چکیده :

این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین منابع قدرت مدیران با جو سازمانی در مدارس ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه دخترانه و پسرانه دولتی شهرستان بانه در سالتحصیلی 89-88 انجام شده است.این تحقیق کاربردی و با روش توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری 735 نفراز معلمان هستند که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب و پرسشنامه های منابع قدرت و جو سازمانی در اختیار آنان قرار گرفت.روایی پرسشنامه ها توسط اساتید راهنما و مشاور مورد تایید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه قدرت 83/0 و جو سازمانی 71/0 محاسبه شد. داده ها با استفاده از روشهای آماری و آزمون تحلیل واریانس یکطرفه ، t مستقل و ضریب همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که :

  • اختلاف بین منابع قدرت مورد استفاده مدیران در مدارس ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه برای قدرت های قانونی ، پاداش و اجبار تایید و برای قدرت تخصص و مرجعیت رد می شود.
  • تفاوت معنی داری بین جو سازمانی مدارس در دوره های تحصیلی ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه وجود دارد.
  • بین قدرت اجبار و جو باز همبستگی منفی و با جو بسته همبستگی مثبت وجود دارد.
  • بین قدرت تخصص و جو باز همبستگی مثبت و با جو بسته همبستگی منفی وجود دارد.
  • بین قدرت مرجعیت و جو باز همبستگی مثبت و با جو بسته همبستگی منفی وجود دارد.
  • رابطه بین ادراک معلمان از جو سازمانی با سطح تحصیلات آنان در جو باز تایید و برای جو بسته رد می شود.
  • رابطه بین ادراک معلمان از جو سازمانی با سابقه تدریس آنان در بعد جو باز تایید و برای جو بسته رد می شود.
  • تفاوت معناداری بین ادراک معلمان به تفکیک جنسیت وجود دارد.
  • تفاوت معناداری بین ادراک معلمان به تفکیک جنسیت مدارس وجود دارد.

کلید واژه ها : منابع قدرت مدیران ، جو سازمانی مدارس ،  مدیریت آموزشی .

 فهرست مطالب

 عنوان                                                                                          صفحه فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….  2

