چکیده

هدف اصلی این تحقیق بررسی تأثیر ساختار سازمانی مدارس (پیچیدگی، رسمیت، تمرکز) بر فرسودگی شغلی مدیران (خستگی هیجانی، مسخ شخصیت، کاهش موفقیت فردی) است. برای دستیابی به هدف اصلی تحقیق 4فرضیه پژوهشی مطرح گردیده است که عبارتند از:

1) ساختار سازمانی مدارس متوسطه دخترانه بر فرسودگی شغلی مدیران آن ها تأثیر دارد.

2) پیچیدگی ساختار سازمانی مدارس متوسطه دخترانه بر فرسودگی شغلی مدیران تأثیر دارد.

3) رسمیت ساختار سازمانی مدارس متوسطه دخترانه بر فرسودگی شغلی مدیران تأثیر دارد.

4) تمرکز  ساختار سازمانی مدارس متوسطه دخترانه بر فرسودگی شغلی مدیران تأثیر دارد.

اطلاعات مورد نیاز در این تحقیق از یک نمونه 252نفره از مدیران مدارس متوسطه دخترانه در شهر تهران با استفاده از دو پرسشنامه به شرح زیر به دست آمده است:

1) پرسشنامه ساختار سازمانی با بیست سؤال که با مقیاس پنج درجه ای لیکرت نمره گذاری شده است. ضریب آلفای کرانباخ برای سؤالات این بخش 73/0 بود.

2) پرسشنامه فرسودگی شغلی با بیست و دو سؤال که با مقیاس هفت درجه ای لیکرت نمره گذاری شده است. ضریب آلفای کرانباخ برای سؤالات این بخش 76/0 بود.

به طور خلاصه اهم نتایج این تحقیق عبارتند از:

1) با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره مشخص گردید که در سطح اطمینان 99/0 پیچیدگی رسمیت وتمرکز سازمانی بر ترکیب خطی سه متغیر وابسته خستگی هیجانی، مسخ شخصیت و کاهش موفقیت فردی مؤثر بوده اند.

2)با استفاده از تحلیل واریانس یکراهه مشخص شد که در سطح اطمینان 95/0 پیچیدگی و تمرکز سازمانی بر خستگی هیجانی مدیران تأثیر معنی دار دارند. در همین رابطه به ترتیب 68/3 درصد و 08/21 درصد از تغییرات این متغیر وابسته (خستگی هیجانی) با ترکیب خطی دو متغیر وابسته دیگر (مسخ شخصیت و کاهش موفقیت فردی) مشترک می باشد.

3) با استفاده از تحلیل واریانس یکراهه مشخص شد که در سطح اطمینان 95/0 رسمیت سازمانی بر احساس کاهش موفقیت فردی مدیران تأثیر معنی دار دارد. همچنین 62/5 درصد از تغییرات این متغیر وابسته (کاهش موفقیت فردی) با ترکیب خطی دو متغیر وابسته دیگر یعنی مسخ شخصیت و خستگی هیجانی مشترک می باشد.

4) نتایج تحلیل واریانس چند متغیره نشان داد که در سطح اطمینان 99/0 تأثر پیچیدگی، رسمیت و تمرکز سازمانی مدارس متوسطه دخترانه بر فرسودگی شغلی مدیران آن ها معنی دار است.

واژه های کلیدی: فرسودگی شغلی، خستگی هیجانی، مسخ شخصیت، کاهش موفقیت فردی، ساختار سازمانی، رسمیت، تمرکز، پیچیدگی.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                     صفحه

فصل اول: طرح مسئله

1-1) مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………. 1

1-2) بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………. 2

1-3) ضرورت و اهمیت تحقیق …………………………………………………………………………………………. 3

1-4) اهداف تحقیق: الف) هدف کلی ………………………………………………………………………………… 6

ب) اهداف فرعی ……………………………………………………………………………… 6

1-5) قلمرو تحقیق: الف) قلمرو مکانی ……………………………………………………………………………….. 7

ب) قلمرو زمانی ………………………………………………………………………………… 7

1-6) فرضیه های تحقیق: الف) فرضیه اصلی ………………………………………………………………………… 7

ب) فرضیه های فرعی ………………………………………………………………….. 7

1-7) متغیرهای تحقیق: الف) متغیرهای مستقل ……………………………………………………………………… 8

ب) متغیرهای وابسته ………………………………………………………………………. 8

1-8) تعریف واژه ها، مفاهیم ومتغیرها: الف) تعاریف نظری ……………………………………………………. 8

ب) تعاریف عملیاتی ………………………………………………… 9

فصل دوم: مروری بر ادبیات موضوع

2-1) مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………. 11

2-2) بخش اول: ساختار سازمانی …………………………………………………………………………………….. 12

2-2-1) سازمان …………………………………………………………………………………………………………….. 12

2-2-2) ماهیت سازماندهی ……………………………………………………………………………………………… 12

2-2-3) ساختار سازمانی …………………………………………………………………………………………………. 13

2-2-4) انواع ساختارهای سازمانی ……………………………………………………………………………………. 14

2-2-4-1) ساختار سازمانی میتنی بر وظیفه …………………………………………………………………………. 14

2-2-4-2) ساختار سازمانی مبتنی بر محصول ……………………………………………………………………… 15

2-2-4-3) ساختار سازمانی مبتنی بر قلمرو جغرافیایی ………………………………………………………….. 16

2-2-4-4) ساختار ماتریسی ……………………………………………………………………………………………. 17

2-2-4-5) ساختار تیمی ………………………………………………………………………………………………… 18

2-2-4-6) ساختار مجازی ………………………………………………………………………………………………. 20

2-2-4-7) ساختار فدرالی ………………………………………………………………………………………………. 21

2-2-5) ابعاد ساختار سازمانی ………………………………………………………………………………………….. 22

2-2-5-1) ریچارد ال. دفت ……………………………………………………………………………………………. 22

2-2-5-2) ریچارد اچ. هال …………………………………………………………………………………………….. 24

2-2-5-3) استیفن پی. رابینز ……………………………………………………………………………………………. 24

2-2-5-3-1) پیچیدگی …………………………………………………………………………………………………. 25

2-2-5-3-2) رسمیت ……………………………………………………………………………………………………. 28

2-2-5-3-3) تمرکز …………………………………………………………………………………………………….. 31

2-2-6) رابطه ابعاد ساختار با یکدیگر ………………………………………………………………………………. 33

2-2-7) طبقه بندی سازمان ها ……………………………………………………………………………………………34

2-2-7-1) سازمان های مکانیکی …………………………………………………………………………………….. 34

2-2-7-2) سازمان های ارگانیکی ……………………………………………………………………………………. 34

2-2-8) چرا ساختارهای سازمانی متفاوت هستند؟ ………………………………………………………………. 35

2-2-8-1) سیستم اطلاعات مدیریت ……………………………………………………………………………….. 35

2-2-8-2) تکنولوژی یا فناوری ………………………………………………………………………………………. 36

2-2-8-3) استراتژی ……………………………………………………………………………………………………… 37

2-2-8-4) محیط …………………………………………………………………………………………………………. 37

2-2-8-5) فرهنگ سازمانی ……………………………………………………………………………………………. 38

2-2-8-6) اندازه ………………………………………………………………………………………………………….. 39

2-2-9) آسیب شناسی سازمانی ………………………………………………………………………………………. 40

2-2-9-1) از خود بیگانگی ……………………………………………………………………………………………. 40

2-2-9-2) بی انصافی …………………………………………………………………………………………………… 41

2-2-9-3) اطاعت بیش از اندازه …………………………………………………………………………………….. 41

2-3) بخش دوم: فرسودگی شغلی …………………………………………………………………………………… 42

2-3-1) استرس …………………………………………………………………………………………………………… 42

2-3-2) استرس شغلی ………………………………………………………………………………………………….. 43

2-3-3) الگوهای مطالعه استرس در سازمان ……………………………………………………………………… 45

2-3-4) تعریف فرسودگی شغلی ……………………………………………………………………………………. 48

2-3-5) منشأ تاریخی مفهوم فرسودگی شغلی …………………………………………………………………… 49

2-3-6) ابعاد فرسودگی شغلی ………………………………………………………………………………………. 50

2-3-7) مدل های ارائه شده برای فرسودگی شغلی ……………………………………………………………. 51

2-3-8) نشانه های فرسودگی شغلی ………………………………………………………………………………… 53

2-3-9) علل فرسودگی شغلی ……………………………………………………………………………………….. 54

2-3-9-1)علل فرسودگی شغلی مطابق نظر اسمیت ……………………………………………………………. 54

2-3-9-2) علل فرسودگی شغلی مطابق نظر مسلچ …………………………………………………………….. 55

2-3-10) دیدگاه های مختلف نسبت به فرسودگی شغلی ……………………………………………………. 57

2-3-10-1) رویکرد بالینی ……………………………………………………………………………………………. 57

2-3-10-2) رویکرد تبادلی چرنیس ……………………………………………………………………………….. 57

2-3-10-3) ررویکرد روانشناختی- اجتماعی …………………………………………………………………… 58

2-3-11) مشاغل مستعد فرسودگی شغلی ………………………………………………………………………… 59

2-3-12) فرسودگی شغلی مدیران …………………………………………………………………………………. 60

2-3-13) پیشگیری از فرسودگی شغلی …………………………………………………………………………… 60

2-3-14) راه های مقابله با فرسودگی شغلی ……………………………………………………………………… 61

2-3-15) عوامل تأثیرگذار در درمان فرسودگی شغلی ……………………………………………………….. 61

2-3-16) راهبردهای فردی کنار آمدن با فرسودگی شغلی ………………………………………………….. 62

2-3-17) راهبردهای سازمانی کنار آمدن با فرسودگی شغلی ………………………………………………. 62

2-4) بررسی تحقیقات انجام شده در زمینه فرسودگی شغلی ……………………………………………….. 63

الف) تحقیقات داخلی ………………………………………………………………………………………………….. 63

ب) تحقیقات خارجی …………………………………………………………………………………………………… 65

2-5) بررسی تحقیقات انجام شده در زمینه ساختار سازمانی …………………………………………………. 66

الف) تحقیقات داخلی ………………………………………………………………………………………………….. 66

ب) تحقیقات خارجی ………………………………………………………………………………………………….. 68

2-6) نتیجه گیری و ارائه مدل مفهومی ……………………………………………………………………………. 70

فصل سوم: روش تحقیق

3-1) مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………… 72

3-2) روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….. 72

3-3)جامعه مورد مطالعه ……………………………………………………………………………………………….. 72

3-4) نمونه، روش نمونه گیری و حجم نمونه ……………………………………………………………………. 73

3-5) ابزار جمع آوری اطلاعات …………………………………………………………………………………….. 74

3-5-1) پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلچ ………………………………………………………………………… 74

3-5-1-2) روایی پرسشنامه فرسودگی شغلی مسلچ …………………………………………………………… 77

3-5-2) پرسشنامه ساختار سازمانی …………………………………………………………………………………. 78

3-5-2-1) پایایی و روایی پرسشنامه ساختار سازمانی …………………………………………………………. 79

3-6) فرآیند تحقیق …………………………………………………………………………………………………….. 79

3-7) گردآوری اطلاعات ……………………………………………………………………………………………. 80

3-8) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات ……………………………………………………………………………… 80

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات

4-1) مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………….. 81

4-2) توصیف متغیرها ………………………………………………………………………………………………….. 81

4-2-1) میزان تحصیلات ……………………………………………………………………………………………… 81

4-2-2) سابقه مدیریت ………………………………………………………………………………………………… 82

4-2-3) سنوات خدمت ……………………………………………………………………………………………….. 83

4-2-4) متغیرهای تحقیق ……………………………………………………………………………………………… 84

4-3-1) فرضیه فرعی اول تحقیق ……………………………………………………………………………………. 86

4-3-2) فرضیه فرعی دوم تحقیق ……………………………………………………………………………………. 91

4-3-3) فرضیه فرعی سوم تحقیق …………………………………………………………………………………… 94

4-3-4) فرضیه اصلی تحقیق …………………………………………………………………………………………. 98

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1) مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………… 99

5-2) تجزیه و تحلیل نتایج تحقیق و بحث و بررسی …………………………………………………………… 100

5-2-1) نتایج حاصل از توصیف داده ها …………………………………………………………………………. 100

5-2-2) نتایج حاصل از بررسی فرضیات …………………………………………………………………………. 101

5-2-2-1) فرضیه فرعی اول …………………………………………………………………………………………. 102

5-2-2-2) فرضیه فرعی دوم …………………………………………………………………………………………. 103

5-2-2-3) فرضیه فرعی سوم ………………………………………………………………………………………… 106

5-2-2-4) فرضیه اصلی تحقیق ………………………………………………………………………………………. 108

5-3) محدودیت های پژوهش ……………………………………………………………………………………….. 109

5-3-1) محدودیت های علمی ………………………………………………………………………………………. 110

5-3-2) محدودیت های اجرایی غیر قابل کنترل ……………………………………………………………….. 110

5-3-3) محدودیت های اجرایی قابل کنترل …………………………………………………………………….. 110

5-4) پیشنهاد ها ………………………………………………………………………………………………………….. 111

5-4-1) پیشنهاد های پژوهشی ………………………………………………………………………………………. 111

5-4-2) پیشنهاد های عملی یا توصیه ها ………………………………………………………………………….. 111

پیوست ها:

1) ضمیمه 1: پرسشنامه ها ……………………………………………………………………………………………… 116

2) ضمیمه 2: محاسبات آماری انجام شده با استفاده از نرم افزارهای رایانه ای …………………………. 122

مراجع فارسی …………………………………………………………………………………………………………….. 132

مراجع لاتین ………………………………………………………………………………………………………………. 136

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                     صفحه

جدول 2-1: ساختار و انرژی ……………………………………………………………………………………………… 37

جدول 3-1: توزیع فراوانی و درصد مدیران به تفکیک منطقه آموزشی و ناحیه جغرافیایی …………….. 74

جدول 3-2: محاسبه ضریب آلفای کرانباخ برای خرده آزمون های فرسودگی شغلی مسلچ …………… 76

جدول 3-3: محاسبه ضریب پایایی بازآزمایی خرده آزمون های شغلی مسلچ ……………………………… 76

جدول 3-4: ضرایب آلفای سه زیر مقیاس پرسشنامه فرسودگی شغلی در نمونه های معلمان غربی،غیر غربی و کارکنان حرفه های یاورانه ……………………………………………………………………………….. 77

جدول 3-5: ضریب آلفای کرانباخ محاسبه شده برای پرسشنامه ساختار سازمانی توسط بهرامی ……… 79

جدول 4-1: توزیع فراوانی و درصدی پاسخ دهندگان به تفکیک میزان تحصیلات ……………………… 82

جدول 4-2: توزیع فراوانی و درصدی مدیران به تفکیک سابقه مدیریت ……………………………………. 82

جدول 4-3: توزیع فراوانی و درصدی مدیران به تفکیک سابقه خدمت …………………………………….. 83

جدول 4-4: شاخص های آماری مربوط به هر یک از متغیرهای تحقیق …………………………………….. 84

جدول 4-5: توزیع فراوانی و درصد مدارس به تفکیک سطوح مختلف ساختار سازمانی ………………. 85

جدول 4-6: شاخص های آماری فرسودگی شغلی مدیران مدارسبه تفکیک سطوح مختلف پیچیدگی سازمانی مدارس آن ها ………………………………………………………………………………………. 86

جدول 4-7: نتایج تحلیل واریانس چند متغیره به منظور بررسی تأثیر پیچیدگی سازمانی مدارس متوسطه بر فرسودگی شغلی مدیران آن ها …………………………………………………………………………… 87

جدول 4-8: نتایج تحلیل واریانس چند متغیره به منظور بررسی تأثیر پیچیدگی سازمانی مدارس متوسطه بر خستگی هیجانی مدیران آن ها …………………………………………………………………………… 87

جدول 4-9: نتایج تحلیل واریانس یکراهه به منظوربررسی تأثیر پیچیدگی سازمانی مدارس متوسطه بر مسخ شخصیت مدیران آن ها ……………………………………………………………………………. 89

جدول 4-10: نتایج تحلیل واریانس یکراهه به منظور بررسی تأثیر پیچیدگی سازمانی مدارس متوسطه بر کاهش موفقیت شخصی مدیران آن ها ………………………………………………………………. 90

جدول 4-11: شاخص های آماری فرسودگی شغلی مدیران مدارس متوسطه به تفکیک  سطوح مختلف رسمیت سازمانی مدارس آن ها ………………………………………………………………….. 91

جدول 4-12: نتایج تحلیل واریانس چند متغیره به منظور بررسی تأثیر رسمیت سازمانی مدارس متوسطه بر فرسودگی شغلی مدیران آن ها ………………………………………………………………. 92

جدول 4-13: نتایج تحلیل واریانس یکراهه به منظور بررسی تأثیر رسمیت سازمانی مدارس متوسطه بر خستگی هیجانی،مسخ شخصیت و کاهش موفقیت فردی مدیران آن ها ……………………. 93

جدول 4-14: شاخص های آماری فرسودگی شغلی مدیران مدارس متوسطه به تفکیک  سطوح مختلف تمرکز سازمانی مدارس آن ها ……………………………………………………………………. 94

جدول 4-15: نتایج تحلیل واریانس چند متغیره به منظور بررسی تأثیر تمرکز سازمانی مدارس متوسطه بر فرسودگی شغلی مدیران آن ها ………………………………………………………………. 96

جدول 4-16: نتایج تحلیل واریانس یکراهه به منظور بررسی تأثیر تمرکز سازمانی مدارس  متوسطه بر خستگی هیجانی،مسخ شخصیت و کاهش موفقیت فردی مدیران آن ها ……………………. 97

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                     صفحه

نمودار 2-1: الگوی سه بعدی محیط ……………………………………………………………………………………. 38

نمودار 4-1: مقایسه بین مانگین ابعاد فرسودگی شغلی به تفکیک سطوح مختلف پیچیدگی …………… 87

نمودار 4-2: مقایسه بین مانگین ابعاد فرسودگی شغلی به تفکیک سطوح مختلف رسمیت …………….. 92

نمودار 4-3: مقایسه بین مانگین ابعاد فرسودگی شغلی به تفکیک سطوح مختلف تمرکز ………………. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                                     صفحه

شکل 2-1: ساختار مبتنی بر وظیفه ………………………………………………………………………………………. 15

شکل 2-2: ساختار مبتنی بر محصول …………………………………………………………………………………… 16

شکل 3-2: ساختار مبتنی بر قلمرو جغرافیایی ……………………………………………………………………….. 17

شکل 2-4: تعامل ابعاد ساختاری و محتوایی در سازمان …………………………………………………………. 22

شکل 2-5: مدل تعیین سازه های پیچیدگی، تمرکز و رسمیت ………………………………………………… 25

شکل 2-6: سندرم سازگاری عمومی …………………………………………………………………………………. 44

شکل 2-7: مدل استرس حرفه ای کویر ……………………………………………………………………………… 46

شکل 2-8: مدل استرس کاسلومسکی ………………………………………………………………………………… 47

شکل 2-9: مدل فرسودگی شغلی کوردس و دوگرتی ………………………………………………………….. 52

شکل 2-10: مدل فرسودگی شغلی معلمان دورمن ……………………………………………………………….. 53

شکل 2-11: یکپارچگی تصور شده بین سه بعد فرسودگی و شش زمینه عدم تطابق …………………… 55

شکل 2-12: مدل رویکرد تبادلی چرنیس ………………………………………………………………………….. 58

شکل 2-13: مدل مفهومی تحقیق …………………………………………………………………………………….. 71

شکل 5-1: یکپارچگی تصور شده بین سه بعد فرسودگی و شش زمینه عدم تطابق ……………………. 101

شکل 5-2: یکپارچگی تصور شده بین سه بعد فرسودگی و شش زمینه عدم تطابق در شرایط بالا بودن میزان رسمیت ………………………………………………………………………………………………… 105

شکل 5-3: یکپارچگی تصور شده بین سه بعد فرسودگی و شش زمینه عدم تطابق در شرایط  بالا بودن میزان تمرکز ……………………………………………………………………………………………………. 108

 

 


مقطع : کارشناسی ارشد

قبل از خرید فایل می توانید با پشتبانی سایت مشورت کنید