انتخاب صفحه

فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه

‌توان و ظرفیت علمی هر کشور، یکی از معیارهای ارزیابی توسعه پایدار آن کشور محسوب می‏شود. ارتقای این توان مستلزم بهبود وضعیّت تولید اطلاعات علمی است. اهمیّت تولید اطلاعات علمی و نقش آن در توسعه پایدار موجب شده است که فعالیّتهای علمی- پژوهشی که به تولید اطلاعات علمی منجر می‎شوند، در چند دهه اخیر بیشتر مورد مطالعه و بررسی قرار بگیرند.
در حال حاضر برای ارزیابی تولیدات علمی از روش‏های متعددی استفاده می‏شود. یکی از این روش‏ها استفاده از شاخص‏های علم‏سنجی است. علم‏سنجی به بررسی ویژگی‏های اطلاعات علمی پرداخته و تولیدات علمی کشورها، سازمان‏ها و پژوهشگران را مورد مطالعه، ارزیابی و مقایسه قرار می‏دهد (امین پور، کبیری و ناجی، 1387).
از آنجا که بیش‌تر فعالیّت‏های پژوهشی، اغلب در قالب انتشارات علمی و در انواع مختلف از جمله مقالات علمی منتشر می‏شود، سنجش آن‏ها می‏تواند مبنایی مناسب برای شناخت وضعیّت تولید اطلاعات علمی محسوب گردد (داورپناه، 1381). البته سنجش تعداد مقالات علمی به عنوان شاخصی کمّی، به تنهایی برای این شناخت کافی نیست، بلکه استنادهای مرتبط با آن یا اثربخشی تولیدات نیز دارای اهمیّت است (ستوده، 1383؛ کازرانی، 1387).
از جمله سازمان‏هایی که پایه و اساس توسعه هر کشور محسوب شده و با پیشرفت خود، پیشرفت و توسعه پایدار کشور را تضمین می‏کنند مؤسسات علمی و پژوهشی هستند. از این رو ارزیابی تولیدات علمی آنها از اهمیّت خاصی برخوردار می‏باشد (ابراهیمی، 1386). در این میان دانشگاه‏ها به عنوان مهم‏ترین مراکز فعالیّت‏های پژوهشی و تولید علم، در توسعه علمی نقشی تعیین‏کننده دارند.
دانشگاه آزاد اسلامی یک مؤسسه آموزشی و پژوهشی غیردولتی و غیرانتفاعی است که از سال 1361 تأسیس شده است. این دانشگاه به عنوان یک دانشگاه رو به توسعه که به طور فراگیر در سراسر کشور فعّال است در طی بیش از 28 سال فعالیّت خود، بیش از 3 میلیون و 700 هزار فارغ التحصیل، یک میلیون و 600 هزار دانشجو، 30 هزار عضو هیأت علمی و 35 هزار پرسنل، بیش از 400 واحد دانشگاهی و مرکز آموزشی در فضایی متجاوز از 20 میلیون متر مربع فضای عمرانی، آموزشی، و رفاهی در سراسر کشور داشته است (جاسبی، 1389). انتظار می‌رود دانشگاهی با این وسعت و سرعت رشد و توسعه، به لحاظ تولید علم نیز چنین وضعیّتی داشته باشد.
دانشگاه آزاد اسلامی در سال‌های اخیر، نقش برجسته‌ای در فعالیّت‌های علمی و پژوهشی داشته است و تلاش کرده است تا همگام با سایر دانشگاه‌های کشور سهم خود را از تولیدات کشور افزایش دهد. بهره‌مندی از جایگاه شایسته در عرصه جنبش نرم‌افزاری و تولید علم و ایجاد کرسی‌های نظریّه‌پردازی از فعالیّت‌های دانشگاه آزاد اسلامی است. ارتقای کیفیّت آموزشی، پژوهش محوری و استفاده از تمام ظرفیّت‌های موجود در راستای تحقّق اهداف سند چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران از برنامه‌های این دانشگاه است.
بررسی و ارزیابی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی می‌تواند وضعیّت کنونی این دانشگاه را مشخص نموده، و با تعیین نقاط قوّت و ضعف موجود در زمینه‌های تحقیقاتی و انجام فعالیّت‌های پژوهشی، مسئولان و برنامه‌ریزان دانشگاه را یاری نماید تا نسبت به برنامه‌ریزی دقیق‌تر در زمینه‌های مختلف برای نیل به توسعه علمی اقدام نمایند.
1-1- بیان مسئله

امروزه، علم و دانش اساس توسعه‎یافتگی و زمینه‎ساز اقتدار کشورها محسوب می‎شود و می‎توان گفت که بدون آن پیشرفت در عرصه‎های مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میسر نخواهد بود. تنها از طریق تحقیق و پژوهش است که تولید علم و دانش میسّر می‎شود. پژوهش و تحقیق هم از وظایف اصلی دانشگاه‎ها و مراکز علمی و پژوهشی می‎باشد. تولید علم در بطن نهاد دانشگاه و آموزش عالی و توسط اساتید و پژوهشگران مراکز علمی محقق می‎شود. این مراکز از مهم‎ترین بسترهای زمینه‎ساز گسترش علم و انجام مطالعات علمی محسوب می‏شوند و به عنوان معتبرترین مراکز تولید علم، دانش و معرفت نقش مؤثری در فرآیند رشد و توسعه همه جانبه، تعالی و پیشرفت کشور دارند.
رشد بی‎سابقه تولیدات علمی ایران در سال‎های اخیر در پایگاه‏های اطلاعاتی بیش‌تر نتیجه تلاش نویسندگان دانشگاه‎ها و مؤسسات علمی بوده است. نگاهی به پژوهش‎های انجام گرفته در حوزه تولیدات علمی مؤسسات آموزش عالی بیانگر آن است که تا کنون پژوهشی جامع در حوزه تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی انجام نگرفته و به طور طبیعی اطلاعات جامعی نیز برای مسئولان در دسترس نیست تا بر اساس آن برنامه‎ریزی مناسب در راستای ارتقاء کمّی و کیفی فعالیّت‎های پژوهشی این دانشگاه انجام گیرد. تدوین سیاست علمی درست و اثربخش مستلزم شناخت و آگاهی از وضعیّت علمی و میزان تولیدات این مؤسسه می باشد.

1-1- بیان مسئله…………………………………………………………… 3
1-2- اهمیت پژوهش………………………………………………………. 4
1-3- اهداف پژوهش………………………………………………………. 5
1-3-1- هدف کلی پژوهش……………………………………………….. 5
1-3-2- اهداف جزئی پژوهش……………………………………………… 5.

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

درباره علم و تعریف آن دیدگاه‏های مختلفی ارائه شده است. در فرهنگ دهخدا برای واژه علم، معانی دانستن، یقین کردن، دریافتن، ادراک، استوار کردن، معرفت، دانش، آگاهی و شناسایی به کار برده شده است (دهخدا، 1337). حیدری (1389) معنای علم و دانش را در مراحل ابتدایی با معنای امروزین آن متفاوت دانسته و بیان می‏دارد که علم در آغاز با جادو، خرافه، اخترگویی و دین همراه بوده است. سروش (1379) معتقد به کاربرد دو معنای مختلف برای علم در زبان فارسی و عربی است. معنای اصلی و نخستین علم، دانستن در برابر ندانستن است. در این معنا، همه دانستنی‏ها صرف نظر از نوع آنها علم نامیده می‏شود و عالم به کسی گفته می‏شود که جاهل نباشد. علم در معنای دوم به دانستنی‏هایی گفته می‏شود که تجربه مستقیم حسی در داوری یا گردآوری آنها دخالت داشته باشد که در این مفهوم علم در برابر همه دانستنی‏هایی قرار می‏گیرد که قابل آزمون نیستند. تولد علم به معنی مطلق آگاهی (معنای اول)، هم‏آغاز با تولد بشر است و رشد آن به معنای دوم، از آغاز دوره رنسانس به بعد است. کلمه science در انگلیسی و فرانسه معادل معنای دوم علم می‏باشد.
برونوفسکی (1368) علم به صورتی که ما آن را می‏شناسیم مخلوق سیصد سال گذشته می‏داند. به عقیده او این علم در دنیایی ساخته شده است که در حدود سال 1660 هنگامی که اروپا خود را از کابوس طولانی جنگ‏های مذهبی رها می‏ساخت و زندگی خود را بر مبنای تجارت و صنعت آغاز می‏کرد شکل نهایی گرفته است.
به عقیده ویلیام و هال (1363) مهم‏ترین دوره‏های پیشرفت علمی، دوره یونانیان اسکندرانی، دوره انقلاب علمی در سده هفدهم، دوره مادیگرایی در سده نوزدهم و دوره نوین می‏باشد. دوره نخست، با علم گذشته‏های دور، به ویژه علم مصری، بابلی و دوران نخستین یونان پیوند دارد. دوره دوّم، با مجموعه‏ای از جنبش‏های سیاسی، نظامی، اقتصادی و دینی به دوره نخست مربوط بوده است. دوره سوّم، علوم ریاضی پیشرفت چشم‏گیر داشته است. دوره چهارم، دوره پیشرفت‏ فنی و رشد سرسام‏آور علم است.

2-1-2- مروری بر روند تحوّل علم در ایران
اندیشه‏های علمی در ایران ریشه‏هایی بس کهن دارد. از حدود هزاره‏های سوّم پیش از میلاد در برخی از جوامع متمدّن واقع در جنوب غربی ایران مانند سومر، بابل و شوش فضای علمی وجود داشته و اندیشه‏ها و ابداعات چشم‏گیری در علوم ریاضی و ستاره‏شناسی و هندسه در حلقه‏های علمی متشکل از کاتبان معابد شکل گرفته است. عصر هخامنشی در ایران باستان یکی از اعصار پررونق ارتباط‏های فرهنگی میان ملّت‏ها بوده است و اعتلای سطح علمی هر جامعه مستلزم این دادوستدهای فرهنگی ‏بوده است. در دوره اشکانیان پایه‏های سنّت علمی در ایران گذاشته شد. عصر ساسانی از بسیاری جهات عصر باروری فرهنگی در ایران بود. آثار و شواهدی از فرهنگ و علم و هنر در عصر ساسانی آخرین دوره تاریخ ایران پیش از اسلام وجود دارد. سده اوّل و نیمه اوّل سده دوّم هجری عصر تعلیق و تعطیل حکمت در جهان اسلامی بود. نخستین ثمرات تمدن اسلام در نیمه دوّم سده دوّم هجری با سیلان اندیشه‏ها و نوشته‏ها و با ایجاد مراکز جدید در کنار مراکز فرهنگی قدیم آشکار شد. سده‏های سوّم و چهارم هجری در ممالک اسلامی آکنده از خردگرایی و علم‏طلبی بود و در سده پنج به اوج شکوفایی خود رسید. در نیمه دوّم سده پنجم هجری نخستین نشانه‏های افول حکمت در جهان اسلام به وجود آمد. از سده دوازدهم میلادی به بعد فرهنگ عقلی از شرق به غرب جریان یافت و این تغییر پس از سده‏های دوازدهم و سیزدهم با شتاب بیش‌تری همراه بود. قرن هفتم و هشتم و نهم هجری به دلیل یورش مغولان به ایران و یورش تیمور وضع علمی ایران دچار دگرگونی های فراوانی شد. دوره صفویّه دوره انحطاط و بلکه زوال علوم عقلی در ایران است (فرشاد، 1365).
دوران کوتاه حکومت‏های افشاریّه و زندیّه را، از نظر رشد علمی، باید دنباله دوره صفویّه شمرد، البته با گذشت زمان بار دیگر فعالیّت‏های فکری و عقلی در میان جامعه ایرانی این دوره آغاز گردید. دوره قاجاریه نیز از نظر علمی بسیار فقیر بود، اما در نیمه دوّم قرن سیزدهم هجری موجبات رشد فکری و علمی این دوره به وجود آمد (شمیم، 1374).
وضعیّت علم و فن‏آوری در ایران و علل افول ایرانیان، قرن‏هاست که از دغدغه‏های مهم اندیشمندان و پژوهشگران و تعدادی از سیاستمداران ایران محسوب می‏شود. تحقیقاتی که در سال 1355 با دعوت از یک گروه فرانسوی برای شناخت مسائل تحقیقاتی و علمی انجام گردید و به طرح کانب مشهور شد در راستای تعیین علل افول علمی ایران بود (مضطرزاده، 1379). پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز بررسی وضعیّت علم و فن‏آوری در کشور از طریق طرح‏های پژوهشی و مقاله‏های متعدّد پی‏گیری شده است.
بحث تولید علم نخستین بار در سال 1365 در دانشگاه تهران مطرح شد، اما در آن زمان مورد توجه جدّی قرار نگرفت و فقط خمیرمایه اوّلیه آن شکل گرفت. در سال 1372، این بحث به شکل جدّی‏تری مطرح و تعریف شد. در این سال، دانشگاه تهران اعلام کرد به نویسندگانی که مقالات آنها در مجلات بین‏المللی معتبر چاپ شود جوایز ارزنده‏ای اهداء خواهد کرد و این نخستین گام برای اقدام جدّی در زمینه تولید علم بود. از سال 1379 به بعد تولید علم در حوزه پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مطرح شد (موسوی موحدی، کیانی بختیاری و چمنی، 1383). امروزه واژه تولید علم در ادبیات کشور جایگاه ویژه‏ای پیدا کرده است و در مستندات علمی و برنامه‏های توسعه و سند چشم‏انداز، هدف ارتقای تولید علم و احراز جایگاه نخست علمی قرار داده شده است (سبحانی‏نژاد و افشار، 1388).

2-1-3- استفاده از روش‏های کمّی در حوزه کتابداری و اطلاع‏رسانی
در دهه‏های 1950 و 1960، به دنبال افزایش حجم تولید اطلاعات علمی در حوزه‏های مختلف علمی، تعریف علم به گونه‏ای متفاوت از آنچه مورد نظر بود، متجلّی گشت. صاحب‏نظران این دوره، علم را به معنای کمّیت‏های قابل سنجش و قابل بازآفرینی تعریف کردند، و هر آنچه را که یافته‏هایش قابل تکرار و سنجش مجدّد باشد علم خواندند. به این ترتیب کیفیّت‏ها باید به کمّیت تبدیل می‏شد و ارزش کیفیّت‏ها با قیاس کمّی محاسبه می‏گردید. با کاربرد روش‏های آماری و ریاضی در مباحث علمی، مباحث جدیدی با نام‏های نوین پدید آمد که نام آنها ترکیبی از پسوند “سنجی” و اسامی حوزه‏های شناخته شده علمی بود. حوزه‏های علمی مانند روان‏شناسی، اقتصاد، جامعه‏شناسی و … به صورت روان‏سنجی، اقتصادسنجی، جامعه‏سنجی و … درآمدند ( امیرحسینی، 1371).
دانشمندان حوزه کتابداری و اطلاع‏رسانی نیز همانند علمای سایر حوزه‏ها، تلاش کردند تا سنجش و اندازه‏گیری را به عنوان یکی از معیارهای علمی به این حوزه وارد نمایند. با به کارگیری روش‏های کمّی، حوزه‏های جدیدی مانند کتاب‏سنجی ، کتابخانه‏سنجی ، علم‏سنجی ، اطلاع‏سنجی و وب‏سنجی در حیطه کتابداری و اطلاع‏رسانی وارد شده است که همگی مبتنی بر ارزیابی کمّی از فرآیند تولید، اشاعه و مصرف اطلاعات هستند.

2-1- مبانی نظری پژوهش………………………………………………….. 7
2-1-1- مقدمه………………………………………………………………… 7
2-1-2- مروری بر روند تحوّل علم در ایران………………………………….. 8
2- 1-3- استفاده از روش‏های کمّی در حوزه کتابداری و اطلاع‏رسانی….. 9
2-1-3-1- کتاب‏سنجی……………………………………………………….. 10
2-1-3-2- کتابخانه‏سنجی………………………………………………….. 10
2-1-3-3- اطلاع‏سنجی…………………………………………………….. 10
2-1-3-4- وب‏سنجی………………………………………………………….. 11
2-1-3-5- علم‏سنجی ………………………………………………………..12
2-1-3-5-1- تولید علم……………………………………………………….. 12
2-1-3-5-2- زبان تولیدات علمی…………………………………………… 12
2-1-3-5-3- نوع تولیدات علمی……………………………………………. 12
2-1-3-5-4- استناد…………………………………………………………. 12
2-1-3-5-5- تحلیل استنادی……………………………………………….. 13
2-1-3-5-6- ضریب تأثیر…………………………………………………….. 14
2-1-3-5-7- پراستنادترین نویسندگان……………………………………… 14
2-1-3-5-8- پرکارترین نویسندگان………………………………………….. 14
2-1-3-5-9- مشارکت علمی……………………………………………….. 15
2-2- پیشینه پژوهش…………………………………………………………. 15
2-2-1- مقدمه………………………………………………………………… 15
2-2-2- مطالعات انجام شده در داخل کشور……………………………… 16
2-2-2-1- تحقیقات انجام شده در سطح کشور ……………………………16
2-2-2-2- تحقیقات انجام شده در سطح دانشگاه‌ها و مؤسسات دولتی.. 18
2-2-2-3- تحقیقات انجام شده در سطح دانشگاه آزاد اسلامی…………. 23
2-2-3- مطالعات انجام شده در خارج کشور …………………………………24
2-2-4- جمع‏بندی………………………………………………………………. 28
2-3- سؤالات پژوهش…………………………………………………………. 29
2-4- تعاریف مفهومی و عملیاتی………………………………………….. 30
2-4-1- تعاریف مفهومی……………………………………………………… 30
2-4-2- تعاریف عملیاتی………………………………………………………. 30

فصل سوم: روش‏شناسی پژوهش

در این پژوهش داده‎ها با استفاده از پایگاه‎های اطلاعاتی وب‎آوساینس و گزارش‌های استنادی مجلات (JCR) مؤسسه علمی تامسون جمع‏آوری شده است. به منظور شناسایی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی که در طی سال‎های 1985 تا 2009 در پایگاه وب‎آوساینس نمایه شده است در تاریخ 24/4/89 جست‎وجویی در پایگاه مذکور انجام گرفت. بررسی‌های مقدماتی نشان ‌داد که نام دانشگاه آزاد اسلامی به صورت‌های بسیار متفاوتی در این پایگاه‌ها ثبت شده است. از این رو، به منظور تضمین شناسایی هر چه جامع‌تر تولیدات این دانشگاه لازم بود راهبرد جست‌وجویی تدوین شود که تا حد امکان همه صورت‌های مختلف نام را در بر بگیرد. بدین منظور در قسمت جست‎وجوی پیشرفته پایگاه وب‎آوساینس فرمول زیر وارد گردید:
CU=iran AND (OG=azad u* OR OG=ia u* OR OG=iau OR OG=Islam* azad OR OG=eslam* azad OR OG=U* azad OR OG=azad Islam* OR OG=azad eslam* OR OG= azad* u*)
سپس با محدود کردن سال‏های مورد بررسی به دوره بیست وپنج ساله 1985 تا 2009 و هم‌چنین انتخاب هر سه نمایه استنادی علوم، نمایه استنادی علوم اجتماعی و نمایه استنادی علوم انسانی و هنر پیشینه‏ها جست‏وجو شد.
داده‎های کتابشناختی با قالب Tab Delimited بارگذاری و جهت تحلیل ‏و بررسی به نرم‎افزار اکسل منتقل شد. در نرم‏افزار اکسل برای تجزیه و تحلیل‏های بعدی، داده‏ها بر اساس فیلدهای سال انتشار، نوع مدرک، زبان مدرک، موضوعات اختصاص داده شده به هر مدرک، تعداد استنادات، منبع، نام نویسنده یا نویسندگان و نشانی نویسنده یا نویسندگان در ستون‏های مجزا منظم شدند. در موارد نیاز، برای تحلیل و بررسی بیش‌تر داده‏ها از نرم‏افزار آماری علوم اجتماعی استفاده گردید.

3-5- روش تجزیه و تحلیل داده‏ها

نتیجه جست‏وجوی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در پایگاه وب‏آوساینس 5686 پیشینه بود. داده‏های استخراج شده به کمک فنون آماری توصیفی و تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفت. روش تجزیه و تحلیل سؤالات به شرح ذیل می‏باشد:
برای محاسبه متوسط نرخ رشد تولیدات در سؤال اوّل از میانگین هندسی استفاده شد. فرمول مورد استفاده در این محاسبه عبارت است از :
r=(Yt/Y0) (1/t)-1
در این فرمول:
Yt= سال آخر
Y0= سال اول
T= تعداد سال‌ها
روند رشد سالانه تولیدات علمی نیز با استفاده از مدل رگرسیون نمایی محاسبه گردید. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که مقالات علمی بر اساس الگویی نمایی افزایش پیدا می‌کنند (پرایس، 1986) و الگوی نمایی، بهترین الگو برای تبیین روند رشد مقالات بر حسب زمان به شمار می‏آید که این الگو طبق یافته‌های عطارها (1388) برای تولیدات ایران هم صدق می‌کند. فرمول رشد با الگوی نمایی به این صورت است:
y=k*enx
در این فرمول y برابر است با فراوانی مقالات (رشد در سال x) ، k مقدار ثابت معادله (رشد در سال صفر)، e عدد نپر (معادل 72/2)، n نرخ رشد سالانه و X برابر با سال است.
از مدل رگرسیون نمایی در تحلیل‏های روند رشد استفاده می‏شود. و معادله آن به صورت زیر است:
Y=b0*eb1*t در این معادله b1 ضریبی از زمان یا همان شیب منحنی، t متغیر مستقل (در اینجا زمان) و b0 مقداری ثابت است.
در پاسخ به سؤال دوّم زبان تولیدات دانشگاه آزاد اسلامی بررسی شد و با زبان تولیدات در کل پایگاه وب‏آوساینس مقایسه شد. داده‏های مربوط به زبان تولیدات در کل پایگاه وب‏آوساینس با مراجعه به سایت این پایگاه به دست آمد.
در پاسخ به سؤال سوّم نوع مدارک مورد بررسی قرار گرفتند و از آمار توصیفی استفاده شد.
در بررسی پوشش موضوعی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در سؤال چهارم، فیلد SC (مقولات موضوعی) تجزیه شد و با استفاده از پایگاه ئی‏اس‏آی و تامسون رویترز مقولات موضوعی جزئی به 22 حوزه موضوعی کلی طبقه‌بندی شد. هم‌چنین بررسی پوشش موضوعی تولیدات علمی در کل پایگاه وب‏آوساینس با استفاده از پایگاه تامسون رویترز انجام گرفت.
در پاسخ به سؤال پنجم، برای مشخص کردن سهم دانشگاه آزاد اسلامی از تولیدات ایران، داده‏های مربوط به تولیدات ایران در طی سال‏های 1985 تا 2009 از پایگاه وب‏آوساینس استخراج شد.
پاسخ به سؤال ششم با آمار توصیفی انجام شد.
پاسخ به سؤال هفتم و تعیین مجلاتی که تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در آن‏ها به چاپ رسیده است، با تحلیل فیلد منبع (SO) انجام گرفت. برای به دست آوردن ضریب تأثیر مجلات به پایگاه گزارش‌های استنادی مجلات مراجعه شد و بررسی همبستگی ضریب تأثیر مجلات دانشگاه آزاد اسلامی و مجلات جهانی با استفاده از همبستگی پیرسون انجام شد.
برای تعیین نویسندگان پرتولید و پراستناد دانشگاه آزاد اسلامی در سؤال هشتم و نهم، با توجّه به این که بیش‌تر این تولیدات با مشارکت نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی و نویسندگان دیگر انجام یافته است، لازم بود وابستگی سازمانی تمام نویسندگان مشخص شود. بنابراین فیلدهای مربوط به وابستگی سازمانی نویسندگان (C1) و وابستگی سازمانی نویسنده اوّل (RP) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
پاسخ به سؤال دهم با رتبه‏بندی تولیدات بر اساس تعداد نویسندگان انجام شد. جهت محاسبه ضریب مشارکت نویسندگان فرمول زیر بکار گرفته شد:

که در این فرمول:
J تعداد نویسندگان مشارکت کننده در تولید یک مدرک
FJ فراوانی مدارک دارای J نویسنده
N تعداد کل مدارک تولید شده در سال X
K بالاترین تعداد نویسندگان مشارکت‏کننده در تولید مدرک در سال X می‏باشد (عصاره، نوروزی چاکلی و کشوری، 1389).

3-1- مقدمه…………………………………………………………………….. 32
3-2- روش پژوهش……………………………………………………………. 33
3-3- جامعه پژوهش…………………………………………………………… 33
3-4- روش و ابزار گردآوری داده‏ها…………………………………………… 34
3-5- روش تجزیه و تحلیل داده‏ها……………………………………………. 34

فصل چهارم: یافته‌ها

سؤال اوّل پژوهش عبارت بود از “روند رشد تولیدات علمی نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی” و بررسی داده‏های گردآوری شده از پایگاه وب‏آوساینس نشان داد در مجموع تعداد 6586 تولید علمی در سال‏های 1985 تا 2009 به وسیله نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی و یا با همکاری آنان در این پایگاه به ثبت رسیده است. دانشگاه آزاد اسلامی در سال‏های 1985 تا 1988 فاقد تولیدات علمی بوده است. نخستین تولیدات علمی این دانشگاه در پایگاه وب‏آوساینس در سال 1989 ثبت شده است. از سال 1989 تا 1996 نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی در تولید علم سیری ملایم پیموده‌اند و کم ترین تعداد تولیدات علمی در این سال‏ها به رشته تحریر درآمده است. از سال 1997 تا 2002 تولیدات سیر صعودی به خود گرفته و در سال‏های 2003 تا 2009 به بالاترین حد خود رسیده است به گونه‏ای که 70/95 درصد تولیدات در طی این سال‏ها صورت گرفته است. بالاترین تعداد تولیدات علمی مربوط به سال 2008 و 2009 می‏باشد. در مجموع تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در 25 سال مورد بررسی، از روند رشد صعودی برخوردار بوده است (نمودار 4-1).

به منظور محاسبه متوسط نرخ رشد تولیدات دانشگاه آزاد اسلامی در طی سال‏های مورد بررسی، از میانگین هندسی استفاده شده است. با توجه به این که دانشگاه آزاد اسلامی در سال‏های 1988-1985 فاقد تولیدات علمی بوده است این سال‏ها در این بخش از پژوهش کنار گذاشته شد. محاسبه متوسط نرخ رشد سالانه تولیدات برای سال‏های 2009-1989 عدد 93/37 را نشان داد، یعنی می‌توان گفت دانشگاه آزاد اسلامی در 21 سال مورد بررسی به طور متوسط سالیانه 93/37 درصد رشد داشته است.
برای بررسی روند رشد تولیدات علمی از مدل رگرسیون نمایی استفاده شد. نمودار 4-1 رشد نمایی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی را نشان می‏دهد.
رشد نمایی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، ضریب تعیین بالا (96/.R2=) با رشد نمایی در حال افزایش را نشان داد. با توجه به میزان R2 مربوط به رشد تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، میزان رشد تولیدات معنی‏دار و بالا است.

4-1- مقدمه………………………………………………………………….. 38
4-2- روند تولید اطلاعات علمی نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی در سال‌های 1985
تا 2009 بر اساس پایگاه وب‏آوساینس……………………………………… 38
4-3- زبان تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی…………………………. 40
4-4- نوع تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی………………………….. 41
4-5- پوشش موضوعی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی…………. 42
4-6- سهم تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی……………………….. 44
4-7- میزان اثربخشی تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی……………. 45
4-8- مجلات منتشرکننده تولیدات دانشگاه آزاد اسلامی و ضریب تأثیر آنها……………………………………………………………………………… 46
4-8-1- مجلات منتشرکننده تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی
در پایگاه وب‏آوساینس………………………………………………………….. 46
4-8-2- ضریب تأثیر مجلات منتشرکننده تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی…………………………………………………………………………. 47
4-9- پرکارترین نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی………………………….. 49
4-10- پراستنادترین نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی……………………. 52
4-11- میزان مشارکت نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی………………… 54

فصل پنجم: بحث، نتیجه‏گیری و پیشنهادات

روند تولید اطلاعات علمی نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی در سال‏های 1985 تا 2009 بر اساس پایگاه وب‏‏آوساینس چگونه است؟
نتایج نشان داد که دانشگاه آزاد اسلامی در سال‏های 1985 تا 1988 در پایگاه وب‏آوساینس فاقد هر گونه تولید علمی بوده است. با توجه به این که دانشگاه آزاد اسلامی از سال 1361 (1982 میلادی) آغاز به کار کرده است به نظر می‏رسد که تا سال 1367 دوران آغازین توسعه خود را سپری نموده و تولیدات علمی این دانشگاه به گونه‌ای نبوده که قابلیت چاپ در پایگاه وب‌آوساینس را داشته باشد.
از سال 1989 که انتشار تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در پایگاه وب‏آوساینس شروع شده، رشد ملایمی داشته است و این رشد به تدریج افزایش پیدا کرده است، به گونه‏ای که بیش‏ترین مدارک نویسندگان در سال 2009 منتشر شده است. در خصوص رشد تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، نتایج نشان داد که متوسط نرخ رشد سالیانه تولیدات علمی این مؤسسه در پایگاه وب‏آوساینس 93/37 بوده است. نتایج پژوهش‌ فتاحی، دانش و سهیلی (1390) برای تولیدات علمی دانشگاه فردوسی مشهد متوسط نرخ رشد سالیانه 2/34 و نتایج پژوهش عصاره، قانع و رحمانی سفیدویه (1389) برای دانشگاه شیراز متوسط رشد سالیانه 2/6 را نشان داد که تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در مقایسه با این دو، رشد مطلوبی را داشته است.
رگرسیون نمایی نیز ضریب تعیین بالایی را برای تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی نشان داد که به معنای روند صعودی در تولید علم این مؤسسه می‏باشد.
افزایش تعداد تولیدات علمی نمایه‏سازی شده دانشگاه آزاد اسلامی در پایگاه وب‏آوساینس، می‏تواند نشان‏دهنده افزایش کمّی فعالیّت‏های علمی و پژوهشی نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی در طول سال‏های مورد مطالعه باشد.
در این پژوهش مشاهده می‌شود که دانشگاه آزاد اسلامی نیز همانند سامانه علمی کشور (عصاره و ویلسون، 1384: علیجانی و کرمی، 1386؛ نوروزی چاکلی و همکاران، 1388؛ نیاکان، 1388) و نیز دانشگاه‌های مختلف در سطح کشور (نوری، نوروزی و میرزایی، 1385؛ حسن‌زاده و همکاران، 1387؛ عصاره، قانع و رحمانی سفیدویه، 1389) در سال‌های اخیر رشد قابل ملاحظه‌ای را در تولیدات علمی خود در سطح بین‌المللی شاهد بوده است.

5-1- مقدمه……………………………………………………………………….. 56
5-2- سؤالات پژوهش…………………………………………………………….. 56
5-2-1- سؤال اوّل پژوهش: روند تولید اطلاعات علمی نویسندگان دانشگاه
آزاد اسلامی در سال‏های 1985 تا 2009 بر اساس پایگاه وب‏‏آوساینس
چگونه است؟………………………………………………………………………… 56
5-2-2- سؤال دوّم پژوهش: نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی بیشتر
به کدام زبان تولیدات خود را در پایگاه وب‎آوساینس در سال‎های 1985
تا 2009 منتشر کرده‏اند؟……………………………………………………………. 57
5-2-3- سؤال سوّم پژوهش تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی
در در پایگاه وب‎آوساینس در سال‎های 1985 تا 2009 از نظر نوع
تولیدات چگونه است؟……………………………………………………………….. 58
5-2-4- سؤال چهارم پژوهش: پوشش موضوعی تولیدات علمی دانشگاه
آزاد اسلامی در پایگاه وب‎آوساینس در سال‌های 1985 تا 2009 چگونه است؟ 59
5-2-5- سؤال پنجم پژوهش: تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی در
مقایسه با کل تولیدات ایران در پایگاه وب‎آوساینس در سال‎های1985
تا 2009چه سهمی دارد؟………………………………………………………….. 60
5-2-6- سؤال ششم پژوهش میزان اثربخشی مقالات نوشته شده
توسط نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی در پایگاه وب‎آوساینس
در سال‎های 1985 تا 2009 چگونه است؟……………………………………….. 60
5-2-7- سؤال هفتم پژوهش نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی، در
سال‎های 1985 تا 2009 تولیدات خود را بیشتر در کدام مجلات به چاپ
رسانده‏اند و ضریب تأثیر این مجلات چگونه است؟…………………………….. 61
5-2-8- سؤال هشتم پژوهش پرکارترین نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی
در پایگاه وب‎آوساینس در سال‎های 1985 تا 2009 چه کسانی هستند؟……. 62
5-2-9- سؤال نهم پژوهش پراستنادترین نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی
در پایگاه وب‎آوساینس در سال‎های سال‎های 1985 تا 2009 چه کسانی هستند؟……………………………………………………………………………….. 62
5-2-10- سؤال دهم پژوهش میزان مشارکت نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی
در پایگاه وب‎آوساینس در سال‎های 1985 1985 تا 2009 چگونه می باشد؟…… 63
5-3- نتیجه‏گیری……………………………………………………………………….. 63
5-4- محدودیت‏های پژوهش……………………………………………………………. 64
5-5- پیشنهادات برآمده از پژوهش …………………………………………………..65
5-6- پیشنهاداتی برای پژوهش‏های آینده…………………………………………… 65

منابع فارسی………………………………………………………………………… 66
منابع انگلیسی………………………………………………………………………. 73

پیوست 1 ……………………………………………………………………………..76

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست جدول ها

جدول 4-1. تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی به تفکیک زبان…………….. 40
جدول 4-2. نوع تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی………………………….. 41
جدول 4-3. سهم تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی از تولیدات ایران ………44
جدول 4-4. میزان اثربخشی تولیدات دانشگاه آزاد اسلامی……………………. 45
جدول4-5. مجلات با بیش ترین شمار تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی
در پایگاه وب‏آوساینس………………………………………………………………….. 46
جدول 4-6. ضریب تاثیر مجلات منتشرکننده تولیدات علمی دانشگاه آزاد اسلامی…………………………………………………………………………………. 48
جدول 4-7. دسته‏بندی نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی بر اساس فراوانی تولیدات…………………………………………………………………………………… 50
جدول 4-8. پرکارترین نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی……………………………. 51
جدول 4-9 دسته‏بندی نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی بر اساس فراوانی استناد……………………………………………………………………………………. 52
جدول 4-10. پراستنادترین نویسندگان دانشگاه آزاد اسلامی در پایگاه وب‏آوساینس……………………………………………………………………………….53

 

Abstract

Universities, as one of the major centers of scientific information production, play a crucial role in each country’s growth and development. The aim of the present research is the study of scientific productions by Islamic Azad University in Web of Science from 1985 to 2009. In this study, scientometric method is applied. The results indicate that the average growth trend has been upward regarding the scientific production of Islamic Azad University in the 25 year period. Most scientific productions are published in English and in article format. Subject area engineering accounting for the greatest proportion of scientific production. Results also show that the share of Islamic Azad University of Iran’s production gradually increased and by 2009 it reached the highest. The average citation to any production in Islamic Azad University is 2.39. Journal of Applied Mathematics and Computation has published the highest number of scientific productions from Islamic Azad University. The journals in immunology which have published papers from Islamic Azad University have the highest impact factor among other journals. Among the corresponding authors from Islamic Azad University, Rustaiyan was determined to be the one with the most publications and Fallah-Bagher-Shaidaei as the most cited author. Concerning the rate of authors’ participation, it was revealed that the highest proportion belongs to the scientific productions by three authors.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان