مقدمه
اساس و زیر بنای هر عملیات اکتشافی با هدف کشف نواحی با پتانسیل معدنی، اکتشافات ناحیه ای در مقیاس :100.000می باشد. برای رسیدن به این مقصود از تمامی روش های ژئو شیمیایی و اطلاعات ماهواره ای بهره گرفته می شود. نقشه برداری ژئوشیمیایی در مقیاس ناحیه ای که در این پروژه به آن پرداخته می شود نیز کی از همین روش هاست که با نمونه برداری از رسوبات آبراهه ای به عنوان بخشی از طرح اکتشافات سیستماتیک ژئو شیمیایی در محدوده برگه 1:100.000رونیز می باشد.
مطالعات در دو مرحله انجام پذیرفت. مرحله اول شامل برداشت نمونه آبراهه ای و انجام آزمایشات شیمیایی بر روی ان و جمع بندی نتایج بدست آمده تا مرحله شناخت آنومالی مقدماتی و سپس مرحله دوم شامل کنترل آنومالی های مقدماتی و برداشت نمونه های کانی سنگین و نمونه های سنگی است که با تکمیل آن و بررسی نتایج بدست آمده نقشه مناطق امید بخش آماده و ارائه گردید.
نمونه های بر داشت شده پس ازآماده سازی به آزمایشگاه Als Chemex در کشور کانادا ارسال گردید . آزمایشگاه به روش ICP-MS چهار اسید انجام شده ضمن اینکه عنصر طلا ابتدا به روش قال گذاری و سپس با دستگاه ICP-MS مورد آنالیز قرار گرفت.

اکتشافات ژئوشیمیایی ورقه یکصد هزارم رونیز

اکتشافات ژئوشیمیایی ورقه یکصد هزارم رونیز

فهرست مطالب عنوان

چکیده …………………………………………………………………………………………………………………………… 1

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………….. 2

فصل اول – کلیات

1 -1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………. 3
1 -1-1- اهداف اکتشافات ژئوشیمیایی در مقیاس ناحیه ای ………………………………………………………………3
1 -1-2- جمع آوری اطلاعات …………………………………………………………………………………………………… 4
1 -2- دیدگاه کلی……………………………………………………………………………………………………………….. 4
1 -3- زمین ساخت ……………………………………………………………………………………………………………… 6
1 -4- پدیده های ساختاری …………………………………………………………………………………………………….. 7
1 -5- گسل های ناحیه ………………………………………………………………………………………………………….. 7
1 -6- زمین شناسی اقتصادی ………………………………………………………………………………………………….. 7

فصل دوم- نمونه برداری

2 -1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………….9
2 -2- عوامل موثر در طراحی نمونه برداری………………………………………………………………………………………..10
2 -3- عملیات نمونه برداری …………………………………………………………………………………………………………10
2 -4- آنالیز نمونه های ژئوشیمیایی………………………………………………………………………………………………..11

فصل سوم – نقش سنگ بستر

3 -1- جدایش جوامع سنگی برای ایجاد جوامع سنگی همگن…………………………………………………………………13
3 -1-1- رده بندی نمونه ها بر اساس تعداد سنگهای بالادست ………………………………………………………………. 13
3 -1-2- رده بندی نمونه ها بر اساس نوع سنگهای بالادست ……………………………………………………………….. 14
3 -2- نقش نوع سنگ بستر در ارزیابی مقدار زمینه و حد آستانه ای ……………………………………………………….. 16
3 -2-1- نقش نوع سنگ بستر در ایجاد آنومالی های کاذب ………………………………………………………………….. 16
3 -2-2- تغییر پذیری نوع سنگ بالادست هر نمونه …………………………………………………………………………….. 16
3 -2-3- بررسی مقادیر کلارک سنگهای رخنمون دار در منطقه ………………………………………………………………. 16

فصل چهارم – پردازش داده ها

4 -1- پردازش داده های سنسورد …………………………………………………………………………………………….. 18
4 -2- پردازش داده های ژئوشیمیایی ………………………………………………………………………………………… 18
4 -3- پردازش داده های جوامع تک سنگی ………………………………………………………………………………….. 19
4 -4- پردازش داده های جوامع دوسنگی …………………………………………………………………………………….. 19
4 -5- پردازش داده های جوامع سه سنگی و بیش از سه سنگی ……………………………………………………….. 20
4 -6- بکارگیری آنالیز کلاستر به منظور رده بندی نمونه های با بیش از دو یا سه سنگ ………………………………. 20

فصل پنجم – تخمین شبکه ای شاخص های غنی شدگی

5 -1- تخمین شبکه ای ……………………………………………………………………………………………………….. 22
5 -2- شاخص غنی شدگی ……………………………………………………………………………………………………. 23
5 -3- محاسبه احتمال رخداد هریک از شاخص های غنی شدگی ……………………………………………………….. 24
5 -4 – رسم نقشه توزیع شاخص غنی شدگی هر یک از عناصر و معرفی مناطق آنومالی مقدماتی ……………….. 31
5 -4-1- نقشه امتیازات فاکتوریPCA ……ا……………………………………………………………………………………. 31
5 -5- تخمین شبکه ای داده های خام ……………………………………………………………………………………….. 31

فصل ششم – مطالعات کانی سنگین

6-1- برداشت نمونه های کانی شنگین ………………………………………………………………………………………. 41
6 -1 -1 – نکاتی در مورد محل، چگالی و وزن نمونه های کانی سنگین و آماده سازی و مطالعات آنها 41
6 -2- نتایج حاصل از مطالعات کانی سنگین ………………………………………………………………………………….. 42
6 -3 – شرح محدوده های با اهمیت با توجه به مطالعات کانی سنگین در محدوده ورقه رونیز …………………………. 43
6 -4- مطالعه تغییرپذیری دانسیته گسلها در امتداد آنها …………………………………………………………………….. 46
6 -4-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………. 46
6 -4-2- روش مطالعه ……………………………………………………………………………………………………………… 47
6 -4-3-روش نقشه دانسیته گسلها…………………………………………………………………………………………….. 47
6 -4 -4 – انطباق محدوده آنومالی های ژئوشیمیایی با محدوده زونهای با شکستگی زیاد …………………………….. 49

فصل هفتم- مطالعات و معرفی مناطق امید بخش

7 -1- ارزیابی مطالعات و معرفی مناطق امید بخش …………………………………………………………………………. 51
7 -1-1- محدوده کون مس (1(R …………………ا……………………………………………………………………………. 51
7-1 -2- محدوده بند نقره ای (2(R ………ا……………………………………………………………………………………. 52
7 -1-3- محدوده دره فلات (3(R …………..ا……………………………………………………………………………………. 52
7 -1-4- محدوده کربادامی (4(R ……….ا………………………………………………………………………………………. 52
7 -1-5- محدوده تپه زیتونی (5(R …………..ا…………………………………………………………………………………. 56
7 -1-6- محدوده زرجان (6(R …………….ا…………………………………………………………………………………….. 56
7 -1-7- محدوده محمد آباد (R7) …………………ا…………………………………………………………………………… 56
7 -1-8- دومحدوده در چشمه موردی (9(R8, R ……………..ا…………………………………………………………….. 58
7 -1-9- محدوده جنوب بسترم چهار (10(R …………………….ا……………………………………………………………. 58
7 -2- نتیجه گیری و پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………. 61

منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………… 62

فهرست جداول

فصل اول- کلیات
جدول 1( 1-): رخنمونهای سنگی در برگه 1:100.000 رونیز ………………………………………………………………. 5
جدول (3 -1-): علائم اختصاری وخالصه سازی مرحله اول نوع سنگهای بالادست نمونه های ژئوشیمیایی برداشت شده از رسوبات آبراهه ای در ورقه 1:100.000 رونیز …………………………………………………………………………………. 15

جدول (3 -2 -): خلاصه انواع سنگ های رخنمون دار در حوضه آبریز واقع در محدوده ورقه 1:100.000 رونیز…………… 17
جدول 4( 1-): مقادیر سنسورد تخمین زده شده به روش بیشترین درستنمایی کوهن…………………………………… 19

جدول 4( 2-): ماتریس فراوانی عناصر به عنوان تابعی از جوامع سنگی بالا دست ……………………………………….. 21
جدول 5( 1-): انتخاب مناطق امید بخش بر اساس روش P.N ………..ا…………………………………………………….. 27

جدول 5( 2-): نتایج آنالیز فاکتوری ……………………………………………………………………………………………….. 32

فهرست تصاویر

تصویر 1-6(): رز دیاگرام محدوده مورد مطالعه …………………………………………………………………………………. 48
تصویر 1-7(): نماهایی از کارگارههای شدادی در تنگ داربست………………………………………………………………53

تصویر 2-7(): نمایی دیگر از کارگاههای شدادی در تنگ داربست…………………………………………………………… 53
تصویر 3-7(): حضور ترکیبات آهندار در افق لاتریتی و در میان دو سازند سروک و ایلامتصویر……………………………….54

4-7(): در تنگ داربست افق لاتریتی آشکارا در بین گذر دو سازن ایلام و سروک…………………………………………… 54

تصویر (7-5): دورنمایی از آنومالی تگ داربست ، نقره ای و آشکفت سیاه…………………………………………………. 55

تصویر (7-6): نمایی از کارگاه شدادی در آنومالی اشکفت سیاه تنگ داربست…………………………………………….. 55

تصویر 7-7(): در بند نقره ای کارگاه شدادی دیده می شود………………………………………………………………….. 57

تصویر 8-7(): کانی سازی منگنز در آنومالی کربادامی……………………………………………………………………….. 57

تصویر 9-7(): نمایی دیگر از کانی سازی منگنز در آنومالی کربادامی………………………………………………………. 59

تصویر (7-10): در آنومالی جنوب بسترم لایه های نازک سیلیسی و رادیولاریتی منگنزدار……………………………… 59

فهرست نقشه ها

نقشه 1-5(): نقشه فاکتوری ………………………………………………………………………………………………….. 33

نقشه 2-5(): نقشه ناهنجاری های عناصر (Ba,Au,As,Ag) ………………………….ا………………………………….. 34

نقشه (5-3): نقشه ناهنجاری های عناصر(Co,Cd,Bi,Be) ..ا……………………………………………………………… 35

نقشه (5-4): نقشه ناهنجاری های عناصر(Hg,Fe,Cu,Cr) ………………….ا…………………………………………… 36

نقشه (5-5): نقشه ناهنجاری های عناصر(P,Ni,Mo,Mn) ………ا……………………………………………………….. 37

نقشه (5-6): نقشه ناهنجاری های عناصر(Sb,S,Re,Pb) …..ا……………………………………………………………. 38

نقشه (5-7): نقشه ناهنجاری های عناصر(Ti,Te,Sn,Se) …..ا……………………………………………………………. 39

نقشه (5-8): نقشه ناهنجاری های عناصر(Zn,W,V,Tl) ……….ا………………………………………………………… 40
نقشه 1-5(): نقشه انتشار کانی های سنگین …………………………………………………………………………….. 45

نقشه 1-5(): نقشه دانسیته گسل …………………………………………………………………………………………. 52

 

فصل اول -کلیات
1-1- مقدمه
اساس و زیر بنای هر عملیات اکتشافی با هدف کشف نواحی با پتانسیل معدنی، اکتشافات ناحیه ای در مقیاس :100.000می باشد. برای رسیدن به این مقصود از تمامی روش های ژئو شیمیایی و اطلاعات ماهواره ای بهره گرفته می شود. نقشه برداری ژئوشیمیایی در مقیاس ناحیه ای که در این پروژه به آن پرداخته می شود نیز کی از همین روش هاست که با نمونه برداری از رسوبات آبراهه ای به عنوان بخشی از طرح اکتشافات سیستماتیک ژئو شیمیایی در محدوده برگه 1:100.000رونیز می باشد.
این عملیات در دو بخش طراحی و انجام گردیده است . بخش اول رسم نقش های آنومالی ژئوشیمایی و مشخص نمودن اطق پرپتانسیل و بخش دوم آن شامل کنترل این آنومالیهاست که از طریق مطالعات کانی سنگین ، آلتراسیون، مناطق کانی سازی احتمالی و شکستگی های پرشده تعقیب خواهد شد. در نهایت پس از کنترل محدوده های آنومال هر یک جداگانه مدل سازی و سپس مناطق امید بخش معرفی خواهد شد.
1-1-1-اهداف اکتشافات ژئوشیمیایی در مقیاس ناحیه ای
تجربه ثابت کرده است که بررسی رسوبات آبراهه ای (عمدتاً جزء 80 – مش) می تواند در اکتشافات ناحیه ای (1:100.000 تا 1:250.000) بسیار کارآمد باشد. نتایج این بررسی ها در تحلیل ایالات ژئوشیمیایی و شناخت الگوهای ژئوشیمیایی ناحیه ای و اکتشافات نوای که احتمال وجود نهشته های کانساری در بالادست آن وجود دارد و می تواند بسیار موثر باشد. به جز کاربردهای مستقیمی که این بررسی ها دارا می باشد. می توان به طور غیر مستقیم از نتایج آن در زمینه های کشاورزی و محیط زیست بهره برد. بدیهی است اهداف این نوع بررس های با اهداف نوع اول متفاوت است.
در مورد اول هدف کشف آنومالی در هاله های ثانوی است باید از روش های آماری استفاده نمود گاه اختلاف بین مقادیر آنومالی و روندهای ناحیه ای را افزایش داده و از طریق شدت بخشیدن به آنومالی های در شناسایی دقیق تر آنها مفید واقع شود. در حالت دوم که هدف دستیابی به روندهای ناحیه ای است باید از تکنیک های آماری که میزان تاثیر آنومالی ها را در روندهای ناحیه ای کاهش میدهد استفاده نمود. چگالی نمونه برداری در این حالت معادل یک نمونه برای چند کیلومتر مربع است.

1-1-2- جمع آوری اطلاعات
در این مرحله اسناد و مدارک مربوط به منطقه تحت پوشش به شرح زیر تهیه و مورد مطالعه قرار گرفت :
1 – نقشه های توپوگرافی منطقه مورد مطالعه شامل چهارگوش های خانه کت(شمال غرب)، رونیز سفلی(جنوب غرب)، رونیز علیا(جنوب شرق) ، سهل آباد(شمال شرق) .
2 – نقشه زمین شناسی 1:250.000 شیراز
3 – نقشه ژئوفیزیک هوایی (مغناطیس هوایی) با مقیاس 1:250.000 شماره 011
4 – تصویر ماهواره ای گستره ورقه 1:100.000 رونیز از اطلاات ماهواره Landsat 7 و سنجنده ETM با توجه به اطلاعات حاصل از مدارک فوق الذکر، برنامه عملیات صحرایی جهت نمونه برداری پی ریزی گردید و در هر مورد نقش پارامترهای موثر در برنامه ریزی اکتشافی(خصوصاً در نمونه برداری) مورد بررسی قرار گرفت که خلاصه آن در بخش های بعدی رساله آورده شده است.
1-1- دیدگاه کلی
گستره پوششی برگه 1:100.000 رونیز در بردارنده مساحتی نزدیک به 2700 کیلومتر مربع است که در میان دو طول خاوری30 و°53 و عرض شمالی 00 و° 29 و 03 و° 29 در پهنه های جنوب خاوری شیراز در استان فارس جای گرفته است.(نقشه 1-1)
مهمترین مرکز جمعیتی در محدوده نقشه بخش رونیز از توابع استهبانات است که فاصله آن تا استهبانات 25 کیلومتر و تا شیراز 160 کیلومتر می باشد. این گستره بخشی از پهنه چین خورده زاگرس در کمربند کوهزایی آلپ- هیمالیا است و از مهمترین سیمای زمین شناختی و توپوگرافی آن خرمن کوه ،خانه کت، دریاچه تکتونیکی بختگان و مجموعه توربیدیتی- رادیولاریتی پیچکان می باشد.
میانگین راستای محور ساختمان های چین خورده و روند خطواره های بزرگ گسلی 15- 35 درجه شمال باختری است و ایجاد ساختمان های تاقدیس پهن و منفرد همراه با واتنش های محرز حاصله از خطواره های بنیادی همراه با برخاستگی پهنه ها (Uplift) از ویژگی های ساختاری در محدوده نقشه است. از دیدگاه زمین ساخت، از بخش های شمال خاوری به سوی جنوب باختری گستره مورد بررسی ،پهنه های ساختاری چون زیر پهنه توربیدیتی- رادیولاریتی(که جزیی از پهنه افیولیتی – رادیولاریتی نی ریز است) و زیر پهنه بینابینی قابل شناسایی است. [10]
از دیدگاه ریخت شناسی منطقه مورد پژوهش سیمای کوهستانی و ناهموار دارد به طوریکه نزدیک به 63 درصد از کل پهنه پوششی نقشه را بلندیها پدید می آورد که بیشترین بلندیهای آن مربوط به خرمن کوه با ارتفاع 2183 متر از سطح دریاست. کمترین ارتفاع در دشتهای جنوبی گستره نزدیک به 1488 متر است.
دریاچه فصلی و شوربختگان با روند ریختاری منتج از تکاپوی عوامل زمین ساختی و نو زمین ساختی پویا در ناحیه که واپسین فاز گسلیدن را می نماید پهنه های شمالی نقشه را فرا میگیرد و همین طور چشمه ها، آبراهه ها و رودخانه های فصلی و محلی منطقه در پیوندی تنگاتنگ با عوامل زمین ساختی اند طیف زمانی برونزدهای سنگی و رسوبی از پرکامبرین تا پلیوستوسن زیرین است که واحدها در پاره ای مناطق توسط سنگ نهشته های کم ستبرای پلیوسن بالایی و هولوسن پوشیده شده اند. برونزد پرکامبرین به صورت دیاپیرهای نمک در سطح نقشه نمود یافته اند[9].
تیپ سنگها واحد سن
آبرفت، رسوبات عهد حاضر، گراول، سیلت، رس، ماسه سنگ همراه با نمک و آبرفت های قدیمی رسوبی کواترنر آبرفت، نگلومرا، پبل و گراول رسوبی پلیوستوسن کنگلومرا، میکروکنگلومرا و ماسه سنگ رسوبی پلیوسن- پلیوستوسن ماسه آهکی و چرتی،گرین استو، مارن قهوه ای ، قرمز و بسز،کنگلومرا و سیلتستون رسوبی میوسن- پلیوسن مارن رنگی، مارن سیلتی و شیل همراه با آهک، آهک ماسه ای و سیلتی رسوبی میوسن آهک ، آهک مارنی، دولومیت و آهک دولومیتی رسوبی الیگوسن –میوسن آهک ، آهک دولومیتی،آهک مارنی رسوبی ائوسن – الیگوسن آهک دولومیتی،آهک مارنی و دولومیت رسوبی ائوسن
مارن، شیل، سیلتستون، آهک رسی، کنگلومرای سبز و قرمز، ماسه سنگ و ژیپس رسوبی پالئوسن آهک سفید،آهک توده ای ،آهک رسی،مارن ،مارلستون،شیل،آهک پلاژیک،چرت رادیولاریتی،آهک ماسه ای ، آهک چرتی رسوبی کرتاسه کنگلومرای برشی،آهک برشی،چرت رادیولاریتی،آهک دولومیتی،دولومیت،دولومیت ماسه ای و آهک شیلی رسوبی ژوراسیک آهک رسی،آهک دلومیتی،دولومیت رسوبی تریاس دولومیت،آهک دولومیتی،انیدریت،نمک رسوبی کامبرین 1-3 – زمین ساخت:
ساختار کلی: در محدوده ورقه 1:100.000 رونیز آرایش محور تاقدیس و ناودیس ها دارای روند چیره 15 تا 30 درجه شمال باختری است. این روند از جمله ویژگی های مهم در هندسه گسیختگی های بزرگ گستره نیز هست. شبکه گسیختگی اصلی در منطقه دربرگیرنده گسل های طولی با ساز و کار راندگی همراه با حرکات راست بر است . اثر این ساز و کار گذشته از پیدایش تغییرات مهم ساختاری در ساختمان های چین خورده منطقه سبب زایش سیستمی از گسل های فرعی و هدایت مواد نمکی سری هرمز نیز بوده است.
تغییر ناگهانی در زاویه میان پهلویی(Inter limp Angel) و پیدایش خمش و کج شدگی محوری در تاقدیس های کوه پیچان،خانه کت، و تودج و همچنین ایجاد نقاط فراز(Cukmination) (چون کوههای تودج،خرمن کوه و .) و فرو(Depression) –چون دشتها و دریاچه بختگان – از جمله ویژگی های ساختمان های چین خورده از دیدگاه ریخت زمین ساخت و هندسه ساختاری منطقه است. این ساختار کنونی ره آوردی از جنبش های زمین ساختی در رویداد آلپی نوین به ویژه اثر کوه زایی هم ارز با پاسادانین است و در این میان وجود آشفتگی های زمین ساختی و تغییرات بی هنجار در ساختمان های چین خورده (در مجموعه توربیدیتی- رادیولاریتی، تاقدیس پیچکان، خانه کت،خرمن کوه و تودج) گویای اثر کاری از گسیختگی های بنیادی و اثر تکتونیک نمک و فرایند دیاپریسم در این چنین ساختمان هاست [9].
شیب سطح بیشتر راندگی های محدوده مورد پژوهش به سوی شمال خاوری و با زاویه شیبی کم است. این نوع راندگی ها از جمله گسلش های اصلی است که به تبعیت از رویداد زاگرس منطقه را متاثر ساخته است. به گونه ای که افزایش در آشفتگی ساختاری و کاهش طول موج چین ها در پیوستگی با میزان اثر این نوع راندگی هاست.
همچنین شماری محدود از گسل های کوچکتر با ساز و کار راندگی که در پیرامون گسل های ایجاد شده با زاویه شیبی زیاد به سوی جنوب باختر برخی ساختمان های چین خورده (شمال تاقدیس تودج و خانه کت) را به شدت متاثر ساخته است که در این راستا همراه با عملکرد ترکیبی این دو نوع راندگی (راندگی با سطح شیبی رو به شمال خاور و رو به جنوب باختر) سبب ایجاد ساختهای بادبزنی در بخش هایی از تاقدیس تودج و خانه کت شده است. اثر سازو کار راندگی در گسیختگی های بزرگ طولی عاملی کارساز در پیدایش واژگونی و حذف شدگی در یال جنوبی تاقدیس های پیچکان، خانه کت و تودج بوده و همچنین سبب تمایل سطح محوری این تاقدیس ها به سمت جنوب باختر شده است که در این راستا با توجه به نمودهای زمین شناختی یاد شده و به ویژه ساخت های پولکی در مجموعه توربیدیتی – رادیولاریتی (یوسفی،ط 1:100.000 آباده طشک و ارسنجان)وجود تاثیر میدان تنش غالب از سوی شمال خاور در منطقه مورد پژوهش آشکار است [ 10].
1-4 – پدیده های ساختاری
گستره مورد پژوهش دارای روندهای ساختاری متفاوتی است. به گونه ای که بخش های باختری تاقدیس خانه کت،روند محوری نزیدک به خاوری – باختری و خرمن کوه روند شمال خاور- جنوب باختر و بخش های جنوبی این کوه به صورت گنبدی نمود یافته استو دیگر ساختارها میان 15 تا 45 درجه شمال باختر متغیرند. کوههای خرمن کوه،تودج،خانه کت و پیچکان به بیشینه ای از نرخ بلندای موجود در گستره و ریختار ویژه خود نمود از الگوی اثر پذیری برون زدهای موجود تحت واکنش عوامل زمین ساختی کنشگر در پهنه مورد پژوهش هستند و به لحاظ چنین جایگاهی شرح ساختاری آنها لازم می نماید.
1-5 – گسل های ناحیه:
این دسته گسلی با روند باختر – جنوب خاور پهلوی جنوبی تاقدیس کوه خانه کت را متاثر ساخته است. این گسیختگی ها در گروه گسل های طولی جای دارد و مولفه اصلی جابجایی آنها راندگی است. شیب سطح آنها با زاویه کم و رو به شمال خاور است. جنبش بنیادی این دسته و اثر کاری آنها سبب آشفتگی و تغییر شیب لایه ها و زیر راندگی واحد گورپی ، تاربور، سروک، و ساچون در بخش های باختری و همینطور زیر راندگی مجموعه توربیدیتی – رادیولاریتی در بخش های خاوری را سبب شده است و در این راستا گستر دروغین در واحد کربناتی جهرم همراه با بروز کنش های وزنی و گسیختگی های متقاطع در شمار پدیده های قابل توجه در فرادیواره و بروز افت در پهنه های جنوبی و انباشتگی نهشته های جوان در فرو دیواره این دسته گسیختگی شده است[ 12].

اکتشافات ژئوشیمیایی ورقه یکصد هزارم رونیز

اکتشافات ژئوشیمیایی ورقه یکصد هزارم رونیز

فصل دوم- نمونه برداری 2 -1 – مقدمه
به منظور تشخیص آنومالیهای ژئوشیمیایی واقعی و تمیز انواع مرتبط با ذخایر معدنی از سایر انواع در هر ناحیه ای لازم است تا جزء ثابتی از رسوبات آبراهه ای (برای مثال جزء 80- مش)و یا کانی سنگین (جزء 20-مش) مورد آزمایش قرارگیرد. قطر این جزء ثابت تابع شرایط آب و هوایی، توپوگرافی و فاصله از منشاء کانی سازی می باشد. در مواردی که هاله های ثانوی اکسید آهن و منگنز توسعه یافته اند، برداشت نمونه از چنین هاله هایی ممکن است موجب شدت بخشی به هاله های هیدرومورفیکی شود که در این صورت باید احتیاط های لازم جهت تفسیر اطلاعات بدست آمده صورت پذیرد. علاوه بر موارد فوق،در بررسی رسوبات آبراهه ای برداشت نمونه هایی همچون قطعات کانی سازی شده کف آبراهه ، قطعات پوشیده شده از اکسیدهای آهن و منگنز، قطعات حاوی سیلیس برای آنالیز یک یا چند عنصر یا کانی خاص، می تواند مفید واقع شود. البته هریک از محیط های نمونه برداری فوق تحت شرایط خاصی می تواند بیشتر مفید واقع شود. عواملی که باید در این خصوص در نظر گرفته شوند شامل تیپ کانسار مورد انتظار، سنگ درونگیر، محیط تکتونیکی و دامنه سنی واحدهای زمین شناسی می باشد. از ترکیب نتایج بدست آمده از محیط های مختلف نمونه برداری در حوضه های آبریز ، می توان به نتایج مناسب تری دست یافت. در سمینار حاضر نتایج حاصل از سه نوع بررسی با یکدیگر ترکیب و سپس مدل سازی شده اند و بدین دلیل نتایج نهایی بدست آمده چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی می تواند معتبرتر باشد. کلیه نتایج بدست آمده از هر یک از روش های فوق تشکیل یک سیستم اطلاعاتی با امکانات حذف و انتخاب مکرر مناطق امید بخش را می دهد که بر اساس سازگاری و ناسازگاری خواص مشاهده شده در مدل انجام می پذیرد و از این رو امکان بروز خطاهای ناهنجار در آن کمتر است.
بطور کلی چگالی نمونه برداری از رسوبات آبراهه ای ، تابع دانسیته آبراهه ها در حوضه آبریز است. برای مناطق نیمه معتدل و خشک مانند منطقه تحت پوشش پروژه حاضر این مقدار می تواند یک نمونه برای هر یک تا چند کیلومتر مربع در نظر گرفته شود . در برگه 1:100.000 رونیز با توجه به مساحت رخنمون ها تعداد 718 نمونه در نظر گرفته شده است که مساحت تحت پوشش یک نمونه تقریباً حدود 3 کیلومتر می باشد. برای استفاده بهینه از داده های حاصل از هر نمونه سعی شده است تا توزیع نمونه ها در نواحی کوهستانی حتی الامکان به روش مرکز ثقل حوضه های آبریز باشد. البته اینکه پلیگون تحت پوشش هر نمونه وضعیت مناسبی برای تخمین شبکه ای داشته باشد نیز در انتخاب محل نمونه ها موثر بوده است[ 2].
2 -2- عوامل موثر در طراحی نمونه برداری
طراحی نمونه برداری طوری صورت گرفته است که 718 نمونه این برگه حداکثر سازگاری را با روش مرکز ثقل داشته باشد. (نقشه 1-2).
درجه مرکز ثقل را عواملی نظیر چینه شناسی، سنگ شناسی و تکتونیک کنترل می کند. معمولا در طراحی به روش مرکز ثقل چگالی نمونه برداری در اطراف توده های نفوذی و خروجی و نواحی مجاور آنها(کنتاکت ها) ، نواحی اطراف گسل ها و تقاطع آنها، زون های دگرسان شده و مناطقی که در بخش فوقانی توده های نفوذی نیمه عمیق قراردارند(این توده ها از روی نقشه ژئوفیزیک هوائی مشخص می شوند) به علت پتانسیل معدنی بالاتر، از مقدار بالاتری برخوردار می باشند. در مواردی که آلتراسیون های شدید مشاهده شده است به خصوص در اطراف سنگ های نفوذی یا خروجی موجود در نواحی کم ارتفاع (این نواحی بیشترین مقدار آلتراسیون را چه از نظر وسعت و چه از نظر شدت نشان میدهند) درجه مرکز ثقل آبراهه ها باید به طور محلی افزایش یابد. این امر به دلیل اهمیت چنین مناطقی می باشد. به دلیل فعال بودن پدیده رقیق شدگی و اثر سرکشن شدگی در حوضه های آبریز وسیع (با بیش از 30 سرشاخه) و کاهش شدت آنومالیهای احتمالی در محل اتصال آبراهه ها به یکدیگر لازم است چنین حوضه های آبریزی به خصوص در مواردی که آبراهه سنگ بستر را قطع نمی کند به حوضه های کوچکتر تقسیم گردند. این امر موجب می گردد تا اختلاط رسوبات از آبراهه های مرتبط با کانی سازی احتمالی با آبراهه های بدون کانی سازی موجب تضعیف بیش از حد شدت آنومالی ها و ارزیابی منفی آنها نگردد. به علاوه این امر موجب میگردد تا احتمال قطع سنگ بستر در آبراهه افزایش یابد. علاوه بر عوامل فوق، یکی دیگر از عوامل موثر در تصمیم گیری تقسیم یک حوضه آبریز بزرگ به حوضه های کوچکتر، احتمال وجود آلودگیهای ناشی از فعالیت های کشاورزی در حاشیه رودخانه هایی است که نواحی با توپوگرافی آرام (قابل کشت) در اطراف آنها وجود داشته است. بدیهی است مصرف کودهای شیمیایی و سموم نباتی احتمال وجود آلودگی با بخش های فوقانی آنها ،که از آلودگی مصون می باشد، می تواند محاسبه گردد. محدوده مورد بررسی را از نظر توپوگرافی می توان به چهار بخش شامل نواحی مرتفع (با ارتفاع بالای 2500 متر)، نواحی با ارتفاع متوسط (با ارتفاع 2500-1500 متر)، نواحی کم ارتفاع (با ارتفاع 1500-1000 متر) و دشت ها و مخروط افکنه ها (آبرفت) تقسیم نمود[ 2].
2 -3- عملیات نمونه برداری
نظر به وسعت فوق العاده زیاد منطقه تحت پوشش اکتشاف ژئوشیمیایی در مقیاس 1:100.000 لازم است محیط های ثانوی تحت پوشش نمونه برداری قرار گیرند. اساس این مطالعات بر نحوه توزیع عناصر در هاله های ثانوی سطحی به خصوص رسوبات رودخانه ای و خاک ها قرار دارد. در این بخش تنها به تشریح عملیات صحرایی در این پروژه اشاره می گردد. در خلال این عملیات 4 اکیپ دو نفره کارشناس در یک کمپ واقع در استهبان شرکت داشته اند. در این عملیات هر اکیپ عموماً دارای وسیله نقلیه مخصوص به خود، نقشه های توپوگرافی 1:50.000 با محل نمونه های از پیش تعیین شده، نقشه زمین شناسی 1:100.000 محل و دستگاه موقیت یاب جغرافیایی(GPS) بوده است. هر نمونه ژئوشیمیایی متشکل از حدود 100 تا 200 گرم جزء 80- مش رسوبات آبراهه ای می باشد که پس از الک کردن رسوب خشک در محل، درون کیسه های پلاستیکی نو ریخته شده و شماره گذاری گردیده است. لازم به تذکر است که در محل هر نمونه در جایی که به آسانی بتوان محل آن را پیدا کرد شماره نمونه با رنگ روی سنگ نوشته می شد تا امکان کنترل محل وجود داشته باشد. هر اکیپ نمونه برداری برای نمونه های برداشت شده، شماره مسلسلی انتخاب و در کمپ با هماهنگی با اکیپ های دیگر شماره نمونه های خود را به یک سیستم شماره گذاری واحد با شماره سریال منفرد تبدیل می نموده اند که روی نقشه نمونه برداری (1:100.000) مشخص گردیده است . محل نمونه های برداشت شده به همراه شماره مسلسل نهایی در کمپ بر روی یک نقشه واحد پیاده می شده است. نقاط نمونه برداری شده در برگه 1:100.000 رونیز در نقشه شماره 1-2() نشان داده شده است. راهنمای نقشه ،علائم بکار رفته در نقشه را تعریف می کند. نمونه های برداشت شده(محل و شماره آنها) در کمپ دوباره کنتل گردیده به طوریکه این عمل از طریق مقایسه کردن با لیست هایی که قبلاً تهیه گردیده بود انجام می شده است. این کار یک مرتبه پس از حمل نمونه ها به کمپ و به طور روزانه انجام می شده و بار دیگر در خاتمه عملیات انجام گردیده است. لازم به توضیح است که 718 نمونه در این برگه برداشت شده است. در شماره گذاری نمونه ها از یک کد 5 رفمی استفاده گردیده است. این کد متشکل از دو حرف و یک عدد حداکثر سه رفمی است. اولین حرف از سمت چپ هر کد معرف اولین حرف از برگه 1:100.000 مربوطه می باشد.(حرف R برای رونیز) دومین حرف نمایانگر حرف اول برگه 1:50.000 مربوطه می باشد . هر برگه 1:100.000 شامل چهار برگه 1:50.000 است که در این عملیات از حروف زیر برای مشخص کردن آنها استفاده شده است:
رونیز: خانه کت(Kh) ، رونیز سفلی(Re) ، رونیز علیا(Ro) و سهل آباد (Rs) .
در این برگه 1:100.000 از ترکیبات دو حرفی فوق در اول کد پنج رقمی هر نمونه استفاده شده است. نمونه هایی که به حرف H ختم می شوند، معرف نمونه های کانی سنگین می باشند. نمونه هایی که به حرف M ختم می شوند معرف نمونه های مینرالیزه احتمالی می باشندکه در مرحله کنترل آنومالی ها در محل مناطق آنومال برداشت شده اند.
2 4– آنالیز نمونه های ژئوشیمیایی
کلیه نمونه ای ژئوشیمیایی برداشت شده برای آنالیز به کشور کاناد ارسال گردید تا پس از آماده سازی برای 28 عنصر مورد تجزیه قرارگیرند. روش آنالیز نمونه ها ICP-MS و طلا Fire Assey (قال گذاری) بوده است . حد حساسیت های قابل قبول در این پروژه به شرح زیر بوده که رعایت گردیده است: (مقادیر بر حسب گرم در تن می باشند به استثنای عناصر Mn , Fe ,Ti که مقادیرشان به صورت درصد( %) بیان شده است.


مقطع : کارشناسی ارشد

قیمت 25 هزار تومان

خرید فایل pdf به همراه فایلword

قیمت:35هزار تومان