بیان مساله…………………………………………………………………………………………………………………………  3

اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………………………………………………………….  6

اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….. 8

قلمرو تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..  9

تعاریف نظری و عملیاتی……………………………………………………………………………………………………  9

فصل دوم : مروری بر ادبیات و سوابق پژوهش

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………..  16

قدرت …………………………………………………………………………………………………………………………  18

ماهیت قدرت در سازمان ……………………………………………………………………………………………….  20

قدرت در سازمانها ………………………………………………………………………………………………………..  21

پایگاههای قدرت از دیدگاه فرنچ و ریون …………………………………………………………………………  26

تقسیم بندی قدرت از دیدگاه آتزیونی ……………………………………………………………………………..  28

قدرت و اختیار ……………………………………………………………………………………………………………   29

قدرتمند سازی (از مشارکت در قدرت تا تفویض قدرت) ………………………………………………….  31

مدیریت مسئولانه قدرت ……………………………………………………………………………………………….  32

روشهای اعمال قدرت …………………………………………………………………………………………………..  32

کاربرد شیوه های اعمال نفوذ بر دیگران …………………………………………………………………………..  34

رابطه قدرت و رفتار سیاسی …………………………………………………………………………………………..  35

تدبیرهایی برای تقویت پایگاه قدرت …………………………………………………………………………….    37

تدبیرهای سیاسی برای استفاده از قدرت ……………………………………………………………………….    38

ویژگیهای مدیران و کارکنان اثربخش در رابطه با بکارگیری قدرت ………………………………….     40

مقایسه رهبری با قدرت ………………………………………………………………………………………………..  41

راههای استفاده از قدرت توسط مدیران ………………………………………………………………………….  42

پیامدهای استفاده از منابع قدرت …………………………………………………………………………………..   42

بخش دوم : مفاهیم و تعاریف جو سازمانی ………………………………………………………………….  44

اهمیت جو سازمانی در کارکردهای مدرسه …………………………………………………………………….  48

سازوکارهای جو سازمانی ……………………………………………………………………………………………  49

ابعاد جو سازمانی ………………………………………………………………………………………………………   51

ابعاد هشتگانه پرسشنامه توصیف جو سازمانی ……………………………………………………………..    53

ابعاد جو سازمانی بازنگری شده …………………………………………………………………………………    55

مطالعات انجام شده درباره جو سازمانی …………………………………………………………………………….  56

رهبری و جو سازمانی ……………………………………………………………………………………………………   58

انواع جو سازمانی ………………………………………………………………………………………………………….   59

فرهنگ سازمانی و مقایسه آن با جو سازمانی …………………………………………………………………….  65

الف- تحقیقات انجام شده در داخل کشور ……………………………………………………………………….   66

ب- تحقیقات انجام شده در خارج از کشور ……………………………………………………………………..  71

خلاصه و جمع بندی ……………………………………………………………………………………………………..  73

فصل سوم : روش تحقیق

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………… 78

روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………. 78

جامعه آماری و روش نمونه گیری ……………………………………………………………………………………. 79

ابزار گردآوری داده ها ……………………………………………………………………………………………………. 81

تعیین روایی و پایایی پرسشنامه ها …………………………………………………………………………………..  82

روش تجزیه و تحلیل داده ها ………………………………………………………………………………………….  82

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها (یافته های تحقیق)

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………

آمار توصیفی ………………………………………………………………………………………………………………

مار استنباطی(بررسی فرضیات پژوهش)……………………………………………………………………….   96

فصل پنجم : نتیجه گیری ، بحث و پیشنهادها

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………..  121

خلاصه نتایج ……………………………………………………………………………………………………………  121

بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………….. 125

محدودیتهای پژوهشگر ……………………………………………………………………………………………..  132

پیشنهادهای برگرفته از یافته های پژوهش …………………………………………………………………    133

پیشنهادهایی برای پژوهشهای بعدی ……………………………………………………………………………  134

پیوست ها و ضمایم…………………………………………………………………………………………………..  135

پیوست شماره 1: جدول ضرایب پایایی پرسشنامه ها …………………………………………………..   136

پیوست شماره 2: جدول آزمونهای تعقیبی توکی ………………………………………………………..   138

پیوست شماره 3: پرسشنامه منابع قدرت ………………………………………………………………….    140

پیوست شماره 4: پرسشنامه جو سازمانی …………………………………………………………………..   142

منابع و مراجع………………………………………………………………………………………………………..   144

جداول

جدول 2 -1 : منابع قدرت مدیران رده پایین سازمان ……………………………………………………………….   25

جدول 2 -2 : شیوه های اعمال قدرت ………………………………………………………………………………… .  34

جدول 2 -3 : قدرت و تدبیرهای سیاسی در سازمان ………………………………………………………………   38

جدول 2 -4 : پیوستار جوهای شش گانه هالپین و کرافت ……………………………………………………..    59

جدول 2 -5 : ویژگیهای جوهای شش گانه هالپین و کرافت ………………………………………………….    63

جدول 2 -6 : سنخ شناسی جو مدارس هوی و همکاران ………………………………………………………    64

جدول 2 -7 : ویژگیهای جوهای چهارگانه  ……………………………………………………………………….     65

جدول 3 -1 : جامعه و نمونه آماری تحقیق  ………………………………………………………………………    80

جدول 4 -1 : توزیع فراوانی جنسیت معلمان مورد مطالعه …………………………………………………..    86

جدول 4 -2 : توزیع فراوانی تحصیلات معلمان مورد مطالعه ………………………………………………     87

جدول 4 -3 : توزیع فراوانی سابقه معلمان مورد مطالعه ……………………………………………………..    88

جدول 4 -4 : توزیع فراوانی دوره های تحصیلی معلمان مورد مطالعه ………………………………….    89

جدول 4 -5 : توزیع فراوانی نوع مدارس معلمان مورد مطالعه ……………………………………………    90

جدول 4 -6 : وضعیت منابع قدرت مورد استفاده مدیران از دیدگاه معلمان …………………………..    91

جدول 4 -7 : وضعیت جو سازمانی مدارس ابتدایی ………………………………………………………….    93

جدول 4 -8 : وضعیت جو سازمانی مدارس راهنمایی ………………………………………………………….. 94

جدول 4 -9 : وضعیت جو سازمانی مدارس متوسطه …………………………………………………………   95

جدول 4 -10: نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون بین منابع قدرت مورد استفاده مدیران و جو

سازمانی مدارس ………………………………………………………………………………………………………………..  96

جدول 4 -11: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه بین منابع قدرت مورد استفاده مدیران در مدارس سه

دوره تحصیلی ………………………………………………………………………………………………………………….  99

جدول 4 -12: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه بین جو سازمانی مدارس سه دوره تحصیلی…. 101

جدول 4 -13: نتایج آزمون  t مستقل بین منابع قدرت مورد استفاده مدیران در مدارس ابتدایی دخترانه و

پسرانه ………………………………………………………………………………………………………………………….  104

جدول 4 -14: نتایج آزمون  t مستقل بین منابع قدرت مورد استفاده مدیران در مدارس راهنمایی دخترانه

و پسرانه ………………………………………………………………………………………………………………………….  105

جدول 4 -15: نتایج آزمون  t مستقل بین منابع قدرت مورد استفاده مدیران در مدارس متوسطه دخترانه و

پسرانه ………………………………………………………………………………………………………………………..     107

جدول 4 -16: نتایج آزمون  t مستقل بین جو سازمانی ادراک شده توسط معلمان در مدارس ابتدایی

دخترانه و پسرانه …………………………………………………………………………………………………………..   108

جدول 4 -17: نتایج آزمون  t مستقل بین جو سازمانی ادراک شده توسط معلمان در مدارس راهنمایی

دخترانه و پسرانه …………………………………………………………………………………………………………..   109

جدول 4 -18: نتایج آزمون  t مستقل بین جو سازمانی ادراک شده توسط معلمان در مدارس متوسطه  دخترانه و پسرانه ……………………………  110

جدول 4 -19: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه بین جو سازمانی ادراک شده توسط معلمان بر حسب

مدرک تحصیلی …………………………………………………………………………………………………………..  111

جدول 4 -20: نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه بین جو سازمانی ادراک شده توسط معلمان بر حسب

سابقه تدریس …………………………………………………………………………………………………………….  114

  جدول 4-21: نتایج آزمون  t مستقل بین ادراک معلمان زن و مرد از جو سازمانی ……………………  116

جدول 4 -22: نتایج آزمون  t مستقل بین ادراک معلمان مدارس دخترانه و پسرانه از جو سازمانی  118

 فهرست نمودارها

نمودار 2-1: تکامل قدرت از سلطه تا تفویض ………………………………………………………………………..  31

نمودار 4-1: نمودار میله ای فراوانی جنسیت معلمان مورد مطالعه ……………………………………………..  86

نمودار 4-2: نمودار میله ای فراوانی تحصیلات معلمان مورد مطالعه …………………………………………  87

نمودار 4-3: نمودار میله ای فراوانی سابقه معلمان مورد مطالعه ……………………………………………….  88

نمودار 4-4: نمودار میله ای فراوانی دوره های تحصیلی معلمان مورد مطالعه ……………………………  89

نمودار 4-5: نمودار میله ای فراوانی نوع مدارس معلمان مورد مطالعه ………………………………………  90

شکل ها

شکل 2-1: رابطه قدرت و اختیار …………………………………………………………………………………………  30

شکل 2-2: پل جو سازمانی ………………………………………………………………………………………………..   50

فصل اول :

کلیات تحقیق 

مقدمه:

امروزه تعلیم و تربیت امری حساس، پرثمر و در عین حال دشوار است. پیشرفت تعلیم و تربیت تا حدود زیادی به نوع روابط موجود بین دو رکن آن یعنی معلم و مدیر بستگی دارد و سازمانی که از مدیر شایسته تری برخوردار باشد بهتر می تواند هدف خود را برآورده سازد و بهره وری لازم را ایجاد نماید. لذا شیوه ی عمل و رفتار هر مدیر در یک محیط آموزشی تابع کنش های متقابل میان شخصیت مدیر و شرایط محیط آموزشی است، به طور کلی جو مدرسه در معلمان و کارکنان احساسات مختلفی بر می انگیزد.

» دنیای امروز ، دنیای سازمانهاست ، در حقیقت سازمانها هستند که رکن اصلی اجتماع کنونی را تشکیل می دهند. در این سازمانها دو عامل مهم و حیاتی وجود دارند: یکی مدیریت ، که مهمترین عامل در حیات ، رشد ، بالندگی و یا مرگ سازمانی محسوب می شود و دیگری انسانها که گردانندگان اصلی هر نوع سازمانی می باشند. آنان که به کالبد سازمانها جان می بخشند و تحقق هدفها را میسر می سازند. در واقع تنها توفیق سازمانها ، مستقیما به استفاده موثر از منابع انسانی بستگی دارد که البته بدون انسان ، سازمان بی معنی و مدیریت امری موهوم است. « ( حقیقی و دیگران ، 1388 ، ص 9 )

» از طرف دیگر هر سازمان یا مدرسه ای دارای یک سری خصوصیات منحصر به فرد است که آنرا از سایر مدارس متمایز می سازد. همچنانکه مشاهده می شود در برخی از مدارس معلمان با یکدیگر صمیمی، بانشاط و  روحیه بوده و در انجام وظایف احساس تعهد نموده و خود را مشغول نشان می دهند و یا از اینکه در این  مدرسه مشغول به کارند، ناراحتند. به طور کلی این مجموعه خصوصیات منحصر به

فرد را که باعث تمایز مدرسه ای از مدرسه ی دیگر می شود ، جو مدرسه می گویند.« ( علاقه بند ، 1377، الف )

اغلب معلمان و مدیران با تجربه به خوبی می دانند که هنگام انتقال از مدرسه ای به مدرسه ی دیگر غالبا احساس کرده اند که به محیط تازه ای قدم می گذارند که با محیط های قبلی تفاوتهای آشکاری دارد. آنچه که موجب چنین احساسی می شود، جو سازمانی مدرسه است.  بدیهی است که مدیر در خلا اعمال قدرت نمی کند و خواه نا خواه نحوه بکارگیری انواع قدرت در جو سازمانی مدرسه و عملکرد معلمان و دانش آموزان موثر است و از سوی دیگر جو حاکم بر مدرسه در نحوه اعمال قدرت مدیر و همچنین عملکرد عوامل آموزشی تاثیر دارد.

بیان مساله:

اهمیت مدیریت در سازمانها از زمان تشکیل آنها تاکنون به دلیل پیچیده بودن کارها و دستیابی به حداکثر کارایی و بهره وری به خوبی مشهود و مبرهن است و مدیران سازمانها مهمترین رکن برای داشتن سازمانی کارآمد و موفق هستند ، از طرفی دیگر اعضای سازمان به تبعیت از رفتار مدیران و نحوه کنترل و نظارت بر فعالیت های آنان و همچنین روابط کارکنان و مدیر می تواند در رسیدن به اهداف سازمانی مفید و موثر باشند.

در این راستا استونر و همکارانش معتقدند که موفقیت سازمانها در تامین هدفهایشان تا حد زیادی به مدیران آن بستگی دارد. اگر مدیران وظایف خود را به خوبی انجام دهند، سازمان به هدفهایش می رسد و کشور روی رونق و آبادانی را می بیند. برنامه ریزی، سازماندهی، رهبری و کنترل را به عنوان وظایف مدیریت برشمرده اند و در این زمینه بین صاحبنظران اتفاق نظر وجود دارد.( استونر، فریمن ، گیلبرت ، 1382 ،  ص 14 )  » برای تحقق یافتن این موارد مدیران ناگزیرند که به مبانی قدرت در سازمانها و شیوه های نفوذ در زیردستان آشنا باشند و به همین خاطر است که در سازمانهای امروزی قدرت مدیران اهمیت فوق العاده ای دارد و کمتر کتابی را می توان یافت که مربوط به اداره ی سازمانها باشد و در آن مبحثی را به قدرت اختصاص نداده باشد.« ( صفری ، 1382، ص 5 ) » مدیر برای موفقیت در انجام وظایفش نیازمند است که از جو موجود در مدرسه اش شناخت کافی داشته باشد، فاصله بین جو مطلوب با جو موجود را تشخیص دهد و برای کم کردن این فاصله تدبیری بیندیشد و جو مناسب با شرایط محیطی را انتخاب کند. یکی از ابزار هایی که مدیر با کمک آن می تواند جو مطلوب را ایجاد کند ، استفاده از قدرتی است که در اختیار دارد. بنابراین مدیر باید پیامد بکارگیری هریک از منابع قدرت را در ایجاد جو سازمانی بداند و برای ایجاد جو مطلوب، از قدرتی که همبستگی مثبت بیشتری با آن دارد استفاده کند و از قدرتی که همبستگی منفی با آن دارد اجتناب کند و یا کمتر از آن استفاده کند.«( پوریان ، 1376، ص 5 )  همچنان که هرسی و بلانچارد اظهار می دارند که با استفاده از قدرت , یک مدیر می تواند به اصلی ترین وظیفه ی خود یعنی هدایت و هماهنگ ساختن افراد درون یک سازمان برای رسیدن به اهداف سازمان عمل کند. بر این اساس یک مدیر می تواند با تکیه بر قدرت خود در افراد دیگر نفوذ کند و آنها را برای انجام دادن امری در رابطه با خودشان و یا در رابطه با دیگران به کاری وا دارد …  در این راستا دو پژوهشگر به نامهای » فرنچ و ریون1 « پنج منبع قدرت را برشمردند که عبارتند از قدرت اجبار، قدرت پاداش ، قدرت تخصص ، قدرت قانونی و قدرت مرجعیت.(هرسی و بلانچارد ، 1383 ،  ص 281 )

گذشته از تعاریف متفاوت از جو سازمانی ، مشاهده رفتار کارکنان در مدارس نشان می دهد که در مدرسه ای معلمان ، آسوده خاطرند و با یکدیگر روابط متقابل دارند و روی هم رفته با صلاحیت و شایسته به نظر می رسند ، به گونه ای که اعتماد ناظر را به خود جلب می کنند. در مدرسه ای دیگر ، تنش و کشمکش حکمفرماست که بازتاب آن در رفتار و گفتار معلمان ، روابط آنها با یکدیگر و با مدیر مدرسه و با دانش آموزان به وضوح دیده می شود. در مدرسه ای مدیر با اقتدار تمام بر اوضاع تسلط دارد و روابط مدرسه بسیار رسمی و جدی است، در مقابل در مدرسه ی دیگر ملاحظه می شود که بدون اینکه وظایف اصلی مدرسه مورد غفلت واقع شوند، روابط مدیر و معاونان با معلمان و دانش آموزان، بسیار صمیمی و غیر رسمی است. این تفاوتها که محیط روانی-اجتماعی مدرسه را مشخص می کنند، به جو سازمانی مدارس مربوط می شوند.( علاقه بند ، 1377، ص 4 )

مدیران باید توجه داشته باشند که قدرت در رابطه با سایر اعضای سازمان معنی و مفهوم پیدا می کند، لذا باید تاثیر استفاده از آن را بر جو سازمانی مد نظر قرار دهند و بتوانند تشخیص دهند که در سازمان آنها اعمال چه نوع شکلی از آن  می تواند به آنها در دستیابی به اهداف سازمانشان کمک کند. چه نوع قدرتی می تواند جوی صمیمی و باز در مدرسه ایجاد کند یا دست کم جو مدرسه را به سوی جو بسته سوق ندهد.


مقطع : کارشناسی ارشد

250,000ریال – خرید

450,000ریال – خرید

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید