چکیده  

تحقیق حاضرباهدف بررسی را بطه بین هوش هیجانی و سبک رهبری مدیران مدارس دوره متوسطه شهرستان سنندج انجام شده است. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش،  توصیفی از نوع همبستگی بوده است. جامعۀآماری این پژوهـش کلیه مدیران و دبیران نواحـی آموزش و پرورش شهر سنندج بودکه به ترتیب بالغ بر 105 و 1150 نفر می باشند و از این تعداد،42 نفر مدیر و 252 نفر دبیر، به صورت تصادفی طبقه ای به عنوان نمونۀ تحقیق انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه هوش هیجانی سیبریا شرینک و پرسشنامه سبک رهبری بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، علاوه بر استفاده از شاخص های آمار توصیفی، از روش های آمار استنباطی نظیر ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون آزمونt مستقل و تحلیل واریانس یکراهه استفاده شده است.

به طورکلی یافته های پژوهش نشان داد که:

  • را بطه معناداری بین هوش هیجانی و سبک رهبری مدیران وجود دارد.
  • را بطه بین خود آگاهی و سبک رهبری ازلحاظ آماری درسطح 05/0 ≤P معنادار نمی باشند.

3 بین مولفه خودتنظیمی و سبک رهبری باز رابطه معنادار ومستقیم و بین خودتنظیمی و سبک رهبری بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.

  • بین مولفه انگیزش و سبک رهبری باز رابطه معنادار ومستقیم و بین انگیزش و سبک رهبری بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.
  • بین مولفه همدلی و سبک رهبری باز رابطه معنادار ومستقیم و بین همدلی و سبک رهبری بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.
  • بین مولفه مهارت های اجتماعی و سبک رهبری باز رابطه معنادار ومستقیم و بین مهارت های اجتماعی و سبک رهبری بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.

واژگان کلیدی: هوش هیجانی ، سبک رهبری،دوره متوسطه،رشته تحصیلی

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

فصل اول :کلیات پژوهش

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-  1بیان مساله تحقیق  ………………………………………………………………………………………………………..  3

1- 2 ضرورت و اهمیت تحقیق………………………………………………………………………………………………..6

1- 3 اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… 8

1- 4  فرضیه های تحقیق……………………………………………………………………………………………………….. 8

1- 5متغیرهای پژوهشی ……………………………………………………………………………………………………….. 9

1- 6تعاریف اصطلاحات ……………………………………………………………………………………………………….9

1- 6-1تعاریف مفهومی   …………………………………………………………………………………………………… 9

6-2تعاریف عملیاتی …………………………………………………………………………………………………….. 10

فصل دوم  :ادبیات پژوهش

مقدمه       …….. ………………………………………………………………………………………………………………. 13

2- 1بخش اول : هوش هیجانی…………………………………………………………………………………………….  13

  • 1-1 مفهوم هوش هیجانی ……………………………………………………………………………………………… 13

2- 1-2 تاریخچه هوش هیجانی……………………………………………………………………………………………  14

2- 1-3 انواع هوش……………………………………………………………………………………………………………..16

2- 1-4هوش هیجانی و هوش عقلی ………………………………………………………………………………………18

2- 1-5مدل های هوش هیجانی …………………………………………………………………………………………… 19

2- 1-5- 1 مدل توانایی هوش هیجانی……………………………………………………………………………………. 19

2 1-5 2  مدل های  ترکیبی …………………………………………………………………………………………….  21

2- 1-5- 2-1 الف) مدل گلمن …………………………………………………………………………………………..   21

2- 1-5- 2-2ب) مدل بار-  ان……………………………………………………………………………………………..  24

2- 1-6آموزش و یادگیری هوش هیجانی ………………………………………………………………………. ……. 26

2- 2بخش دوم : رهبری …………………………………………………………………………………………………….. 27

2- 2-1تعاریف رهبری ……………………………………………………………………………………………………… 27

2- 2-2تمایز میان رهبری و مدیریت  ……………………………………………………………………………………..29

2- 2-3نظریه های رهبری …………………………………………………………………………………………………… 31

2- 2-3- 1 نظریه های صفات شخصی ………………………………………………………………………………….. 33

2- 2-3- 2نظریه های رفتاری ……………………………………………………………………………………………….34

2- 2-3- 2-1 مطالعات رهبری در دانشگاه آیوا……………………………………………………………………….. 35

2- 2-3- 2-2 رهبری در دانشگاه اوهایو …………………………………………………………………………………. 35

2- 3-2- 3  مطالعات رهبری در دانشگاه میشیگان   ………………………………………………………………….. 35

2- 3-2- 4  شبکه مدیریت …………………………………………………………………………………………………..36

2- 3-2- 5 سیستم های مدیریت لیکرت ………………………………………………………………………………….37

2- 2-3- 3  تئوری های اقتضائی…………………………………………………………………………………………… 38

2- 2-3- 3-1 تئوری پیوستار رهبری …………………………………………………………………………………….. 39

2- 2-3- 3-2 تئوری رهبری مبتنی بر موقعیت    ……………………………………………………………………… 40

2-3- 3-3 تئوری اقتضائی فیدلر ………………………………………………………………………………………. 41

2-3 3-4 تئوری مسیر هدف رهبری………………………………………………………………………………46

2- 2-3- 3-5 تئوری مبتنی بر تبادل نظر رهبر بااعضا ………………………………………………………………….47

2- 2-3- 4 تئوری های نوین رهبری……………………………………………………………………………………….47

2- 2-3- 4- تئوری جانشین های رهبری………………………………………………………………………………… 48

2- 2-3- 4-2 تئوری اسناد ………………………………………………………………………………………………….. 49

2- 2-3- 4-3 تئوری برنارد باس ………………………………………………………………………………………….. 49

2- 2-4تعیین سبک رهبری …………………………………………………………………………………………………. 50

2- 2-5رابطه رهبری وهوش هیجانی…………………………………………………………………………………….. 52

2- 3 بخش سوم :پیشینه پژوهش …………………………………………………………………………………………. 54

2- 3-1تحقیقات داخلی ……………………………………………………………………………………………………… 54

2- 3-2تحقیقات خارجی…………………………………………………………………………………………………… 57

3-3نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………. 60

فصل سوم  : روش تحقیق

مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………….. 62

1روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 62

3- 2جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………..  62

3-  3  نمونه وروش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………63

3- 4 روش جمع آوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………..64

3- 4-1  ابزارهای جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………….64

4-1 1پرسشنامه هوش هیجانی سیبریاشرینک………………………………………………………………………64

3- 4-1- 2پرسشنامه سبک رهبری………………………………………………………………………………………….66

5روشهای تجزیه و تحلیل داده ها. ……………………………………………………………………………………67

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادها

مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………….  69

  • 1 بررسی مشخصه های فردی نمونه ها………………………………………………………………………………..70

4- 1-1پست سازمانی…………………………………………………………………………………………………………70

4- 1-2توزیع نمونه ها به تفکیک نواحی………………………………………………………………………………..71

4- 1-3جنسیت………………………………………………………………………………………………………………….72

4- 1-4سابقه مدیریت…………………………………………………………………………………………………………73

4- 1-5رشته تحصیلی………………………………………………………………………………………………………….74

4- 1-6میزان تحصیلات……………………………………………………………………………………………………….75

4- 1-7 سن ……………………………………………………………………………………………………………………..76

4- 2 آزمون فرضیه هابا استفاده از آماراستنباطی ……………………………………………………………………… 77

4- 2-1فرضیه کلی……………………………………………………………………………………………………………. 77

4- 2-2فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………… 78

4- 2-3فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………….. 79

4- 2-4فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………….. 80

2-5فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………………………  81

4- 2-6فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………………  82

4- 2-7فرضیه ششم…………………………………………………………………………………………………………… 84

2-8فرضیه هفتم………………………………………………………………………………………………………….. 91

فصل پنجم: نتیجه گیری

مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………… 97

1خلاصه پژوهش………………………………………………………………………………………………………… 97

5- 2بحث ونتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………..98

5- 3محدودیت های تحقیق…………………………………………………………………………………………………108

5- 4پیشنهادات اجرایی  …..  ……………………………………………………………………………………………..108

5- 5پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………………….109

پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………………….110

فهرست منابع    ………………………………………………………………………………………………………………..116

جدول ها

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه

جدول2- 1:مولفه های هوش هیجانی مدل گلمن………………………………………………………………………23

جدول 2-2: مدل های هوش هیجانی……………………………………………………………………………………. 25

جدول2- 3 : طبقه بندی نظریه های رهبری……………………………………………………………………………. 32

جدول 2-4: جانشینهای رهبری………………………………………………………………………………………….. 48

جدول3- 1: توزیع فراوانی جامعه اماری به تفکیک ناحیه وپست………………………………………………… 63

جدول3- 2 :توزیع فراوانی نمونه اماری به تفکیک ناحیه وجنسیت………………………………………………. 64

جدول 3-3 :مولفه های هوش هیجانی وگویه های مربوط به آن…………………………………………………. 65

جدول3- 4 :مولفه های سبک رهبری وگویه های مربوط به آن………………………………………………….  66

جدول4- 1 : توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب پست سازمانی…………………………………… 70

جدول4- 2 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی نمونه ها به تفکیک نواحی………………………………. 71

جدول4- 3 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب جنسیت مدیران…………………………………  72

جدول4- 4:توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب سابقه مدیریت مدیران………………………….  73

جدول4- 5 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب رشته تحصیلی مدیران………………………….74

جدول4- 6 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب میزان تحصیلات مدیران……………………… 75

جدول4- 7: توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب سن مدیران……………………………………….  76

جدول4- 8: ضریب همبستگی بین هوش هیجانی و سبک رهبری مدیران……………………………………….77

جدول4-  9: ضریب همبستگی بین خود آگاهی و سبک رهبری مدیران………………………………………..78

جدول4- 10  :ضریب همبستگی بین خودتنظیمی و سبک رهبری مدیران………………………………………79

جدول4- 11 :ضریب همبستگی بین انگیزش و سبک رهبری مدیران…………………………………………….80

جدول4- 12: ضریب همبستگی بین همدلی و سبک رهبری مدیران……………………………………………. 81

جدول4- 13:ضریب همبستگی بین مهارت های اجتماعی و سبک رهبری مدیران……………………………82

جدول4- 14:رگرسیون گام به گام سبک رهبری  بازازروی مؤلفه های هوش هیجانی………………………83

جدول4- 15 : رگرسیون گام به گام سبک رهبری  بسته ازروی مؤلفه های هوش هیجانی…………………84

جدول 4-16 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین هوش هیجانی در مدیران برحسب جنسیت……..85

جدول 4-17 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین هوش هیجانی در مدیران برحسب رشته ………..86

جدول4- 18: آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین هوش هیجانی در مدیران برحسب تحصیلات……87

جدول4- 19: نتایج تحلیل واریانس  یکراهه جهت بررسی تفاوت هوش هیجانی مدیران برحسب سن….88

جدول(4-20) : آزمون توکی جهت بررسی تفاوت خودآگاهی براساس سن………………………………….89

جدول4- 21 : نتایج تحلیل واریانس  جهت بررسی تفاوت هوش هیجانی در مدیران برحسب سابقه ……90

جدول4- 22 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین سبک رهبری در مدیران برحسب جنسیت………91

جدول4- 23 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین سبک رهبری در مدیران برحسب رشته…………..92

جدول4- 24 :آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین سبک رهبری در مدیران برحسب تحصیلات……93

جدول4- 25: نتایج تحلیل واریانس  جهت بررسی تفاوت سبک رهبری در مدیران برحسب سن……….94

جدول4- 26: نتایج تحلیل واریانس  جهت بررسی تفاوت سبک رهبری در مدیران برحسب سابقه…….95

نمودارها

نمودار2-1:مفهوم سازی هوش هیجانی    ……………………………………………………………………………… 14

نمودار2-2 : دستاوردهای الگوی فیدلر…………………………………………………………………………………. 45

نمودار4-1: توزیع فراوانی نمونه ها برحسب پست سازمانی……………………………………………………….  70

نمودار4-2 :توزیع فراوانی نمونه ها به تفکیک نواحی………………………………………………………………  71

نمودار4-3: توزیع فراوانی برحسب جنسیت مدیران…………………………………………………………………. 72

نمودار4-4: توزیع فراوانی برحسب سابقه مدیریت مدیران………………………………………………………… 73

نمودار4-5: توزیع فراوانی برحسب رشته تحصیلی مدیران………………………………………………………… 74

نمودار4-6 :توزیع فراوانی برحسب میزان تحصیلات مدیران……………………………………………………… 75

نمودار4-7: توزیع فراوانی برحسب سن مدیران………………………………………………………………………  76

شکل ها

شکل 2-1:شبکه مدیریت…………………………………………………………………………………………………….37

شکل2-2: تئوری پیوستاری تاننبام و اشمیت………………………………………………………………………….   39

شکل 2-3 : الگوی رهبری مبتنی بر موقعیت…………………………………………………………………………… 41

شکل2- 4 : طبقه بندی فیدلر از لحاظ مساعد بودن شرایط………………………………………………………… 43

شکل 2-5 :تئوری اقتضائی مسیر هدف رهبری……………………………………………………………………. 46

شکل 2-6:مدل تئوری اسنادی رهبری………………………………………………………………………………….  49

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

مقدمه 

در رویکرد جدید مدیریت ،فرهنگ سازمانی، کارتیمی و نحوه همکاری مدیر با دیگـران اهمیـت خاصـی دارد. در واقع تمرکز اصلی بر رشد وپرورش افراد است تا از این راه بهره وری سازمان نیز افزایش یابـد . از این رو، مدیرانی مدنظر سازمانها هستند که از توانمندی هـای اجتمـاعی و مهارتهـای ارتباطـات برخـوردار باشند، شنونده و سخنگوی خوبی باشند و با درک احساسات خود و دیگران و در بیان و انتقـال  احـساسات به خوبی عمل کنند و در یک جمله آنها بتوانند محیطی با نـشاط ایجـاد کننـد کـه  درآن افـراد رشـد یابنـد .

رویکرد مدیریتی جــدید این مدیران را مدیرانی اثربخش و موفق می داند. (میلر[1]، 1999، ص3). 

امروزه بسیاری ازسازمانها دستخوش تغییرند وهرگونه تغییر نیازمنـد کارکنـان ومـدیرانی اسـت کـه انطبـاق پذیر بوده و  باتغییرها سازگار شوند . در این میان تعامل اجتماعی به شیوه ای شایسته وثمـربخش بـرای بیـشتر مدیران و رهبران به عنوان عنصر کلیدی درمـدیریت تغییرهـای سـازمانی اهمیـت فزاینـده ای دارد . رهبـری یک سازمان برای انطباق با تغییرات و به منظور بقا و رشد در محیطهـای جدیـد، ویژگیهـای خا صـی را مـی طلبد که عموماً مدیران برای پاسخ به آنها با مشکلات بسیاری مواجه می شوند . یکـی از مهمتـرین خصیـصه ها که می تواند به رهبران و مدیران در پاسخ به ایـن تغییـرات کمـک کنـد، هـوش هیجـانی  [2]اسـت . هـوش هیجانی موضوعی است که سعی در تشریح و تفسیر جایگاه هیجانهای و احساسات  در توانمندیهای انـسانی دارد. مدیران برخوردار از هوش هیجـانی، رهبـران مـؤثری هـستند کـه اهـداف را بـا حـداکثر بهـره وری ، رضایتمندی و تعهد کارکنان محقق می سازند (مختاری پور و سیادت،1384 ، ص18 ) .

در سال 1990 دو استاد دانشگاه در آمریکـا جـان مـایر [3] و پیتـر سـالوی [4] دو مقالـ ه در مـورد هـوش هیجـانی  نوشتند و پژوهشهای خـود را در ایـن رابطـه آغـاز کردنـد . ایـن دو اسـتاد دریافتنـد کـه برخـی از افـراد در شناخت احساس خود و دیگران و حل مشکلات احساسی و عاطفی توانمندتر هـستند آنـان نقـل مـی کننـد که نظریه آنها در مورد هوش هیجانی ، عامل انگیزه گولمن[5] برای نوشتن کتاب پـر فـروش هـوش هیجـانی  در سال 1995 گردید (هین[6]، 2004،ص2).

هوش هیجانی پتانسیل ما را برای یادگیری مهارتهای مدیریتی بر اساس پنج اصل : شناخت احساسات خـود، کنتـرل احـساسات خـود، ابتکـار عمـل داشـتن، همـدلی و توافـق در ارتبـاط، تعیـین مـی کنـد (سـواترا [7]،2004،ص103).

امروزه سیاست مدیریتی ما در شکل دهی ساختار آموزش و چگونگی اداره مدارس ، فقـط تأکیـد بـر روی جنبه های شناختی دانش آموزان و معلمان است ، در حالی که جنبه های عـاطفی و احـساسات آنهـا نادیـده گرفتـه شـده اسـت. بـرای اداره کـردن و مـدیریت مـدارس داشـتن هـوش هیجـانی بـه انـدازه تحـصیلات دانشگاهی مهم است و بعضی اوقات مهمتر از آن است.

11بیان مساله تحقیق: 

نظر به اهمیت منابع انسانی در پیشرفت اهداف سازمانهای امروز، پرداختن به الگوها و شیوه های شـناخت و هدایت کارکنان از ضروریات می باشد و یکی از موثرترین روشهای هدایت، آشنایی با مباحث سبک هـای رهبری و مدیریت می باشد و اعمـال سـبک رهبـری و مـدیریت نیـز مـستلزم آشـنایی بـا مهارتهـای رهبـری ومدیریت درسطوح مختلف سازمان، و توجه به اهمیت مهارتهای اجتمـاعی و انـسانی و توانـایی ارتقـاء آن برای ایجاد تعامل با کارکنان است.

هر مدیر باید بتواند از طریق افراد به اهداف سازمانی برسد. سالهاست بـه مـدیران مـی  آموزنـد کـه توانـایی آنها برای دستیابی به اهداف، رابطه مستقیم با توانایی آنها با بـرانگیختن افـراد اطـراف خـود دارد . ایـن امـر امروزه اهمیت بیشتری یافته است، زیرا مسائل انسانی، ارتباطات و روابط بین مدیر و کارکنان افزایش یافتـه است. به ویژه آنکه کارهای فردی روبه کاهش و اهمیت کارهای تیمی و گروهی روبه افزایش اسـت . ایـن مهم شکل دهنده رویکرد مدیریت جدید است که اهمیت آن روز به روز آشکارتر می شـود (میلـر، 1999، ص1).

هوش هیجانی یکی ازجدیدترین مفاهیمی است که پابه حیطه مدیریت گذاشته است . تحقیقات اخیر سـع ی بر آن دارند که اهمیت هوش هیجانی و تأثیر آن را بر اثر بخشی سازمان بررسی کننـد . در چنـد یـن تحقیـق اظهار شده است که هوش هیجانی می تواند پیش بینی کننده خوبی بـرای رفتارهـای رهبـری باشـد (جـورج [8]،2000،ص1055).

دانیل گولمن هوش هیجانی را مهارتی می داند که دارنده آن می تواند از طریق خودآگـاهی، روحیـ ه خـود را کنترل کند، از طریق خود مدیریتی آن را بهبود بخشد، از طریـق  همـدلی، تـاثیر آنهـا را درک کنـد و از

٣

طریق مدیریت روابـط، بـه شـیوه ای رفتـار کندکـه  روحیـه خـود و دیگـران را بـالا ببـرد (دوسـتار ، 1382، ص54).

به نظر جان مایر و پیتر سـالوی هـوش ه یجـانی  ارزیـابی، بیـان و تنظـیم عاطفـه خـود و دیگـران و اسـتفاده  کارآمد از آن است (دوستار، 1382، ص5).

به عقیده بار ان [9]  هوش هیجانی مجموعه ای از توانایی ها، قابلیت ها و مهارت هایی است که فـرد بـرای سازگاری موثر با محیط و بدست آوردن موفقیت در زندگی کسب می کند(بار-آن،2006،ص2).

به رغم تحقیقات فراوانی که درزمینه هوش هیجانی صورت گرفته هنـوزهم دربـاره مفهـوم هـوش هیجـانی واجزا تشکیل دهنده آن توافق نظری حاصل نشده و  دانشمندان مختلف هر کدام اجـزا هـوش هیجـانی رابـه صورت مدل ها ی متفاوتی بیان کرده اند.

درتحقیقات مختلف صورت گرفته درزم ینه هوش هیجانی معمولا یکی از این مدل هـا موردتوجـه قرارمـی گیرد.دراین پژوهش ازمدل گلمن استفاده شده است. این مدل شامل اجزای زیر است:

1-خودآگاهی که در بردارنده آگاهی هیجانی، خود ارزیابی دقیق و اعتماد به نفس است.

2-خود تنظیمی شامل خود کنترلی، مسئولیت پذیری، اعتماد، سازگاری و خلاقیت است.

3-انگیزش شامل انگیزه موفقیت، نوآوری و خوش بینی است.

4-همدلی شامل درک دیگران، کمک به دیگران، هدایت دیگران است .

5-مهارت های اجتماعی شامل تاثیر گذاری، ارتباط، مـدیریت تعـارض، رهبـری، ایجـاد پیونـد، همکـاری تعاون و توانایی های گروهی می باشد (گلمن، بویاتزیس[10] و ری [11]،2000،ص351 ).

اطلاعات گلمن (1998)دلالت بر  ارتباط قوی بین هوش هیجانی رهبر و عملکرد سازمان ها دارد. هرچه رهبر مهارت عاطفی مانند ابتکار عمل، تربیت دیگران، رهبری گروه ، اعتماد به نفس، تلاش در جهت

رسیدن به هدف و همدردی، بیشتری داشته باشد در عملکرد او بیشتر موثر است(سواترا،2004،ص103).

 


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از بررسی رابطه بین هوش هیجانی و سبک رهبري مدیران مدارس

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید