انتخاب صفحه

فهرست مطالب

 فصل اول:  کلیات طرح تحقیق

      تایلور[1] (1910 م) و وگنر[2] (1915 م) فرضیه  اشتقاق قاره ها[3] را عنوان کردند [ تاربوک و لوتگن،1372] که پس از بحث و بررسی بسیار و به خصوص با تلاش های مستمر هس[4] و دیتنز[5]  (1962م) به نظریه زمین ساخت صفحه ای[6] (1968م)ارتقاء یافت[پارک،1373]. طبق این نظریه، سنگ کره زمین یک تکه و به هم پیوسته نبوده بلکه از صفحاتی تشکیل شده که در طی میلیون ها سال گذشته نسبت به هم سه نوع حرکت واگرا، همگرا ویا امتداد لغز داشته اند(شکل های 1-1 و1-2). این حرکات که با وقوع آتشفشان ها، چین خوردگی ها و گسل خوردگی ها همراه شده، اساس شکل گیری ناهمواری های سطح زمین بوده اند [پارک،1373].      این جنبش ها و پدیـــده های وابسته به آن نه تنها در گذشتـه اتفاق افتــاده و تاثیرات زیادی بر تحـــولات زمین شناسی، جغرافیای دیرینه و تکامل زیستی کره زمین داشته اند، بلکه  هنوز هم در بسیاری از مناطق ادامه داشته و احتمال وقوع آن ها در آینده نیز می رود.

1-1-1-زمین ساخت فعال و روش های مطالعه آن

    واژه” زمین ساخت”[7] ، اشاره به ساختمان های تغییر شکل یافته و معماری خارجی ترین بخش زمین و ارزیابی این عوارض و ساخت ها در طول زمان زمین شناسی دارد[کلر و پینتر[8]،1996]. اصطلاح” زمین ساخت فعال[9] ” هم که از این واژه مشتق شده است؛ اشاره به جدید ترین این تغییر شکل ها، که در طی کواترنر پسین و به خصوص عهد حاضر[10] صورت گرفته است، دارد[کلر و پینتر،1996]. انتظار می رود گسل های فعال واقع در این مناطق، در آینده نیز دچار جابجایی نسبی شوند و در هرگونه سازه ای که برروی آن ها قرار گیرد، برش ایجاد نمایند[بربریان،1371]. بنابر این، زمین ساخت فعال از یک سو تاکید بر حرکات گذشته پوسته زمین در طی دوره محدودی از گذشته (کواترنر) و از سوی دیگر، احتمال ادامه وقوع این حرکات در زمان های آینده دارد.      برای شناسایی مناطق فعال از روش های مختلف لرزه شناسی، تاریخی، باستان شناسی، ژئودزی، ژئومورفولوژی و زمین شناسی استفاده می شود که هرکدام شامل دوره زمانی خاصی بوده و روش های  مخصوص به خود دارند(شکل1-3)، [ویتافنزی[11]،1986].

1-1-1-1-مطالعات لرزه شناسی[12]

      از سال 1900 میلادی که دستگاه های حساس لرزه نگار ساخته شد، امکان مطالعه و ثبت مستقیم حرکات ناگهانی پوسـته زمین ممکن گردید. با اســتفاده از لرزه نگاشت و بررسی اختــلاف سرعت عبور امواجSوP می توان مرکز سطحی زمین لرزه را مشخص کرده و کانون زلزله،که محل فعالیت و آزاد شدن انرژی درونی زمین است، را تشخیص داد[معظمی گودرزی،1351]. در کشور ما اولین فعالیت های مربوط به ثبت اطلاعات مربوط به زمین لرزه ها از سال 1336 و با افتتاح اولین ایستگاه لرزه شناسی در شیراز آغاز شد. در سال 1339 نیز موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران آغاز به کار کرد[معماریان،1374].

1-1-1-2-مطالعات ژئودزی[13]

  حرکات آرام پوسته، در حد چند میلیمتر در سال،توسط سنجش های دقیق ارتفاع در یک دوره زمانی مشخص  قابل دریافت است [پارک،1373]. شبکه تعیین موقعیت جهانی(GPS) در این رابطه نقش بسیار مهمی داشته و توانسته است حرکات زمین را در حد بسیار جزئی  ثبت کند.

1-1-1-3- مطالعات تاریخی[14]

  در طول تاریخ زندگی انسان ها و تا قبل از اختراع دستگاه زلزله نگار، زلزله های فراوانی رخ داده اند که در گزارش های مکتوب تاریخی مانند سفرنامه ها، گزارش ها و کتب مختلف ثبت و ضبط شده اند[ زمردیان، 1381]. به عنوان مثال،چینی ها سابقه زمین لرزه های2 هزار سال پیش خود را در دست دارند[معماریان،1374 ]. با مراجعه به این منابع نیز می توان مکان های فعال و مستعد زمین لرزه را تشخیص داد.

1-1-1-4-مطالعات باستان شناسی[15]

   آثار باستانی و ابنیه قدیمی مانند کانال های انتقال آب، قنات ها و دیواره قلعه ها ممکن است شواهدی ازحرکات زمین را در خود ثبت کرده باشند. از جمله کاربرد این روش ها در ایران می توان به مطالعات ویتافنزی[1986] در مورد کانال باستانی شاهور اشاره کرد.

1-1-1-5- مطالعات ژئومورفولوژی

   علم ژئومورفولوژی به مطالعه اشکال سطح زمین می پردازد [کک،1376]. نیروهای درونی زمین طی چند هزار سال گذشته اشکالی را در سطح زمین ایجاد کرده اند که به واسطه آن ها می توان مناطق ناپایدار زمین را تشخیص داد. این اشکال شامل وضعیت شبکه آبراهه ها، وجود پرتگاه های عمود بر جریان رودخانه ها، افزایــش  شیب رودخانه ها، شکل حوضه ها، وضعیــت جبهه ی کوهستان ها، شکــل دره ها و… می شود. خوشبختانه، امروزه این مطالعات، به یمن بهره مندی از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) که گسترده جغرافیایی وسیعی را با سرعت  بالا و هزینه کم  مورد مطالعه قرار می دهد ،اهمیت ویژه ای یافته است.  مطالعات ژئومورفولوژی محدوده زمانی بین 100 تا 1000،000 سال را شامل می شوند(شکل1-3) که این موضوع به ماهیت ذاتی این علم باز می گردد؛ چرا که از یک سو، معمولا” فعالیت های کوتاه مدت درونی زمین نمی توانند به ایجاد اشکال و فرم های ژئومورفیک در سطح زمین منجر شوند و از سوی دیگر،  اشکال ایجاد شده نیز نمی توانند به مدت طولانی و در مدت بیش از یک میلیون سال در مقابل نیروهای فرساینده بیرونی مقاومت کرده و شکل و فرم اصلی خود را به صورت مطلوبی که قابل مطالعه در چهارچوب این علم باشند،  نگاه دارند.

1-1-1-6-مطالعات زمین شناسی

     زمین شناسی ساختمانی و تکتونیک یکی از شاخه های مهم  زمین شناسی است که در مطالعه حرکات پوسته زمین نقش محوری دارد. در این علم درباره شکل هندسی ومشخصات ظاهری ساختمان های مختلف زمین (لایه ها ،چین ها وگسل ها) و عوامل به وجود آورنده این ساختمان ها بحث می شود [کلر و پینتر،1996]. با توجه به نمودار طرح شده، علم زمین شناسی این قابلیت را دارد که حوادث زمین ساختی که در گذشته های دور رخ داده و شواهد سطحی آن ها نیز از بین رفته است را به کمک شواهد ثبت شده در بطن توده های  سنگ ها مورد بررسی و مطالعه قرار دهد.

-1-2-زمین ساخت فعال در ایران

    فلات ایران نیزمانند سایر مناطق کره زمین، همواره تحت تاثیر حرکات زمین ساختی قرار داشته و در اثر حرکات کوهزایی و خشکی زایی و عوارض ناشی از آن ها بارها تغییر شکل داده، گاهی از زیر آب بیرون آمده و زمانی در زیر دریا ها مدفون شده است. پیدایش نهایی ناهمواری های ایران، در نتیجه حرکات کوهزایی اواخر دوره ترشیاری بوده که در این زمان، اسکلت ناهمواری های ایران به طور قطعی تثبیت شد و سپس در طول کواترنر تحت تاثیر عوامل فرسایش به صورت کنونی در آمد [محمودی،1375]. این در حالی است که «حرکات کوهزایی آلپ پایانی هنوز به پایان نرسیده و به عبارت دیگر، تعادل نهایی بر قرار نشده است» [درویش زاده،1370]؛ بنابر این فعالیت های  زمین ساخت  فعال که در واقع ادامه جنبش های زمین ساختی پاسادنین است، ادامه دارد که علت عمده آن به باز شدگی کف دریای سرخ  مربوط می باشد»[ علایی طالقانی ،1382].وقوع زمین لرزه های مکرر در ایران از پیامد های فعال بودن جنبش های زمین ساختی می باشد. واقع شدن کانون اکثر زمین لرزه ها ی ثبت شده در امتداد دو کمربند چین خورده و جوان حاشیه شمالی و جنوبی البرز و زاگرس ایران به خوبی این ارتباط را نشان می دهد(شکل1-4) [ علایی طالقانی،1382].  زلزله های ویرانگر سلماس، بوئین زهرا، طبس،دشت بیاض،سمنان، رودبار و خروج گاز ها و بخارات آتشفشانی از دماوند و چشمه های آبگرمی که در مسیر شکستگی های زمین قرار دارند نیز، در ارتباط با همین موضوع می باشند. بسیاری از تاریخ نویسان در نوشته های خود به بروز زلزله های مخربی اشاره کرده اند که موجب ویرانی شهر هاو روستاها شده و خسارت های جانی و  مالی فراوانی را در پی داشته اند که در برخی موارد  به فرار مردم از آن مناطق و متروک شدن آن ها انجامیده است که از جمله این شهر های نابود شده «حلوان در سر پل ذهاب ،سیمره درخاور ایلام، خبوشان یا قوچان قدیم ومهرجان قذق در استان ایلام» قابل ذکر هستند[ زمردیان،1381].

1-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………… 1

1-1-1-زمین ساخت فعال و روش های مطالعه آن ………………………………………………………  2

1-1-1-1-مطالعات لرزه شناسی……………………………………………………………………………. 3

1-1-1-2-مطالعات ژئودزی…………………………………………………………………………………….. 3

1-1-1-3- مطالعات تاریخی…………………………………………………………………………………… 3

1-1-1-4-مطالعات باستان شناسی………………………………………………………………………… 4

1-1-1-5- مطالعات ژئومورفولوژی………………………………………………………………………….. 4

1-1-1-6-مطالعات زمین شناسی…………………………………………………………………………. 5

1-1-2-زمین ساخت فعال در ایران…………………………………………………………………………… 5

1-2-شرح و بیان  مساله …………………………………………………………………………………….. 7

1-3- اهمیت و کاربرد نتایج تحقیق ………………………………………………………………………….. 9

1-3-1- نتایج نظری……………………………………………………………………………………………. 9

1-3-2- نتایج کاربردی………………………………………………………………………………………….. 9

1-4- پیشینه علمی و تاریخی موضوع تحقیق ……………………………………………………………. 10

1-4-1-پیشینه تحقیق در سطح جهان …………………………………………………………………… 10

1-4-2-پیشینه تحقیق در سطح ایران……………………………………………………………………. 12

1-4-3-پیشینه تحقیق در سطح منطقه ………………………………………………………………….. 14

1-5-اهداف تحقیق …………………………………………………………………………………………… 15

1-6-سوالات…………………………………………………………………………………………………15

1-7- فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………… 16

1-8- روش و متدولوژی تحقیق …………………………………………………………………………….. 16

1-9-محدودیت ها…………………………………………………………………………………………… 18

1-10- معرفی منطقه مطالعاتی………………………………………………………………………….. 19

1-10-1- موقعیت  ریاضی …………………………………………………………………………………. 19

1-10-2- موقعیت سیاسی و اداری……………………………………………………………………….. 20

1-10-3-موقعیت اجتماعی و فرهنگی…………………………………………………………………….. 20

1-10-4- موقعیت ارتباطی…………………………………………………………………………………… 21

1-10-5-موقعیت زمین شناسی…………………………………………………………………………… 21

1-10-6- موقعیت ژئومورفولوژی……………………………………………………………………………. 21

1-10-7-موقعیت هیدرولوژی………………………………………………………………………………… 22

1-10-7-1-حوضه دز………………………………………………………………………………………….. 23

1-10-7-2-حوضه زاینده رود…………………………………………………………………………………. 24

1-10-7-3- حوضه کارون …………………………………………………………………………………….. 24

1-10-7-4-طرح های انتقال آب بین حوضه ها …………………………………………………………….. 25

1-11- منابع و پایگاه های اطلاعات مورد استفاده…………………………………………………………. 27

1-11-1-منابع مرتبط با پیشینه و روش تحقیق……………………………………………………………… 27

1-11-1-1-منابع انگلیسی……………………………………………………………………………………. 27

1-11-1-2-منابع فارسی……………………………………………………………………………………… 27

1-11-2- داده های توپوگرافی……………………………………………………………………………….. 29

1-11-2-1- نقشه های توپوگرافی  1:250000 ……………………………………………………………. 30

1-11-2-2- نقشه های توپوگرافی 1:50000 ………………………………………………………………. 30

1-11-2-3- نقشه های تو پوگرافی  1:25000 ……………………………………………………………. 30

1-11-2-4- داده های توپوگرافی رقومی ………………………………………………………………….. 31

1-11-3- داده های زمین شناسی………………………………………………………………………… 31

1-11-3-1- نقشه های  زمین شناسی1:250000 …………………………………………………….. 31

1-11-3-2-نقشه زمین شناسی 1:100000 …………………………………………………………….. 33

1-11-3-3-نقشه گسل های ایران………………………………………………………………………… 33

1-11-4-داده های لرزه شناسی …………………………………………………………………………. 34

1-11-5-داده های اقلیمی…………………………………………………………………………………. 34

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل  دوم : ژئومورفولوژی منطقه مورد مطالعه

در این فصل، کلیات ژئومورفولوژی منطقه مورد بحث قرار خواهد گرفت. طرح این موضوع باعث می شود که مطالعه کنندگان این پایان نامه یک احاطه ذهنی کامل بر ساختار منطقه پیدا کرده و راه برای ورود به مبحث اصلی و طرح مسائل مربوط به زمین ساخت فعال هموار گردد.اصول موضوعه علم ژئومورفولوژی که به شناخت فرم اراضی معطوف است، شامل عناصر شکل شناسی و عوامل موثر در ایجاد آن می شود[رامشت،1384]. پوسته زمین و به خصوص سطح آن به طور دائم در معرض کشمکش و تعارض دو دسته عوامل درونی(که منشاء آن ها از زیر سطح زمین است ) و بیرونی(از بیرون از سطح زمین  منشاء می گیرند ) قرار گرفته و پیوسته می کوشد به یک تعادل و پایداری نسبی دست یابد. مادامی که تعادل برقرار نشده ،گاه نیروهای درونی و گاه نیروهای بیرونی بر دیگری غلبه یافته و در هر دو حالت ،ناپایداری محیط،عدم توازن و مخاطرات ژئومورفولوژیک و زیست محیطی را به دنبال خواهد داشت[زمردیان،1381].بر اساس تعریف ذکر شده، در ابتدا ناهمواری های سطح زمین در این منطقه توصیف شده و در ادامه، فرایند های درونی که منجر به ارتفاع یافتن و شکل گیری این ناهمواری ها شده و همچنین، فرایند های  بیرونی که به صیقل دادن و هموار کردن آن ها پرداخته اند؛  مورد بررسی قرار خواهند گرفت و نقش آن ها در ایجاد اشکال موجود در سطح زمین  تشریح خواهد شد.

2-2-توصیف ناهمواری های منطقه

ناهمواری های بخش خاوری منطقه از دیدگاه زمین شناسی در  زون سنندج – سیرجان قرار می گیرند. اما، این ناهمواری ها از سمت جنوب باختری چسبیده به زاگرس مرتفع هستند؛ به نحوی که تنها از نقطه نظر ژئوفیزیکی به وسیله  خط شکستگی اصلی زاگرس از آن قابل تفکیک می باشند. به همین لحاظ، در اکثر نوشته های جغرافیایی  واحد سنندج -سیرجان جزء  واحد زاگرس محسوب و از آن به عنوان پیشکوه های داخلی  زاگرس  نام برده شده است [علایی طالقانی،1382]. از دیدگاه ژئومورفولوژی نیز می توان کلیه ناهمواری های منطقه را در یک چارچوب کلی مورد مطالعه قرار داده [علایی  به نقل از محمودی،1382] و با الهام گرفتن از تقسیم بندی صورت گرفته برای تیپ های عمده لند فرم های ایران که توسط زمردیان[1381] صورت گرفته است؛ آن ها را  در سه مقوله رشته کوه ها و ارتفاعات، سرزمین های پست و هموار و همچنین فرو رفتگی ها و دره ها تفکیک کرده و مورد  بررسی قرار داد.

2-2-1-رشته کوه ها و ارتفاعات

صرفه نظر از برخی ارتفاعات پراکنده و نا همسو با روند کلی زاگرس، ارتفاعات منطقه  شامل  7  نوار کوهستانی است که در جهت  شمال باختری- جنوب خاوری امتداد داشته و با وجود تاثیر فرسایش، هنوز به صورت کمربند به هم پیوسته و ممتدی هستند که عبور از آن ها معمولا” فقط در امتداد گردنه ها و تنگ های مسیر فرسایشی رودخانه ها امکان پذیر است. این  نوارهای  ارتفاعی  از سمت شمال خاوری به سمت جنوب باختری عبارتند از :

1-نوار کوهستانی نرپلنگ (3112 متر)،زردچال خلیل(3335 متر)ولوک ساقبند(3033 متر) که با طول 25 کیلومتر حد شمـال خاوری منطقه مورد مطالعــه را تشکــیل داده و جدا کننده حوضه های زاینده رود و رودگلپایگــان می باشند.

2-نوارکوهستان هفت دره(3027 متر)،دوتو(3553 متر)،دالانکوه(3299 متر)،کماسون(2934 متر)وبرزگله (2328 متر) به طول 75 کیلومتر که همگی در حوضه زاینده رود قرار گرفته اند. در دامنه این کوه ها پرتگاه ها و شیب های تندی دیده می شود که صعود از آن ها را بسیار مشکل ساخته است. در ارتفاعات جنوب شهر دامنه، آثار سیرک های یخچالی به وضوح  مشاهده می شود و ریزش بلوک های سنگی نیز در کل محدوده قابل ملاحظه است.

3-نوارکوهستانی فریدونشهر،کماداغی(2788 متر)،درختک(2670 متر) وکوه بیدک(2919 متر)که این ارتفاعات نسبت به سایر ارتفاعات منقطع تر و ناپیوسته تر می باشند.

4-نوار کوهستانی باجگیران(2536 متر)،تمندر(2965 متر)،کوه میر(3315 متر)،کوه هشتاد(3596 متر)،کوه سفید(3499 متر)، کوه مودود(3095 متر)،کوه برآفتاب (3128 متر)، چهل دختران(2652 متر)،قنجی(2627 متر)، آلیج( 2825 متر)، رخ (2819 متر)، شاهلرا (3852 متر)، آستانه (2622 متر)، بزلر (2432 متر)،سکو پهن(2647 متر)  و سیاه تخت (2618 متر) که در بخش شمال باختری جدا کننده حوضه های دز و زاینده رود و در بخش جنوب خاوری جدا کننده حوضه های کارون و زاینده رود  بوده اند؛  اما در قسمت میانی نتوانسته اند به عنوان حائل بین دو حوضه عمل کنند و در این قسمت، حوضه زاینده رود به سمت باختر پیشرفت کرده و این بخش از نوار  ارتفاعات کاملا” در حوضه زاینده رود قرار گرفته است. پرتگاه ها و سطوح صخره ای به طور مشخص در دامنه این کوه ها هویدا  بوده و در امتداد آن بلوک های سنگی ریزش دارند. این رشته کوه با طول 223 کیلومتر در سمت شمال باختری دارای سه بریدگی مشخص در محور فریدون شهر-سیبک و چادگان-بن  و تیران-سامان می باشد که عبور از آن را به راحتی امکان پذیر می سازد و لی در قسمت جنوب خاوری به صورت سیستم یکپارجه ای است که عبور از آن فقط از طریق گردنه رخ در مسیر اصفهان -شهرکرد و تونل فجر در مسیر اصفهان- بروجن ممکن است. آثار کارست در این ارتفاعات و به خصوص در کوه های هشتاد  مشهود بوده وچشمه های پر آبی از دامنه این کوه ها  جریان یافته اند.

2-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………. 35

2-2-توصیف ناهمواری های منطقه………………………………………………………………………. 36

2-2-1-رشته کوه ها و ارتفاعات………………………………………………………………………….. 36

2-2-2-سرزمین های پست و هموار……………………………………………………………………. 40

2-2-3-فرورفتگی ها و دره ها……………………………………………………………………………. 41

2-3- فرایند های ساختمانی و دینامیک درونی……………………………………………………….. 43

2-3-1-زون سنندج –سیرجان ………………………………………………………………………….. 44

2-3-1-1- نقش فرایند های ساختمانی در شکل گیری ناهمواری ها……………………………… 48

2-3-1-2-نقش ساختار سنگ شناسی در تحول ناهمواری ها……………………………………. 50

2-3-2-زون زاگرس مرتفع………………………………………………………………………………… 51

2-3-2-1- نقش فرایند های ساختمانی در شکل گیری ناهمواری ها …………………………….. 56

2-3-2-2-نقش ساختار سنگ شناسی در تحول ناهمواری ها …………………………………….. 58

2-4-فرایند های اقلیمی و دینامیک بیرونی……………………………………………………………. 59

2-4-1- فرایند های اقلیمی و دینامیک بیرونی  در دوره کواترنر……………………………………. 60

2-4-1-1-فرایند های دوره های یخچالی………………………………………………………………. 60

2-4-1-2-فرایند های دوره های بین یخچالی………………………………………………………….. 61

2-4-1-3- فرم ها و اشکال ناهمواری های باقی مانده …………………………………………….. 62

2-4-2- فرایند های اقلیمی و دینامیک بیرونی درعصر حاضر…………………………………………. 66

2-4-2-1-فرایند های  اقلیمی…………………………………………………………………………… 66

2-4-2-2-فعالیت های انسانی………………………………………………………………………… 69

فصل سوم: معرفی شواهد و شاخص های ژئومورفیک زمین ساخت فعال

3-1 –مقدمه  …………………………………………………………………………………………. 71

3-2-پستی و بلندی های سطح زمین…………………………………………………………….. 75

3-2-1-شاخص انتگرال فرازنما (Hi) ………………………………………………………………… 75

3-2-2-شاخص حجم به سطح حوضه (V/A) ………………………………………………………. 78

3-3-شکل حوضه……………………………………………………………………………………….. 79

3-3-1- شاخص شکل حوضه (Bs )……………………………………………………………….. 79

3-3-2- شاخص نسبت کشیدگی حوضه (Re )…………………………………………………… 80

3-4-تقارن عرضی حوضه ……………………………………………………………………………… 80

3-4-1-شاخص عدم تقارن آبراهه ها(AF )…………………………………………………………… 80

3-4-2-شاخص تقارن توپوگرافی عرضی(T )………………………………………………………… 82

3-5-وضعیت نیم رخ رودخانه…………………………………………………………………………… 83

3-5-1-شاخص گرادیان شیب  رود(SL )………………………………………………………………. 83

3-6- دگر شکلى و خمیدگى تراس‌هاى آبرفتی……………………………………………………… 85

3-7- پیچ و خم  رودخانه……………………………………………………………………………….. 85

3-7-1-شاخص پیچ و خم رودخانه(S )……………………………………………………………….. 85

3-8-آبراهه های منحرف شده………………………………………………………………………… 86

3-9-آبراهه های جابجا شده ………………………………………………………………………… 86

3-10-  چشمه ها……………………………………………………………………………………. 86

3-11- خش لغزه های سطح گسل………………………………………………………………….. 87

3-12-پشته های مسدود کننده ……………………………………………………………………. 87

3-13- استخر های فرونشینی ……………………………………………………………………… 87

3-14- پشته های فشارشی  و حوضه های کششی…………………………………………….. 87

3-15-سکوها…………………………………………………………………………………………… 88

3-16- شیب دامنه ها ………………………………………………………………………………… 88

3- 16-1-شیب نوعw-L.S……ا………………………………………………………………………. 88

3- 16-1-شیب نوع.S T-L …………….ا…………………………………………………………….. 89

3-17-عدم وجود کوهپایه و یا وسعت بسیار کم آن  ……………………………………………… 89

3-18- وضعیت پیشانی کوهستان………………………………………………………………….. 90

فصل چهارم : بررسی و ارزیابی شاخص های ژئومورفیک زمین ساخت  فعال

     همانگونه که در فصل قبل بیان شد، برای بررسی موضوع زمین ساخت فعال شواهدی زیادی وجود دارند که برخی از آن ها را می توان به وسیله شاخص های کمی مورد سنجش  قرار داد. داده های حاصل، امکان انجام محاسبات آماری مختلف را فراهم ساخته و می تواند جهت  پهنه بندی مناطق مختلف و مقایسه آن ها با همدیگر به کار برود. بر همین اساس، در این بخش 12 شاخص(انتگرال فرازنما( Hi)،حجم به سطح حوضه(V/A )،شکل حوضه(Bs )،نسبت کشیدگی حوضه(Re )،عدم تقارن آبراهه ها(IAf-50I )،تقارن توپوگرافی عرضی(T )، نسبت پهنای دره به عمق آن( Vf)،مساحت دره( V)،گرادیان شیب رودخانه(SL )،پیچ و خم رودخانه(S )، درصد سطوح چند وجهی در امتداد جبهه ی کوهستان(Smf )، پیچ و خم جبهه ی کوهستان( Facet%)، انتخاب شده و منطقه مورد نظر در قالب آن ها و به کمک نرم افزار های مختلف مورد سنجش و اندازه گیری قرار گرفته است.در این رابطه چند نکته قابل ذکر است:

-هدف از این کار، بررسی کل منطقه به وسیله شاخص های کمی مختلف زمین ساخت فعال و پهنه بندی بر اساس تک تک این شاخص ها بوده است.

-. تعدادی از این شاخص ها در برخی از زیر حوضه ها قابل اندازگیری نبوده و بنابر این، زیر حوضه های یاد شده از محاسبات آماری حذف شده اند.

-برای بررسی ویژگی های شاخص ها، از میانگین،انحراف معیار،واریانس و ضریب تغییرات استفاده شد که رابطه های آن ها به شرح زیر است:

                                            

4-1-مقدمه………………………………………………………………………………………….. 101

4-2- شاخص های پستی و بلندی سطح زمین…………………………………………………. 109

4-2-1-شاخص انتگرال فرازنما(Hi) ……………………………………………………………….. 109

4-2-2-شاخص حجم به سطح حوضه(V/A ……ا………………………………………………… 115

4-3-شاخص های شکل حوضه ……………………………………………………………………. 123

4-3-1-شاخص شکل حوضه (Bs )  ……………………………………………………………….. 123

4-3-1-شاخص نسبت کشیدگی حوضه (Re)  ………………………………………………….. 126

4-4-شاخص های تقارن عرضی حوضه……………………………………………………………. 129

4-4-1-شاخص عدم تقارن آبراهه ها( AF)…………………………………………………………. 129

4-4-2-شاخص تقارن توپوگرافی عرضی(T)………………………………………………………… 133

4-5-شاخص گرادیان شیب رودخانه(SL ) ………………………………………………………….. 137

4-6-شاخص پیچ و خم رودخانه (S ) ………………………………………………………………… 143

4-7-شاخص های وضعیت جبهه ی کوهستان…………………………………………………….. 145

4-7-1-شاخص پیچ و خم جبهه کوهستان(Smf )…………………………………………………… 147

4-7-2-شاخص درصد سطوح چند وجهی در امتداد جبهه ی کوهستان(Facet% )………………. 151

4-8-شاخص های شکل دره …………………………………………………………………………… 155

4-8-1-شاخص نسبت پهنای دره به عمق آن(Vf )………………………………………………….. 156

4-8-2-شاخص مساحت دره(V ) ……………………………………………………………………… 159

4-9-مقایسه میانگین شاخص ها …………………………………………………………………….. 163

4-9-1- مقایسه میانگین شاخص ها در سه حوضه ………………………………………………… 163

4-9-2-  مقایسه ی میانگین شاخص ها در زون های زمین شناسی …………………………….. 165

4-10- بررسی همبستگی بین شاخص ها……………………………………………………………. 166

4-10-1- بررسی همبستگی بین دو شاخص معرف ویژگی خاص………………………………….. 183

4-10-1-1- همبستگی بین شاخص های پستی و بلندی سطح زمین……………………………. 183

4-10-1-2-همبستگی بین شاخص های شکل حوضه……………………………………………….. 183

4-10-1-3-همبستگی بین شاخص های تقارن  عرضی حوضه ……………………………………. 184

4-10-1-4-همبستگی بین شاخص های جبهه ی کوهستان……………………………………… 186

4-10-1-5-همبستگی بین شاخص های شکل دره…………………………………………………….. 187

4-10-2-بررسی  همبستگی بین شاخص های  معرف ویژگی خاص با سایر شاخص ها…………… 188

4-10-2-1-بررسی ارتباط بین شاخص های معرف پستی و بلندی های حوضه با سایر شاخص ها…. 188

4-10-2-2-بررسی ارتباط بین شاخص های معرف شکل  حوضه با سایر شاخص ها…………………. 189

4-10-2-3-بررسی ارتباط بین شاخص های معرف تقارن عرضی حوضه با سایر شاخص ها…………. 190

4-10-2-4-بررسی ارتباط بین شاخص گرادیان شیب رودخانه با سایر شاخص ها…………………….. 192

4-10-2-5-بررسی ارتباط بین شاخص  معرف پیچ و خم رودخانه با سایر شاخص ها………………… 192

4-10-2-6-بررسی ارتباط بین شاخص های جبهه ی کوهستان با سایر شاخص ها…………………. 193

4-10-2-7-بررسی ارتباط بین شاخص های  شکل دره با سایر شاخص‌ها……………………………… 194

4-11- تعیین شاخص نسبی زمین ساخت فعال(Iat )……………………………………………………. 194

4-11-1-انتخاب شاخص های مطلوب……………………………………………………………………… 195

4-11-2- ترکیب شاخص ها و محاسبه شاخص نسبی زمین ساخت فعال(Iat ) ……………………. 196

4-11-3-اصلاح شاخص نسبی زمین ساخت فعال………………………………………………………… 199

4-12-مقایسه شاخص نسبی اصلاح شده زمین ساخت فعال با داده های لرزه شناسی………….. 202

 

فصل پنجم :تحلیل شواهد و شاخص های ژئومورفولوژیک زمین ساخت فعال

5-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………. 204

5-2- بررسی فعالیت گسل های منطقه ………………………………………………………… 205

5-2-1-گسل های فعال و ویژگی های آن ها……………………………………………………. 205

5-2-2-شواهد فعالیت گسل های منطقه…………………………………………………………… 207

5-2-2-1-گسل داران (دالان کوه……………………………………………………………………….. 207

5-2-2-2-گسل رخ……………………………………………………………………………………….. 211

5-2-2-3-گسل  اصلى زاگرس………………………………………………………………………….. 219

5-2-2-4-گسل جوان زاگرس……………………………………………………………………………. 224

5-2-2-5-گسل زاگرس مرتفع …………………………………………………………………………… 242

5-2-2-6-گسل های عرضی منطقه…………………………………………………………………… 252

5-2-3-چگونگی عملکرد گسل ها در منطقه………………………………………………………….. 254

5-2-3-1-نوع عملکرد گسل ها……………………………………………………………………….. 254

5-2-3-2-لرزه خیزی گسل ها…………………………………………………………………………. 256

5-2-3-3-نحوه ظهور گسل ها در سطح زمین…………………………………………………………. 260

5-3-تاثیر زمین ساخت فعال بر تکوین اشکال سطح زمین…………………………………………… 261

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل ششم : نتیجه گیری و پیشنهادات

در یک جمع بندی کلی، تعریف جغرافیا را می توان حول محور روابط متقابل انسان و محیط خلاصه کرد. در علم ژئومورفولوژی که یکی از شاخه های جغرافیا محسوب می شود،  این موضوع  از دو دیدگاه در خور توجه و بررسی است: از یک سو، واحد های ژئومورفولوژیک (جلگه، دشت،کوه و…) و فرایند های ژئومورفیک (زمین لرزه، زمین لغــزه، ریزش های تختـــه سنگی و…)در زندگی و فعالیت های انســان، آثار قابل توجهــی بر جای می گذارند و از سوی دیگر، انسان نیز با فعالیت ها و رفتار خود بر این واحد ها و فرایند های تاثیر می گذارد [زمردیان،1372]. بر همین اساس، انتظار می رود که مطالعات ژئومورفولوژی  نیز  به این دو جنبه  بپردازند.متاسفانه«علم ژئومورفولوژی در ایران نسبتا” جوان بوده و تا حدودی ناشناختـــه مانــده است.کمبود مطالعات ژئومورفولوژی در قلمرو ایران موجب شده است که، ژئومورفولوژی نتواند در ادبیات کشور جایگاه واقعی خود را به دست آورد. به همین خاطر،  تاکنــون در بررسی و اجرای اغلب پروژه های عمرانی کشور، از این دانش استفاده ی واقعی صورت نگرفته و یا این که به ندرت انجام گرفته است»[زمردیان،1381].

6-1-نتیجه گیری و پاسخ به فرضیات……………………………………………………………….. 335

6-1-1- فرضیه اول…………………………………………………………………………………….. 336

6-1-2- فرضیه دوم…………………………………………………………………………………….. 338

6-1-3- فرضیه سوم………………………………………………………………………………….. 338

6-1-4- فرضیه چهارم………………………………………………………………………………… 341

6-2-پیشنهادات……………………………………………………………………………………….. 343

6-2-1-پیشنهادات نظری……………………………………………………………………………. 343

6-2-2-پیشنهادات کاربردی…………………………………………………………………………. 346

  • منابع و مآخذ………………………………………………………………………………… 349

Abstract

 

Zagros orogenic belt as a part of Himalaya-Alp mountains- range is a young zone exposed to getting short, thick and displacement as the result of crashing Arabic and central Iran plates. This is while late Alp orogenic movements (pasadnin) haven’t been ended yet and in the other words, the final balance hasn’t been established.Hence, active tectonic movements are continuing. The present surrey has been organized and done based on this view that studying and analyzing geomorphic evidence of active tectonic may have an important role to know and analyze these movements to identify effective faults, to interpret occurred changes and also to manage and program environmental subjects in this field.For this purpose, first a comprehensive study of methods, geomorphology evidence and indices applied in the studies of active tectonic haven’t been done and the theoretical background of survey was provided.Then, an area in 15641 km2 of middle Zagros includes karoon, zayandehrood and Dez border head – branches was selected and an altitude digital model of SPTM topography data with 90m accuracy provided for it. Then, in software environment, Arc Map, Arc view and Global mapper, canal designing, sub-basins dividing and tectonic geomorphic indices measuring, geology maps digitizing,  and data integrating were done and the obtained results shown. After that, in software environment SPSS a corre lation was set between calculated indices and seven indices had a better correlation to the other indices were selected and involved in determining the index of relative active tectonic (Iat). After doing necessary corrections, zone- flatting was done according to this integrated index. Then with respect to the obtained results, evidence extracted from SRTM topography data, geology maps, field observations, seismology information and previous surveys, the performance of the present original faults were analyzed and their role in the changes of Quaterner described. Finally, bilateral relations between the human and environment were considered in this zone.The attained results show that this zone may be divided in four Parts: very active, active, semi-active and low- active in which the zone domain of high Zagros in proportion to sanandaj- sirjan and Dez- karoon and Zayandehrood in proportion to each other have been identified being more active. In addition, it has been revealed that the indices of basin latitudinal symmetry in high Zagros domain have no efficiency and their usage will cause ambiguity in interpreting information. High Zagros Fault and Main Zagros Recent fault (with surface driven move ments and across the slip) and Main Zagros Reverse, Rokh and Daran Faults (with surface driven movents) have been the most important faults had the most important role in changing the shape, instability and their effect on the process of Quaterner changes process in this zone. More over, length faults , width – shearing faults have also been acted as crossing with afore mentioned faults.The activity of these faults shows a considerable increase from the east to the west and the south to the north. These faults cause mountains uplift and plains settlement ( shalamzar, Jonaghan, Farsan, Ardal and some other plans), canal displacement( in Dez and karoon head- banches) , occupying the rivers( Behesht Abad and Durek), karst expansion(especially at zarab and saldaran mountains domains), formation and destruction of lakes (kakolestan, zayandehrood and Ardal), making erosion renew cycle, foothills instability and increasing the soil erosions that occurred as the consequence of active tectonic activities in this district and have threatened human’s life and properties. These events may be dangerous for settlements, vital passing ways, dams, water transferring tunnels, roads, bridges and other facilites present in this district. Accordingly, some suggestions to select the location of these structures, management methods and also in some cases villages displacement have been presented.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان