چکیده  

تحقیق حاضرباهدف بررسی را بطه بین هوش هیجانی و سبک رهبري مدیران مدارس دوره متوسطه شهرستان سنندج انجام شده است. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش،  توصیفی از نوع همبستگی بوده است. جامعۀآماري این پژوهـش کلیه مدیران و دبیران نواحـی آموزش و پرورش شهر سنندج بودکه به ترتیب بالغ بر 105 و 1150 نفر می باشند و از این تعداد،42 نفر مدیر و 252 نفر دبیر، به صورت تصادفی طبقه اي به عنوان نمونۀ تحقیق انتخاب شدند. ابزار جمع آوري داده ها پرسشنامه هوش هیجانی سیبریا شرینک و پرسشنامه سبک رهبري بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، علاوه بر استفاده از شاخص هاي آمار توصیفی، از روش هاي آمار استنباطی نظیر ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون آزمونt مستقل و تحلیل واریانس یکراهه استفاده شده است.

به طورکلی یافته هاي پژوهش نشان داد که:

  • را بطه معناداري بین هوش هیجانی و سبک رهبري مدیران وجود دارد.
  • را بطه بین خود آگاهی و سبک رهبري ازلحاظ آماري درسطح 05/0 ≤P معنادار نمی باشند.

3 بین مولفه خودتنظیمی و سبک رهبري باز رابطه معنادار ومستقیم و بین خودتنظیمی و سبک رهبري بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.

  • بین مولفه انگیزش و سبک رهبري باز رابطه معنادار ومستقیم و بین انگیزش و سبک رهبري بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.
  • بین مولفه همدلی و سبک رهبري باز رابطه معنادار ومستقیم و بین همدلی و سبک رهبري بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.
  • بین مولفه مهارت هاي اجتماعی و سبک رهبري باز رابطه معنادار ومستقیم و بین مهارت هاي اجتماعی و سبک رهبري بسته رابطه معنادارومنفی وجود دارد.

واژگان کلیدي: هوش هیجانی ، سبک رهبري،دوره متوسطه،رشته تحصیلی

عنوان……………………………………………………………………………………………………………………….صفحه

فصل اول :کلیات پژوهش

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-  1بیان مساله تحقیق  ………………………………………………………………………………………………………..  3

1- 2 ضرورت و اهمیت تحقیق………………………………………………………………………………………………..6

1- 3 اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… 8

1- 4  فرضیه هاي تحقیق……………………………………………………………………………………………………….. 8

1- 5متغیرهاي پژوهشی ……………………………………………………………………………………………………….. 9

1- 6تعاریف اصطلاحات ……………………………………………………………………………………………………….9

1- 6-1تعاریف مفهومی   …………………………………………………………………………………………………… 9

6-2تعاریف عملیاتی …………………………………………………………………………………………………….. 10

فصل دوم  :ادبیات پژوهش

مقدمه       …….. ………………………………………………………………………………………………………………. 13

2- 1بخش اول : هوش هیجانی…………………………………………………………………………………………….  13

  • 1-1 مفهوم هوش هیجانی ……………………………………………………………………………………………… 13

2- 1-2 تاریخچه هوش هیجانی……………………………………………………………………………………………  14

2- 1-3 انواع هوش……………………………………………………………………………………………………………..16

2- 1-4هوش هیجانی و هوش عقلی ………………………………………………………………………………………18

2- 1-5مدل هاي هوش هیجانی …………………………………………………………………………………………… 19

2- 1-5- 1 مدل توانایی هوش هیجانی……………………………………………………………………………………. 19

2 1-5 2  مدل هاي  ترکیبی …………………………………………………………………………………………….  21

2- 1-5- 2-1 الف) مدل گلمن …………………………………………………………………………………………..   21

2- 1-5- 2-2ب) مدل بار-  ان……………………………………………………………………………………………..  24

2- 1-6آموزش و یادگیري هوش هیجانی ………………………………………………………………………. ……. 26

2- 2بخش دوم : رهبري …………………………………………………………………………………………………….. 27

2- 2-1تعاریف رهبري ……………………………………………………………………………………………………… 27

2- 2-2تمایز میان رهبري و مدیریت  ……………………………………………………………………………………..29

2- 2-3نظریه هاي رهبري …………………………………………………………………………………………………… 31

2- 2-3- 1 نظریه هاي صفات شخصی ………………………………………………………………………………….. 33

2- 2-3- 2نظریه هاي رفتاري ……………………………………………………………………………………………….34

2- 2-3- 2-1 مطالعات رهبري در دانشگاه آیوا……………………………………………………………………….. 35

2- 2-3- 2-2 رهبري در دانشگاه اوهایو …………………………………………………………………………………. 35

2- 3-2- 3  مطالعات رهبري در دانشگاه میشیگان   ………………………………………………………………….. 35

2- 3-2- 4  شبکه مدیریت …………………………………………………………………………………………………..36

2- 3-2- 5 سیستم هاي مدیریت لیکرت ………………………………………………………………………………….37

2- 2-3- 3  تئوري هاي اقتضائی…………………………………………………………………………………………… 38

2- 2-3- 3-1 تئوري پیوستار رهبري …………………………………………………………………………………….. 39

2- 2-3- 3-2 تئوري رهبري مبتنی بر موقعیت    ……………………………………………………………………… 40

2-3- 3-3 تئوري اقتضائی فیدلر ………………………………………………………………………………………. 41

2-3 3-4 تئوري مسیر هدف رهبري………………………………………………………………………………46

2- 2-3- 3-5 تئوري مبتنی بر تبادل نظر رهبر بااعضا ………………………………………………………………….47

2- 2-3- 4 تئوري هاي نوین رهبري……………………………………………………………………………………….47

2- 2-3- 4- تئوري جانشین هاي رهبري………………………………………………………………………………… 48

2- 2-3- 4-2 تئوري اسناد ………………………………………………………………………………………………….. 49

2- 2-3- 4-3 تئوري برنارد باس ………………………………………………………………………………………….. 49

2- 2-4تعیین سبک رهبري …………………………………………………………………………………………………. 50

2- 2-5رابطه رهبري وهوش هیجانی…………………………………………………………………………………….. 52

2- 3 بخش سوم :پیشینه پژوهش …………………………………………………………………………………………. 54

2- 3-1تحقیقات داخلی ……………………………………………………………………………………………………… 54

2- 3-2تحقیقات خارجی…………………………………………………………………………………………………… 57

3-3نتیجه گیري……………………………………………………………………………………………………………. 60

فصل سوم  : روش تحقیق

مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………….. 62

1روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 62

3- 2جامعه آماري……………………………………………………………………………………………………………..  62

3-  3  نمونه وروش نمونه گیري……………………………………………………………………………………………63

3- 4 روش جمع آوري اطلاعات…………………………………………………………………………………………..64

3- 4-1  ابزارهاي جمع آوري اطلاعات………………………………………………………………………………….64

4-1 1پرسشنامه هوش هیجانی سیبریاشرینک………………………………………………………………………64

3- 4-1- 2پرسشنامه سبک رهبري………………………………………………………………………………………….66

5روشهاي تجزیه و تحلیل داده ها. ……………………………………………………………………………………67

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادها

مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………….  69

  • 1 بررسی مشخصه هاي فردي نمونه ها………………………………………………………………………………..70

4- 1-1پست سازمانی…………………………………………………………………………………………………………70

4- 1-2توزیع نمونه ها به تفکیک نواحی………………………………………………………………………………..71

4- 1-3جنسیت………………………………………………………………………………………………………………….72

4- 1-4سابقه مدیریت…………………………………………………………………………………………………………73

4- 1-5رشته تحصیلی………………………………………………………………………………………………………….74

4- 1-6میزان تحصیلات……………………………………………………………………………………………………….75

4- 1-7 سن ……………………………………………………………………………………………………………………..76

4- 2 آزمون فرضیه هابا استفاده از آماراستنباطی ……………………………………………………………………… 77

4- 2-1فرضیه کلی……………………………………………………………………………………………………………. 77

4- 2-2فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………… 78

4- 2-3فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………….. 79

4- 2-4فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………….. 80

2-5فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………………………  81

4- 2-6فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………………  82

4- 2-7فرضیه ششم…………………………………………………………………………………………………………… 84

2-8فرضیه هفتم………………………………………………………………………………………………………….. 91

فصل پنجم: نتیجه گیري

مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………… 97

1خلاصه پژوهش………………………………………………………………………………………………………… 97

5- 2بحث ونتیجه گیري……………………………………………………………………………………………………..98

5- 3محدودیت هاي تحقیق…………………………………………………………………………………………………108

5- 4پیشنهادات اجرایی  …..  ……………………………………………………………………………………………..108

5- 5پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………………….109

پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………………….110

فهرست منابع    ………………………………………………………………………………………………………………..116

جدول ها

عنوان………………………………………………………………………………………………………………………..صفحه

جدول2- 1:مولفه هاي هوش هیجانی مدل گلمن………………………………………………………………………23

جدول 2-2: مدل هاي هوش هیجانی……………………………………………………………………………………. 25

جدول2- 3 : طبقه بندي نظریه هاي رهبري……………………………………………………………………………. 32

جدول 2-4: جانشینهاي رهبري………………………………………………………………………………………….. 48

جدول3- 1: توزیع فراوانی جامعه اماري به تفکیک ناحیه وپست………………………………………………… 63

جدول3- 2 :توزیع فراوانی نمونه اماري به تفکیک ناحیه وجنسیت………………………………………………. 64

جدول 3-3 :مولفه هاي هوش هیجانی وگویه هاي مربوط به آن…………………………………………………. 65

جدول3- 4 :مولفه هاي سبک رهبري وگویه هاي مربوط به آن………………………………………………….  66

جدول4- 1 : توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب پست سازمانی…………………………………… 70

جدول4- 2 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی نمونه ها به تفکیک نواحی………………………………. 71

جدول4- 3 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب جنسیت مدیران…………………………………  72

جدول4- 4:توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب سابقه مدیریت مدیران………………………….  73

جدول4- 5 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب رشته تحصیلی مدیران………………………….74

جدول4- 6 :توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب میزان تحصیلات مدیران……………………… 75

جدول4- 7: توزیع فراوانی ،درصد،درصد تراکمی برحسب سن مدیران……………………………………….  76

جدول4- 8: ضریب همبستگی بین هوش هیجانی و سبک رهبري مدیران……………………………………….77

جدول4-  9: ضریب همبستگی بین خود آگاهی و سبک رهبري مدیران………………………………………..78

جدول4- 10  :ضریب همبستگی بین خودتنظیمی و سبک رهبري مدیران………………………………………79

جدول4- 11 :ضریب همبستگی بین انگیزش و سبک رهبري مدیران…………………………………………….80

جدول4- 12: ضریب همبستگی بین همدلی و سبک رهبري مدیران……………………………………………. 81

جدول4- 13:ضریب همبستگی بین مهارت هاي اجتماعی و سبک رهبري مدیران……………………………82

جدول4- 14:رگرسیون گام به گام سبک رهبري  بازازروي مؤلفه هاي هوش هیجانی………………………83

جدول4- 15 : رگرسیون گام به گام سبک رهبري  بسته ازروي مؤلفه هاي هوش هیجانی…………………84

جدول 4-16 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین هوش هیجانی در مدیران برحسب جنسیت……..85

جدول 4-17 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین هوش هیجانی در مدیران برحسب رشته ………..86

جدول4- 18: آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین هوش هیجانی در مدیران برحسب تحصیلات……87

جدول4- 19: نتایج تحلیل واریانس  یکراهه جهت بررسی تفاوت هوش هیجانی مدیران برحسب سن….88

جدول(4-20) : آزمون توکی جهت بررسی تفاوت خودآگاهی براساس سن………………………………….89

جدول4- 21 : نتایج تحلیل واریانس  جهت بررسی تفاوت هوش هیجانی در مدیران برحسب سابقه ……90

جدول4- 22 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین سبک رهبري در مدیران برحسب جنسیت………91

جدول4- 23 : آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین سبک رهبري در مدیران برحسب رشته…………..92

جدول4- 24 :آزمون T جهت مقایسه تفاوت میانگین سبک رهبري در مدیران برحسب تحصیلات……93

جدول4- 25: نتایج تحلیل واریانس  جهت بررسی تفاوت سبک رهبري در مدیران برحسب سن……….94

جدول4- 26: نتایج تحلیل واریانس  جهت بررسی تفاوت سبک رهبري در مدیران برحسب سابقه…….95

نمودارها

نمودار2-1:مفهوم سازي هوش هیجانی    ……………………………………………………………………………… 14

نمودار2-2 : دستاوردهاي الگوي فیدلر…………………………………………………………………………………. 45

نمودار4-1: توزیع فراوانی نمونه ها برحسب پست سازمانی……………………………………………………….  70

نمودار4-2 :توزیع فراوانی نمونه ها به تفکیک نواحی………………………………………………………………  71

نمودار4-3: توزیع فراوانی برحسب جنسیت مدیران…………………………………………………………………. 72

نمودار4-4: توزیع فراوانی برحسب سابقه مدیریت مدیران………………………………………………………… 73

نمودار4-5: توزیع فراوانی برحسب رشته تحصیلی مدیران………………………………………………………… 74

نمودار4-6 :توزیع فراوانی برحسب میزان تحصیلات مدیران……………………………………………………… 75

نمودار4-7: توزیع فراوانی برحسب سن مدیران………………………………………………………………………  76

شکل ها

شکل 2-1:شبکه مدیریت…………………………………………………………………………………………………….37

شکل2-2: تئوري پیوستاري تاننبام و اشمیت………………………………………………………………………….   39

شکل 2-3 : الگوي رهبري مبتنی بر موقعیت…………………………………………………………………………… 41

شکل2- 4 : طبقه بندي فیدلر از لحاظ مساعد بودن شرایط………………………………………………………… 43

شکل 2-5 :تئوري اقتضائی مسیر هدف رهبري……………………………………………………………………. 46

شکل 2-6:مدل تئوري اسنادي رهبري………………………………………………………………………………….  49

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

مقدمه 

در رویکرد جدید مدیریت ،فرهنگ سازمانی، کارتیمی و نحوة همکاري مدیر با دیگـران اهمیـت خاصـی دارد. در واقع تمرکز اصلی بر رشد وپرورش افراد است تا از این راه بهره وري سازمان نیز افزایش یابـد . از این رو، مدیرانی مدنظر سازمانها هستند که از توانمندي هـاي اجتمـاعی و مهارتهـاي ارتباطـات برخـوردار باشند، شنونده و سخنگوي خوبی باشند و با درك احساسات خود و دیگران و در بیان و انتقـال  احـساسات به خوبی عمل کنند و در یک جمله آنها بتوانند محیطی با نـشاط ایجـاد کننـد کـه  درآن افـراد رشـد یابنـد .

رویکرد مدیریتی جــدید این مدیران را مدیرانی اثربخش و موفق می داند. (میلر[1]، 1999، ص3). 

امروزه بسیاري ازسازمانها دستخوش تغییرند وهرگونه تغییر نیازمنـد کارکنـان ومـدیرانی اسـت کـه انطبـاق پذیر بوده و  باتغییرها سازگار شوند . در این میان تعامل اجتماعی به شیوه اي شایسته وثمـربخش بـراي بیـشتر مدیران و رهبران به عنوان عنصر کلیدي درمـدیریت تغییرهـاي سـازمانی اهمیـت فزاینـده اي دارد . رهبـري یک سازمان براي انطباق با تغییرات و به منظور بقا و رشد در محیطهـاي جدیـد، ویژگیهـاي خا صـی را مـی طلبد که عموماً مدیران براي پاسخ به آنها با مشکلات بسیاري مواجه می شوند . یکـی از مهمتـرین خصیـصه ها که می تواند به رهبران و مدیران در پاسخ به ایـن تغییـرات کمـک کنـد، هـوش هیجـانی  [2]اسـت . هـوش هیجانی موضوعی است که سعی در تشریح و تفسیر جایگاه هیجانهاي و احساسات  در توانمندیهاي انـسانی دارد. مدیران برخوردار از هوش هیجـانی، رهبـران مـؤثري هـستند کـه اهـداف را بـا حـداکثر بهـره وري ، رضایتمندي و تعهد کارکنان محقق می سازند (مختاري پور و سیادت،1384 ، ص18 ) .

در سال 1990 دو استاد دانشگاه در آمریکـا جـان مـایر [3] و پیتـر سـالوي [4] دو مقالـ ه در مـورد هـوش هیجـانی  نوشتند و پژوهشهاي خـود را در ایـن رابطـه آغـاز کردنـد . ایـن دو اسـتاد دریافتنـد کـه برخـی از افـراد در شناخت احساس خود و دیگران و حل مشکلات احساسی و عاطفی توانمندتر هـستند آنـان نقـل مـی کننـد که نظریه آنها در مورد هوش هیجانی ، عامل انگیزه گولمن[5] براي نوشتن کتاب پـر فـروش هـوش هیجـانی  در سال 1995 گردید (هین[6]، 2004،ص2).

هوش هیجانی پتانسیل ما را براي یادگیري مهارتهاي مدیریتی بر اساس پنج اصل : شناخت احساسات خـود، کنتـرل احـساسات خـود، ابتکـار عمـل داشـتن، همـدلی و توافـق در ارتبـاط، تعیـین مـی کنـد (سـواترا [7]،2004،ص103).

امروزه سیاست مدیریتی ما در شکل دهی ساختار آموزش و چگونگی اداره مدارس ، فقـط تأکیـد بـر روي جنبه هاي شناختی دانش آموزان و معلمان است ، در حالی که جنبه هاي عـاطفی و احـساسات آنهـا نادیـده گرفتـه شـده اسـت. بـراي اداره کـردن و مـدیریت مـدارس داشـتن هـوش هیجـانی بـه انـدازه تحـصیلات دانشگاهی مهم است و بعضی اوقات مهمتر از آن است.

11بیان مساله تحقیق: 

نظر به اهمیت منابع انسانی در پیشرفت اهداف سازمانهاي امروز، پرداختن به الگوها و شیوه هاي شـناخت و هدایت کارکنان از ضروریات می باشد و یکی از موثرترین روشهاي هدایت، آشنایی با مباحث سبک هـاي رهبري و مدیریت می باشد و اعمـال سـبک رهبـري و مـدیریت نیـز مـستلزم آشـنایی بـا مهارتهـاي رهبـري ومدیریت درسطوح مختلف سازمان، و توجه به اهمیت مهارتهاي اجتمـاعی و انـسانی و توانـایی ارتقـاء آن براي ایجاد تعامل با کارکنان است.

هر مدیر باید بتواند از طریق افراد به اهداف سازمانی برسد. سالهاست بـه مـدیران مـی  آموزنـد کـه توانـایی آنها براي دستیابی به اهداف، رابطه مستقیم با توانایی آنها با بـرانگیختن افـراد اطـراف خـود دارد . ایـن امـر امروزه اهمیت بیشتري یافته است، زیرا مسائل انسانی، ارتباطات و روابط بین مدیر و کارکنان افزایش یافتـه است. به ویژه آنکه کارهاي فردي روبه کاهش و اهمیت کارهاي تیمی و گروهی روبه افزایش اسـت . ایـن مهم شکل دهنده رویکرد مدیریت جدید است که اهمیت آن روز به روز آشکارتر می شـود (میلـر، 1999، ص1).

هوش هیجانی یکی ازجدیدترین مفاهیمی است که پابه حیطه مدیریت گذاشته است . تحقیقات اخیر سـع ی بر آن دارند که اهمیت هوش هیجانی و تأثیر آن را بر اثر بخشی سازمان بررسی کننـد . در چنـد یـن تحقیـق اظهار شده است که هوش هیجانی می تواند پیش بینی کننده خوبی بـراي رفتارهـاي رهبـري باشـد (جـورج [8]،2000،ص1055).

دانیل گولمن هوش هیجانی را مهارتی می داند که دارنده آن می تواند از طریق خودآگـاهی، روحیـ ه خـود را کنترل کند، از طریق خود مدیریتی آن را بهبود بخشد، از طریـق  همـدلی، تـاثیر آنهـا را درك کنـد و از

٣

طریق مدیریت روابـط، بـه شـیوه اي رفتـار کندکـه  روحیـه خـود و دیگـران را بـالا ببـرد (دوسـتار ، 1382، ص54).

به نظر جان مایر و پیتر سـالوي هـوش ه یجـانی  ارزیـابی، بیـان و تنظـیم عاطفـه خـود و دیگـران و اسـتفاده  کارآمد از آن است (دوستار، 1382، ص5).

به عقیده بار ان [9]  هوش هیجانی مجموعه اي از توانایی ها، قابلیت ها و مهارت هایی است که فـرد بـراي سازگاري موثر با محیط و بدست آوردن موفقیت در زندگی کسب می کند(بار-آن،2006،ص2).

به رغم تحقیقات فراوانی که درزمینه هوش هیجانی صورت گرفته هنـوزهم دربـاره مفهـوم هـوش هیجـانی واجزا تشکیل دهنده آن توافق نظري حاصل نشده و  دانشمندان مختلف هر کدام اجـزا هـوش هیجـانی رابـه صورت مدل ها ي متفاوتی بیان کرده اند.

درتحقیقات مختلف صورت گرفته درزم ینه هوش هیجانی معمولا یکی از این مدل هـا موردتوجـه قرارمـی گیرد.دراین پژوهش ازمدل گلمن استفاده شده است. این مدل شامل اجزاي زیر است:

1-خودآگاهی که در بردارنده آگاهی هیجانی، خود ارزیابی دقیق و اعتماد به نفس است.

2-خود تنظیمی شامل خود کنترلی، مسئولیت پذیري، اعتماد، سازگاري و خلاقیت است.

3-انگیزش شامل انگیزه موفقیت، نوآوري و خوش بینی است.

4-همدلی شامل درك دیگران، کمک به دیگران، هدایت دیگران است .

5-مهارت هاي اجتماعی شامل تاثیر گذاري، ارتباط، مـدیریت تعـارض، رهبـري، ایجـاد پیونـد، همکـاري تعاون و توانایی هاي گروهی می باشد (گلمن، بویاتزیس[10] و ري [11]،2000،ص351 ).

اطلاعات گلمن (1998)دلالت بر  ارتباط قوي بین هوش هیجانی رهبر و عملکرد سازمان ها دارد. هرچه رهبر مهارت عاطفی مانند ابتکار عمل، تربیت دیگران، رهبري گروه ، اعتماد به نفس، تلاش در جهت

رسیدن به هدف و همدردي، بیشتري داشته باشد در عملکرد او بیشتر موثر است(سواترا،2004،ص103).

 


مقطع : کارشناسی ارشد

دانلود بخشی از بررسی رابطه بین هوش هیجانی و سبک رهبري مدیران مدارس

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید