مقدمه:
انچه از شنيدن نام دارو براي اولين بار به ذهن خطور ميكند شايد چيزي فراتر از قرص، كپسول و يا آمپول نباشد! در حاليكه دنياي دارو وروشهاي انتقال آن به بدن به همينها خلاصه نميگردد. معمولاً داروها به دو طريق گوارشي (ورود ازطريق دهان و جذب به سمت خون در طول لوله گوارشي) و غير گوارشي (تزريق, قطره هاي چشمي و . . .) وارد بدن ميشوند. ورود دارو از اين روشها مشكلات و محدوديت هايي را به دنبال دارد و به همين دليل محققان در پي راه هايي بودند كه بتواند مشكلات فوق را تا حد زيادي حل كند. به دنبال اين تلاش ها سيستم هاي رهايش كنترل شده دارو مطرح شد كه داراي مزاياي زيادي است. مهمترين اين مزايا شامل توانايي حفظ غلظت دارو در حدي نسبتاً ثابت براي مدتي مشخص، قابليت تنظيم سرعت آزاد شدن دارو وابسته به محل دارورساني، امكان رساندن دارو به يك عضو يا بافت خاص، توانايي رساندن چندين مادة دارويي با يك فرمولاسيون، امكان دارورساني در ابعاد نانومتري و . . .. اين سيستمها انقلابي را در زمينه درمان بسياري از بيماريها ايجاد نموده و در حال پيشرفت روز افزون است. رهايش كنترل شدة دارو فرآيندي است كه در آن يك مادة حامل پليمري يا سراميكي به طور حساب شدهاي با دارو يا عامل فعال تركيب شود تا عامل فعال در بدن به شكلي از پيش تعيين شده و دلخواه از اين ماده رها شود.
امروزه رهايش دارو يكي از زمينههاي كاري و تحقيقاتي بسيار وسيع در رشته مهندسي بيومتريال م يباشد و حضور و پيشرفت دانشهايي همچون: ژنتيك, نانو تكنولوژي و . . . نيز در كنار مهندسي بيومتريال زمينههاي تحقيقاتي را گسترش داده به طوري كه شاهد پيشرفتهاي چشمگيري نيز بوده ايم .
تكنولوژي هاي رهايش آهسته و كنترل شده دارو با هدف كنترل نرخ رهايش دارو و هدفمند شدن رهايش دارو به سمت يك بافت يا محل خاص مطرح گرديده است. البته استفاده از اين سيستم ها محدوديت هايي نيز ايجاد ميكند كه ممكن است شامل پيدايش مسموميتهاي جديد در اثر بكار بردن مواد تازه در بدن همراه با داروها، تأخير در پراكنده شدن دارو و نياز به آزمايشهاي جديد براي بررسي حامل دارويي است.

بررسي سيستمهاي آزادسازي كنترل شده دارو  و ارائه و حل عددي يك مدل رياضي در رهايش كنترل شده داروي ايبوپروفن

بررسي سيستمهاي آزادسازي كنترل شده دارو و ارائه و حل عددي يك مدل رياضي در رهايش كنترل شده داروي ايبوپروفن

فهرست مطالب

چكيده …………………………………………………………………………………………………………………………1
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………..2

فصل اول : كليات°

1-1) هدف …………………………………………………………………………………………………………………….4
1-2)پيشينه تحقيق……………………………………………………………………………………………………………..4
1-3)روش كار و تحقيق…………………………………………………………………………………………………………5

فصل دوم : بررسي سيستمهاي آزادسازي كنترل شده دارو

2-1) انواع سيستمهاي آزادسازي دارو ……………………………………………………………………………………….8
2-2) سيستمهاي دارويي آهسته رهش ……………………………………………………………………………………21
2-3) پليمر در داروسازي ……………………………………………………………………………………………………….19
2-4) دسته بندي سيستمهاي رهايش كنترل شده ………………………………………………………………………..62
2-5) ايبوپروفن ………………………………………………………………………………………………………………….82

فصل سوم : مدل سازي مكانيزمهاي كنترل كننده رهايش ايبوپروفن

3-1) سيستمهاي تحت كنترل نفوذ …………………………………………………………………………………….63
3-2) سيستمهاي تحت كنترل تخريب ………………………………………………………………………………….64
3-3) سيستمهاي تحت كنترل تورم ……………………………………………………………………………………..74
3-4) سيستمهاي تحت كنترل پديده اسمز …………………………………………………………………………….94
3-5) سيستمهاي عكس العملي ………………………………………………………………………………………..05
3-6) سيستمهاي تعويض يوني ………………………………………………………………………………………….25
3-7) مدلسازي رياضي داروي ايبوپروفن …………………………………………………………………………………45
3-8) شرايط مرزي ………………………………………………………………………………………………………….06
3-9) بررسي زمان رهايش و ميزان رهايش داروي ايبوپروفن ………………………………………………………….06
-01) تعيين ميزان تابعيت پروفايل آزاد سازي …………………………………………………………………………..36
3-11) بررسي اثر غلظت اوليه دارو در زمان رهايش …………………………………………………………………. 36

فصل چهارم : مدل سازي مكانيزمهاي كنترل كننده رهايش ايبوپروفن

4-1) بررسي زمان رهايش و ميزان رهايش بر اساس اندازه ذرات……………………………………………………. 66
4-2) تعيين ميزان تابعيت پروفايل آزاد سازي هر يك از ذرات …………………………………………………………..17
4-3) بررسي اثر غلظت اوليه دارو در زمان رهايش …………………………………………………………………….37
4-4) بحث و نتيجه گيري ………………………………………………………………………………………………….47
منابع و ماخذ …………………………………………………………………………………………………………………77
فهرست منابع لاتين …………………………………………………………………………………………………………79
سايت هاي اطلاع رساني ………………………………………………………………………………………………….84
سايت هاي اطلاع رساني …………………………………………………………………………………………………..85

فهرست جدول ها

2-1 : پليمرهاي زيست سازگار براي تهيه نانوذرات ………………………………………………………………………11
2-2 : پليمرهاي تخريبپذير براي تهيه نانو ذرات …………………………………………………………………………….11
3-1 : پارامترهاي تجربي مورد نياز حل معادله ……………………………………………………………………………..62
3-2 : نسبتهاي تجربي رهايش ايبو پروفن از 3 ذره مختلف ……………………………………………………………….62
4-1: درصد آزادسازي ايبوپروفن پس از گذشت زمان معين ………………………………………………………………..70

فهرست شكل ها
2-1 : ميزان دارو در خون براي ………………………………………………………………………………………………..8
2-2 : روشهاي مختلف بارگذاري دارو در نانو ذرات ………………………………………………………………………..21
2-3: نمونه اي از يك ابزار نوين كنترل رهايش دارو…………………………………………………………………………21
2-4: نمودارهاي غلظت پلاسمايي دارو در برابر زمان………………………………………………………………………15
2-5: ساختار ماتريس دارويي زيست تخريب پذير ………………………………………………………………………….02
2-6: نمونهاي از يك ايمپلنت كاشتني مدرن ………………………………………………………………………………..02
3-1: پديده نفوذ در سيستم مخزني …………………………………………………………………………………………92
3-2: نمايي شماتيك از يك ميكروكپسول………………………………………………………………………………………37
3-3: رهايش دارو از يك سيستم ماتريسي ساده…………………………………………………………………………….38
3-4: نمايي از يك سيستم آزادسازي …………………………………………………………………………………………..14
3-5: نمايي از يك سيستم تحت كنترل پديده اسمز…………………………………………………………………………..84
3-6: تصوير شماتيك سيستم عكس العملي …………………………………………………………………………………..05
.3-7: تصوير شماتيك سيستم مغناطيس هدفدار …………………………………………………………………………….25
6.-1: – ميزان رهايش دارو در نمونه T1..ا………………………………………………………………………………………74
6-2: – ميزان رهايش دارو در نمونه T2…ا…………………………………………………………………………………….84
4-3: – ميزان رهايش دارو در نمونه T3…..ا……………………………………………………………………………………69
4-4: مقايسه درصد رهايش داروي ايبوپروفن براي 3 ذره…………………………………………………………………….70
4-5: ميزان رهايش دارو با در نظر گرفتن دو مدل نفوذ و حلاليت در نمونه T2 ..ا…………………………………………..72
4-6: ميزان رهايش داروي ايبوپروفن، ذره nm515، مـدل نفـوذ، حلاليـت و مـدل…………………………………………..27
4-7: تغييرات غلظت دارو در محيط براي سه غلظت اوليه مختلف در ذره nm 213…ا……………………………………..73
8-4نتايج بدست آمده از جعبه ابزارحل معاده ديفرانسيل جزئي نرم افزارMATLAB…ا………………………………………84

فصل اول : كليات
1-1) هدف
سيستمهاي نوين دارو رساني مجموعه روشهايي هستند كه آگاهانه توسط سازنده فرمولاسيون دارويي جهت ايجاد تغييرات زماني يا مكاني در روند آزادسازي دارو در بدن بكار گرفته مي شوند . در مورد حصول اثرات بهينه از يك دارو ، دو رويكرد وجود دارد كه شامل كشف و توسعه داروهاي جديد و در مقابل آن ، تهيه شكلهاي نوين دارويي مي باشد . طراحي داروهاي جديد هزينه بسيار بالايي دارد و مدت زمان طولاني را براي ورود به بازار طلب مي كند در طراحي داروهاي جديد محدوديت هاي فراواني وجود دارد و از طرف ديگر ، شيمي سنتز داروها تا حدي مشخص مي تواند جوابگوي نياز كنوني باشد . در سوي مقابل ، سيستم هاي نوين دارو رساني هزينه بسيار كمتري را در بر مي گيرند . همچنين بدليل استفاده از داروهاي پذيرفته شده ، زمان كمتري صرف توسعه آنها مي شود ، به تجهيزات كمتري نياز دارد و از نظر تكنيكي روشهاي مختلفي را در مورد قسمتهاي مختلف مي توان بكار برد. [82،89]
در اين پروژه سعي شده است تا ميزان رهايش داروي ايبوپروفن در سه نمونه مختلف ماتريس نگهدارنده پليمري با اندازههاي متفاوت بررسي شود و متناسب با سرعت رهايش مدل مناسب آن ارائه گردد.انداره اين 3 نانو ذره عبارتند از nm213(كه از مدل نفوذ پيروي مي كند) nm515(كه از مدل حلاليت پيروي مي كند )وذره nm367 (كه هر دو مكانيزم نفوذ و حلاليت در آن سهم دارند).مقادير تئوري رهايش دارو بعد از 2 ساعت محاسبه شده كه بترتيب عبارتند از 3/59، 5/99و95/5 درصد.پس از مقايسه نتايج تئوري و آزمايشگاهي در مي يابيم كه هر 2 مكانيزم نفوذ و حلاليت در رهايش اين نانو ذرات مؤثر هستند.به اين ترتيب كه چه نانو ذرات بزرگتري مورد استفاده قرار گيرند، حلاليت ايبوپروفن عامل كنترل كننده سرعت رهش خواهد بود. در مورد ذرات با سايز متوسط سرعت رهش تركيبي از هر دو عامل حلاليت و نفوذ در سيستم است. اين مدل تركيبي با استفاده از حداقل كردن مربعات خطا با مقايسه با نتايج تجربي بدست آمده است.

2-1) پيشينه تحقيق
بخش اصلي يك سيستم رهايش كنترل شده شامل يك ماده فعال (دارو، باروركننده و غيره) و يك حامل سازگار با ماده فعال (عموماً يك ماده پليمري) است كه بايد به ماده فعال اجازه دهد تا در يك دوره زماني معين و با سرعتي كنترل شده در محل موردنظر رها شود.
سيستمهاي نوين دارو رساني به دو گروه اصلي تقسيم مي شوند كه شامل :
1) سيستمهاي با رهايش كنترل شده (Controlled-released): در اين سيستمها سـرعت آزادسـازيدارو از شكل دارويي ، به طرق مختلف تحت كنترل درآمده و بر اساس مكانيسمي از پيش تعيين شده درمحدوده زماني مشخص و با سرعت معين از شكل دارويي آزاد مي گردد .
2) سيستمهاي دارو رساني هدفمند (Targetedreleased): در اين سيستمها دارو به وسيله روشهايگوناگون به بافتهايي كه از نظر فارماكوديناميكي مطلوب هستند منتقل شده و اثر خود را صرفاً و اختصاصاً در آن منطقه اعمال مي نمايند .
اغلب سيستمهاي دارو رساني كه براي كاربردهاي باليني مورد بررسي قرار گرفته اند ، آزادسـازي كنتـرلشده زماني يا سرعت داشته اند. مزاياي اين رويكرد در پيش بيني پذير بودن سرعت آزادسـازي در درونبدن، كاهش حداكثر سطح غلظت پلاسمايي ، طول مدت قابل پيش بيني و افـزايش يـافتن شـدت عمـلدارو و كاهش عدم تحمل بيمار بدليل تجويز دوزهاي متوالي دارو مي باشد اين امر در نهايـت بـه بهبـودوضعيت و افزايش رضايت بيمار مي انجامد. با اين همه ، با توسعه داروهاي پيشرفته مانند پروتئين هـايدرماني ، ملكولهاي آنتي سنس و ژنها ، نه فقط آزادسازي كنترل شده بلكه انتقال كنترل شـده بـه سـويسلولهاي هدف مورد نياز قرار گرفت. در نتيجه رويكرد هدف رساني بـراي حاملهـا ضـروري گـشته و بـههمين دليل در ساليان اخير ، تعداد مطالعات اختصاص يافته بـه توسـعه سيـستمهاي نـوين دارو رسـانيمبتني بر هدف رساني داروها به جايگاه اختصاص عمل آنها به طرز چشمگيري افـزايش يافتـه اسـت. در هدف رساني دارويي دو رويكرد كلي وجود دارد: هدف رساني غير فعال و هدف رسـاني فعـال. در مـوردهدف رساني غير فعال ، كمپلكس دارو- حامل اغلب به ماكروفاژها و ديگر سـلولهاي سيـستم مونوسـيت- فاگوسيت انتقال مي يابد. اين امر منجر به تخريب تدريجي حامل و آزادسازي آهسته داروي حمل شـدهاز سلول به جريان خون يا در بافتهاي اطراف مي گردد. با كنترل اندازه ذره ، خـروج كمـپلكس حامـل- دارو از رگ محدود مي گردد در نتيجه از توزيع دارو بـه جايگاههـاي غيـر هـدف جلـوگيري مـي شـود. متعاقب اين امر ، سميت دارويي كاهش مي يابد. هدف رساني فعال منجر به غلظت درماني بالاي دارو در جايگاه عمل مي گردد. اين امر بوسيله انتقال اختـصاصي دارو بـه سـلول هـدف محقـق مـي گـردد. در وضعيت ايده آل ، دوز دارو كاهش و سميت به طرز قابل ملاحظه ايي پائين مـي آيـد. در غالـب مـوارد، هدف رساني دارويي فعال بر پايه اصول مربوط به هدف رساني دارويي مبتني برگيرنده استوار است كه درآن ليگاندهاي اختصاصي گيرنده ها به كمپلكس حامل دارو يا مستقيماً به خود دارو براي هدف رساني بهسلولها انتخاب مي شوند. سپس بـر اسـاس مـسير بعـدي راههـاي مـرتبط بـه گيرنـده ، دارو بـه بخـشاختصاصي در سلول هدف مي رسد.

1-3) روش كار و تحقيق
روش كار به هين صورت است كه فرضياتي را بصورت از پيش تعيين شده در نظـر مـي گيـريم و سـپسمدل رياضي فرايند آزاد سازي دارو را براي مكانيزمهاي حلاليت و نفوذ به شرح زير محاسبه مي كنيم: فرضيات:

• نفوذ دارو ثابت وتنها در يك بعد مي باشد
• از حلاليت ماتريكس صرفنظر مي شود.
• نانو ذرات دارو از ضخامت سيستم كوچكتر هستند.
• غلظت اوليه دارو در ماتريكس از حلاليت دارو بالاتر است.
• اندازه نانو ذرات دارو يكنواخت و ثابت ميباشد.
• از تداخل و اثرات بين ذرات دارو و ذرات دارو با داروهاي ديگرصرف نظر شده است.
• نانو ذرات دارو از ضخامت سيستم كوچكتر هستند.
مدلسازي مكانيزم نفوذ:
در اين حالت داروي خشكي كه بر روي پليمر قرار گرفته، بر اثر نفوذ حلال خيس شده و اشباع مي شود و از درون ماتريكس پليمري به محيط بيرون نفوذ مي كند. نفوذ در يك مقياس ميكروسكوپي رخ م يدهد، درون منافذ پليمر يا روي سطح مولكول. با عبور از بين زنجيرهاي پليمري وقتي نفوذ رخ ميدهد كه دارو از ماتريكس پليمر به محيط خارجي مي رود و چون انتشار ادامه دارد شدتش به تدريج كاهش مي يابد و به زمان نفوذ طولاني تر براي رهايي نياز مي باشد. آزاد سازي دارو درون ماتريسهايي پليمر طي چهار مرحله اتفاق مي افتد::
• ابتدا دارو در پليمر احاطه كننده اطراف خود حل مي شود.
• سپس نفوذ مولكولي دارو كه به دليل تفاوت غلظت ها مي باشد اتفاق مي افتد.
• آنگاه دارو از پليمر اطراف خود توسط محيط جذب مي گردد.
• در پايان نفوذ دارو به درون محيط خارجي انجام مي شود.

در اين بحث كره دارو به صوت جامد و با ابعاد بسيار كوچك (در حد نانومت ر) مي باشـد و از حركـ تهـايدروني آن مي توان صرفنظر نمود. مكانيزم انتقال جرم درون فاز كره پليمر و دارو نفـوذ مولكـولي خواهـدبود. با استفاده از روش لايه نازك و موازنه كلي انتقال جرم در لايه به معادله ديفرانسيل جزئي ميرسـيمكه با حل آن مي توان به نحوه تغييرات غلظت دارو درون كره دست يافت.
مدلسازي مكانيزم حلاليت:
مدل حلاليت زمانيكه داروي جامد در محيط حل مي گردد قابل انتظار است. نرخ حلاليت زمانيكه دارو به مقدار كمي قابل حل است به نرخ نفوذ ترجيح داده مي شود. به همين دليل نرخ حلاليت دارو در طراحي دز مصرفي آن بسيار مهم است. رهش دارو توسط مدل حلاليت به صورت معادله زير تعريف مي شود.
− dc rd = dt = k(C − KPCL )

بررسي سيستمهاي آزادسازي كنترل شده دارو و ارائه و حل عددي يك مدل رياضي در رهايش كنترل شده داروي ايبوپروفن

بررسي سيستمهاي آزادسازي كنترل شده دارو و ارائه و حل عددي يك مدل رياضي در رهايش كنترل شده داروي ايبوپروفن

فصل دوم
بررسي سيستمهاي آزادسازي كنترل شده دارو
2-1) انواع سيستمهاي آزادسازي دارو
يكي از چالش برانگيزترين بخشهاي سيستمهاي نوين دارو رساني ، انكپسوله كردن داروها در سيستمهاي كلوئيدي( سيستمهاي ذره ايي) مي ب اشد .دسته اي از اين سيستمهاي كلوئيدي كوچكتر از ميكرون كهمعمولا از پليمرهاي زيست تخريب پذير يا غير زيست تخريب پذير تهيه مي شوند، به نـانو ذرات موسـومهستند كه بسته به نوع فرايند توليد به نانوكره و نانوكپسول تقسيم ميشوند. اين سيستمهاي كلوئيدي بهعنوان حامل هاي انعطاف پذير براي طيف گسترده ايي از ملكولهاي فعـال تجـويز شـده از طريـق داخـلوريدي مطرح گرديده اند .
مهمترين ويژگي نانو ذرات كه باعث شده قابليتهاي چشمگيري داشته باشند عبارتند از :
1- جلوگيري از تخريب داروها
2- افزايش زمان نگهداري داروها
3- ذخيره سازي مقادير زيادي دارو
4- پايداري در برابر استريل سازي گرمايي
5- هدفمند كردن دارورساني به بدن
6- زيست سازگاري بالا
7- دفع راحت

با سيستم دارو رساني و قرصهاي سنتي ميزان دارو در خون از پروفايلي همانند شكل 1-1 a) تبعيت مي كند، به اين ترتيب كه ميزان دارو پس از هر بار استعمال بالا مي رود وسپس تا استعمال بعدي دارو اين ميزان پايين مي آيد، نكته مهمي كه در روشهاي دارورساني سنتي بدنبال آن بودند ، نگه داشتن ميزان دارو در خون بين حالت ماكزيموم (كه نشان دهنده قسمت سمي) وحالت مينيموم (كه پايينتر از آن دارو بدون تاثير مي باشد) بود .هدف از طراحي سيستمهاي دارو رساني كنترل شده استعمال دراز مدت دارو مي باشد.همانطور كه از شكل 1-1-b) مشخص است در سيستمهاي دارو رساني كنترل شد ميزان دارو در خون براي يك دوره طولاني بين حالت مطلوب ماكزيموم و مينيموم بطور ثابت باقي مي ماند .
سيستم هاي دارو رساني نانو ذره اي نسبت به ساير سيستمهاي ذره اي نفوذ بهتري در داخل بدن دارند.اندازه آنها اين اجازه را ميدهد كه از طريق وريدي ، عضلاني و زير جلدي مصرف شوند. اندازة كوچك اين ذرات باعث شده كه تحريك كمتري در محل تزريق ايجاد شود. همچنين اين ذرات در نگهداري طولاني مدت پايداري بيشتري داشته و خواص آنها به گونهاي است كه با طراحي انواع مختلف آ نها ميتوان تكنيك برداشت و پاسخ دلخواه را در بدن ايجاد كرد.
همچنين از اين نانو ذرات جهت محافظت دارو و همچنين عدم دارورساني به بافتهايي كه مورد نظر نيستند ( با جلوگيري از رسيدن دارو به اين بافت ها) م يتوان استفاده كرد. زيست سازگاري اين ذرات بسيار مهم است و مطالعات زيادي بايستي صورت گيرد تا ثابت شود اين ذرات و محصولات حاصل از تجزية آن ها اثرات منفي در بدن ايجاد نميكنند
اولين بار حدود سالهاي 1970 بود كه نانوذرات بدست آمد. اين ذرات ابتدا به عنوان حاملهايي براي داروهاي ضدسرطاني و ادجواني (ماده بهبوددهنده عملكرد واكسنها) مناسب براي واكسنها معرفي شدند. لذا در اولين اقدام مي بايست كه نانوذرات جذب شده توسط سلولهاي رتيكوايندوتليال، كاهش يافته و بهتبع آن، تشخيص و دفع اين ذرات حاوي دارو توسط سيستم ايمني كاهش يابد. استفاده از اين ذرات در چشمپزشكي و سيستمهاي رهايشي خوراكي، از جمله مواردي است كه تحقيقات گستردهاي تا اين زمان بر روي آن انجام شده است.
تعريف نانوذرات در مهندسي پزشكي:
در مهندسي پزشكي به ذراتي كه اندازه آنها بين 1 تا 1000 نانومتر باشد نانوذره گويند. اين تعريف يكي از تعاريف مختلفي است كه براي نانوذرات آورده شده است و تقريباً مورد قبول اكثريت متخصصين در اين زمينه ميباشد. كنترل دقيق اندازه ذرات و همچنين شكل ذرات بستگي به نوع فرآيند و دستگاههاي بكار رفته دارند. بنابراين در اكثر مواقع ميتوان ذراتي را با اندازة مشخص و مورد نظر بدست آورد. نانوذرات

ميتوانند بصورت كروي، استوانهاي و يا ساير اشكال مختلف بدست آيند. نانوذرات م يتوانند بصورت فلزييا غيرفلزي باشند و ليكن با توجه به اهميت مسئله زيستسازگاري اين ذرات با سيستم بدن، از نـانوذراتغيرفلزي (كه در اكثر مواقع از نانوذرات پليمري ميباشند) استفاده ميشود.
مزاياي استفاده از نانوذرات[60،55،2] الف) قابليت نفوذ به قسمتهاي مختلف بدن
از جمله مواردي كه استفاده از نانوذرات را بطور گسترد هاي رواج داده است، توانـايي نفـوذ ايـن ذرات بـهقسمتهاي مختلف بدن ميباشد. با توجه به انـدازه بـسيار كوچـك، ايـن ذرات قـادر بـه نفـوذ در داخـلمويرگها م يباشند .همچنين اين ذرات ميتوانند از خلل و فرج پوست نيز عبور نمـوده و درمـان امـراضپوستي را انجام دهند. از اين ويژگي ميتوان در وسايل آرايشي- بهداشتي اسـتفاده نمـود و بـراي درمـانچــــروكهــــاي حاصــــل از پيــــري و آســــيبديــــده از نــــور خورشــــيد، اســــتفاده كــــرد.
ب)تنوع در تجويز دارو
اندازه ذرات، براي پزشك اين امكان را بوجود ميآورد، كه بتواند دارو را با توجه به ميـزان رانـدمان آن درسيستمهاي مختلف تزريقي، استنشاقي و يا خوراكي تجويز نمايد. اين مطلب بدان مفهوم است كـه هـيچمحدوديتي براي تجويز دارو وجود نخواهد داشت.
ج) كم كردن ميزان مصرف دارو
با توجه به اينكه عمده داروهايي كه در نانوذرات بارگذاري ميشوند، ميبايست در يك دوره طولاني مدت و با توجه به نياز بدن آزاد گردند، لذا از مصرف بيرويه دارو و يا متابوليسم آنها در كبد جلوگيري خواهد شد .
تقسيمبندي نانوذرات پليمري
بطور كلي نانوذراتي كه استفاده وسيعي در سيستمهاي رهايش دارو دارند، نانوذرات پليمري ميباشند كهاين ذرات پليمري به دو گروه عمده نانوذرات زيستسازگار و نانوذرات تخريبپذير تقسيمبندي ميشوند: الف) نانوذرات زيستسازگار:
اين ذرات ميتوانند به عنوان يك حامل دارويي و يا ادجوان وارد بدن شوند، بدون آنكه ايجاد التهاب و يا عارضه جانبي نمايند. اين ذرات در بدن تخريب نشده و يا نرخ تخريب اين مواد بسيار پايين ميباشد.
بنابراين م يبايست از اين ذرات به مقدار كم استفاده نمود و يا بصورتي كه بتوان بعـد از دوره درمـان آنـراازبدن خارج نمود. جدول 1 فهرستي مختصر از چند پليمر زيست سازگار بـر اي تهي ـه نـانوذرا ت را نـشانميدهد.
ب) نانوذرات تخريبپذير
اين نانوذرات علاوه بر داشتن سازگاري با بدن، بعد از عمل درمان خود بخود تخريب شده و از سيستم بدن خارج ميشوند. اين خاصيت ذرات موجب شده كه استفاده از اين ذرات در سطح وسيعي انجام گيرد؛ چرا كه ديگر مشكل انباشته شدن ذرات و خارج سازي آن از بدن را نخواهيم داشت. جدول 2 چند پليمر تخريب پذير براي تهيه نانو ذرات را نشان ميدهد.
الف) بدام انداختن دارو توسط ذره (EntrappedDrug)
در اين حالت دارو به داخل ذره نفوذ كرده و هنگامي كه در محيط مورد نظر قرار گرفت رهايش را انجام ميدهد.
(Absorbeddrug) ب) جذب سطحي دارو
در اين حالت دارو بر روي سطح ذرات چسبيده و در محيط رهش، دارو را آزاد مينمايد. شكل (1) روش-هاي مختلف بارگذاري دارو در نانوذرات را نشان ميدهد.
2-2) سيستم هاي دارويي آهسته رهش
اولين مواد دارويي پوشش داده شده، قرص هاي پوشش داده شده بودند كه مربوط به بيش از هزار سال قبل و زمانهاي روم و يونان باستان بوده، همچنين در نوشته هاي دارويي ثبت شده مربوط به دوران اسلام نيز مطالبي در اين مورد ديده شده است، از جمله زكرياي رازي (923-850) ايجاد يك پوشش چسبناك كه از دانه هاي گياه پسيليوم استخراج مي شد و پس از آن ابوعلي سينا (1037-980) پوشش دادن قرص ها با طلا يا نقره را پيشنهاد نموند.
تكنيك هاي پوشش دادن و بسياري ديگري از پيشرفت هاي داروسازي و پزشكي كه در كشورهاي اسلامي شروع شده بود در قرن 10 در اروپا بكار گرفته شد، بطوريكه بسياري اشراف يا اشخاص ثروتمند قرص هايي را كه داراي پوششي از طلا يا نقره بودند، مصرف مي كردند. [2]
اين محصولات كه پوشش فلزي داده شده بودند ، داراي خاصيت آزاد سازي كنترل شده نبودند و تنها باعث حذف مزه تلخ ماده دارويي، راحت بلعيدن آن و ظاهر بهتر داشتن مي شدند ولي با اين وجود بطور محسوسي روي آزاد سازي داروهايي كه در برگرفته بودند، مؤثر بودند.
در اين زمان روش پوشش دادن پيرل، گسترش پيدا كرد كه در آن قرص ها با تركيبي از شيره گياه ،تالك ، پوشش داده شدند كه اين باعث توليد قرص هاي پوشش داده شده اي با عنوان قرص هاي پيرل شد .
استفاده از قرص هاي پيرل و قرص هايي كه داراي پوشش طلا و نقره بودند، تا قرن 19 استمرار پيدا كرد و حتي مصرف قرص هاي پيرل تا قرن 20 نيز ادامه داشت.
از آنجائيكه تالك در آب قابل حل نيست و خاصيت آبگريزي دارد و همچنين طلا و نقره در محيط هاي آبي در برابر حل شدن مقاومت مي كنند، مصرف چنين محصولاتي باعث ايجاد التهاب هايي در شخص مصرف كننده مي شوند كه علت آن ثابت ماندن شكل اين محصولات پس از مصرف مي باشد. عليرغم وجود ناخالصي ، عدم اطمينان و بازدهي پايين اين محصولات و همچنين مشكلات پس از مصرف ، استفاده از اين قرص هاي همچنان ادامه داشت. [55]
با پيشرفت تكنولوژي از اواسط قرن 18، در پوشش دادن قرص ها نيز پيشرفت هايي حاصل شد كه از آن جمله مي توان پوشش ژلاتيني و قندي را نام برد كه اولين سري اين قرصها در آمريكا مصرف عمومي پيدا كرد. اولين سري قرص هايي كه بدون ايجاد التهاب، قابليت مصرف در بدن را پيدا كردند و بصورت روكش شده در معده آزادسازي را انجام مي دادند، در اين دوره ساخته شدند.
صمغ طبيعي اكسودات و ماده رزيني شلاك از اولين مواد پوشش دهنده بودند. انواع تكنيك هاي پوشش دادن جهت آزاد سازي در طول روده ، پوشش قندي دادن و تكنيك هاي توليد، در نيمه اول قرن 02 توسعه پيدا كرد. در روش پوشش قندي، ماده دارويي را با يك حامل روكش داده و پس از آن روكش ديگري از ماده قندي و حامل اضافه مي شود.
نتيجه اين كار باعث آزادسازي دو مرحله اي قرص مي شود كه اولين آزاد سازي در معده و از پوشش قند همراه با دارو صورت مي گيرد و آزاد سازي بعدي پس از ترك معده و از هسته مركزي كه توسط ماده حامل روكش شده بود، صورت مي گيرد.
بزرگترين پيشرفت در تكنولوژي پوشش دادن، پوشش دادن يك دسته از داروها با تركيباتي از چربي ها و واكس ها مي باشد كه اين امر در ابتدا بوسيله بليت، گزارش شد و اساس اولين محصولات آهسته رهشي بود .
تا بحال هزاران مقاله و روش ها ثبت شده روي مفاهيم آزاد سازي با تأخير، طولاني شده ، آهسته شده اخيرا” آزاد سازي كنترل شده چاپ شده است و قابل ذكر است كه اين تكنولوژي عمري كمتر از 40 سال دارد [26،43،23،25].
در طول 30 سال اخير، به دليل مزاياي بسيار زياد سيستم هاي دارورسان با رهش كنترل شده ، به ساخت آنها، توجه زيادي شده است (شكل 1-3). به طور كلي يك سيستم دارورسان ايدهآل، سيستمي است كه دو ويژگي زير را دارا باشد:
الف) به صورت تك دز در طول درمان (كه ممكن است روزها يا هفتهها به طول بيانجامد) تجويز شود. ب) ماده دارويي را مستقيما در محل اثر خود آزاد كند و به اين ترتيب موجب كاهش اثرات جانبي آن شود [52].

قیمت 25 هزار تومان

خرید فایل pdf به همراه فایلword

قیمت:35هزار تومان