 2- روابط بین متغیرها و نتایج تحلیل استنباطی ……………………………………………………………………. 97

4- 2-1-  بررسی فرضیه اصلی تحقیق (رابطه ي بین رشد زبان با رشد اجتماعی دانش آموزان) ………… 97

4- 2-2-  بررسی فرضیه هاي فرعی ………………………………………………………………………………………. 98

4- 2-2- 1- بررسی رابطه ي بین مؤلفه هاي زبان و رشد اجتماعی………………………………………………. 98

4- 2-2- 2- بررسی رابطه ي بین رشد زبان با رشد اجتماعی دختران……………………………………………..99

4- 2-2- 3- بررسی رابطه ي بین رشد زبان با رشد اجتماعی پسران…………………………………………….. 100

4- 2-2- 4- معنادار بودن تفاوت دو ضریب همبستگی دختران و پسران ……………………………………… 100

4- 2-3-  بررسی سوالات تحقیق ……………………………………………………………………………………….. 101

4- 2-3- 1- آیا بین رشد زبان و مهارت هاي آن در دختران و پسران تفاوت دارد؟………………………. 101

4- 2-3- 2- آیا بین مهارت رشد اجتماعی دختران و پسران تفاوت وجود دارد؟………………………….. 104

آمار توصیفی

 فصل پنجم: بحث و نتیجه گیري (113-105)

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………….. 105

065- 1- خلاصه نتایج…………………………………………………………………………………………………………. 106

5- 2- بحث و نتیجه گیري………………………………………………………………………………………………… 107

5- 3- محدودیت هاي در اختیار محقق ………………………………………………………………………………. 110

5- 4- محدودیت هاي خارج از اختیار محقق ………………………………………………………………………. 110

5- 5- پیشنهادهاي برگرفته از یافته هاي تحقیق …………………………………………………………………….. 111

5- 6- پیشنهادهایی براي تحقیقات آینده …………………………………………………………………………….. 111

منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………. 113

پیوست ها …………………………………………………………………………………………………………………….. 124

 فهرست جداول

 عنوان                                                                                                                                         صفحه

جدول (2- 1): مدل یادگیري زبان در دیدگاه نهادگرا ……………………………………………………………… 35

جدول(2-2): مدل پردازشی زبان ………………………………………………………………………………………… 36

جدول (2- 3): مدل یادگیري زبان در نظریه پردازشی ……………………………………………………………… 36

جدول ( 3-1): مدل دو بعدي آزمون رشد زبان ……………………………………………………………………… 88

جدول( 4- 1): توزیع فراوانی بر حسب جنسیت ………………………………………………………………………. 93

جدول (4- 2): آمارهاي توصیفی مربوط به رشد زبانی دانش آموزان ………………………………………….. 94

جدول( 4- 3): آمارهاي توصیفی مربوط به مؤلفه هاي رشد زبان پسران و دختران………………………….. 95

جدول (4- 4): آمارهاي توصیفی مربوط به رشد اجتماعی دانش آموزان ……………………………………… 96

جدول( 4- 5): رابطه ي بین رشد زبان و رشد اجتماعی …………………………………………………………….. 97

جدول (4- 6): رابطه ي بین مؤلفه هاي زبان و رشد اجتماعی …………………………………………………….. 98

جدول (4- 7): تحلیل رگرسیون گام به گام ……………………………………………………………………………… 99

جدول (4 -8): ضرایب رگرسیون ………………………………………………………………………………………… 99

جدول (4- 9): رابطه ي بین رشد زبان با رشد اجتماعی دختران ……………………………………………….. 100

جدول (4- 10): رابطه ي بین رشد زبان و رشد اجتماعی پسران ……………………………………………….. 100

جدول (4- 11): z فیشر ………………………………………………………………………………………………… 101

جدول (4- 12): آمارهاي توصیفی رشد زبان به تفکیک جنسیت ……………………………………………… 101

جدول (4- 13): آزمون تفاوت میانگین (t-test) مربوط به تفاوت جنسی در رشد زبان ………………. 101

جدول (4- 14): آمارهاي توصیفی مربوط به مهارت هاي رشد زبان به تفکیک جنسیت ……………….. 102

جدول (4-15): آزمون تفاوت میانگین (t-test) مربوط به رابطه بین جنسیت و مهارتهاي رشد زبان..103

جدول (4- 16): رابطه ي بین جنسیت و رشد اجتماعی …………………………………………………………… 104

جدول (4-17): آزمون تفاوت میانگین (t-test ) مربوط به رابطه ي بین جنسیت و رشد اجتماعی … 104

 فهرست نمودارها

 عنوان                                                                                                                                         صفحه

نمودار (4-1): توزیع فراوانی بر حسب جنسیت ………………………………………………………………………. 92

نمودار (4-2): میانگین رشد زبان در دختران و پسران ……………………………………………………………… 93

نمودار (4-3): میانگین مؤلفه هاي رشد زبان در دو گروه دختر و پسر …………………………………………… 95

نمودار (4-4): میانگین رشد اجتماعی در دختران و پسران ……………………………………………………….. 96

فصل اول

مقدمه          

1- 1-   مقدمه

یکی از اهداف اصلی آموزش و پرورش کمک به دانش آموزان براي کسب قدرت بیان مطالب به طور مطلوب است. معلمان و والدین با آگاهی از این که زبان ابزاري براي بیان اندیشه ها و عقاید، مطلب و خواست ها و برقراري ارتباط با دیگران است. می توان ضمن آشنایی با انواع زبان و به کارگیري روش هاي رشد زبان، قدرت بیان را در فرزندانشان بهبود بخشند، چرا که اساسی ترین توانایی هاي تحصیلی ،یعنی خواندن و نوشتن، مبتنی بر فعالیت هاي پیچیده اي است که مستقیما با درك زبان ارتباط دارند.

مهم ترین ابزار انسان ها براي برقراري ارتباط با یکدیگر، زبان است. زبان ابزاري است براي بیان اندیشه ها و در عین حال بهتر اندیشیدن. کودك نیز براي برقراري ارتباط با دیگران از زبان استفاده می کند. تکامل زبان در کودك از ویژگی هایی برخوردار است که آگاهی از آن ها در شناخت هر چه بهتر کودك مؤثر است(احدي و بنی جمالی،1388).

نقش زبان از دو جهت حائز اهمیت است: نخست آن که به عنوان وسیله ارتباط اجتماعی عمل می کند و دوم آن که وسیله اي است براي تفکر. زبان که به عنوان یک ابزار ارتباط اجتماعی عمل می کند خود تحت تأثیر عوامل اجتماعی متعددي رشد می کند. از جمله این عوامل والدین، رسانه هاي گروهی ،توانایی خواندن، معلمان و مدرسه و … هستند. مدرسه محیطی است که کودك در مورد دنیاي پیرامون خود، درباره روابط صحیح اجتماعی و افراد غیر از خانواده می آموزد. او در این محیط، از خانواده جداست، با مسائل اجتماعی و آکادمیک مواجه است و ناگریز از دوست یابی است(سارلس،2004).

در طول تاریخ انسان مجبور به برقراري ارتباط و رابطه با دیگران بوده است. هرگاه دو انسان در جایی می زیسته اند، بین آن ها روابط انسانی نیز وجود داشته است. بنابراین ارتباط عبارت است از فرایند انتقال و تبادل افکار، اندیشه ها، احساسات و عقاید دو فرد یا بیش تر با استفاده از علائم و نمادهاي مناسب به منظور تأثیر، کنترل و هدایت یکدیگر (شعبانی ،1377). به درستی می توان گفت که ارتباط از جمله پدیده هایی است که با همه جوانب زندگی انسان پیوند خورده و فقط از طریق نوعی ارتباط است که

افراد انسان می توانند با هم مراوده کرده و به حیات اجتماعی خود ادامه دهند.

انسان اصالتاً موجودي است اجتماعی و جنبه ي اجتماعی رشد کودك پایه و اساس زندگی انسانی را تشکیل می دهد. لازمه ي زندگی اجتماعی، آمادگی روانی، برخورداري از مهارت هاي اجتماعی، اعتماد به نفس و قدرت سازگاري اجتماعی است. پس بدون تردید از نظر اجتماع مهم ترین بعد شخصیت افراد ،بعد اجتماعی شخصیت ایشان است(افروز،1381).

از جمله عوامل اجتماعی شدن کودکان،کودکستان، پیش دبستانی و دبستان است. محیط کودکستان در واقع اولین برخورد با گروه همسالان را براي کودك فراهم می آورد. کودك در کودکستان روشی را پیش می گیرد که با روش او در خانواده متفاوت است. در کودکستان الگوهاي رفتاري کودك تعدیل می شود و روش هاي سازگاري جدید را فرا می گیرد. در واقع برنامه ها و فعالیت هاي خاص کودکان براي دستیابی به اهداف مختلفی نظیر توسعه مهارت هاي اجتماعی کودکان در مراکز پیش دبستانی با استفاده از فعالیت هایی مانند پرورش حس مسئولیت پذیري، تقویت اندیشه، رعایت حقوق فرد و دیگران ،آمادگی و توانایی در توجه به مالکیت و تملک اشیاء مربوط به دیگران، آشنایی با قوانین و مقررات خانه ،مدرسه، محله و جامعه، شناخت نهادهاي ملی، ایجاد علاقه به بازي و فعالیت هاي گروهی، توسعه روابط با دیگران و ایجاد ارتباط با دوستان جدید، توسعه شیوه هاي برخورد با دیگران و مهارت در معرفی خود به دیگران، زمینه رشد مهارت هاي اجتماعی و سازگاري اجتماعی را فراهم می کند (شعاري نژاد،1381). بنابراین با توجه به اهمیت زیاد زبان در برقراري ارتباط در جامعه این تحقیق به بررسی رابطه ي بین رشد زبان و رشد اجتماعی و تأثیر عوامل مختلف اجتماعی بر رشد زبان و بالعکس تأثیر زبان و مؤلفه هایش به عنوان مهم ترین عامل در برقراري ارتباط با دیگران، بر رشد اجتماعی و اجتماعی شدن کودکان می

پردازد.

1- 2-   بیان مسئله

یکی از ابعاد رشد انسان، رشد زبانی است. زبان وسیله اي براي برقراري ارتباط با دیگران است. زبان به ما امکان می دهد با افراد پیرامون خود گفتگو کنیم. همچنین امکان فکر کردن درباره ي چیزها و فرآیندهایی را که به طورمعمول نمی توانیم آن ها را ببینیم، بشنویم، احساس کنیم، لمس کنیم یا بچشیم ،به ما می دهد(خرازي و حجازي ،1387). زبان تحت تأثیر عوامل متعددي چون عوامل زیستی و محیطی رشد می کند. اما تأثیر هر یک از این عوامل در رشد زبان یکسان نیست. از مهم ترین عوامل محیطی مؤثر

در رشد زبان خانواده، مدرسه و همسالان و تلویزیون است.

بخش اعظم اوقات کودکان در مدرسه صرف خواندن و نوشتن می شود. کودك در این سنین با همکلاسیهاي خود تعامل دارد، او با تکالیف مدرسه مواجه است، با کلمات آشنا می شود، نظرات خود را وارد داستان هایش می کند و می تواند در مورد موضوعی که خوانده یا شنیده است، با فردي بزرگتر بحث کند(پیرسون،2000). معلم شاید اولین کسی است که به مشکلاتی در مهارت هاي شنیداري و گفتاري کودك پی می برد. او ممکن است متوجه شود که کودك در پیروي از قواعد شفاهی تکالیف درسی با مشکل مواجه است. گاه کودك در بیان عواطف خود تلاش زیادي می کند و گاه براي توصیف شیئ یا واقعه اي به دنبال کلمه مورد نظر، ذهن خود را زیر و رو می کند. این مشکلات گاه در حیطه ي زبان بیانی است که شامل توانایی هاي کودك در ارتباط با دیگران از طریق صحبت کردن و نوشتن می شود و گاه در حیطه ي زبان دریافتی است یعنی توانایی کودك در درك و فهم اطلاعات دریافتی از دیگران به صورت کلامی و نوشتاري است. گاهی نیز این مشکلات در حیطه تلفظ و تولید آوا است که شامل توانایی کودك در تلفظ صحیح کلمات می شود(بروچ، 2003).

بنابراین با توجه به موارد فوق می توان به اهمیت تأثیر زبان در برقراري ارتباط و رشد اجتماعی کودکان پی برد. تعدادي از مطالعات نیز به رابطه ي همبستگی بین زبان و رشد اجتماعی رسیده اند. در مطالعه اي که هوف (2005) انجام داده است، والدین را در رشد زبان مؤثر می داند و معتقد است که والدین اولین منبع تجربه زبان براي اکثر بچه ها هستند و والدین خیلی از تجارب را براي آن ها فراهم می کنند. نتایج تحقیق اسمیت (2009) نشان داد که آدم ها به طور فوق العاده و به کمک زبان موفق به حل مسائل اجتماعی می شوند. نایگلز(2000) اثبات کرد که بچه ها با تماشاي تلویزیون کلمه هاي مخصوص نشان داده شده در برنامه هاي تلویزیونی را یاد می گیرند..در تحقیق دیگر تأثیر مدرسه بر رشد زبان کودکان مورد بررسی قرار گرفته است. براي کودکان، مدرسه محیط دیگري است که در آنجا زبان را می شنوند و یاد می گیرند، و تجارب زبانی بچه ها در مدرسه با تجارب زبانی آن ها در خانه متفاوت است (هوف،2005). تحقیقی که کازدن (2001) روي کودکان انجام داد نشان داده است که ایجاد فرصت هاي زبان شفاهی در خانه و مدرسه و تشویق کودکان براي حرف زدن در سنین پایین تر و بعد از آن باعث رشد اجتماعی کودکان می شود.

در تحقیقی دیگر که در مورد کودکان هفت ساله انجام گرفته است، از تعامل شاگردان با معلم و والدینشان، بازي کردن با کودکان دیگر، صحبت کردن با آن ها و کتاب خوانی براي آن ها توسط معلمان و والدین به عنوان عامل مهم رشد زبانی در آن ها یاد شده است (دیکنسون،2001).

در تحقیقی دیگر که اکانر و استاگنیتی (2011) بر روي کودکان 5 تا 8 ساله انجام دادند، نشان دادند که بازي و مهارت هاي اجتماعی که کودکان در هنگام بازي دارند باعث بهبود مهارت هاي زبانی کودکان و در نتیجه افزایش رشد اجتماعی آن ها می شود.

دختران و پسران به روش هاي کاملا متفاوتی با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. آن ها از زبان براي اهداف متفاوتی استفاده می کنند. در حقیقت دلیل تفاوت گفتاري دختران و پسران بیشتر در حیطه فرهنگ است. فرهنگی که در آن سطح انتظارات از پسر و دختر متفاوت است و از آن ها انتظار می رود که رفتارهاي گوناگونی داشته باشند. دختران و پسران در دنیاهایی متفاوت از کلمات و عبارات رشد می کنند. و به شیوه هایی کاملا متفاوت با دوستان خود صحبت می کنند.

بنابراین با توجه به توضیحات بالا و اینکه پایه اول سن ورود کودکان به مدرسه است و در این سن کودکان با زبانی آشنا می شوند که ممکن است با زبان گفتاري خانه متفاوت باشد و اینکه زبان تأثیر بسیار زیادي در برقراري ارتباط در مدرسه و در دوست یابی و در نتیجه در پیشرفت تحصیلی کودکان دارد و زبان وسیله اي براي بیان ایده ها و نظرات دانش آموزان است بنابراین لازم به نظر می رسد تحقیقاتی در زمینه بررسی رشد زبان و تأثیر آن بر رشد اجتماعی و همچنین در زمینه تفاوت هاي جنسی در زبان در این سنین صورت بگیرد. تحقیق حاضر به والدین و معلمان کمک می کند تا اطلاعاتشان درباره ي اهمیت زبان در رشد اجتماعی بیشتر شود و از والدین و مربیان و معلمان انتظار می رود با خواندن این تحقیق فرصت هایی را براي دانش آموزان به وجود بیاورند تا بیشتر و بیشتر به گفتگو با همسالان و بزرگترها بپردازند تا شاید بتوانند رشد زبان آنان را تقویت بکنند. حال با توجه به توضیحات فوق، سوال اصلی ما در این تحقیق این است که: آیا بین رشد زبان و رشد اجتماعی دانش آموزان پایه اول رابطه وجود دارد؟

1- 3-  اهمیت و ضرورت تحقیق

گفتار بخش مهم ارتباط انسانی است. رشد زبانی و رشد تفکر هر دو تحت تأثیر توانایی فرد در تلفظ کلمات و صداها به عنوان واحدهاي معنادار سخن است. مشکلات گفتاري ممکن است از چند لحاظ موجب نقص یادگیري شود. مشکلات گفتاري شامل این موارد است: 1- مشکلات تولیدي 2-  مشکلات آوایی 3- لکنت زبان.  مشکلات گفتاري اغلب به مشکلات دیگر نیز می انجامد. بسیاري از دانش آموزانی که دچار مشکلات گفتاري اند در سازگاري اجتماعی با مشکلات رویه رو هستند(گلاور، به نقل از خرازي،1386).توانایی دریافت و ارسال پیام هاي واضح ارتیاطی، به عنوان یکی از مقوله هاي مربوط به مهارت هاي ارتباطی مورد نظر قرار گرفته است. نه تنها دریافت و ارسال پیام به معناي عام، بلکه توانایی کشف معناي حقیقی پیام هاي کلامی و غیر کلامی در ارتباط اجتماعی نیز حائز اهمیت است(به نقل از فداکار،1384). امروزه بر همگان روشن است که مدرسه یک وظیفه اجتماعی دارد که اهمیت آن کمتر از بعد آموزشی نیست و در شکل گیري شخصیت اجتماعی فرد بسیار مؤثر است و دیگر اینکه هیچ فردي به تنهایی و دور از اجتماع نمی تواند زندگی کند و وقتی در اجتماع زندگی می کند در گروه هاي مختلف اجتماعی عضویت پیدا می کند. آنگاه میزان موفقیت وي در گروه هاي اجتماعی بستگی به این دارد که تا چه اندازه آموزش لازم را براي برقراي روابط احترام آمیز و مطلوب دیگران دیده باشد چه تعاملاتی داشته باشد و تا چه حد از رشد اجتماعی برخوردار باشد. بدیهی است که هدف اصلی تعلیم و تربیت ایجاد زمینه هاي مناسب جهت رشد و شکوفایی استعدادهاي بالقوه دانش آموزان است. در راستاي رسیدن به این هدف در ابعاد مختلف جسمی، عاطفی، ذهنی، فرهنگی و اجتماعی یعنی رشد همه جانبه ،لازم است شرایط، امکانات و محیط را فراهم ساخت تا فراگیران بتوانند آمادگی و شایستگی لازم براي زندگی مطلوب را کسب کنند. یکی از ابعاد رشد فرد، بعد اجتماعی است و از آنجا که انسان موجودي اجتماعی است، بر همین مبنا یکی از جنبه هاي روانی انسان جنبه اجتماعی است که از طریق ادراکات ،

زبان و اندیشه ها موجبات ارتباط افراد با همدیگر فراهم می آید(شریعتمداري،1382).

معلمان و مربیان در رشد اجتماعی دانش آموزان نقش بسزایی دارند. در این میان، مدرسه در انتقال هنجارها و ارزش هاي جامعه به دانش آموزان نقش حیاتی بر عهده دارد(شعاري نژاد،1381).

یادگیري مشارکتی در مدرسه در واقع، دانش آموزان را ترغیب می کند تا با یکدیگر گفتگو کنند ،نظریات خود را مطرح کنند و به آموزش یکدیگر بپردازند. این گفتگوها و تعامل ها در رشد قدرت بیان مؤثر است. به علاوه آن ها یاد می گیرند که چگونه به بیان خواسته هاي خود بپردازند و با یکدیگر ارتباط مؤثر برقرار کنند. معلمان و والدین با آگاهی از این که زبان ابزاري براي بیان اندیشه ها و عقاید، مطالب و خواست ها و برقراري ارتباط با دیگران است، می توانند ضمن آشنایی با انواع زبان (زبان گفتاري و علامتی-  نشانه اي) و به کارگیري روش هاي رشد زبان، قدرت بیان را در فرزندانشان بهبود بخشند، چرا که اساسی ترین توانایی هاي تحصیلی، یعنی خواندن و نوشتن، مبتنی بر فعالیت هاي پیچیده اي است که مستقیما با درك زبان ارتباط دارند.

کودکان زمانی مهارت هاي ارتباطی را فرا می گیرند که منظما آن ها را به کار گیرند. مکالمه مکرر با یک بزرگسال موجب تقویت توانایی کودك در تفکرات اساسی، رشد لغات، مهارت هاي اجتماعی و خلاصه تماس مداوم با احساسات و نیازهاي کودك می شود. هیچ چیز جاي مکالمه طولانی و منظم کودك با بزرگسالان را نمی گیرد(گلاور،1381). بر اساس نظریه هاي رفتاري (اسکینر) آنچه باعث افزایش دامنه لغات و رشد زبانی کودکان می شود علاوه بر خانواده، محیط مدرسه، معلمان، همکلاسی ها و … است که زمینه ي یادگیري کودك را فراهم می کنند و کودك با مشاهده، سرمشق گیري و تقلید از رفتار کلامی آن ها به رشد زبان و گفتار خود کمک می کند. این تحقیق به والدین، مربیان و معلمان کمک می کند تا با فراهم آوردن موقعیت ها و فرصت هاي لازم براي کودکان،  در جهت تقویت و رشد بیشتر زبان، ارتباطات و مهارت هاي اجتماعی آن ها گام هایی بردارند.

1- 4-   اهداف تحقیق

141– هدف اصلی 

بررسی رابطه بین رشد زبان و رشد اجتماعی دانش آموزان پایه اول دبستان

142– اهداف جزئی 

  • تبیین سهم رشد اجتماعی دانش آموزان بر مبناي مؤلفه هاي رشد زبان
  • تعیین رابطه بین رشد زبان و رشد اجتماعی دختران
  • تعیین رابطه بین رشد زبان و رشد اجتماعی پسران
  • بررسی معنادار بودن تفاوت رابطه ي بین رشد زبان و رشد اجتماعی در دختران و پسران
  • بررسی رابطه بین کارکردهاي مختلف زبان از جمله گوش کردن، سازماندهی، صحبت کردن، معنا شناسی و نحو با رشد اجتماعی
  • بررسی تفاوت رشد زبان و مؤلفه هاي آن در دختران و پسران
  • بررسی تفاوت رشد اجتماعی در دختران و پسران

1- 5-  قلمرو تحقیق

151– قلمرو مکانی تحقیق 

این تحقیق بر روي دانش آموزان پایه اول ابتدایی شهرستان مریوان انجام گرفته است. مریوان یکی از شهرهاي استان کردستان است که از شمال به شهرستان سقز، از شرق به شهرستان سنندج و دیواندره و از جنوب شرقی به شهرستان سروآباد و از غرب و شمال غربی به خاك عراق محدود است. آب و هواي آن نسبتا سرد و نیمه مرطوب است. لباس مردم منطقه کردي و به علت کوهستانی بودن، پوشش ساکنین ویژ گی هاي خاص خود را دارد و مردم آن با زبان کردي صحبت می کنند. شهرستان مریوان از جمله شهرستانهایی است که در دهه 70 خورشیدي به دلیل دستیابی و خرید و فروش کالاهاي خارجی و داخلی و دایر شدن بازارچه مرزي، تغییرات جمعیتی چشمگیري داشته است.

152– قلمرو زمانی تحقیق 

این تحقیق در سال تحصیلی 1389-  1390 انجام گرفته است.

1- 6-  سؤالات و فرضیات تحقیق

16–  1–  فرضیه اصلی 

بین رشد زبان و رشد اجتماعی دانش آموزان اول ابتدایی شهرستان مریوان رابطه معنی داري وجود دارد.

162– فرضیات فرعی 

  • بین کارکردهاي مختلف زبان (گوش کردن، صحبت کردن، سازماندهی، معنا شناسی و نحو) و رشد اجتماعی رابطه ي معنادار وجود دارد.
  • هر یک از مؤلفه هاي رشد زبان متغیر رشد اجتماعی را تبیین می کند.
  • بین رشد زبان و رشد اجتماعی دختران رابطه معنی داري وجود دارد.
  • بین رشد زبان و رشد اجتماعی پسران رابطه معنی داري وجود دارد.
  • میان رابطه ي رشد زبان و رشد اجتماعی دختران و پسران تفاوت معناداري وجود دارد.

163– سوالات تحقیق 

  • آیا بین رشد زبان و مهارت هاي آن در دختران و پسران تفاوت وجود دارد؟
  • آیا بین مهارت رشد اجتماعی دختران و پسران تفاوت وجود دارد؟

مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی ازبررسی رابطه ی رشد زبان با رشد اجتماعی دانش آموزان پایه اول

خرید فایل word , pdf

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید