انتخاب صفحه

فهرست مطالب
فصل 1: مقدمه

در برداشت‌های ژئوفیزیکی از جمله روش لرزه نگاری، می‌بایست بعضی از جنبه‌های ساختار درونی زمین را بر اساس اندازه‌گیری‌های انجام شده در سطح (یا نزدیک به سطح)، استنتاج کرد. این موضوع، روش معکوس نام دارد. روش‌های معکوس ابهام یا عدم وجود پاسخ منحصر به فرد در نتیجه‌گیری را به همراه خواهند داشت، در حالی که روش‌های مستقیم به صورت تئوری پاسخ مبهمی به دنبال ندارند.
1-2- جایگاه مدل سرعت در علم ژئو فیزیک
با وجود اینکه عدم قطعیت موجود در تفسیر ژئوفیزیکی را اغلب با انجام اندازه‌گیری‌های متعدد (و در بعضی موارد اندازه‌گیری‌های متفاوت) تا حد قابل قبولی می‌توان کاهش داد، اما مشکل ابهام را نمی‌توان به طور کامل برطرف نمود. مشکل کلی آن است که تفاوت‌های عمده‌ ناشی از وضعیت حقیقی ساختارهای زمین‌شناسی زیرسطحی منجر به تفاوت‌های بدون اهمیت و کوچک و غیرقابل اندازه‌گیری در کمیت‌های اندازه‌گیری شده‌ حین یک برداشت ژئوفیزیکی می‌شود. این محدودیت اساسی از این حقیقت اجتناب‌ناپذیر نشأت می‌گیرد که برداشت‌های ژئوفیزیکی تلاش به حل روش معکوس می‌کنند. علاه بر این، کمیت‌هایی که به صورت تجربی به دست می‌آیند، به طور دقیق تعیین نمی‌شوند و خطاهای آزمایش به میزان تردید و عدم دقت موجود (ناشی از کامل نبودن داده‌های میدان و ابهام مرتبط با روش معکوس) می‌افزاید. به طور کلی، از آنجا که نمی‌توان یک راه‌حل منحصر به فرد را از مجموعه‌ اندازه‌گیری‌های انجام شده به دست آورد، تفسیر ژئوفیزیکی با به کارگیری کلیه‌ راه‌حل‌های ممکن جهت تعیین خصوصیات زیرسطحی بکار گرفته می‌شود. با وجود این مشکلات اساسی، تکمیل برداشت ژئوفیزیکی به وسیله ی تلفیق آن با اطلاعات بدست آمده از چاه، یک ابزار بسیار ارزشمند برای تکمیل کاوش زمین‌شناسی زیرسطحی بوده و نقش کلیدی‌ را در برنامه‌های اکتشافی برای منابع زمین‌شناسی، ایفا می‌کند و جایگاه و ضرورت تهیه مدل سرعت ناحیه ای مشخص می گردد.
1-3- تاریخچه بحث
تاکنون تلاشهایی در راستای تعیین سیستم رسوبی ناحیه ی خلیج فارس صورت گرفته است که از آن جمله می توان به تهیه و تنظیم دائره¬المعارف زمین¬شناسی نفت خلیج فارس اشاره کرد. از طرف دیگر اطلاعات مفید فراوانی که از طریق چاه¬ها (مثل پروفایل لرزه ای قائم، چکشات، گزارش زمین¬شناسی سر چاه، و نگارهای پتروفیزیکی) و به کمک اطلاعات لرزه¬ای برداشت شده از ناحیه¬ی خلیج فارس و نواحی مرتبط مجاور تهیه و تدوین شده¬اند. با این حال تاکنون در کشور ما، نگاه ناحیه¬ای به تمامی اطلاعات ارزشمند مذکور صورت نگرفته است. وجود میادین مشترک و لزوم بهره گیری صحیح از منابع، ضرورت چنین عملیاتی را دوچندان می نماید. این امکان وجود دارد که حجم انبوه اطلاعات پراکنده و فراوان موجود را تلفیق و نتیجه را با درنظرگرفتن نیازهای صنعت، برای استفاده در صنعت به کار برد. تاکنون بیشتر فعالیت¬های صورت¬گرفته در راستای تلفیق داده-های مناطق کوچکی از کل ناحیه بوده که باعث ایجاد مشکلاتی برای مفسر شده است. براساس بررسی¬های صورت¬گرفته، الگوی اتوماسیون مناسبی جهت تهیه¬ شبکه سرعت لرزه¬ای در ناحیه¬ی خلیج فارس طراحی و ارائه نشده است. علاوه بر این، انتظار می¬رود با بهره¬گیری از اطلاعات مناسب تر که به تازگی بدست آمده است، بتوان نقایص گذشته را جبران کرد. عدم بهره¬گیری کامل از گنجینه¬ی عظیم اطلاعات موجود در ناحیه¬ی خلیج فارس، عدم تلفیق اطلاعات موجود بر اساس اهمیت و وزن آنها و نگرش جزئی به ساختمان¬ها باعث شده که مفسر حتی در برخی موارد قادر به انتخاب سرعت واقعی و تعیین صحیح روند تغییرات آن نباشد و به طور کلی، ارائه¬ی یک تفسیر قابل اجرا و توجیه¬پذیر نیازمند تجربه و مهارت فراوان و خطرپذیری بالایی باشد. بنابراین، جهت تهیه¬ی مدل سرعت ناحیه¬ای، دسته¬بندی و مرتبط¬سازی اطلاعات موجود ضروری می نماید تا علاوه بر اصلاح نقشه¬های عمقی تهیه شده، روند تغییر سرعت لایه¬ها برای تعیین مسیر حرکت صحیح، مشخص شود. این مدل سرعت می تواند در برنامه ریزی های آتی و به طور خاص، برداشت خطوط لرزه ای تکمیلی، نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

1-1 مقدمه……………………………………………………. 2
1-2 جایگاه مدل سرعت در علم ژئوفیزیک………………… 2
1-3 تاریخچه بحث……………………………………………. 3
1-4 ساختار پایان نامه………………………………………. 4

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل 2: ضرورت تهیه مدل سرعت ناحیه ای

با پیشرفت¬های ایجادشده در صنعت نفت و گاز و گسترش روشهای اکتشافی و عدم نگاه ناحیه¬ای به مناطق نفت خیز از جمله ناحیه¬ی خلیج فارس، جمع¬بندی اطلاعات عملیاتی و نظری تهیه¬شده توسط بخش¬های مختلف صنعت نفت، ضرورت پیدا می کند. یکی از این زمینه¬های بنیادی، تلفیق نتایج جدید بدست¬آمده از عملیات لرزه¬نگاری و اطلاعات زمین¬شناسی به منظور ارائه مدل کامل تری از سرعت لایه ها و سازندهاست که می تواند نقش بسزایی در تهیه¬ی نقشه¬های مدل سرعت لرزه¬ای و در نتیجه تهیه ی نقشه¬های عمقی مطلوب ایفا نماید.
2-2- اهمیت مدل سرعت ناحیه ای
اهمیت مدل سرعت در اکتشاف نفت و تفسیرداده های لرزه ای به کاربردهای مدل سرعت در صنعت باز می گردد. به عنوان مثال یک مفسر بعد از تفسیر یک منطقه کوچک که ممکن است روزها به طول بینجامد، برای اینکه بتواند از صحت و سقم تفسیر انجام شده، در یک زمان بسیار کوتاه، اطمینان حاصل نماید، از مدل سرعت استفاده می کند. همچنین در تمامی طول مدت تفسیر با ملاحظه مدل سرعت قابل اعتماد، می تواند برای تفسیر از سرعت هایی در هر نقطه استفاده کند، که بیشترین همخوانی را با محیطهای مرتبط اطراف منطقه ی تفسیر دارند. لذا در صورت فقدان مدل سرعت، مراحل تفسیر کندتر و با دقت کمتری صورت می گیرد و تفسیر به طور اجتناب ناپذیری با ابهام و مفروضات اثبات نشده ای پیش می رود. از طرفی اگر مدل سرعت اشتباه باشد، تفسیر و تشخیص ساختمانها به طور کاملاً واضحی اشتباه از کار در آمده و نمی تواند مبنای کارهای تکمیلی بعدی قرار بگیرد. با توجه به مطالعات اندک صورت گرفته در ناحیه خلیج فارس و همچنین کفایت مطلوب اطلاعات لرزه¬ای موجود از این ناحیه، بررسی ناحیه¬ای سرعت در ناحیه ی خلیج فارس و منطقه فلات قاره (به ویژه سازندهای گورپی، ایلام، سروک و کژدمی که به اهداف مخزنی ارتباط بیشتری دارند) مورد نظر قرار گرفت.
سرعت لرزه¬ای لایه¬ها به عوامل متعددی چون سیستم رسوبی (شامل سنگ¬شناسی، دانه¬بندی، سیمان¬شدگی، انحلال، شکستگی و سایر فرآیندهای ثانویه)، تکتونیک (شامل گسل¬خوردگی، روند شکستگی، بالاآمدگی، فرونشست، روند و شدت چین¬خوردگی)، تخلخل، سیال منفذی (شامل نوع، فاز و فشار سیال) و غیره بستگی دارد.
با توجه به اینکه سرعت¬های بدست¬آمده از منابع مختلف، شامل چاه و سرعت پردازش (کوچ، برانبارش و …) با سرعت¬های محاسبه¬شده¬ی تئوری هم¬خوانی کامل ندارند، انتخاب سرعت واقعی و شناخت روند تغییر آن در ناحیه با چالش مواجه است و این امر به ویژه در فعالیت¬های اکتشافی که نیازمند تعیین سرعت¬ با دقت بالاست، نمود بیشتری پیدا می کند. بنابر اصول مهندسی مخزن، که نوع سنگ، پدیده¬ها و ساخت¬های موجود در آن تأثیر زیادی بر میزان تخلخل مفید و به خصوص تراوایی و درنتیجه میزان بهره¬دهی مخزن دارند، شناخت هر چه بهتر روند سرعت و یافتن ارتباط منطقی آن با تغییر رخساره¬های رسوبی و سیستم چینه¬ای منطقه می¬تواند نقش مکمل برای اطلاعات موجود داشته باشد و منجر به طرح فرضیاتی از جمله وجود گاز، شکستگی، روند دانه¬بندی و… شود. در زمینه ی تلاش برای طرح فرضیات علمی مورد نظر، سؤالات مختلفی قابل طرح است:
 آیا تغیرات سرعت در ناحیه ی خلیج فارس از الگوی خاصی تبعیت می کند؟
 میزان انطباق سرعت¬های بدست¬آمده از منابع مختلف تا چه میزان است و علل عدم انطباق احتمالی چیست؟
 میزان تاثیر گذاری تغییرات عمق و موقعیت جغرافیایی بر سرعتهای بدست آمده چقدر است؟
 ارتباط بین میزان انحراف سرعت¬ها از مقادیر تخمین¬زده¬شده با تغییر رخساره¬های رسوبی چگونه است؟
 آیا تکتونیک ناحیه خلیج فارس، تغییر محسوسی در روند سرعت سازندها ایجاد کرده است؟
 آیا می¬توان یک مدل سرعت تهیه کرد که تاثیر شکستگی¬ها و سیالات بر آن قابل ردیابی باشد و بتوان از آن در شناخت بهتر نواحی مخزنی بهره جست؟
 آیا می¬توان از میان پارامترهای متعدد کنترل¬کننده¬ی سرعت، چند پارامتر اصلی و یا معادل انتخاب کرد و رفتار سرعت را بر اساس آنها مدل¬سازی نمود؟
 محدودیت¬های مطالعاتی و میزان خطای موجود در نتایج چقدر است؟
بعد از پاسخ به این سؤالات، سعی می شود بهترین روش برای تطبیق و تلفیق اطلاعات، ارائه-شود تا بتوان این عملیات را به سایر نواحی نیز تعمیم داد. علاوه بر این، بهبود مدل رسوب¬شناسی منطقه و سیستم¬های رسوبی مؤثر بر شرایط کنونی سازندها نیز می تواند به عنوان هدف بعدی دنبال شود.
هدف اصلی در مطالعه¬ی حاضر، ارائه مدلی برای تعیین سرعت لرزه¬ای در سازندهای گورپی، ایلام، سروک و کژدمی در ناحیه¬ی خلیج فارس است که باعث ارتقای دقت و کیفیت نقشه های عمقی می گردد. به طور کلی، اهداف تفکیک شده و مرحله به مرحله این مطالعه عبارتند از:
 جمع¬بندی و یکپارچه نمودن اطلاعات مربوط به سرعت لرزه¬ای در ناحیه¬ی خلیج فارس در سازندهای منتخب.
 تهیه¬ی شبکه¬ی سرعتی دقیق¬تر، از سازندهای منتخب در ناحیه¬ی خلیج فارس به منظور تولید نقشه¬های عمقی مطلوب.
 تشخیص روند سرعت لرزه¬ای لایه¬های منتخب در ناحیه¬ی خلیج فارس با نگاه مخزنی.
 امکان سنجی تطبیق در صورت امکان تلفیق نتایج حاصل با پارامترهای رسوبی، زمین-شناسی و مخزنی که منجر به توصیف بهتری از رخساره¬ی مخزنی شود.
برای پوشش این اهداف و نیز نیل به هدف اصلی از این مطالعه، مراحل زیر انجام گرفته اند:
الف) مطالعات کتابخانه¬ای.

2-1 مقدمه………………………………………………………. 6
2-2 اهمیت مدل سرعت ناحیه ای…………………………… 6

فصل 3: چینه شناسی خلیج فارس.

دوره ی آلبین یکی از مهمترین دوره ها در چینه شناسی خلیج فارس با تغییرات تکتونیکی فراوانی است. افت شدید سطح آب دریا در پایان آلبین باعث رسوب گذاری کژدمی و بورگان برروی کربنات داریان و شعیبا شده است. در بخش عمیق تر حوزه ی رسوبی جایی که توقف رسوب گذاری بین نهشتگی کربنات داریان و کژدمی ثبت شده است، رسوب گذاری ممکن است در ابتدای آبتین انجام شده باشد.سپر عربی، منبع رسوبات آواری در شمالی ترین بخش خلیج فارس شامل صفحه ساحلی عربی، جنوب غرب عراق، کویت و جهت شمال غربی به سمت بخش میانی خلیج فارس کنونی می باشد. از سپرعربی به سمت ساحل ایران، این رگه های آواری تبدیل به مارن و شیل سازند کژدمی می شوند. این سازند در فلات قاره ی ایران در میدانهایی مانند میدان درود شامل شیل/مارن می شود و آهک به مرور در محیط دریایی تشکیل می گردد و حتی صفحات نازک ماسه سنگ نیز ممکن است وجود داشته باشد.در میدان نفتی سروش، درصد ماسه سنگ افزایش می یابد و این تا جایی ادامه دارد که رخساره ی ماسه سنگی بین پایین ترین و بالاترین واحدشیل- آهک، به 40 متر می رسد.سازند کژدمی از آهک بیتومنی تیره رنگ و شیل کربناتیدرون لایه ای تیره تشکیل شده که در حال تبدیل شدن به سازند داریان می باشد. این سازند در اغلب میادین،در نقش پوش سنگ برای مخزن کربناتی داریان است. همچنین یک سنگ مادر شاخص برای هیدروکربن ها و مواد اولیه تشکیل دهنده ی نفت موجود در شیل و ماسه سنگ دلتایی به شمار می رود. مرز پایانی کژدمی سازند داریان و مرز بالایی آن سازند سروک می باشد.
3-1 مقدمه……………………………………………………. 12
3-2 سازند کژدمی…………………………………………… 12
3-3 سازند پاپده……………………………………………… 14
3-4 سازند ایلام……………………………………………… 15
3-5 سازند گورپی……………………………………………. 16
3-6 سازند سروک…………………………………………… 18

فصل 4: تهیه مدل سرعت

در ابتدا لازم است که اطلاعات مختلفی از جمله اطلاعات چاه و ژئوفیزیک و سایر منابع موجود تهیه شود که در زیر به روش تهیه و آماده سازی آن ها اشاره می شود. اطلاعات بدست آمده از چاه شامل علامت ها ، نگار صوتی و مختصات چاه‌ها است.
علامت ها:
در علم ژئوفیزیک عنوان عام علامت ها به هر یک از لایه‌هایی که از لحاظ سن، جنس و خصوصیات پتروفیزیک از لایه‌های مجاور آن متمایز می‌شود اطلاق می‌گردد. علامت ها از سه منبع قابل تشخیص است.اطلاعات زمین شناسی سر چاهی که با بررسی خرده‌های حفاری بدست می‌آیدو از اطلاعات اصلی محسوب می‌شود.اگر از چاهی نگار گرفته شود ارزش داده های آن از همگی روش‌ها بیشتر است.اطلاعات حاصل از تفسیر دقیق، پیش از حفاری و همچنین اطلاعات چاه‌های مجاور نیز نقش کمکی دارند.نقش علامت ها در روند بررسی اطلاعات سرعتی، ایجاد آمادگی برای مفسر جهت مواجه با تغییرات ناگهانی در سرعت است و این به معنی جدا کردن لایه‌های سرعتی از یکدیگر خواهد بود. اهمیت دیگر آن، شناسایی زون‌های هدف و استخراج جزئیات بیشتر در مورد آن خواهد بود. در بررسی اطلاعات سرعتی، برای استفاده از علامت ها، باید یکسان‌سازی نام انجام شود. چرا که نرم‌افزارها به طور معمول قادر به تشخیص نام‌های متفاوت نیستند. به همین منظور،فرآیند یکسان‌سازی اسامی علامت ها، طبق الگوی زیر انجام می گیرد:
سر واژه‌هایی که به قسمت بالایی مارکر اشاره داشتند به صورت UP‌[marker] نوشته می شود.
سر واژه‌هایی که به قسمت میانی مارکر اشاره داشتند به صورت Md‌[marker] نوشته می شود.
سر واژه‌هایی که به قسمت پائینی مارکر اشاره داشتند به صورتLw‌[marker] نوشته می شود.
آن‌دسته از سرواژه‌ها که به topاشاره دارد به UPو آن‌دسته که به baseاشاره دارد با Bs‍[marker] نامگذاری شده اند.
آن‌دسته از علامت ها که اسامی عربی داشته اند، با اختصاص معادل زمانی ایرانی آنها و با حفظ جزئیات و با ذکر نام عربی بعد از نام معادل ایرانی آن به کار برده شده اند؛ مانند Surmeh-Arab.
این عملیات از آن جهت ارزشمند است که برای تهیه مدل سرعتی، همگی علامت ها با حفظ جزئیات دخالت داده می‌شوند تا از اطلاعات موجود برای اصلاح اطلاعات سرعتی، حداکثر استفاده به عمل آید. همچنین الگویی قابل قبول برای انتخاب اسامی صحیح و واضح و کامل ارائه شده است.
اطلاعات سرعتی چاه:
اطلاعات سرعتی چاه را می‌توان از چکشات و پروفایل لرزه ای قائم و اطلاعات بدست آمده ازنگارصوتی، بدست آورد.
در راستای استفاده کاربردی از داده های بدست آمده از چاه باید دانست، اگر چه داده‌های پروفایل لرزه ای قائم از کیفیت بالاتری نسبت به چکشات برخوردارند، ولی به علت فقدان این اطلاعات بسیار مفید در همه چاه‌ها،به استفاده از چکشات در سایر چاه ها به ناچار و برحسب ضرورت بسنده می کنیم.
همچنین با مقایسه کیفی و کمی نگار صوتی با چکشات و پروفایل لرزه ای قائم، در می یابیم که داده‌های صوتی اگرچه دارای دقت بالاتری هستند، ولی از آنجایی که اطلاعات صوتی در تعداد محدودی از چاه‌ها وجود دارد و همچنین به دلیل متفاوت بودن ماهیت سرعت صوتی با سرعت چکشات، این اطلاعات از ادامه روند پردازش کنار گذاشته شده اند (پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی از اطلاعات صوتی برای بهبود مدل سرعتی بدست آمده استفاده شود). بنابراین، عمده اطلاعات مورد استفاده در این پروژه، اطلاعات چکشات و پروفایل لرزه ای قائم می‌باشد که برای قابل استفاده بودن،مراحل زیر بر روی آنها انجام شده است:
در ابتدا از سیستم مرکزی تعبیر و تفسیر پایگاه داده نرم افزار Charisma، خروجی‌های لازم به صورت عکس و فایل‌های متنی تهیه شده است. با توجه به تعداد بالای چاه‌ها، حدود دو هزار داده چکشات و پروفایل لرزه ای قائم شامل عمق اندازه‌گیری شده(MD) و عمق عمودی واقعی(TVD) و زمان رفت و برگشت موج (TWT) استخراج شده است. در بررسی‌های اولیه مشخص‌ شد که برای هر چاه چند دسته TVD_TWT گزارش شده که نمی‌توان همه را اطلاعات برداشت شده واقعی در نظر گرفت و به طور یقین در سالهای گذشته برای اهداف خاصی، تعدادی از آنها با روش درون‌یابی به دست آمده و ذخیره شده‌اند. همچنین با بررسی و مقایسه بیشتر و رسم نمودارهای مختلف برای اطلاعات مذکور، خطاهای انسانی انجام گرفته از جمله جابه‌جایی اشتباه واحد متر و فوت و بروز خطا در بارگذاری اطلاعات بر روی پایگاه داده، بعضی مغایرت ها، تشخیص داده شد و با هماهنگی کامل، اصلاح گردید. درنهایت، بر اساس معیارهای توضیح داده‌ شده و رعایت دقت بیشتر و حفظ جزئیات حداکثری برای هر چاه تنها یک دسته TVD_TWT انتخاب شد. پس از این مرحله، تمامی اطلاعات چکشات انتخاب شده بر اساس موقعیت چاه، از سمت غرب خلیج فارس به طرف تنگه‌ هرمز مرتب شده تا اطلاعات چاه‌های مجاور بر روی نقشه، در کنار هم قرار گیرند و جهت کنترل صحت آنان به تسلط بیشتری دست پیدا نماییم. سپس برای همه آنها، نمودار TVD_TWTتهیه گردید تا بر اساس آن داده های ناصحیح مشخص و حذف شوند. سپس با استفاده از رابطه زیر سرعت میانگین محاسبه گردید و نمودار آن نیز ترسیم شد که در شکل(5-2) نمایش داده شده است.

شکل (4-2)  نقشه عمومی میدان های خلیج فارس و ناحیه زاگرس

شکل (4-2) نقشه عمومی میدان های خلیج فارس و ناحیه زاگرس

4-1 مراحل تهیه مدل سرعت………………………………….. 22
4-2 مختصات چاه………………………………………………… 27
4-3 اطلاعات ژئوفیزیکی………………………………………… 28
4-3-1 تفسیر لرزه ای زمانی…………………………………… 28
4-3-2 سرعت های برانبارش………………………………….. 29
4-4 چالشهای اساسی در تهیه مدل سرعت………………. 30
4-4-1 کنترل صحت اطلاعات………………………………….. 30
4-4-2 اصلاح و ویرایش در حجم بالا………………………….. 30
4-5 تحلیل اطلاعات……………………………………………. 31
4-5-1 نحوه منطقه بندی……………………………………… 31
4-5-2 کنترل صحت اطلاعات …………………………………..33
4-5-3 تحلیل نمودار سرعت ـ زمان………………………….. 40
4-6 تحلیل نهایی چکشات ها و پروفایل های لرزه ای قائم ..42

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل 5: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1 نتیجه گیری………………………………………………… 54
5-2 پیشنهادات…………………………………………………. 55
مراجع……………………………………………………………..56



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان