مقدمه
زندگي در جهان امن و عاري از خطر همواره آرزوي همه انسانها بوده است و توجه به ايمني بصورت تلاش براي بقاء در نهاد بشر وجود داشته است. بشر همواره در تلاش براي بهبود زندگي و سطح رفاه خود بوده و در اين راه با ايجاد تغيير در طبيعت كوشيده تا منابع آنرا در خدمت خود درآورد. فعاليت هاي صنعتي بخشي از تلاش انسان براي رسيدن به رفاه بيشتر است. اما در اثر اين تغييرات و گسترش اين نوع فعاليت ها مخاطرات خاصي كه ناشي از تغيير در نظام رايج طبيعت است، نيز بوجود آمده است. با گذر زمان و رشد فعاليت هاي صنعتي، مخاطرات مربوط به اين فعاليت ها نيز رشد داشته است. امروزه داشتن محيطي امن و صنايعي عاري از خطر به عنوان دغدغهاي بزرگ براي عامه مردم و عليالخصوص متخصصين و صنعتگران مطرح است. در اين ميان صنايع نفت و گاز بعلت گستردگي فراوان، حجم عظيم سرمايه درگير، مخاطرات فراگير و تعداد زياد افرادي كه در اين صنايع در حال فعاليت ميباشند، همواره كانون توجه بوده و تلاش گستردهاي در راستاي ايمني بيشتر اين شاخه از صنعت در جهان صورت گرفته است. يكي از مشكلات سرمايه گذاري در ايمني تأسيسات صنعتي تعيين بهترين شيوه سرمايه گذاري براي به حداكثر رساندن تأثير آن است. با توجه به تعداد زياد سناريوهاي حوادث و محدودبودن بودجه ضروري است، معياري معتبر براي تصميمگيري و اولويتبندي ريسك در دسترس باشد. ابعاد ناخوشايند حوادث توسط معيارهاي ريسك نشان داده مي شوند. امروزه در بسياري از زمينههاي مديريت از جمله در ايمني صنعتي تصميم گيري در چارچوب مديريت ريسك انجام ميشود. ارزيابي ريسك حوادث در واقع ابزار مديريت ريسك بشمار ميرود و به كمك آن ميتوان گزينه هاي مختلف تمهيدات ايمني و اثرات آنرا در ارتقاء سطح ايمني در واحدهاي صنعتي بررسي نمود. ارزيابي ريسك كاربرد وسيعي در صنايع فرايندي مانند نفت و گاز دارد. در جريان ارزيابي كمي ريسك حوادث مهم شناسايي و براي حذف و يا كاهش آنها چاره انديشي ميشود. اولويت بندي بر مبناي ريسك و سپس با مقايسه سطح ريسكها با معيارهاي بين المللي امكان پيشگيري و يا كاهش اثر حوادث اصلي را فراهم مي سازد. يكي از مهمترين و اساسي ترين مراحل در ارزيابي و مديريت ريسك تحليل پيامدها مي باشد. در اين مرحله ابعاد حوادث و ميزان تأثير آنها بر انسان و محيط زيست تعيين ميشود. برخلاف ديگر مراحل ارزيابي ريسك مانند شناسايي و ارزيابي مخاطرات، به تحليل پيامدهاي حوادث واحدهاي صنعتي در كشور ما كمتر پرداخته شده است. با توجه به مخاطرات عمده و نقاط بحراني فراواني كه در واحدهاي فرايندي مانند واحد آيزوماكس وجود دارد، جهت بررسي و تحليل پيامدها اين واحد در پالايشگاه نفت بندرعباس انتخاب شده است و با استفاده از روش هاي نوين تحليل پيامد نقاط بحراني و حادثه خيز اين واحد شناسايي و تخليه و پخش مواد شيميايي در اين واحد مدل سازي شده اند. با انجام مدل-سازي و مشخصشدن مناطق درگير در حادثه امكان تعيين ميزان تلفات و صدمات جاني و خسارت به تجهيزات، ساختمانها و اماكن پرتردد ميسر ميگردد. يكي از نكات مهم در مرحله مدلسازي انتخاب مدل مناسب براي شبيهسازي واقع بينانه پخش مواد مي باشد. امروزه اينگونه مدلسازي ها در قالب نرم افزارهاي حرفه اي مانند PHAST صورت ميگيرد. استفاده از اين نرمافزار امكانات گستردهاي براي ثبت نتايج، تهيه انواع نمودارها و جداول، تلفيق اين نتايج با نقشه هاي مقياسدار منطقه و قابليت اتصال به نرم افزارهاي اطلاعات جغرافيايي را فراهم ميآورد. به همين دليل در كليه مراحل مدلسازي از نرم افزار PHAST استفاده شده است.. در فصل اول انواع مفاهيم كاربردي در زمينه مديريت و ارزيابي ريسك نشان داده شده است. در فصل دوم مراحل ارزيابي و مديريت ريسك به همراه معيارهاي معتبر ارزيابي ريسك مورد بررسي قرار گرفتهاست. در فصل سوم نحوه محاسبه ميزان تكرارپذيري خطا براي انواع حوادث در تجهيزات فرايندي آورده شده است. در فصل چهارم تحليل پيامدهاي حوادث (آناليز پيامد)، مراحل انجام آن، چگونگي انتخاب سناريوها و انواع نرم افزارهاي مهمي كه در ارتباط با مدلسازي حوادث استفاده ميشوند، نشان داده شده است. از آنجائيكه در كليه مراحل مدلسازي در اين واحد از نرمافزار PHAST استفاده شده است، در ادامه اين نرمافزار بطور مفصل و همراه با مثال شرح داده شده است. در فصول پنجم، ششم و هفتم انواع حوادث مهم و رايج در واحدهاي فرايندي (آتش، انفجار و رهايش مواد سمي) مورد نقد و بررسي قرار گرفته است. در فصل هشتم انواع مدلهاي تخليه و پخش مواد به همراه روابط مربوطه و كاربرد آنها نشان داده شده است. در فصل نهم معرفي اجمالي از پالايشگاه نفت بندرعباس صورت گرفته است. در فصل دهم به شرح فرايند واحد آيزوماكس پالايشگاه نفت بندرعباس پرداخته شده است. در فصل يازدهم با انتخاب نقاط بحراني و حادثهخيز سناريوهاي حوادث انتخاب و با كمك نرمافزار PHAST مدلسازي شدهاند و در نهايت ميزان تلفات و پيامدهاي ناشي از وقوع اين حوادث مورد بررسي قرار گرفتهاند.

بررسی حوادث و عواقب آن در مجتمع های پتروشیمی

بررسی حوادث و عواقب آن در مجتمع های پتروشیمی

فهرست مطالب

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………..3-1

فصل اول: ايمني در صنايع

فرايندي………………………………………………………………………..9-4

فصل دوم: ارزيابي و مديريت ريسك در صنايع شيميايي………………………………………………………………. 31-10

فصل سوم: روشهاي محاسبه ميزان تكرارپذيري حوادث ………………………………………………………………………………53-32

فصل چهارم: تحليل پيامد (تحليل عواقب) ……………………………………………………………………………….78-54

فصل پنجم: آتشسوزي (حريق) و سيستمهاي اطفاء آن………………………………………………………………………….121-79

فصل ششم: انفجار و انواع آن …………………………………………………………………………….147-122

فصل هفتم: رهايش مواد سمي………………………………………………………………………162-148

فصل هشتم: مدلساز ي رهايش (تخليه و انتشار) مواد……………………………………………………………………….. 207-163

فصل نهم: پالايشگاه بندرعباس ……………………………………………………………………………….213-208

فصل دهم: شرح فرايند واحد آيزوماكس پالايشگاه بندرعباس…………………………………………………………………231-214

فص ل يازدهم: مدلسازي و ارزياب ي سناريوي حوادث در واحد آيزوماكس پالايشگاه بندرعباس……………………………………………………………………307-232

فهرست جدولها
جدول2-1) نرخ حادثه كشنده به دليل بيماريهاي ناشي از عوامل شيميايي محيط كار…………………….. 13

جدول 2-2) مناطق سهگانه در منحني F-N ……………………………….ا……………………………………..25
جدول 2-3) مفهوم كدهاي اندازه احتمال حادثه نامطلوب …………………………………………………………28

جدول3-1) ميزان تكرارپذيري خطا بر اساس قطر منفذ ايجاد شده بر روي انواع تجهيزات ……………………… 39

جدول 3-2) ميزان تكرارپذيري خطا بر اساس قطر منفذ ايجاد شده در مخازن ذخيره 39 سانتريفوژي ……………39

جدول 3-4) ميزان تكرارپذيري خطا بر اساس قطر منفذ ايجاد شده در كمپرسورهاي سانتريفوژي ……………….39

جدول 3-3) ميزان تكرارپذيري خطا بر اساس قطر منفذ ايجاد شده در پمپهاي سانتريفوژي ………………………..39

جدول 3-4) ميزان تكرارپذيري خطا بر اساس قطر منفذ ايجاد شده در كمپرسورهاي سانتريفوژي …………………39

جدول 3-5) ميزان تكرارپذيري خطا براي انواع مبدلهاي بر اساس بانك اطلاعاتي OREDA ا………………………….40

جدول 4-1) دادههاي سميت و اشتعالپذيري اكسيد اتيلن ……………………………………………………………… 70

جدول 4-2) اطلاعات ذخيرهسازي اكسيد اتيلن …………………………………………………………………………… 71
جدول 5-1) حداقل انرژي احتراق برخي از مواد شيميايي ……………………………………………………………….. 81

جدول 5-2) دماي نقطه اشتعال و دماي اشتعال خودبخودي تعدادي از مواد شيميايي ………………………………..82

جدول 7-1) نمونه هايي از حوادث صنعتي درپي نشت مواد سمي ……………………………………………………… 148

جدول 8-1) رفتار فازي سيالات در زمان تخليه از مخازن ……………………………………………………………………..166
جدول 8-2) انواع مسيرهاي ترموديناميكي در زمان تخليه مواد در سيستمهاي سرباز ………………………………….168

جدول 8-3) تعيين مدت زمان تخليه مواد بر اساس دبي تخليه …………………………………………………………… 169

جدول 8-4) زبري نسبي براي انواع لوله ………………………………………………………………………………………171

جدول 8-5) مقادير ∞K و ١K براي انواع اتصالات ……………………………………………………………………………..172

جدول 9-1) نوع و ميزان فراوردههاي توليدي پالايشگاه بندرعباس ……………………………………………………….209

جدول 9-2) متوسط دماي هوا در فصول سرد و گرم سال در روز و شب …………………………………………………212

جدول 9-3) جهت، سرعت و احتمال وزش باد در جهات مختلف …………………………………………………………. 212

جدول 9-4) پراكندگي جمعيت در بخشهاي اداري، فرايندي و تأسيسات ………………………………………………..213

جدول 10-1) مشخصات خوراك اوليه واحد آيزوماكس ……………………………………………………………………… 216

جدول 10-2) مشخصات فراوردههاي نهايي و يا مياني توليدي در واحد آيزوماكس ……………………………………. 216

جدول 10-3) تركيب گاز هيدروژن …………………………………………………………………………………………… 225
فهرست شكلها
شكل 2-1) سطوح ريسك و ناحيه ALARP ا…………………………………………………………………………………16
شكل 2-2) مراحل ارزيابي ريسك در واحدهاي فرايندي ……………………………………………………………………20

شكل 2-3) منحني F-Nا…………………………………………………………………………………………………………26

شكل 2-4) ماتريس ريسك ارائه شده توسط شركت DNV ا…………………………………………………………………28

شكل 2-5) ماتريس ريسك ارائه شده توسط شركت Shell ………..ا………………………………………………………..29
شكل 3-1) تغييرات نرخ خرابي با زمان براي تجهيزات فرايندي ……………………………………………………………… 37

شكل 3-2) درخت خطاي مورد تحليل جهت بدست آوردن كوتاه ترين ميانبر اتفاق ……………………………………….. 49

شكل 4-1) سطوح مختلف تابش حرارتي در انفجار ………………………………………………………………………… 67

شكل 4-2) نمودار ردپاي ابر گازي …………………………………………………………………………………………….. 67

شكل 4-3) نمودار پروفايل غلظت ……………………………………………………………………………………………… 69

شكل 4-4) نمودار تغييرات Probit با فاصله در جهت حركت باد …………………………………………………………….. 68

شكل 7-1) تصويري از البسه محافظ در برابر مواد شيميايي ……………………………………………………………… 155

شكل 8-1) مراحل پخش و گسترش گازها در محيط ……………………………………………………………………….. 164

شكل 8-2) مراحل پخش و گسترش مايعات در محيط ……………………………………………………………………….164

شكل 9-1) موقعيت جغرافيايي پالايشگاه بندرعباس ………………………………………………………………………. 208

فصل اول:
ايمني در صنايع فرايندي

1-1) مقدمه [7]
از اواسط قرن هفدهم كه انسان در راه صنعتي شدن گام برداشت و منافع و رفاه خود را در پيشرفت صنعتي جستجو مينمود، تا به امروز كه حدود 350 سال مي گذرد، ميليونها نفر جانشان دستخوش ناآشنايي و عدم تجربه و بي تفاوتي گرديده است و حقيقت تلخ آن است كه هر تصادف و يا هر حادثه بارها تكرار شده است. از اينرو موضوعي كه در كنار رشد صنعتي مورد توجه قرار گرفته است، انواع مخاطرات و ريسكها مي-باشند. كنترل اين خطرات و جلوگيري از وقوع حوادث سبب شده تا مهندسان ايمن سازي را به عنوان جزئي از اصول مهندسي كار خود قرار دهند و بدين ترتيب ايمني و طراحي واحدهاي فرايندي ايمن جزء دغدغه هاي فكري مهندسان گرديده است. ايمني را مي توان به صورت ميزان يا درجه دور بودن از خطر تعريف كرد. در حقيقت ايمني ميزان در امان بودن از ريسك غيرقابل تحمل يك مخاطره است. اين امر بدين معني است كه ايمني مطلق وجود ندارد. اهميت ايمني در صنعت از دو ديدگاه حفاظت از جان پرسنل و كاركنان و نيز جنبه هاي اقتصادي مطرح است. وقوع حوادثي همچون بوپال هند كه در آن تنها 2000 نفر كشته و بيشتر از 200000 نفر مصدوم شدند، اهميت اين موضوع را يادآوري مي نمود. از سويي ديگر نصب سيستمهاي ايمني و يا به عبارت بهتر ساخت واحدهاي فرايندي ايمن همراه با تحميل هزينه هاي اقتصادي است، اما هزينه هاي اقتصادي ناشي از حوادث در كارخانه ها نشان ميدهد كه اينگونه هزينهها نه تنها اضافي نبوده، بلكه لازم و ضروري است و سرمايه داران را بر آن داشته تا تعاملي را بين هزينه هاي اقتصادي و نصب سيستم هاي ايمني برقرار نمايند تا از هزينههاي ناشي از وقوع حوادث در امان بمانند. براي پي بردن به اهميت ايمني در واحدهاي
١۴
صنعتي به نمونههايي از حوادث بزرگ صنعتي كه در طي ساليان گذشته بوقوع پيوسته است و در اثر آن افراد بسيار زيادي كشته شده اند، اشاره ميشود:
½ كشته شدن 167 نفر در ژوئيه 1988 ميلادي در اثر انفجار در مدول فشرده سازي گاز در سكوي توليد نفت Alpha Piper كه در اثر اين حادثه آتش استخري وسيعي سكوي نفتي را احاطه كرد و مه دود غليظي عرشه و سكو را در برگرفت. آتش به عرشه سكو سرايت كرد و بعد از 20 دقيقه از طريق يك خط لوله به سكوي Tartan هم كشيده شد. اين حادثه يكي از بدترين حوادث در سكوهاي دريايي بشمار مي رود
½ كشتهشدن 200 نفر به همراه زخميشدن 1500 نفر در 23 آوريل 1992 ميلادي در روستايي در Guadalajara مكزيك بعلت نشت مواد قابل اشتعال از خطوط لوله متعلق به شركت Pemex و بروز يك زنجيره انفجار در طول 13 كيلومتر از شبكه انتقال
½ كشته شدن 2500 نفر به علت مسموميت و زخميشدن 200000 در 17 دسامبر 1994 ميلادي در اثر نشت گاز سمي متيل ايزوسيانات در يكي از كارخانه هاي توليدكننده آفتكش در بوپال هندوستان ½ ه نشت بنزين از خطوط انتقال آن درCubatao برزيل، در اثر اين واقعه بخارات بنزين در محيط اطراف متصاعد شده و با مشتعلشدن آن توپي از آتش شكل گرفت
1-2) ايمني چيست [7]
در فرهنگ لغات اصطلاح ايمني به معني امنيت، آسايش و سلامتي آمده است همچنين ايمني ميزان يا درجه فرار و دوري از خطر نيز تعريف شده است. در حقيقت ايمني به مفهوم بكارگيري مهارت هاي فني و
١۵
مديريتي ويژه در قالبي نظام مند و آينده نگر به منظور شناسايي و كنترل خطرات موجود در طول عمر يك پروژه مي باشد. ايمني كامل يعني مصونيت در برابر هر نوع آسيب، جراحت و نابودي كه با توجه به تغييرپذيري ذاتي انسان و پيشبيني ناپذيري اعمال و رفتار او بنظر مي رسد كه هيچ گاه ايمني صددرصد حتي براي يك دوره كوتاه مدت وجود نداشته باشد. به همين علت كارشناسان معمولاً بجاي كلمه ايمني از اصطلاحاتي نظير پيشرفت ايمني، ارتقاء ايمني و ايمنتر استفاده مي كنند.
1-3) مديريت ايمني [7]
مديريت ايمني عبارتست از يك تقريب سيستماتيك به منظور برنامهريزي، سازماندهي، اجرا و برقراري تمامي فعاليتها مطابق اهداف و الزامات تعريف شده. مديريت ايمني تضمين مي كند كه طراحي، ساخت، عمليات و نگهداري تسهيلات در وضعيت ايمن قرار داشته و كليه الزامات و مقررات رعايت شده است.
1-4) محورهاي مديريت ايمني [6]
½ طراحي ايمن تر، تعيين و بكارگيري سيستم هاي كنترلي و دفاعي مناسب
½ فرايندهاي عملياتي نظير تجهيز محيط كاري و فراهم نمودن شرايط ايمن در محيط كاري
½ سيستم بازرسي، تعمير و نگهداري مناسب
½ تعيين عوامل بالقوه آسيبرسان مشاغل
½ تعيين قوانين و مقررات ايمني، دستورالعمل هاي ايمني و روشهاي اجرايي
½ آموزش هاي ايمني و برنامه ريزي آموزشي براي كليه سطوح
½ طرح واكنش در شرايط اضطراري نظير سيستمهاي اطفاء حريق، عمليات تخليه و نجات
½ مميزي هاي مستمر و بكارگيري نتايج آنها در بهبود مداوم سيستم ايمني
½ نگهداري سوابق گزارشات حوادث و شبه حوادث
½ تعيين روش هاي مديريت تغييرات
1-5) واقعه [8]
عبارتست از رخداد غيرمترقبهاي كه در اثر انحرافات فرايندي، خطاي انساني و يا نقص در سيستم كنترل فرايند بوجود ميآيد و موجب قرار گرفتن سيستم در وضعيتي متلاطم مي گردد.
1-6) حادثه [8]
عبارتست از يك رويداد غيرمترقبه يا تركيبي از وقايع غيرمنتظره و يا شرايطي كه منتهي به ايجاد خسارت و يا صدمات جاني و مالي مي گردد.
1-7) مخاطره [8]
مخاطره عبارتست از شرايط فيزيكي و يا شيميائي كه مي تواند بطور بالقوه موجب ايجاد ضرر و زيان گردد. اين صدمات به صورت خسارات جاني به پرسنل واحدها، خسارت به محيط زيست و يا افت كيفيت فراوردههاي نهايي پديدار ميشوند.
1-7-1) مخاطرات خاص صنايع فرايندي
اين مخاطرات نيز به سه دسته آتش سوزي، انفجار و انتشار مواد سمي تقسيم بندي مي شوند. درباره اين مخاطرات در فصول بعدي بطور مفصل بحث خواهد شد.

بررسی حوادث و عواقب آن در مجتمع های پتروشیمی

بررسی حوادث و عواقب آن در مجتمع های پتروشیمی

فصل دوم: ارزيابي و مديريت ريسك در صنايع شيميايي..
2-1) مقدمه [6]
پيشرفت صنايع شيميايي به همراه نياز رو به رشد جوامع به محصولات شيميايي منجر به افزايش ميزان آسيب پذيري انسان به مواد شيميايي شده است. ريسكي را كه اين نوع مواد به جهانيان تحميل ميكنند، به دو دسته خرد و كلان تقسيم مي شود. ريسك هايي كه سلامتي و اقتصاد تعداد محدودي از مردم را بخطر مي اندازند و يا خسارات كوچك اقتصادي و زيست محيطي را بوجود مي آورند، در دسته ريسك هاي خرد قرار مي گيرند. ولي در دسته ريسك هاي كلان، حوادثي كه عليرغم احتمال پايين وقوع، گستردگي تلفات جاني، اقتصادي و زيست محيطي ناشي از وقوع آن مي تواند بسيار قابل ملاحظه باشد، قرار داده مي شوند. توسعه، پيشرفت و گسترش فناوريهاي بسيار پيچيده و بحراني در صنايع مختلف، خصوصاً در صنايع شيميايي سبب شده است كه فلسفه ايمني از رويكرد پس از وقوع به رويكرد پيش از وقوع تغيير يابد. رويكرد جديد بر پايه شناسايي و كنترل خطر پيش از وقوع حادثه است. وقوع يك حادثه مي تواند لطمات اقتصادي و جاني را درپي داشته باشد، از اين رو بكارگيري روز افزون اين رويكرد و نيز كاهش تعداد حوادث در صنايع شيميايي نشان دهنده اثرات مثبت آن در كاهش لطمات ميباشد.
2-2) ريسك [6]
½ احتمال پيشامدي نامطلوب
½ رويدادي نامطلوب كه با احتمال شناخته شدهاي روي ميدهد
½ امكان بروز واقعهاي نامعين و غيرمترقبه، بر حسب احتمال وقوع و شدت پيامدهاي منفي آن
½ اندازه گيري احتمال رخداد يك حادثه نامطلوب و توانايي بالقوه پيامدهاي مخرب اين حادثه بر روي مردم، محيط زيست و يا منافع اقتصادي
½ ميزان تغييرات ناخوشايندي كه يك حادثه نامطلوب به همراه پيامدهاي آن بوجود ميآورد
½ احتمال وقوع اثرات زيان آور بر افراد درمعرض حادثه و يا آسيب و زيان به محيط زيست
بنابراين ريسك يك حادثه خاص از دو فاكتور احتمال رخداد و شدت پيامدهاي ناشي از رخداد چنين حادثه اي تبعيت ميكند. در يك ديد كلي اين ارتباط از طريق رابطه (2-1) نشان داده مي شود:
رابطه (2-1) احتمال رخداد× شدت پيامد آن حادثه = ريسك
2-3) انواع ريسك
2-3-1) ريسك شخصي10 [6]
ريسك شخصي عبارتست از ميزان تكرارپذيري يك حادثه نامطلوب كه شخص نتواند در برابر صدمات ناشي از آن طاقت بياورد. ريسك شخصي اساسي ترين معيار براي تصميمگيري در استفاده يا عدم استفاده از روشهاي كاهش ريسك است. اين ريسك يك خاصيت وابسته به مكان است كه آنرا از روشهاي كمي ارزيابي ريسك11 بر طبق رابطه (2-2) محاسبه مي كنند:
IR = F×Pc ×Pp (2-2) رابطه
F: ميزان تكرارپذيري اتفاق نامطلوب
Pc: احتمال كشته شدن نزديك ترين شخص
PP: احتمال حضور شخص در آن مكان
١٠- Individual Risk
١١- Quantitative Risk Analysis (QRA)
يك روش ديگر محاسبه ريسك شخصي استفاده از اطلاعات آماري است. از آنجايي كه مقادير ريسك شخصي اعداد كوچكي هستند، معمولاً آنها را به صورت احتمال فوت در يك ميليون سال بيان ميكنند. بنابراين ريسك شخصي يك فعاليت يا خطر خاص از رابطه (2-3) بدست مي آيد:
IR = N t N×sTav (3-2) رابطه
:Ns تعداد افرادي كه بر اثر آن فعاليت فوت كرده اند
:Nt تعداد كل افرادي كه در معرض آن خطر بوده اند
:Tav زمان متوسطي كه اين افراد در معرض خطر قرار داشته اند
2-3-2) ريسك كاري
ريسك كاري12 غالباً بر اساس يكي از انديسهاي ريسك مانند شدت حادثه كشنده13 بيان ميشود.
شدت حادثه كشنده عبارتست از تعداد مرگ و مير افراد به علت حوادث گوناگون در يك جامعه آماري 1000 نفري از كارگران در مدت زمان 108 ساعت در طي طول عمر كاري آنها.
در جدول (2-1) نرخ حادثه كشنده به دليل بيماريهاي ناشي از عوامل شيميايي در محيط كار براي فعاليت هاي مختلف صنعتي نشان داده شده است. در رابطه (2-4) ارتباط تقريبي بين ريسك شخصي و شدت حادثه كشنده نشان داده شده است:
جدول2-1) نرخ حادثه كشنده به دليل بيماري هاي ناشي از عوامل شيميايي محيط كار شدت حادثه كشنده نوع بيماري حرفه كاري 6/5 سرطان ريه كارگران كارگاه هاي كفاشي 10 سرطان ريه كارگران چاپخانه ها 70 سرطان ريه كارگران معادن اورانيوم
160 سرطان ريه كارگران كارخانه هاي توليد عايق (آزبست) 700 سرطان پروستات كارگران معادن كادميم

2-3-3) ريسك جمعي
ريسك جمعي14 عبارتست از احتمال وقوع حوادثي كه با جراحت و آسيب به بيش از سه نفر همراه است. نتايج بدست آمده از ريسك جمعي بر روي منحني F-N رسم مي شوند. (اين منحني در بخشهاي بعدي در همين فصل بطور مفصل توضيح داده ميشود)
2-4) معيارهاي پذيرش ريسك [6]
مطالعات و تحقيقات اوليه درباره ريسك از عبارت ريسك قابل قبول استفاده مي كردند. قبول روش هاي كمي پذيرش ريسك اين اجازه را داد كه خطرات به صورت عددي اولويت بندي شوند. جستجو جهت سطح قابل قبول ريسك فعاليت هاي صنعتي حجم زيادي از تحقيقات و مقالات را به خود اختصاص داد. معيارهاي مختلفي جهت كاربردهاي خاص در تعدادي از كشورها ارائه شدهاند ولي هيچگاه يك توافق كلي به دست نيامده است. اين امر منعكس كننده طبيعت نزاع برانگيز قضاوت بكار رفته در اين رابطه است كه وابستگي آن به مسائل سياسي و حاشيه اي اجتناب ناپذير مي باشد. بر طبق تعريفي كه مجري ايمني و سلامت انگلستان15 براي عبارت ريسك قابل تحمل16 ارائه نموده است، تحملپذيري به معناي قبول كردن نيست، بلكه يعني تمايل به زندگي با يك مقدار مشخص ريسك جهت تأمين منافع خاص با اين اطمينان خاطر كه آن ريسك به خوبي كنترل ميشود. تحمل يك ريسك بمعناي صرف نظر كردن و يا چشم پوشي از مخاطرات همراه آن نيست، بلكه فرض ميشود كه بايستي آن را تحت مراقبت دائم داشت و در صورت امكان آن را كاهش داد. بنابراين ريسك بايد تحت كنترل باشد، نسبت به مزاياي احتمالي متعادل شود و تا جايي كه عملاً امكان پذير است، كاهش يابد. اما در حال حاضر انجام بررسيهاي هزينه و سود جهت ارزيابي صحت اين گفته معمول نيست. بعد از بكارگيري ارزيابيهاي اوليه كمي ريسك در اوايل 1970 ميلادي جداول مفصلي از اطلاعات مقايسهاي ريسك از خطرات طبيعي همچون رعد و برق، طوفان و نيز فعاليت هاي روزمره مثل رانندگي و استفاده از لوازم منزل و خطرات كاري در صنايع مختلف جهت تأمين اين هدف تدوين شد. هر چند كه سادگي اين روش جذاب بود اما به علت ناتواني در تمايز بين ريسكهاي قابل قبول و ريسكهايي كه قابل تحمل بودند، با اعتراضها و انتقادهاي بسياري روبرو شد. به عبارتي زماني كه مزاياي همراه ريسك توسط شخص يا جامعه اي كه در معرض خطر قرار دارد در نظر گرفته نشوند، نمي توان هيچ حد معيني از ريسك را قابل تحمل دانست. بنابراين در حالي كه تحقيقات مقايسهاي ريسك، نتايج عددي و كمي خوبي درباره ريسك ارائه ميدهند، درباره مقبوليت مطلق آنها اطلاعات اندكي جهت قياس در اختيار مي گذارند. بر خلاف اين روش ساده جهت مقايسه ريسك تحقيقات گسترده اي توسط روانشناسان و ديگر دانشمندان علوم اجتماعي در سال هاي اخير، يك رشته پيچيده از عوامل، ارزش ها و اعتقادات را آشكار كرده كه در عمل پشت مخال فتهاي عمومي در برابر ريسك فعاليتهاي صنعتي قرار گرفته است.

قیمت 25 هزار تومان

خرید فایل pdf به همراه فایلword

قیمت:35هزار تومان