انتخاب صفحه

فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه

اضطراب بیانگر حالت هیجانی نامطلوبی است که محصول فشار و کشمکش‌های روانی فرد است و مشخصه بارز آن ترس و بیم از حوادث منفی آینده است. چنانچه این ترس و تشویش مبهم و پراکنده بوده و وابسته به موضوع معینی نباشد و یا به صورت افراطی درآید، اضطراب نوروتیک مطرح می‌شود (لیندسی ، 1995). اضطراب نوروتیک در طبقه‌بندی تشخیصی رسمی DSM-IV-TR تحت عنوان اختلالات اضطرابی شناخته می‌شود (کاپلان -سادوک ، 2003).
در میان انواع اختلالات اضطرابی، اختلال اضطراب اجتماعی رایج‌ترین اختلال اضطرابی و سومین اختلال شایع روان‌پزشکی (انجمن روانپزشکی آمریکا ، 1994؛ ترجمه نائینیان، مداحی و بیابانگرد، 1374) به حساب می‌آید. در اضطراب اجتماعی افراد در موقعیت‌های اجتماعی یا عملکردی آن چنان مضطرب می‌شوند که خود را مجبور به اجتناب از موقعیت می‌بینند یا آن را با اضطراب زیاد تحمل می‌کنند و به نوعی زندگی حرفه‌ای، تحصیلی و اجتماعی‌شان مختل می‌گردد (حمیری، 1389).
هسته اصلی اختلال اضطراب اجتماعی ترس از ارزیابی منفی ، مورد انتقاد قرار گرفتن و یا طرد شدن است که به دنبال آن فرد به اجتناب مفرط از موقعیت‌های اجتماعی رو می‌آورد (انجمن روانپزشکی آمریکا، 1994؛ ترجمه نائینیان، مداحی و بیابانگرد، 1374). ارزیابی خود به صورت منفی ممکن است منجر به داشتن این انتظار که دیگران نیز آن‌ها را به‌طور منفی ارزیابی کنند؛ شود (لیری و کوالسکی ، 1995؛ به نقل از کوکووسکی و اندلر ، 2000) داشتن این‌چنین طرحواره منفی از خود، مولفه‌ای مهم در تعریف اضطراب اجتماعی تلقی می‌شود (کلارک و ولز ، 1995). چنین سبک شناختی‌ای نه تنها وخامت اضطراب اجتماعی را تشدید کرده، بلکه در تداوم اختلال نقش مهمی ایفا می‌کند. در تایید این فرضیه، بک ، امری و گرینبرگ (1996) نشان داده‌اند که افراد مضطرب اجتماعی، در مقایسه با افراد غیر مضطرب، بیان‌ها و باورهای منفی بیشتری را در ارزیابی خود گزارش می‌کنند. پس بنابراین عزت نفس پایین منجر به افزایش ترس از ارزیابی منفی دیگران شده که متعاقباً افزایش اضطراب اجتماعی را به دنبال دارد (کوکووسکی، اندلر، 2000؛ تیچمن و آلن ، 2007).
با توجه به آنچه گفته شد عزت نفس نقش مهمی در عملکرد شناختی ایفا می‌کند. در واقع عزت نفس ناپایدار یا متغیر، با خشم (واسچل و کرنیس ، 1996)، واکنش هیجانی و افسردگی (باتلر ، هوکانسون و فلین ، 1994؛ کرنیس، گران‌من و ماتیس ، 1991) مرتبط است. تلاش‌های بسیاری در جهت تغییر عزت نفس با اطلاعات مربوط به خود مثبت یا منفی انجام شده است (ریکتا و دائن هیمر ، 2003). در مجموع پژوهش‌ها نشان داده‌اند که افراد دارای عزت نفس پایین، در مقایسه با افراد دارای عزت نفس بالا، دسترسی شناختی بیشتری به ضعف شخصی خود پس از شکست دارند (دادسون ، وود ، 1998).
بیشتر پژوهش‌های صورت گرفته در مورد عزت نفس، بر خود ارزیابی‌های آشکار (در نظر گرفتن آگاهانه و نسبتاً کنترل شده) متمرکزاند، با این حال در طول چند سال اخیر، پژوهش‌هایی با تمرکز بر عزت نفس ضمنی (ناآگاهانه، فراتر از یادگیری و خودکار) شکل گرفته‌اند (بکاس ، بالدوین ، پیکر ، 2004؛ دیجکسترهوویس ، 2004). نتایج پژوهش‌های اخیر حاکی از آن است که عزت نفس ضمنی پایین با نشانه‌هایی همچون آسیب‌پذیری به افسردگی و اضطراب همراه است (بوسون ، برآون ، زیگلر-هیل و سوآن ، 2003؛ جوردن ، اسپنسر و زانا ، 2003).
با آنچه مطرح شد، پژوهش حاضر به این مساله می‌پردازد که اجرای برنامه تعدیل عزت نفس ضمنی بر افزایش عزت نفس ضمنی و به دنبال آن تعدیل ترس از ارزیابی منفی ضمنی موثر است یا خیر.

1-2- بیان مساله

اضطراب اجتماعی اختلالی مزمن است چرا که در بسیاری از افراد تشخیص داده نمی‌شود و بدون درمان باقی می‌ماند (لمپ ، 2009). مبتلایان به این اختلال از آسیب‌های چشمگیری در زندگی روزمره، روابط اجتماعی و شغلی رنج می‌برند (ورهولست ، وندرلند ، فردیناند و کاسیوس ، 1997؛ به نقل از دادستان، اناری و صالح صدق پور، 1388). داده‌های واپس‌نگر، همه‌گیر شناسی و مطالعات بالینی آینده نگر حاکی از آن است که این اختلال می‌تواند طی سال‌ها تاثیر منفی عمیقی بر زندگی شخص داشته باشد (سادوک و سادوک، 2003؛ ترجمه پورافکاری، 1385). از این رو اضطراب اجتماعی به عنوان اختلالی حائز اهمیت در زمینه بهداشت همگانی در نظر گرفته شده است (فرمارک ، 2002؛ به نقل از راپی و اسپنس ، 2004). هر چند همانند سایر اختلالات اضطرابی داده‌های همه‌گیر شناسی محدودی وجود دارد، شیوع کلی این اختلال تقریباً 13 درصد گزارش شده است (انجمن روانپزشکی آمریکا، 1994؛ ترجمه نائینیان، مداحی و بیابانگرد، 1374).
در بررسی ویژگی‌های اضطراب اجتماعی می‌توان گفت ترس از ارزیابی منفی هسته مهم اختلال است. افراد با اضطراب اجتماعی دائماً نگران این موضوع هستند که چگونه توسط دیگران ادراک و ارزیابی می‌شوند (کلارک و ولز، 1995؛ راپی و هیمبرگ، 1997؛ به نقل از حمیری، 1389). چرا که این فرض را دارند که دیگران ذاتاً انتقادگر هستند (یعنی آن‌ها را منفی ارزیابی خواهند نمود). در نتیجه زمانی که فرد در موقعیت اجتماعی قرار می‌گیرد یا فقط آن را پیش‌بینی می‌کند، تصوری از ظاهر و رفتار بیرونی خود شکل می‌دهد و به جنبه‌های مشخص تصویر خود (عموماً جنبه‌های مرتبط با موقعیت و بالقوه منفی) و تصور تهدید بیرونی بالقوه (مانند کسل شدن حاضرین) توجه می‌کند. از طرفی، فرد با پیش‌بینی ارزیابی منفی از سوی دیگران درباره عملکرد خود، اضطراب بیشتری را تجربه می‌کند که تصور ذهنی فرد از ظاهر و یا رفتار مشاهده شده از سوی دیگران را تحت تاثیر قرار داده و این چرخه از نو تکرار می‌شود (راپی و هیمبرگ، 1997؛ به نقل از حمیری، 1389). در مجموع می‌توان گفت که ترس از ارزیابی منفی با عاطفه منفی و هوشیاری (آگاهی) بین فردی تداعی می‌شود (بک و همکاران، 1985؛ هارب ،2002؛ به نقل از معماریان، 1390) به عبارتی این ویژگی، تمایل افراد به تمرکز انتخابی بر شکست و خودانتقادگری را منعکس می‌کند. در مفهوم تداعی‌های خودکار، ولز و کلارک (1997، به نقل از گلاشور ، ورولینگ ، دوجنگ ، جاس دو کیجسر ، 2012) دو مدل را در افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی مطرح می‌کنند: 1) تداعی‌های خودکار منفی نسبت به خود (عزت نفس ضمنی) 2) تداعی‌های بین نشانه‌های اجتماعی و برون‌دادهای منفی از عملکرد اجتماعی مانند شکست و طرد. مطالعات صورت گرفته در راستای آزمون این دو مدل، نقش تداعی‌های ضمنی و آشکار نسبت به خود را در تداوم اختلال تایید نموده‌اند (کلاسک ، دوجنگ، پنینکس ، 2012؛ به نقل از گلاشور، دوجنگ، جاس دو کیجسر، 2012).
پردازش‌های خودآیند به صورت سوگیری یا انحراف در پردازش اطلاعات هیجانی از دیگر مفروضه‌هایی است که رویکرد شناختی در تبیین مفهوم اختلالات هیجانی و درمان بر آن تاکید دارد و به نوعی آن را آسیب‌شناسی می‌داند که می‌تواند در تشدید و تداوم اختلالات هیجانی نقش داشته باشد. بر طبق این مدل، مشخصه افراد اجتماع هراس، ادراک سوگیرانه عملکرد اجتماعی است (بک، امری و گرینبرگ، 1985). بر اساس مدل شناختی هارتمن (1983؛ به نقل از حمیری، 1389) افراد اجتماع هراس در بحبوحه موقعیت‌های اجتماعی چنان با فرایندهای متمرکز به خود درگیر هستند که منجر به تداخل با عملکرد اجتماعی رضایت‌بخش می‌شود. درگیر شدن در خودارزیابی‌های منفی به دلیل عزت نفس پایین یکی از این فرایندهای مداخله‌گر است.

1-1-مقدمه……………………………………………………………… 2
1-2- بیان مساله………………………………………………………. 4
1-3- ضرورت و اهمیت پژوهش ……………………………………….7
1-4- اهداف پژوهش…………………………………………………. 10
1-5- تعریف مفهومی اصطلاحات و متغیرها………………………. 10
1-5-1- اختلال اضطراب اجتماعی………………………………….. 10
1-5-2- عزت نفس ضمنی………………………………………….. 10
1-5-3- ترس از ارزیابی منفی ضمنی…………………………….. 11
1-5-4-تداعی‌های ضمنی…………………………………………. 11
1-5-6- عزت نفس………………………………………………….. 12
1-5-7-شرطی سازی ارزشی…………………………………….. 12
1-5-8- برنامه شرطی سازی ارزشی زیر آستانه‌ای……………. 13
1-6- تعریف عملیاتی متغیرها……………………………………… 13
1-6-1- اختلال اضطراب اجتماعی…………………………………. 13
1-6-2- عزت نفس ضمنی…………………………………………. 13
1-6-3- ترس از ارزیابی منفی ضمنی…………………………….. 14
1-6-4- عزت نفس آشکار…………………………………………. 14

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه

اضطراب اجتماعی یک گستره تشخیصی نسبتاً جدید است و برای اولین بار به عنوان یک تشخیص جداگانه در DSM-III (1980) مطرح شد. DSM-III-TR (1987) دو نوع اضطراب اجتماعی را متمایز کرد:
1) اضطراب اجتماعی تعمیم یافته ؛
2) اضطراب اجتماعی خاص (هانگ ، 2003؛ به نقل از البرزی، 1390).
با مروری بر ادبیات اضطراب اجتماعی می‌توان به این نکته پی برد که در مقاطع تاریخی، اختلال اضطراب اجتماعی با نام‌های متفاوتی مانند هراس اجتماعی، اختلال اضطراب اجتماعی و اضطراب اجتماعی مشخص شده است. این تفاوت در نامگذاری بیشتر به دلایل تاریخی برمی‌گردد تا دلایل کیفی (بارلو و لیبوویتز ، 2005؛ به نقل از البرزی، 1390). برخی از مولفین اختلال اضطراب اجتماعی را عنوان مناسب‌تری برای این اختلال دانسته‌اند، زیرا مشکلاتی که همراه این اختلال است بسیار فراگیرتر از هراس بوده و بر حوزه‌های بهنجار زندگی بسیار تاثیرگذار است (دیویدیسون ، 2007؛ به نقل از البرزی، 1390). هر چند در حال حاضر هراس اجتماعی و اختلال اضطراب اجتماعی در DSM- IV به یک معنا و مفهوم به کار می‌روند (بارلو و لایبنیتز، 2005؛ به نقل از البرزی، 1390). بر طبق این دسته بندی اضطراب اجتماعی را به 3 نوع تقسیم می‌شود:
تیپ عملکردی که طی آن فرد نمی‌تواند اعمال خاصی مانند سخنرانی، خواندن یا نوشتن را در انظار عمومی انجام دهد (اعمالی که به هنگام تنهایی به راحتی از پس آن بر می‌آید).
تیپ محدود که طی آن اضطراب فقط در موقعیت‌های خاص اجتماعی ایجاد می‌شود، نظیر صحبت کردن با رییس.
تیپ فراگیر که طی آن اغلب موقعیت‌های اجتماعی، اضطراب یا وحشت‌زدگی را برای فرد ایجاد می‌کند (روزنهان و سلیگمن ، ترجمه سیدمحمدی، 1379). حال آنکه در بعضی از منابع اضطراب اجتماعی را فقط در دو نوع فراگیر و غیر فراگیر تقسیم‌بندی می‌کنند؛ که اضطراب صحبت کردن در جمع را جز نوع غیرفراگیر می‌دانند اضطراب اجتماعی دربرگیرنده اختلال اجتنابی دوره کودکی نیز هست (دادستان، 1385). به اعتقاد دیکسون و مک لئود (2004، به نقل از البرزی، 1390) اضطراب اجتماعی به طور برجسته با ترس شدید از شرمنده شدن یا بی‌عرضه به نظر رسیدن همراه است و به دنبال آن اجتناب از موقعیت‌های تعامل اجتماعی ایجاد می‌شود (راسل و شو ،2006؛ به نقل از البرزی، 1390).

2-1-1-1-شیوع اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی رایج‌ترین اختلال اضطرابی (کاشدان ، 2001؛ به نقل از البرزی، 1390) و سومین اختلال شایع روان‌پزشکی درمیان بزرگسالان است (ویل ، 2003، کسلر ، چیو ، دملر و والترز ، 2005). اطلاعات ناهماهنگی در مورد فراوانی اضطراب اجتماعی وجود دارد (16- 2 درصد) (مارتین ، 2003؛ به نقل از البرزی، 1390). پژوهش‌های غربی تخمین می‌زنند که حدود 40 میلیون نفر مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی هستند؛ اما تنها 5 میلیون نفر مبتلا به این اختلال تشخیص داده می‌شوند (انستیتو ملی سلامت روان، 2012؛ به نقل از خلیلی طرقبه، 1391). میزان شیوع 12 ماهه این اختلال، 8/6 درصد و شیوع آن در طول عمر حداقل دو برابر گزارش شده است (کسلر، چیو، دملر و والترز، 2005).
در ایران بر اساس مطالعه‌ای که سردارآبادی (1385) به منظور بررسی میزان شیوع اختلال اضطراب اجتماعی در دانشجویان دانشکده روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد انجام داده است، 7/6 درصد افراد را دارای اضطراب اجتماعی خیلی زیاد، 7/11 درصد را دارای اضطراب اجتماعی زیاد، 9/1 درصد را دارای اضطراب اجتماعی خفیف و 8/8 درصد را بدون اضطراب اجتماعی ارزیابی کرده است. همچنین در یک مطالعه مقطعی– توصیفی، 2944 دانش‌آموز در شهر کرمان توسط ملاک‌های تشخیصی DSM-IV مورد سنجش قرار گرفتند. 6/14 درصد از دانش‌آموزان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی بودند. نسبت زن به مرد 8/1 بود و بین سابقه خجالتی بودن در کودکی و سابقه تنبیه بدنی نیز رابطه معنادار وجود داشت. به‌طور کلی در پژوهش طالع‌پسند و نوکانی (2010) میزان شیوع اختلال اضطراب اجتماعی در ایران را 1/10 درصد گزارش کرده‌اند که این آمار بالاتر از تحقیقات مشابه در غرب است (غفاری نژاد، 1387).

2-1-1-2-تفاوت‌های جنسیتی در اضطراب اجتماعی
در مطالعات همه‌گیرشناسی زن‌ها 4/1 بار بیشتر از مردها به اختلال اضطراب اجتماعی مبتلا می‌شوند (ایتون ، ویچن و مگی ، 1996؛ به نقل از انگ و هیمبرگ، 2007) اما در نمونه‌های بالینی عکس این موضوع صادق است. دلایل این تفاوت معلوم نیست (سادوک و سادوک، 2003) اما ممکن است بدین دلیل باشد که نقش‌های مردانه سنتی به جرات بیشتری در طول زندگی نیاز دارند؛ بنابراین علائم اختلال اضطراب اجتماعی احتمالاً برای مردان نگران‌کننده‌تر است (چپمن ، 1995؛ به نقل از لیهی و هالند، 2000؛ ترجمه دهقانی، 1385).

2-1-1-3-سبب شناسی
2-1-1-3-1- تبیین‌های روان پویشی
در سال 1905 فروید نظریه‌ای مطرح کرد که بر مبنای آن، هراس ناشی از سرکوب‌گری کشاننده‌های لیبیدویی بر اثر منع‌های والدینی است و منجر به ایجاد اضطراب می‌شود که در نهایت به اشیا یا موقعیت‌های خنثی که مهار آن‌ها آسان‌تر و مقابله با آن‌ها سهل‌تر است جابجا می‌شود. در سال 1925 فروید با بازنگری نظریهٔ خود درباره هراس به این نتیجه رسید که ترس اضطرابی در هراس، ترس از یک خطر تهدیدکننده یا خطری که فرد آن را تهدید کننده می‌داند، است. به طور خلاصه می‌توان گفت که از دیدگاه فروید در افراد مبتلا به هراس نه تنها تضعیف و از هم پاشیدگی مکانیزم‌های دفاعی مانند مبتلایان به اختلال اضطراب تعمیم یافته مشاهده نمی‌شود؛ بلکه بالعکس، از مکانیزم‌های دفاعی سرکوب‌گری و جابجایی به صورت مفرط استفاده می‌شود (دادستان،1385).

2-1-1-3-2- تبیین‌های انسانی نگر و هستی نگر
نظریه پردازان انسانی‌نگر و هستی‌نگر بر این باورند که هراس و اختلال‌های تعمیم یافته مانند هر اختلال روانی دیگر، هنگامی بروز می‌کند که افراد خود را صادقانه مورد پذیرش قرار نمی‌دهند و در عوض به افکار و تغییر افکار، هیجان‌ها و رفتار خود می‌پردازند. این موضع گیری‌های دفاعی، در نهایت خاصیت ترس‌آور پیدا می‌کند و در مرحله بعد پاسخ‌های گریز یا اجتنابی فرد که برای تقلیل اضطراب لازم است، منجر به تشکیل علایم بیماری می‌شود.

2-1-1-3-3- تبیین‌های رفتاری
از دیدگاه رویکرد رفتاری یکی از راه‌های اکتساب واکنش‌های هراس بر اساس الگوبرداری یعنی از راه مشاهده و تقلید است. مشاهده ترس دیگران از پاره‌ای اشیا یا رویدادها می‌تواند ترس‌هایی را در برابر همان اشیا و رویدادها در مشاهده‌کننده ایجاد کند (دادستان، 1385). آن‌ها که واجد اختلال‌های هراسی هستند ترس یا اجتناب از تعداد محدودی از موقعیت‌ها یا اشیا را آموخته‌اند؛ در حالی‌که طیف این‌گونه ترس‌ها در مبتلایان به اضطراب تعمیم یافته بسیار گسترده است. اساسی‌ترین شیوه‌های معمول اکتساب واکنش‌های ترس نسبت به اشیا یا موقعیت‌هایی که به خودی خود خطرناک نیستند عبارت‌اند از: الف) شرطی شدن کلاسیک، ب) الگوبرداری، ج) یادگیری اجتنابی (دادستان، 1385).

2-1-1-3-4- تبیین‌های شناختی
اغلب نظریه پردازان شناختی بر این نکته تاکید دارند که اختلال‌های اضطرابی از باورهای نامناسب ناشی می‌شوند. در آغاز دهه 1960، بک و الیس با گسترش نظریه‌های شناختی به قلمرو روانشناسی مرضی، فرایندهای شناختی را به منزله محور اصلی رفتار، فکر و هیجان تلقی کردند (دادستان، 1385). بیشتر شواهد شناختی مربوط به پردازش سوگیرانه اطلاعات به ویژه سوگیری‌های توجه، تفسیر و قضاوت می‌باشد. تا آنجا که مدل‌های شناختی تبیین‌کننده اختلال اضطراب اجتماعی (نظیر نظریه بک، امری و گرینبرگ، 1985؛ کلارک و ولز، 1995؛ راپی و هیمبرگ، 1997؛ به نقل از راپی و اسپنس، 2004)، همگی به نقش یک عامل مهم در ایجاد و حفظ اختلال اضطراب اجتماعی اشاره کرده‌اند و آن پردازش سوگیرانه اطلاعات است. به منظور احاطه بیشتر بر سبب‌شناسی شناختی اختلال اضطراب اجتماعی مدل‌های شناختی ارائه شدند.

2-1- مبانی نظری……………………………………………………… 16
2-1-1-اختلال اضطراب اجتماعی…………………………………….. 16
2-1-1-1-شیوع اختلال اضطراب اجتماعی………………………….. 17
2-1-1-2-تفاوت‌های جنسیتی در اضطراب اجتماعی………………. 18
2-1-1-3-سبب شناسی……………………………………………… 19
2-1-1-3-1- تبیین‌های روان پویشی …………………………………19
2-1-1-3-2- تبیین‌های انسانی نگر و هستی نگر…………………. 19.
2-1-1-3-3- تبیین‌های رفتاری……………………………………….. 19
2-1-1-3-4- تبیین‌های شناختی……………………………………. 20
2-1-1-3-4-1- الگوی طرحواره‌ای بک……………………………….. 20
2-1-1-3-4-2- مدل کلارک و ولز (1995)…………………………… 22
2-1-1-3-4-3- مدل راپی و هیمبرگ (1995)………………………. 23
2-1-1-3-4-4- مدل هافمن و بارلو (2002)………………………… 24
2-1-1-3-4-5- تبیین‌های مبتنی بر عوامل فرهنگی- اجتماعی…. 25
2-1-1-3-4-6- تبیین‌های زیستی…………………………………… 26
2-1-1-3-4-7- مدل کیمبرل (2008)………………………………… 27
2-1-1-3-4-8- نظریه تکاملی اضطراب اجتماعی گیلبرت…………. 28
2-1-1-3-4-9- مدل راپی و اسپنس (2004)……………………….. 28
2-1-1-4- راهبردهای درمانی اضطراب اجتماعی………………….. 31
2-1-1-4-1-دارودرمانی……………………………………………….. 32
2-1-1-4-2-روان درمانی………………………………………………. 33
2-1-1-4-2-1- رفتاردرمانی……………………………………………. 33
2-1-1-4-2-1-1- حساسیت زدایی تدریجی………………………… 33
2-1-1-4-2-1-2- مواجهه درمانی……………………………………. 34
2-1-1-4-2-1-3- آموزش مهارت¬های اجتماعی…………………… 34
2-1-1-4-2-2- شناخت درمانی…………………………………………35
2-1-1-5-همایندی ………………………………………………………37
2-1-1-6-مقایسه با دیگر سازه ها…………………………………….. 38
2-1-1-6-1- اختلال اضطراب اجتماعی و کم‌رویی……………………. 38
2-1-1-6-2- اختلال اضطراب اجتماعی و آگورافوبیا………………….. 39
2-1-1-6-3- اختلال اضطراب اجتماعی و اضطراب طبیعی…………… 40
2-1-1-6-4- اختلال اضطراب اجتماعی و اختلال شخصیت اجتنابی.. 41
2-1-2-عزت نفس ………………………………………………………..44
2-1-2-1-نظریاتی در باب نگرش خود …………………………………..44
2-1-2-1-1- دسترس‌پذیری و نیروی تداعی …………………………..44
2-1-2-1-2- دیدگاه دسترس پذیری نگرش……………………………. 45
2-1-2-1-3- الگوی MODE فازیو……………………………………….. 46
2-1-2-1-4- یادگیری تداعی‌گرایانه……………………………………. 46
2-1-3- آستانه‌ها………………………………………………………… 47
2-1-3-1- ادراک زیر آستانه‌ای………………………………………….. 48
2-1-3-2- اثرات ادراک زیرآستانه‌ای …………………………………….49
2-1-3-2-1- همبسته‌های عصبی…………………………………….. 50
2-1-3-2-2- اثرات هیجانی و ارزشی………………………………….. 50
2-1-3-2-3- اثرات معنایی پایه …………………………………………..50
2-1-3-2-4- قضاوت‌های اجتماعی ………………………………………51
2-1-3-2-5- رفتار…………………………………………………………. 51
2-1-4- فرایندهای ضمنی……………………………………………….. 52
2-1-5- شرطی سازی ارزشی………………………………………….. 53
2-1-5-1- شرطی‌سازی ارزشی و شرطی‌سازی پاولفی…………….. 55
2-1-5-2- شباهت‌های شرطی‌سازی ارزشی (EC) و شرطی‌سازی پاولفی (PC) ا………………………………………………………………………………..56
2-1-5-3- تفاوت‌های شرطی‌سازی ارزشی و شرطی‌سازی پاولفی…. 58
2-1-5-5- رویکردهای نظری شرطی سازی ارزشی……………………. 60
2-1-5-5-1- دیدگاه انتسابی……………………………………………….. 60
2-1-5-5-2- دیدگاه کل‌گرایانه……………………………………………… 61
2-1-5-5-3- دیدگاه اسناد نادرست ضمنی……………………………….. 61
2-1-5-5-4- دیدگاه طبقه‌بندی مفهومی………………………………….. 62
2-1-5-5-6- دیدگاه گزاره‌ای…………………………………………………. 63
2-1-5-6- کاربردهای شرطی سازی ارزشی……………………………..64
2-2- پیشینه عملی………………………………………………………… 65
2-3- سوالات پژوهش……………………………………………………….. 78

فصل سوم: روش پژوهش

پژوهش از نوع آزمایشی با طرح تحقیق دو گروهی پیش آزمون و پس آزمون بود. متغیر مستقل در این پژوهش گروه و روش درمانی، شرطی‌سازی ارزشی زیر آستانه‌ای بود که در ادامه به تفصیل معرفی خواهد شد. متغیر وابسته عزت نفس ضمنی و ترس از ارزیابی منفی ضمنی بودند؛ در واقع زمان واکنش افراد در آزمون‌های مربوط به این دو متغیر مدنظر بود. متغیر کنترل در این پژوهش سن در نظر گرفته شد.

3-2-جامعه آماری

جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه زنان مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روانشناختی مشهد که واجد علائم اختلال اضطراب اجتماعی بودند.

3-3- نمونه و روش نمونه‌گیری

روش نمونه‌گیری در این پژوهش، نمونه‌گیری در دسترس بود. ملاک ورود آزمودنی‌ها به پژوهش، عدم دریافت تشخیص اختلال افسردگی به عنوان اختلال همبود، توانایی خواندن و نوشتن به زبان فارسی بود و ملاک خروج آزمودنی‌ها از پژوهش، مصرف داروهای روان‌پزشکی و دریافت دیگر انواع روان‌درمانی‌ها بود. لازم به ذکر است تمامی آزمودنی‌های این پژوهش راست برتر بودند.
در عمل تعداد 40 نفر زن که از طریق نمره برش پرسشنامه اضطراب اجتماعی
(SPIN) ملاک‌های این اختلال را برآورده می‌کردند انتخاب شدند، پس از جلب رضایت در فرایند پژوهش شرکت داده و به صورت تصادفی در دو گروه گمارده شدند.

3-4- ابزار پژوهش

3-4-1- پرسشنامه اضطراب اجتماعی لیبوویتز (LSAS)
این پرسشنامه توسط لیبوویتز (1987؛ به نقل از خورشید زاده، برجعلی، سهرابی و دلاور، 1390) ساخته شده و شدت اختلال اضطراب اجتماعی و اجتناب را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. دارای 24 ماده ای است که 13 گویه آن مربوط به اضطراب عملکرد و 11 گویه دیگر آن در مورد اضطراب در موقعیت‌های اجتماعی می‌باشد. در واقع در مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز 6 خرده مقیاس وجود دارد: کل ترسی که افراد در موقعیت‌های گوناگون ارائه شده تجربه می‌کنند، نمره کل ترس از تعاملات اجتماعی، نمره کل اجتناب فرد از هر یک از این موقعیت‌ها، نمره اجتناب از برقراری تعاملات اجتماعی و رفتارهای اجرایی در میان جمع و در نهایت نمره کل ترس و اجتناب (هیمبرگ و همکاران، 1999). این مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز به منظور بررسی تغییراتی که در خلال درمان اتفاق می‌افتد به کار برده می‌شود (هیمبرگ و همکاران، 1999). نمره کلی فرد بین 144- 0 است (جاکوبس ، 2008؛ به نقل از خورشیدزاده و همکاران، 1390). بر اساس نظر تهیه کنندگان این مقیاس، نمرات بین 65-55 در این پرسشنامه اضطراب اجتماعی متوسط، 80-65 نشان دهنده اضطراب اجتماعی قابل ملاحظه، 95-80 اضطراب اجتماعی شدید را مطرح می‌کند و بالاتر از این میزان نشان دهنده اضطراب اجتماعی بسیار شدید است (لیبوویتز، 1987؛ به نقل از خورشیدزاده و همکاران، 1390). در پژوهشی که توسط بکر ، هینریچ ، کیم و هافمن (2002؛ به نقل از جزایری ، گلدین ، وارنر ، زیو و گروس ، 2012) برای بدست آوردن روایی و پایایی این مقیاس به عنوان یک مقیاس خود گزارشی انجام شد، از 175 فرد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی استفاده کردند. پایایی بازآزمایی این مقیاس بعد از 12 هفته 83/0 و در سطح 01/0 معنادار بود و همسانی درونی آن 95/0 به دست آمد.

3-4-2- پرسشنامه هراس اجتماعی (SPIN)
این پرسشنامه توسط کانور، دیویدسون، چرچیل ، شروید و فوآ (2000، به نقل از خورشیدزاده و همکاران، 1390) برای ارزیابی هراس اجتماعی (اختلال اضطراب اجتماعی) ساخته شده است. این ابزار یک مقیاس خودسنجی 17 ماده‌ای است که دارای 3 خرده مقیاس فرعی ترس (6 ماده)، اجتناب (7 ماده) و ناراحتی فیزیولوژیک (4 ماده) می‌باشد. هر ماده بر اساس مقیاس 5 درجه ای لیکرت (از0=ابداً تا 4=بی‌نهایت) درجه‌بندی می‌گردد. این پرسشنامه دارای مزیت‌های کوتاه بودن، سادگی و سهولت نمره‌گذاری است و می‌تواند به عنوان یک ابزار معتبر برای سنجش شدت علائم اختلال اضطراب اجتماعی به کار برده شود و با توجه به اینکه نسبت به کاهش علائم در طی زمان حساس است می‌تواند به عنوان یک ابزار غربال‌گری و نیز برای آزمون پاسخ به درمان در اختلال اضطراب اجتماعی و یا تمیز دادن درمان‌های با کارآیی متفاوت به کار گرفته شود (کانور و همکاران، 2000، به نقل از خورشیدزاده و همکاران، 1390).
کانور و همکاران (2000) پایایی این مقیاس را به روش بازآزمایی در گروه‌هایی با تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی برابر با 78/0 تا 89/0، همسانی درونی یا ضریب آلفا در گروهی از افراد بهنجار را برای کل مقیاس برابر 94/0 و برای مقیاس‌های فرعی ترس 89/0، اجتناب 91/0 و ناراحتی فیزیولوژیک برابر 80/0 گزارش کردند. روایی همگرا برای کل مقیاس در افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی در مقایسه با نمرات هراس اجتماعی فرم کوتاه (BSPS) (دیویدسون، ماینر ، دو واق-گیس ، توپلر ، کالکت، پاتس، 1997؛ به نقل از داداش زاده و همکاران،1391) ضرایب همبستگی 57/0 تا 80/0 را به دست داد که ضریب‌های همبستگی معنادار و بالایی به شمار می‌رود و روایی همگرای بالای این پرسشنامه را نشان می‌دهد. در پرسشنامه SPIN، (نقطه برش 19 با کارایی یا دقت تشخیصی 79/0) افراد با اختلال اضطراب اجتماعی و بدون این اختلال را از هم تشخیص می‌دهد. (دیویدسون و همکاران، 1997؛ به نقل از داداش زاده و همکاران،1391). عبدی (2004؛ به نقل از طالع پسند و نوکانی، 2010) همسانی درونی کل مقیاس را به روش آلفای کرونباخ برابر 86/0، پایایی به روش بازآزمایی را 83/0 و اعتبار محتوایی این پرسشنامه را مورد تایید سه نفر از اساتید روان‌شناسی گزارش نمود.

3-4-3- مقیاس عزت نفس روزنبرگ
این مقیاس ابزار شناخته شده و استانداردی از عزت نفس است که توسط روزنبرگ (1987) ایجاد و برای اندازه‌گیری عزت نفس کلی به‌کار برده می‌شود. این پرسشنامه در مقایسه با سایر مقیاس‌های عزت نفس بیش‌ترین کاربرد را داشته است (کلاین،2000). این آزمون حاوی 10 سوال بوده که به هر سوال بر اساس مقیاس 4 گزینه‌ای کاملاً موافق، کاملاً مخالف، موافق و مخالف نمره داده می‌شود. همبستگی بازآزمایی در دامنه 82/0 -88/0 و ضریب همسانی درونی یا آلفای کرونباخ در دامنه 77/0 -88/0 قرار دارد. این مقیاس از روایی درونی رضایت‌بخشی (77/0) برخوردار است. این مقیاس ضرایب همبستگی قوی‌تری نسبت به پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت (SEI) دارد و در سنجش سطوح عزت نفس دارای روایی بالاتری می‌باشد (گریفیتس ، 1997 به نقل از پناهنده، 1391). وایلی (1989) به نقل از احدی (1388) در مرور خود بر پژوهش‌های انجام شده با این مقیاس دریافت که در هفت پژوهش مختلف مقدار آلفای کرونباخ از 72/0 تا 87/0 به‌دست آمده است. احدی در پژوهش خود بر اساس فرمول آلفای کرونباخ ضریب 85/0 را به‌دست آورد. در پژوهش حسین‌زاده (1390) بر روی یک نمونه ایرانی که شامل 224 دانشجو بود ضریب پایایی این مقیاس 81/0 به دست آورد. نمرات این مقیاس از صفر تا 30 مرتب و نمره 30 بالاترین نمره ممکن است.

3-4-4-پرسشنامه افسردگی بک
این پرسشنامه توسط بک در سال 1961 تدوین شد و در سال 1974 مورد تجدید نظر قرار گرفت. این پرسشنامه یکی از پرکاربردترین ابزارهای اندازه‌گیری برای افسردگی است؛ زیرا بررسی‌های گسترده زیادی در مورد ویژگی‌های روان‌سنجی (پایایی و روایی) و کاربرد مناسب آن انجام گرفته است (بک، استیر و گارپین، 1988؛ به نقل از یعقوبی نصرآبادی، عاطف وحید و احمدزاده، 1382). بامبری، الیور و مکلیور (1976؛ به نقل از یعقوبی نصرآبادی، عاطف وحید و احمدزاده، 1382) دریافتند که نمرات مقیاس بک در جمعیت دانشجویی با درجه‌بندی مصاحبه روانپزشکی همبستگی داشت (77/0=r) در این بررسی پایایی آزمون به روش آزمون- بازآزمون حدود 75/0 و روایی آن به روش تنصیف، 90/0 به‌دست آمد. بک (1972؛ به نقل از یعقوبی نصرآبادی، عاطف وحید و احمدزاده، 1382) در بررسی‌های گوناگون ضریب همبستگی نمرات هر ماده با کل نمرات پرسشنامه را بین 31/0 تا 68/0 گزارش نمود. این آزمون از ثبات درونی بالایی در بیماران روانپزشکی و غیر روانپزشکی برخوردار است و نتیجه پایایی آزمون- بازآزمون آن بیش از 60/0 گزارش شده است. در یک بررسی هنجاریابی، یزدان‌دوست (1988؛ به نقل از یعقوبی نصرآبادی، عاطف وحید و احمدزاده، 1382) این پرسشنامه را بر روی 375 نفر از افراد عادی جامعه اجرا نمود و پایایی این آزمون را با روش آزمون- بازآزمون چهار ماهه 49/0 گزارش کرد. در این پژوهش این پرسشنامه به منظور غربال گری افراد با اضطراب اجتماعی خالص (بدون همبودی با افسردگی) به کار گرفته شد.

3-1- نوع پژوهش……………………………………………………………… 80
3-2-جامعه آماری……………………………………………………………… 80
3-3- نمونه و روش نمونه‌گیری……………………………………………….. 80
3-4- ابزار پژوهش……………………………………………………………… 81
3-4-1- پرسشنامه اضطراب اجتماعی لیبوویتز (LSAS) ا…………………..81
3-4-2- پرسشنامه هراس اجتماعی (SPIN) ا………………………………82
3-4-3- مقیاس عزت نفس روزنبرگ…………………………………………. 83
3-4-4-پرسشنامه افسردگی بک…………………………………………… 84
3-4-5- آزمون تداعی ضمنی (IAT) ا…………………………………………85
3-4-5- 1- ساخت آزمون سنجش عزت نفس ضمنی (IAT) ا……………..85
3-4-5- 2- ساخت آزمون سنجش ترس از ارزیابی منفی ضمنی (IAT)ا… 87
3-4-6- برنامه آموزش شرطی سازی ارزشی زیر آستانه‌ای……………… 87
3-5- روش اجرا………………………………………………………………….. 88
3-6- روش تجزیه وتحلیل اطلاعات……………………………………………. 89

فصل چهارم: یافته‌های پژوهش

4-1-آماره‌های توصیفی مربوط به متغیرهای جمعیت‌شناختی…………… 91
4-2- تحلیل توصیفی داده‌ها …………………………………………………..93
4-3- تحلیل استنباطی داده‌ها……………………………………………….. 96
4-3-1- سوال اول………………………………………………………………. 98
4-3-2- سوال دوم………………………………………………………………. 99
4-3-3- سوال سوم…………………………………………………………… 100
4-3-4- سوال چهارم………………………………………………………….. 100
4-3-5- سوال پنجم…………………………………………………………… 101
4-3-6- سوال ششم…………………………………………………………. 102

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

5-1- بحث و نتیجه‌گیری در مورد سوال اول پژوهش………………….. 104
5-2- بحث و نتیجه‌گیری در مورد سوال دوم پژوهش………………….. 106
5-3- بحث و نتیجه‌گیری در مورد سوال سوم پژوهش…………………. 108
5-4- بحث و نتیجه‌گیری در مورد سوال چهارم پژوهش……………….. 109
5-5- بحث و نتیجه‌گیری در مورد سوال پنجم پژوهش…………………. 110
5-6- بحث و نتیجه‌گیری در مورد سوال ششم پژوهش……………….. 111
5-7- یکپارچه‌نگری پژوهش……………………………………………….. 113
5-8- کاربردهای نظری پژوهش ……………………………………………113
5-9- کاربردهای عملی پژوهش………………………………………….. 114
5-10- محدودیت‌های پژوهش…………………………………………….. 114
5-11- پیشنهادهای پژوهش………………………………………………… 15
5-11-1- پیشنهادهای کاربردی……………………………………………. 115
5-11-2- پیشنهادهای پژوهشی …………………………………………..115

منابع فارسی……………………………………………………………….. 116
منابع انگلیسی………………………………………………………………. 120

برگه اطلاعات و رضایت نامه پژوهش………………………………………. 131
پرسشنامه عزت نفس روزنبرگ…………………………………………….. 132
پرسشنامه اضطراب اجتماعی لیبوویتز…………………………………….. 133
پرسشنامه اضطراب اجتماعی SPINا………………………………………. 135
پرسشنامه افسردگی بک…………………………………………………… 136
اسلایدهای مرتبط با آزمون عزت نفس ضمنی…………………………….. 139
اسلایدهای مرتبط با آزمون ترس از ارزیابی منفی ضمنی………………… 140

فهرست جدول‌ها

جدول 4-1- میانگین و انحراف استاندارد سن در دو گروه آزمایش و کنترل….. 91
جدول4-2- میانگین و انحراف استاندارد تحصیلات در دو گروه آزمایش و کنترل 92
جدول4-3- داده‌های توزیع فراوانی وضعیت تاهل در گروه آزمایش …………….92
جدول4-4- داده‌های توزیع فراوانی وضعیت تاهل در گروه کنترل……………… 93
جدول 4-5- داده‌های توصیفی متغیر نمره عزت نفس ضمنی………………… 93
جدول4-6- داده‌های توصیفی متغیر ترس از ارزیابی منفی ضمنی……………. 94
جدول4-7- داده‌های توصیفی اضطراب اجتماعی ………………………………..94
جدول4-8- داده‌های توصیفی متغیر اضطراب اجتماعی لیبوویتز………………… 95
جدول4-9- داده‌های توصیفی متغیر عزت نفس آشکار (روزنبرگ) میانگین…….. 95
جدول4-10- آزمونt مستقل متغیر سن…………………………………………… 96
جدول 4-11- آزمونt مستقل متغیر اضطراب اجتماعی ………………………….96
جدول 4-12- آزمونt مستقل متغیر اضطراب اجتماعی (لیبوویتز)…………….. 96
جدول4-13- آزمونt مستقل متغیر عزت نفس آشکار (روزنبرگ)……………….. 97
جدول 4-14- آزمونt مستقل متغیر عزت نفس ضمنی………………………….. 97
جدول4-15- آزمونt مستقل متغیر ترس از ارزیابی منفی ضمنی……………… 97
جدول4-16- تحلیل کوواریانس یک راهه متغیر عزت نفس ضمنی………………. 98
جدول4-17- تحلیل کوواریانس یک راهه متغیر ترس از ارزیابی منفی ضمنی… 99
جدول4-18- تحلیل کوواریانس یک راهه متغیر اضطراب اجتماعی……………… 100
جدول4-19- تحلیل کوواریانس یک راهه متغیر سطح اضطراب اجتماعی…….. 101
جدول4-20- تحلیل کوواریانس یک راهه متغیر عزت نفس آشکار (روزنبرگ)…… 102
جدول4-21- همبستگی عزت نفس آشکار (روزنبرگ) و عزت نفس ضمنی…….102

Abstract

Social anxiety disorder is the most common anxiety disorder and has been introduced as the third psychiatric disorder. These days the majority of the research in cognitive therapy of social anxiety work through the underlying mechanisms. Socially anxious individuals have been found to evaluate themselves negatively and have negative association about themselves in social situation. Evaluating oneself unfavorably may lead to the expectation that others will evaluate negatively as well. Thus, it may be the case that low implicit self-esteem leads to increased implicit fear of negative evaluation (implicit FNE) from others which leads to increased social anxiety. The main purpose of this research was to investigate the effectiveness of subliminal evaluative conditioning on increasing implicit self-esteem and decreasing implicit fear of negative evaluation. This research also tried to determine whether subliminal evaluative conditioning can decrease the score of social anxiety and total score of social anxiety and increase explicit self-esteem or not. In this research there were two groups that both of them included 20 individual with social anxiety disorder that they were randomly assigned in two groups. All the participants completed SPIN scale, Liebowitz scale, Rosenberg questionnaire and Beck depression scale. Then their implicit self-esteem and implicit FNE were evaluated with IAT (implicit association test). It is all done in three days. Results showed that implicit self-esteem was enhanced and implicit FNE and score of social anxiety decreased. No significant change was observed in total score of social anxiety and explicit self esteem.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان