فهرست مطالب
فصل 1: مقدمه

در برداشت‌هاي ژئوفيزيكي از جمله روش لرزه نگاری، مي‌بايست بعضي از جنبه‌هاي ساختار دروني زمين را بر اساس اندازه‌گيري‌هاي انجام شده در سطح (يا نزديك به سطح)، استنتاج كرد. این موضوع، روش معكوس نام دارد. روش‌های معكوس ابهام يا عدم وجود پاسخ منحصر به فرد در نتيجه‌گيري را به همراه خواهند داشت، در حالي كه روش‌هاي مستقيم به صورت تئوري پاسخ مبهمي به دنبال ندارند.
1-2- جایگاه مدل سرعت در علم ژئو فیزیک
با وجود اینكه عدم قطعیت موجود در تفسير ژئوفيزيكي را اغلب با انجام اندازه‌گيري‌هاي متعدد (و در بعضي موارد اندازه‌گيري‌هاي متفاوت) تا حد قابل قبولي مي‌توان كاهش داد، اما مشكل ابهام را نمي‌توان به طور كامل برطرف نمود. مشكل كلي آن است كه تفاوت‌هاي عمده‌ ناشي از وضعيت حقيقي ساختارهاي زمين‌شناسي زيرسطحي منجر به تفاوت‌هاي بدون اهميت و كوچك و غيرقابل اندازه‌گيري در كميت‌هاي اندازه‌گيري شده‌ حين يك برداشت ژئوفيزيكي مي‌شود. اين محدوديت اساسي از اين حقيقت اجتناب‌ناپذير نشأت مي‌گيرد كه برداشت‌هاي ژئوفيزيكي تلاش به حل روش معكوس مي‌كنند. علاه بر این، كميت‌هايي كه به صورت تجربي به دست مي‌آيند، به طور دقيق تعيين نمي‌شوند و خطاهاي آزمايش به ميزان ترديد و عدم دقت موجود (ناشي از كامل نبودن داده‌هاي ميدان و ابهام مرتبط با روش معكوس) مي‌افزايد. به طور كلي، از آنجا که نمي‌توان يك راه‌حل منحصر به فرد را از مجموعه‌ اندازه‌گيري‌هاي انجام شده به دست آورد، تفسير ژئوفيزيكي با به كارگيري كليه‌ راه‌حل‌هاي ممكن جهت تعيين خصوصيات زيرسطحي بکار گرفته مي‌شود. با وجود اين مشكلات اساسی، تکمیل برداشت ژئوفيزيكي به وسیله ی تلفیق آن با اطلاعات بدست آمده از چاه، يك ابزار بسيار ارزشمند براي تکمیل کاوش زمين‌شناسي زيرسطحي بوده و نقش كليدي‌ را در برنامه‌هاي اكتشافي براي منابع زمين‌شناسي، ايفا مي‌كند و جایگاه و ضرورت تهیه مدل سرعت ناحیه ای مشخص می گردد.
1-3- تاریخچه بحث
تاکنون تلاشهایی در راستای تعیین سیستم رسوبی ناحیه ی خلیج فارس صورت گرفته است که از آن جمله می توان به تهیه و تنظیم دائره¬المعارف زمین¬شناسی نفت خلیج فارس اشاره کرد. از طرف دیگر اطلاعات مفید فراوانی که از طریق چاه¬ها (مثل پروفایل لرزه ای قائم، چکشات، گزارش زمین¬شناسی سر چاه، و نگارهای پتروفیزیکی) و به کمک اطلاعات لرزه¬ای برداشت شده از ناحیه¬ی خلیج فارس و نواحی مرتبط مجاور تهیه و تدوین شده¬اند. با این حال تاکنون در کشور ما، نگاه ناحیه¬ای به تمامی اطلاعات ارزشمند مذکور صورت نگرفته است. وجود میادین مشترک و لزوم بهره گیری صحیح از منابع، ضرورت چنین عملیاتی را دوچندان می نماید. این امکان وجود دارد که حجم انبوه اطلاعات پراکنده و فراوان موجود را تلفیق و نتیجه را با درنظرگرفتن نیازهای صنعت، برای استفاده در صنعت به کار برد. تاکنون بیشتر فعالیت¬های صورت¬گرفته در راستای تلفیق داده-های مناطق کوچکی از کل ناحیه بوده که باعث ایجاد مشکلاتی برای مفسر شده است. براساس بررسي¬هاي صورت¬گرفته، الگوي اتوماسيون مناسبی جهت تهیه¬ شبکه سرعت لرزه¬ای در ناحیه¬ی خلیج فارس طراحي و ارائه نشده است. علاوه بر این، انتظار می¬رود با بهره¬گیری از اطلاعات مناسب تر که به تازگی بدست آمده است، بتوان نقایص گذشته را جبران کرد. عدم بهره¬گيري كامل از گنجينه¬ی عظيم اطلاعات موجود در ناحيه¬ي خليج فارس، عدم تلفيق اطلاعات موجود بر اساس اهميت و وزن آنها و نگرش جزئي به ساختمان¬ها باعث شده که مفسر حتی در برخی موارد قادر به انتخاب سرعت واقعی و تعیین صحیح روند تغییرات آن نباشد و به طور کلی، ارائه¬ی یک تفسیر قابل اجرا و توجیه¬پذیر نيازمند تجربه و مهارت فراوان و خطرپذیری بالایی باشد. بنابراین، جهت تهیه¬ی مدل سرعت ناحیه¬ای، دسته¬بندی و مرتبط¬سازی اطلاعات موجود ضروری می نماید تا علاوه بر اصلاح نقشه¬های عمقی تهیه شده، روند تغییر سرعت لایه¬ها برای تعیین مسیر حرکت صحیح، مشخص شود. این مدل سرعت می تواند در برنامه ریزی های آتی و به طور خاص، برداشت خطوط لرزه ای تکمیلی، نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

1-1 مقدمه……………………………………………………. 2
1-2 جایگاه مدل سرعت در علم ژئوفیزیک………………… 2
1-3 تاریخچه بحث……………………………………………. 3
1-4 ساختار پایان نامه………………………………………. 4

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل 2: ضرورت تهیه مدل سرعت ناحیه ای

با پيشرفت¬هاي ايجادشده در صنعت نفت و گاز و گسترش روشهاي اکتشافي و عدم نگاه ناحیه¬ای به مناطق نفت خیز از جمله ناحیه¬ی خلیج فارس، جمع¬بندی اطلاعات عملیاتی و نظری تهیه¬شده توسط بخش¬های مختلف صنعت نفت، ضرورت پیدا می کند. یکی از این زمینه¬های بنیادی، تلفیق نتایج جدید بدست¬آمده از عملیات لرزه¬نگاری و اطلاعات زمین¬شناسی به منظور ارائه مدل کامل تری از سرعت لایه ها و سازندهاست که می تواند نقش بسزایی در تهیه¬ی نقشه¬های مدل سرعت لرزه¬ای و در نتیجه تهیه ی نقشه¬های عمقی مطلوب ایفا نماید.
2-2- اهمیت مدل سرعت ناحیه ای
اهمیت مدل سرعت در اکتشاف نفت و تفسیرداده های لرزه ای به کاربردهای مدل سرعت در صنعت باز می گردد. به عنوان مثال یک مفسر بعد از تفسیر یک منطقه کوچک که ممکن است روزها به طول بینجامد، برای اینکه بتواند از صحت و سقم تفسیر انجام شده، در یک زمان بسیار کوتاه، اطمینان حاصل نماید، از مدل سرعت استفاده می کند. همچنین در تمامی طول مدت تفسیر با ملاحظه مدل سرعت قابل اعتماد، می تواند برای تفسیر از سرعت هایی در هر نقطه استفاده کند، که بیشترین همخوانی را با محیطهای مرتبط اطراف منطقه ی تفسیر دارند. لذا در صورت فقدان مدل سرعت، مراحل تفسیر کندتر و با دقت کمتری صورت می گیرد و تفسیر به طور اجتناب ناپذیری با ابهام و مفروضات اثبات نشده ای پیش می رود. از طرفی اگر مدل سرعت اشتباه باشد، تفسیر و تشخیص ساختمانها به طور کاملاً واضحی اشتباه از کار در آمده و نمی تواند مبنای کارهای تکمیلی بعدی قرار بگیرد. با توجه به مطالعات اندک صورت گرفته در ناحیه خلیج فارس و همچنین کفایت مطلوب اطلاعات لرزه¬ای موجود از این ناحیه، بررسی ناحیه¬ای سرعت در ناحیه ی خلیج فارس و منطقه فلات قاره (به ویژه سازندهای گورپی، ایلام، سروک و کژدمی که به اهداف مخزنی ارتباط بیشتری دارند) مورد نظر قرار گرفت.
سرعت لرزه¬ای لایه¬ها به عوامل متعددی چون سیستم رسوبی (شامل سنگ¬شناسی، دانه¬بندی، سیمان¬شدگی، انحلال، شکستگی و سایر فرآیندهای ثانویه)، تکتونیک (شامل گسل¬خوردگی، روند شکستگی، بالاآمدگی، فرونشست، روند و شدت چین¬خوردگی)، تخلخل، سیال منفذی (شامل نوع، فاز و فشار سیال) و غیره بستگی دارد.
با توجه به اینکه سرعت¬های بدست¬آمده از منابع مختلف، شامل چاه و سرعت پردازش (کوچ، برانبارش و …) با سرعت¬های محاسبه¬شده¬ی تئوری هم¬خوانی کامل ندارند، انتخاب سرعت واقعی و شناخت روند تغییر آن در ناحیه با چالش مواجه است و این امر به ویژه در فعالیت¬های اکتشافی که نیازمند تعیین سرعت¬ با دقت بالاست، نمود بیشتری پیدا می کند. بنابر اصول مهندسي مخزن، که نوع سنگ، پديده¬ها و ساخت¬هاي موجود در آن تأثير زيادي بر ميزان تخلخل مفيد و به خصوص تراوايي و درنتيجه ميزان بهره¬دهي مخزن دارند، شناخت هر چه بهتر روند سرعت و یافتن ارتباط منطقی آن با تغییر رخساره¬های رسوبی و سیستم چینه¬ای منطقه می¬تواند نقش مکمل برای اطلاعات موجود داشته باشد و منجر به طرح فرضیاتی از جمله وجود گاز، شکستگی، روند دانه¬بندی و… شود. در زمینه ی تلاش برای طرح فرضیات علمی مورد نظر، سؤالات مختلفي قابل طرح است:
 آیا تغیرات سرعت در ناحیه ی خلیج فارس از الگوی خاصی تبعیت می کند؟
 میزان انطباق سرعت¬هاي بدست¬آمده از منابع مختلف تا چه میزان است و علل عدم انطباق احتمالی چيست؟
 میزان تاثیر گذاری تغییرات عمق و موقعیت جغرافیایی بر سرعتهای بدست آمده چقدر است؟
 ارتباط بین ميزان انحراف سرعت¬ها از مقادير تخمين¬زده¬شده با تغيير رخساره¬هاي رسوبي چگونه است؟
 آيا تكتونيك ناحيه خليج فارس، تغيير محسوسي در روند سرعت سازندها ايجاد كرده است؟
 آيا مي¬توان یک مدل سرعت تهيه كرد كه تاثير شكستگي¬ها و سیالات بر آن قابل رديابي باشد و بتوان از آن در شناخت بهتر نواحي مخزني بهره جست؟
 آيا مي¬توان از ميان پارامترهاي متعدد كنترل¬كننده¬ی سرعت، چند پارامتر اصلي و يا معادل انتخاب كرد و رفتار سرعت را بر اساس آنها مدل¬سازي نمود؟
 محدوديت¬هاي مطالعاتی و ميزان خطاي موجود در نتايج چقدر است؟
بعد از پاسخ به اين سؤالات، سعی می شود بهترين روش براي تطبیق و تلفیق اطلاعات، ارائه-شود تا بتوان این عملیات را به سایر نواحی نیز تعمیم داد. علاوه بر این، بهبود مدل رسوب¬شناسی منطقه و سیستم¬های رسوبی مؤثر بر شرایط کنونی سازندها نیز می تواند به عنوان هدف بعدی دنبال شود.
هدف اصلی در مطالعه¬ی حاضر، ارائه مدلی برای تعیین سرعت لرزه¬ای در سازندهای گورپی، ایلام، سروک و کژدمی در ناحیه¬ی خلیج فارس است که باعث ارتقای دقت و کیفیت نقشه های عمقی می گردد. به طور کلی، اهداف تفکیک شده و مرحله به مرحله این مطالعه عبارتند از:
 جمع¬بندی و یکپارچه نمودن اطلاعات مربوط به سرعت لرزه¬ای در ناحیه¬ی خلیج فارس در سازندهای منتخب.
 تهیه¬ی شبکه¬ی سرعتی دقیق¬تر، از سازندهای منتخب در ناحیه¬ی خلیج فارس به منظور توليد نقشه¬های عمقی مطلوب.
 تشخیص روند سرعت لرزه¬ای لایه¬های منتخب در ناحیه¬ی خلیج فارس با نگاه مخزنی.
 امکان سنجی تطبیق در صورت امكان تلفيق نتایج حاصل با پارامترهای رسوبی، زمین-شناسی و مخزنی که منجر به توصيف بهتري از رخساره¬ی مخزني شود.
برای پوشش این اهداف و نیز نیل به هدف اصلی از این مطالعه، مراحل زیر انجام گرفته اند:
الف) مطالعات کتابخانه¬ای.

2-1 مقدمه………………………………………………………. 6
2-2 اهمیت مدل سرعت ناحیه ای…………………………… 6

فصل 3: چینه شناسی خلیج فارس.

دوره ی آلبین یکی از مهمترین دوره ها در چینه شناسی خلیج فارس با تغییرات تکتونیکی فراوانی است. افت شدید سطح آب دریا در پایان آلبین باعث رسوب گذاری کژدمی و بورگان برروی کربنات داریان و شعیبا شده است. در بخش عمیق تر حوزه ی رسوبی جایی که توقف رسوب گذاری بین نهشتگی کربنات داریان و کژدمی ثبت شده است، رسوب گذاری ممکن است در ابتدای آبتین انجام شده باشد.سپر عربی، منبع رسوبات آواری در شمالی ترین بخش خلیج فارس شامل صفحه ساحلی عربی، جنوب غرب عراق، کویت و جهت شمال غربی به سمت بخش میانی خلیج فارس کنونی می باشد. از سپرعربی به سمت ساحل ایران، این رگه های آواری تبدیل به مارن و شیل سازند کژدمی می شوند. این سازند در فلات قاره ی ایران در میدانهایی مانند میدان درود شامل شیل/مارن می شود و آهک به مرور در محیط دریایی تشکیل می گردد و حتی صفحات نازک ماسه سنگ نیز ممکن است وجود داشته باشد.در میدان نفتی سروش، درصد ماسه سنگ افزایش می یابد و این تا جایی ادامه دارد که رخساره ی ماسه سنگی بین پایین ترین و بالاترین واحدشیل- آهک، به 40 متر می رسد.سازند کژدمی از آهک بیتومنی تیره رنگ و شیل کربناتیدرون لایه ای تیره تشکیل شده که در حال تبدیل شدن به سازند داریان می باشد. این سازند در اغلب میادین،در نقش پوش سنگ برای مخزن کربناتی داریان است. همچنین یک سنگ مادر شاخص برای هیدروکربن ها و مواد اولیه تشکیل دهنده ی نفت موجود در شیل و ماسه سنگ دلتایی به شمار می رود. مرز پایانی کژدمی سازند داریان و مرز بالایی آن سازند سروک می باشد.
3-1 مقدمه……………………………………………………. 12
3-2 سازند کژدمی…………………………………………… 12
3-3 سازند پاپده……………………………………………… 14
3-4 سازند ایلام……………………………………………… 15
3-5 سازند گورپی……………………………………………. 16
3-6 سازند سروک…………………………………………… 18

فصل 4: تهیه مدل سرعت

در ابتدا لازم است که اطلاعات مختلفي از جمله اطلاعات چاه و ژئوفيزيك و سایر منابع موجود تهیه شود که در زیر به روش تهیه و آماده سازی آن ها اشاره می شود. اطلاعات بدست آمده از چاه شامل علامت ها ، نگار صوتی و مختصات چاه‌ها است.
علامت ها:
در علم ژئوفيزيك عنوان عام علامت ها به هر يك از لايه‌هايي كه از لحاظ سن، جنس و خصوصيات پتروفيزيك از لايه‌هاي مجاور آن متمايز مي‌شود اطلاق مي‌گردد. علامت ها از سه منبع قابل تشخيص است.اطلاعات زمين شناسی سر چاهی كه با بررسي خرده‌هاي حفاري بدست مي‌آيدو از اطلاعات اصلي محسوب مي‌شود.اگر از چاهي نگار گرفته شود ارزش داده های آن از همگي روش‌ها بيشتر است.اطلاعات حاصل از تفسير دقيق، پيش از حفاري و همچنين اطلاعات چاه‌هاي مجاور نیز نقش كمكي دارند.نقش علامت ها در روند بررسي اطلاعات سرعتي، ايجاد آمادگي براي مفسر جهت مواجه با تغييرات ناگهاني در سرعت است و اين به معني جدا كردن لايه‌هاي سرعتي از یکدیگر خواهد بود. اهميت ديگر آن، شناسايي زون‌هاي هدف و استخراج جزئيات بيشتر در مورد آن خواهد بود. در بررسي اطلاعات سرعتي، براي استفاده از علامت ها، بايد يكسان‌سازي نام انجام شود. چرا كه نرم‌افزارها به طور معمول قادر به تشخيص نام‌هاي متفاوت نيستند. به همين منظور،فرآيند يكسان‌سازي اسامي علامت ها، طبق الگوي زير انجام می گیرد:
سر واژه‌هايي كه به قسمت بالايي ماركر اشاره داشتند به صورت UP‌[marker] نوشته می شود.
سر واژه‌هايي كه به قسمت مياني ماركر اشاره داشتند به صورت Md‌[marker] نوشته می شود.
سر واژه‌هايي كه به قسمت پائيني ماركر اشاره داشتند به صورتLw‌[marker] نوشته می شود.
آن‌دسته از سرواژه‌ها كه به topاشاره دارد به UPو آن‌دسته كه به baseاشاره دارد با Bs‍[marker] نامگذاري شده اند.
آن‌دسته از علامت ها كه اسامي عربي داشته اند، با اختصاص معادل زماني ايراني آنها و با حفظ جزئيات و با ذکر نام عربي بعد از نام معادل ايراني آن به كار برده شده اند؛ مانند Surmeh-Arab.
اين عمليات از آن جهت ارزشمند است كه براي تهية مدل سرعتي، همگي علامت ها با حفظ جزئيات دخالت داده مي‌شوند تا از اطلاعات موجود براي اصلاح اطلاعات سرعتي، حداكثر استفاده به عمل آید. همچنین الگويي قابل قبول براي انتخاب اسامي صحيح و واضح و كامل ارائه شده است.
اطلاعات سرعتي چاه:
اطلاعات سرعتي چاه را مي‌توان از چکشات و پروفایل لرزه ای قائم و اطلاعات بدست آمده ازنگارصوتی، بدست آورد.
در راستای استفاده کاربردی از داده های بدست آمده از چاه باید دانست، اگر چه داده‌هاي پروفایل لرزه ای قائم از كيفيت بالاتري نسبت به چکشات برخوردارند، ولي به علت فقدان اين اطلاعات بسیار مفيد در همه چاه‌ها،به استفاده از چکشات در ساير چاه ها به ناچار و برحسب ضرورت بسنده می کنیم.
همچنین با مقايسه کیفی و کمی نگار صوتی با چکشات و پروفایل لرزه ای قائم، در می یابیم که داده‌هاي صوتی اگرچه داراي دقت بالاتري هستند، ولي از آنجايي كه اطلاعات صوتی در تعداد محدودي از چاه‌ها وجود دارد و همچنین به دليل متفاوت بودن ماهيت سرعت صوتی با سرعت چکشات، این اطلاعات از ادامه روند پردازش كنار گذاشته شده اند (پيشنهاد مي‌شود در مطالعات آتي از اطلاعات صوتی برای بهبود مدل سرعتي بدست آمده استفاده شود). بنابراین، عمدة اطلاعات مورد استفاده در اين پروژه، اطلاعات چکشات و پروفایل لرزه ای قائم مي‌باشد كه براي قابل استفاده بودن،مراحل زير بر روي آنها انجام شده است:
در ابتدا از سيستم مركزي تعبير و تفسير پايگاه داده نرم افزار Charisma، خروجي‌هاي لازم به صورت عكس و فايل‌هاي متني تهيه شده است. با توجه به تعداد بالاي چاه‌ها، حدود دو هزار دادة چکشات و پروفایل لرزه ای قائم شامل عمق اندازه‌گيري شده(MD) و عمق عمودي واقعي(TVD) و زمان رفت و برگشت موج (TWT) استخراج شده است. در بررسي‌هاي اوليه مشخص‌ شد كه براي هر چاه چند دسته TVD_TWT گزارش شده كه نمي‌توان همه را اطلاعات برداشت شدة واقعي در نظر گرفت و به طور یقین در سالهای گذشته برای اهداف خاصی، تعدادي از آنها با روش درون‌يابي به دست آمده و ذخیره شده‌اند. همچنين با بررسي و مقايسة بيشتر و رسم نمودارهاي مختلف براي اطلاعات مذكور، خطاهاي انساني انجام گرفته از جمله جابه‌جايي اشتباه واحد متر و فوت و بروز خطا در بارگذاری اطلاعات بر روی پایگاه داده، بعضي مغایرت ها، تشخیص داده شد و با هماهنگی کامل، اصلاح گردید. درنهايت، بر اساس معيارهاي توضيح داده‌ شده و رعايت دقت بیشتر و حفظ جزئيات حداكثري براي هر چاه تنها يك دسته TVD_TWT انتخاب شد. پس از اين مرحله، تمامي اطلاعات چکشات انتخاب شده بر اساس موقعيت چاه، از سمت غرب خليج فارس به طرف تنگة‌ هرمز مرتب شده تا اطلاعات چاه‌هاي مجاور بر روي نقشه، در كنار هم قرار گيرند و جهت کنترل صحت آنان به تسلط بیشتری دست پیدا نماییم. سپس براي همة آنها، نمودار TVD_TWTتهیه گردید تا بر اساس آن داده های ناصحیح مشخص و حذف شوند. سپس با استفاده از رابطه زیر سرعت ميانگين محاسبه گرديد و نمودار آن نیز ترسيم شد که در شکل(5-2) نمایش داده شده است.

شکل (4-2)  نقشه عمومی میدان های خلیج فارس و ناحیه زاگرس

شکل (4-2) نقشه عمومی میدان های خلیج فارس و ناحیه زاگرس

4-1 مراحل تهیه مدل سرعت………………………………….. 22
4-2 مختصات چاه………………………………………………… 27
4-3 اطلاعات ژئوفیزیکی………………………………………… 28
4-3-1 تفسیر لرزه ای زمانی…………………………………… 28
4-3-2 سرعت های برانبارش………………………………….. 29
4-4 چالشهای اساسی در تهیه مدل سرعت………………. 30
4-4-1 کنترل صحت اطلاعات………………………………….. 30
4-4-2 اصلاح و ویرایش در حجم بالا………………………….. 30
4-5 تحلیل اطلاعات……………………………………………. 31
4-5-1 نحوه منطقه بندی……………………………………… 31
4-5-2 کنترل صحت اطلاعات …………………………………..33
4-5-3 تحلیل نمودار سرعت ـ زمان………………………….. 40
4-6 تحلیل نهایی چکشات ها و پروفایل های لرزه ای قائم ..42

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل 5: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1 نتیجه گیری………………………………………………… 54
5-2 پیشنهادات…………………………………………………. 55
مراجع……………………………………………………………..56



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان