انتخاب صفحه

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه
ازدواج، رابطه‌ای دوجانبه، پیچیده، ظریف و پویاست که از ویژگی‌های خاصی برخوردار است و برای دستیابی به نیازهای عاطفی و امنیتی افراد بزرگسال همواره مورد تایید بوده است. اگرچه در نخستین روزهای ازدواج، زوجین به یکدیگر احساس‌ تعهد دائمی می‌نمایند. لیکن برخی از زوجین به تدریج دچار تعارض می‌شوند (نوابی نژاد، 1380). تعهد زناشویی به معنای وفادار ماندن به خانواده و اعضای آن در هنگام غم و شادی، وقایع خوشایند ناخوشایند زندگی است. تعهد بر مبنای احساس و عاطفه و هم برپای قصد و نیت است. زوجینی که در مورد تعهد خود در قبال همسر و دیگران به بلوغ فکری لازم نرسیده و رفتاری دوسوگرایانه را تعقیب می‌کنند، در ازدواج و در کار کردن با دیگران دچار مشکل خواهند شد و نتیجه آن، بی‌وفایی خواهد بود (مک کارتی ؛ 1999، به نقل ازشاه‌سیاه، 1387). سطح پایین تعهد زناشویی منجر به عدم رضایت و طلاق می‌گردد. یکی از نشانه‌های خانواده سالم، احساس تعهد در قبال دیگر اعضای خانواده است. در خانواده‌های متعهد، اعضا نه تنها خود را وقف آسایش و بهزیستی خانواده می‌کنند بلکه در رشد و تعالی هر یک از اعضای آن می‌کوشند (هریس ، 2006).
تاب‌آوری عبارت از توانایی سازگاری موفقیت‌آمیز به رغم شرایط چالش‌انگیز و تهدید کننده است (گارمزی وماستن ؛ 1991، به نقل از محمدی، 1384). تا ب‌آوری به عوامل و فرایند‌هایی اطلاق می‌شود که خط سیر رشد را از رفتارهای خطرزا به رفتارهای مناسب و سالم می‌رساند و به رغم وجود شرایط ناگوار به پیامدهای سازگارانه منتهی می‌گردد (محمدی، 1384).
افراد تاب‌آور دارای رفتارهای خودشکنانه نیستند، از نظر عاطفی آرام هستند و توانایی تبدیل شرایط استرس‌زا را دارند (لتزرینگ ، 2005). هسته مرکزی سازه تاب‌آوری در این پیش فرض است فطرتی زیست شناختی برای رشد و کمال در هر انسان وجود دارد و به طور طبیعی و در شرایط معین می‌تواند آشکار شود (ورنر ، 1997).
نابسامانی در روابط زوجین با پیامدهای طولانی مدت جسمی و روانی همراه است و نیاز به کار اصولی در این زمینه دارد یکی از پرکاربرد‌ترین برنامه‌ها در این زمینه برنامه‌ی غنی‌سازی ازدواج است. غنی‌سازی ازدواج رویکردی آموزشی است که با هدف ارتقا ارتباط زوج‌ها، تلاش می‌کند زوج‌ها را نسبت به خودشان و همسرشان آگاه سازد، همدلی و صمیمیت را تقویت نماید، و مهارتهای ارتباط کارآمد و حل مسئله آنها را گسترش دهد (اولیا، 1387).
1-1- بیان مسئله
زمانی که یک ازدواج درحال شکل‌گیری است زن و شوهر با هم عهد می‌کنند تا در هر تلخی و شیرینی همدیگر را همراهی کنند و با هم بمانند و تاب بیاورند. هر فردی همسری صادق، باوفا و متعهد می‌خواهد تا در مسیر پرپیچ و خم زندگی جا ‌نماند و اگر مشکلی پیش آمد با صبر، تدبیر، مشورت و توکل آن را حل کند. زوجها آرزو دارند که اولین و آخرین عشق برای طرف مقابلشان باشند و به یکدیگر متعهد بمانند. بدون تعهد هر رابطه‌ای سطحی و ناپایدار است (آنجلیس، 1382).
تعهد زناشویی عهد بستن یک زوج با هم برای رسیدن به هدف و منظوری مشترک است. که باعث تداوم آن رابطه می‌شود. به نظر اشتنبرگ (1988؛ نقل از عباسی، 1387) عشق 3 عنصر: شهوت، صمیمیت و تعهد دارد و بصورت یک مثلث در نظر گرفته می‌شود. سومین راس مثلث تعهد است، و اثر طولانی مدت برای حفظ عشق دارد. تعهد زناشویی به این معنی است که زوجین چقدر برای روابط زناشویی خود ارزش قائل هستند و تا چه اندازه به حفظ و تداوم ازدواج خود می‌اندیشند (آماتور ، 2004). اگر تعهد در رابطه زناشویی از بین برود یکی از مهمترین مبانی ارتباط یعنی اعتماد نیز از بین می‌رود. متعهد بودن در قبال خانواده، به معنای صرف زمان و انرژی برای فعالیت‌هایی است که به نحوی به خانواده مرتبط می‌گردد. آماتور معتقد است که تعهد مفهوم مهمی است که باعث جدا کردن نظریه‌ی تغییرات اجتماعی از اقتصادی می‌شود (آماتور؛ 2004، به نقل از شاه‌سیاه، 1387). تعهد در روابط زناشویی مفهوم ویژه‌ای دارد و به معنای تک همسری و داشتن روابط عاشقانه و زناشویی تنها با یک نفر در هر زمان است. برای آن که زوجین بتوانند ارتباط عاشقانه، دراز مدت و موفقی داشته باشند، و هر دوی آنها باید در پایبند ماندن به تک همسری توافق نمایند (گود ؛ 1384، به نقل از عباسی، 1387). تعهد باعث تغییر یک ارتباط به صورت ارتباطی متقابل می‌گردد و هم چنین باعث ثبات زناشویی می‌شود. رابطه‌هایی باتعهد بالا، انعطاف‌پذیری بیشتری دارند و عملا زوجین زمانی می‌توانند از دگرگونی‌ها و آزمایش‌ها به دور باشند که در کنار یکدیگر احساس امنیت بیشتری داشته باشند (دین و اسپانسر ، 1974).
تاب‌آوری توانایی فرد در روبرو شدن با حوادث سخت و انطباق باشرایط و بازگرداندن تعادل به زندگی خود و همچنین اجتناب از استرس زیانبار است (یانگ ، 1993). تاب‌آوری زناشویی صبر و تحمل زوجین در برابر دشواریها و بحرانهای زندگی مشترک است، بدون آنکه درگیر مسئله یا بیماری خاصی شوند.
تاب آوری، تنها پایداری در برابر آسیب‌ها یا شرایط تهدیدکننده و حالتی انفعالی دررویارویی با شرایط خطرناک نیست بلکه شرکت فعال و سازنده در محیط پیرامون خود است. توانمندی فرد در برقراری تعادل زیستی- روانی در شرایط خطرناک است (کانر و دیویدسون ، 2003).
ویژگیهایی از قبیل: 1-احساس ارزشمندی، احترام قائل شدن برای خود و تواناییها 2-مهارت حل مسئله، انعطاف‌پذیری و پیداکردن راه حلهای مختلف درباره یک مسئله 3-کفایت اجتمایی، مهارت ارتباط بادیگران و بهره‌مندی از حمایت اجتماعی 4- خوش بینی، احساس امید و هدف‌مندی زندگی و هدف داشتن 5- همدلی، احساس تعلق به افراد وگروهها در میزان تاب‌آوری افراد تاثیرگذار است. علاوه بر ویژگیهای فردی، مولفه‌های محیطی مانند 1- روابط حمایت گر و توام با توجه 2- معیارها و انتظارات بالا و معقول 3- ایجاد فرصت مشارکت در فعالیتهای اجتماعی نیز در رشد و پروش تاب‌آوری افراد تاثیر دارد (شکیب، 1387). افراد تاب‌آور قادر به اعمال کنترل هستند و قادرند خود را از سر درگمی برهانند و سیستمها‌ی حمایت اجتماعی‌ و روابط خانوادگی گسترده‌تری فراهم کنند (ایساکسون ، 2002). افزایش و تثبیت این ویژگی‌ها نیاز به آموزش دارد که این تحقیق سعی دارد تاثیر یکی از رویکردهای خانواده درمانی به نام غنی‌سازی زوجین را بر افزایش تعهدزناشویی و تاب‌آوری بسنجد. جنبش غنی‌سازی ازدواج سهم بزرگی را در رشد و بالندگی میلیونها زوج به خود اختصاص داده است. بطور کلی برنامه غنی‌سازی زندگی زناشویی در زمینه آموزش ارتباطات به زوج ها، حل تعارضات درمیان آنان، مدیریت مالی، رضایتمندی زناشویی، فعالیت‌های زوج‌ها در هنگام فراغت، عقاید مذهبی هر یک از طرفین، رابطه بچه‌ها و والدین، رابطه خانواده و دوستان، انتظارات واقعی هر یک از زوج‌ها از همدیگر، انتظارات جنسی و نقش خویشاوندان در زندگی زناشویی فعالیت می‌کند و در این زمینه‌ها به زوج‌ها آموزش می‌دهد. برنامه‌های غنی‌سازی دارای مدل‌های متعددی می‌باشد که در این تحقیق از دو مدل (برنامه ارتقاء زوجین و آماده‌سازی اولسون) به جهت اهداف مشترک شان با تعهد و تاب‌آوری استفاده شده است و شش هدف اصلی را دنبال می‌کنند شامل 1-گسترش توانمندی زوجها 2- تقویت مهارتهای ارتباطی 3- آموزش حل مسئله و تعارض 4- گسترش اهداف شخصی زوجها و خانواده 5- طرحهای بودجه‌بندی مالی 6-کشف مسائل اصلی خانواده (السون ، 1999، به نقل ازاولیا، 1387). سه هدف (مهارتهای اجتماعی، حل مسئله و هدفهای شخصی) با سه ویژگی فردی افرادتاب‌آور یکسان می‌باشد. همچنین آمورش غنی‌سازی بهبود روابط بین فردی و زوجی را درپی دارد که از عوامل محیطی افزایش دهنده تاب‌آوری می‌باشد.

مقدمه……………………………………………………………………. 1
1-1- بیان مسئله…………………………………………………………. 2
1-2- اهمیت و ضرورت پژوهش………………………………………….. 5
1-3 – اهداف پژوهش……………………………………………………… 6
1-4- فرضیه‌های پژوهش…………………………………………………. 6
1-5- تعریف نظری و عملیاتی متغیرها…………………………………… 6

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: پیشینه‌ی پژوهش

در این فصل پس از معرفی تعهد زناشویی و تاب‌آوری، روش آموزشی بکار رفته در این پژوهش یعنی غنی‌سازی زوجین و تقویت ارتباط توضیح داده شده و سپس به پیشینه‌ی پژوهشی در زمینه‌ی تعهد زناشویی و تاب‌آوری و نیز اثربخشی غنی‌سازی زوجین در زمینه‌های مختلف اشاره شده است.
2-1- گفتار اول: تعهد زناشویی
2-1-1- ماهیت و مفهوم تعهد زناشویی
یکی از عوامل مهم در ماندگاری و حفظ ازدواج، احساس تعهد در زوجین است. عواملی که روانشناسی روابط نزدیک را تعریف می‌کند شامل: درگیری احساسی، تقسیم کردن افکار و احساسات و وابستگی بین فردی یا تعهد می‌شد. این عوامل توصیف می‌کنند که روابط نزدیک چیست و چرا افراد این روابط را شکل داده و چگونه آن را توسعه می‌دهند. اولین عامل درگیری احساسی است که شامل احساسات عاشقانه، گرمی و وفاداری به فرد دیگر می‌باشد. دومین عامل شامل تقسیم کردن احساسات و تجربه‌های فرد است و سومین عامل وابستگی و ایجاد تعهد میان دو فرد است که سعادت آن دو را به یکدیگر گره می‌زند (کلی و همکاران، 1983؛ به نقل از تبعه امامی، 1382). آماتور (2004) تعهد زناشویی به این معنی است که زوجین تا چه حد برای روابط زناشویی خود ارزش قائل هستند و چه قدر برای حفظ و تداوم ازدواج خود انگیزه دارند. تعهد معنایش این است که فرد همسرش را دوست دارد، یعنی به او وفادار است و از همسر دیگری به هر شکل و شمایل که باشد اجتناب می‌کند (کلارک ، 1388؛ ترجمه از قرچه داغی). تعهد یک چهارچوب ارجاعی از ارزشها و باورهاست که ممکن است خود ساخته یا تجویز شده از جانب دیگران باشد (برزونسکی ، 2003). تعهد در ازدواج عبارت است از: چگونگی درک زن و شوهر از نوع رابطه در گذشته و طول مدت رابطه، انتخاب رفتارهای ادامه‌ی زندگی مشترک، درجه و وسعت یک رابطه‌ی خوب و علاقه به ماندن در این رابطه به مدت طولانی، گرفتن تشویق به خاطر ماندن در رابطه توسط زوجین (جانسون ، 1999). تعهد زناشویی به دو نوع تعهد نسبت به همسر وتعهد نهادی تقسیم می‌شود. تعهد نسبت به همسر باعث می‌شود که فرد در ازدواج خود، سطح بالایی از عشق و رضایت را حفظ نماید، در حالیکه تعهد نهادی بیانگر این است که فرد علیرغم بی‌علاقگی به همسر وانمود می‌کند که همسرش را دوست دارد و صرفا به دلایل دیگری به ازدواج خود متعهد است (کایزر ، 1993؛ نقل ازرضایی 1389). بدون تعهد هر رابطه‌ای سطحی و بدون سمت و سو خواهد بود. هر آشنایی معطوف به ازدواج اگر پس از مدتی به تعهد خاصی نرسد، یک آشنایی ناکام خواهد بود. تعهد قدرتمندترین و سازگارترین پیشگوی رضایت رابطه، بویژه برای طولانی‌ترین روابط است (آکر و دیویس، 1992). مک دونالد (1981) معتقد است که تعهد نسبت به ازدواج شامل تعهد زناشویی و تعهد بین فردی می‌شود. تعهد زناشویی به عنوان این که فرد خواهان ازدواج با فردی خاص و تعهد در برابر او است تعریف می‌شود و اغلب به عنوان نوع خاصی از تعهد قلمداد می‌گردد و شامل پیچیدگی‌های قانونی، اجتماعی و بین فردی است. (استرچمن و گابل ، 2006) دو نوع تعهد را در روابط زناشویی شناسایی و پیشنهاد کردند: تعهد گرایش (نزدیکی) و تعهد اجتناب (دوری). تعهد گرایش بیانگر علاقه و تمایل فرد به حفظ و تداوم رابطه زناشویی است، در حالی که تعهد اجتناب به تمایل فرد برای اجتناب از فسخ رابطه مشترک اشاره دارد. به عبارت ساده تر، تعهد گرایش به امتیازات و پاداش‌های رابطه زناشویی در حال حاضر و آینده مربوط است. ولی تعهد اجتناب شامل پیامدهای منفی طلاق و هزینه‌ها و تبعات بعدی ترک رابطه زناشویی زوجین می‌شود. آدامز و جونز (1997) به بررسی کلی تعهد زناشویی پرداختند و در این مسیر سه بعد را مشخص کردند: عنصر جاذبه، بعد بازدارنده وجنبه‌ی اخلاقی. آنها برای یافتن مدارک بیشتر در زمینه‌ی اعتبار و کاربرد مفهومی ساختار سه عاملی تعهد به مفهوم آفرینی جنبه‌ی اخلاقی تعهد زناشویی به عنوان نوعی تعهد ساختاری و تعهد در قبال ازدواج به عنوان اصلی مقدس که شایسته‌ی توجه و حمایت است، پرداختند. آنها همچنین متوجه شدند که معیارهای تعهد بسته به مرجع یا هدف تعهد دستخوش تغیر می‌شود. تحقیقات آریاگا و اگینو (2001) از لحاظ دلایل پایداری و دوام ارتباط و توجه به این مساله که تعهد به عنوان حالتی روانی و فراتر از دلایل محکم برای حفظ ارتباط در نظر گرفته می‌شود انواع تعهد را از هم متمایز کردند. آنها با توجه به الگوی سرمایه‌گذاری روزبلت و بانک (1993) به بررسی عناصر عاطفی (وابستگی روانی)، شناختی (سازگاری طولانی مدت) و انگیزشی (تصمیم مبتنی بر پایداری) پرداختند. پژوهش آنها نشان داد که عنصر شناخت و ادراک به طور خاص برجسته است. اگر چه احساس وابستگی به یک شریک زندگی خاص و انگیزه برای ادامه‌ی ارتباط اهمیت دارد. برجسته‌ترین ویژگی افراد مصر برای ادامه ارتباط کشش طولانی مدت آنها به سمت ارتباط است. (اشراقی و همکاران، 1385) معتقدند بعد از شیدای اوایل ازدواج و پس از آنکه شور روزهای نخست فروکش می‌کند، توجه به رفاه و خوشبختی همسر، مهمترین نیروی پیوند دهنده روابط زن و شوهر می‌شود. این احساسات کم و بیش با زندگی مشترک و نقش بعدی مراقبت از فرزندان منطبق هستند. زن و شوهر در هر شرایطی در بیماری و سلامت، در قبال آسایش، ناراحتی، ثروت وفقر یکدیگر مسئولند، مسئولیت یعنی شان و معیار تعهد معیاری فراهم می‌آورد تا زن و شوهر خود یکدیگر را با آن بسنجند. گر چه بعضی از زوج‌ها در آغاز زندگی مشترک خود را نسبت به رابطه زناشویی متعهد می‌دانند، اما ممکن است میزان تعهد آنها آنقدر نباشد که در برابر طوفان‌های ناگزیر و ناشی از ناملایمات زندگی مقاومت کنند.
یکی از کارهایی که خانواده سالم انجام می‌دهد، احساس تعهد (درقبال دیگراعضای خانواده) است. در خانواده‌های قوی، اعضا نه تنها خود را وقف آسایش و بهزیستی خانواده بلکه رشد و تعالی هر یک از اعضای آن می‌کنند (استنلی ، 1992). متعهد بودن در قبال خانواده مبنای صرف زمان و انرژی اعضای خانواده برای فعالیت‌هایی است که به نحوی به خانواده مرتبط می‌گردد. تعهد یعنی وفادار ماندن به خانواده و اعضای آن هنگام غم و شادی و وقایع خوشایند و ناخوشایند زندگی، تعهد هم بر مبنای احاس و عاطفه و هم بر پایه قصد ونیت استمرار دارد. زوجین و افرادی که در مورد تعهد خود در قبال دیگری و دیگران به بلوغ لازم نرسیده و رفتاری دوسوگرانه را تعقیب می‌کنند، در ازدواج و در کار کردن با دیگران دچار مشکل خواهند شد و نتیجه‌ی امر غالبا، بی‌وفایی خواهد بود (پیتمن ، 1980؛ نقل از عرشی، 1386). با توجه به تغییر‌پذیری انتظارات پیرامون زمان ازدواج و انتقالات مربوط به آن به طور روزافزون بررسی تعهد زناشویی به عنوان یک پدیده‌ی جدا از رفتارهای مربوط به ازدواج اهمیت می‌یابد (موئن و اسمیت 1986؛ نقل از عرشی). قدیمی‌ترین مدل تعهد زناشویی توسط رسبالت ، تحت عنوان”مدل سرمایه‌گذاری” مطرح شد. مطابق با این مدل، تعهد زوجین نسبت به یکدیگر به سه فاکتور به هم مرتبط بستگی دارد.
مقدمه………………………………………………………………………… 8
2-1- گفتار اول: تعهد زناشویی…………………………………………… 8
2-1-1- ماهیت و مفهوم تعهد زناشویی………………………………….. 8
2-1-2- ابعاد تعهد زناشویی……………………………………………….. 11
2-1-2-1- تعهد شخصی…………………………………………………… 11
2-1-2-2- تعهد اخلاقی…………………………………………………….. 12
2-1-2-3- تعهد ساختاری………………………………………………….. 13
2-1-3- تاثیرات نظری ساختار اجتماعی تعهد زناشویی………………. 13
2-1-4- نظریه‌ها و مدل‌های مرتبط با تعهد زناشویی………………….. 15
2-1-4-1- نظریه‌ها و مدل‌های خاص در ارتباط باتعهد زناشویی……… 15
2-1-4-1-1- مدل سرمایه‌گذاری رسبالت………………………………… 15
2-1-4-1-2- نظریه سه وجهی عشق استرنبرگ……………………….. 16
2-1-5- نقش کاربردی تعهد زناشویی ……………………………………..18
2-2- گفتار دوم: تاب‌آوری………………………………………………….. 20
2-2-1- تعریف تاب‌آوری……………………………………………………… 20
2-2-2- الگوهای تاب‌آوری……………………………………………………. 24
2-2-2-1- الگوی بلاک و بلاک………………………………………………. 24
2-2-2-2- الگوی مک کابین و همکاران……………………………………. 25

2-2-2-2-1- ارزیابی انطباقی ……………………………………………….26
2-2-2-2-2- تجارب جبرانی…………………………………………………. 26
2-2-2-2-3- حمایت اجتماعی ………………………………………………27
2-2-3- سرسختی روان شناختی………………………………………….. 27
2-2-4- تاب‌آوری در خانواده…………………………………………………… 29
2-2-4-1- تعریف تاب‌آوری خانوادگی………………………………………… 29
2-2-4-2- عوامل تشکیل دهنده تاب‌آوری خانواده………………………… 30
2-2-4-3- مراحل تاب‌آوری خانواده…………………………………………… 30
2-3- گفتار سوم: غنی‌سازی ازدواج……………………………………….. 33.
2-3-1- رویکردها و برنامه‌های پیشگیری…………………………………… 33
2-3-2- برنامه ارتقاء ارتباط…………………………………………………….. 35
2-3-2-1- تاریخچه غنی‌سازی روابط ………………………………………….35
2-3-2-2- پایه‌های نظری ……………………………………………………….36
2-3-2-3- شیوه‌های مداخله………………………………………………….. 37
2-3-2-4- استراتژیهای مداخله و فرمتهای زمانی برای برنامه‌های RE ا…..42
2-3-2-5- روشهای درمان RE ا…………………………………………………42
2-3-2-6- روشهای مداخله…………………………………………………… 43
2-3-2-7- پاسخ‌های خاص رهبر یا درمانگر………………………………….. 44
2-3-2-7-1- تبدیل شدن………………………………………………………. 44
2-3-2-7-2- رفع مشکل……………………………………………………….. 44
2-3-2-7-3- شستشو دادن…………………………………………………… 45
2-3-2-8- انتخاب برنامهRE ا…………………………………………………….45
2-3-2-9- اهداف برنامهRE ا…………………………………………………….46
2-3-3- برنامه آماده‌سازی – غنی‌سازی اولسون………………………….. 47
2-3-3-1- تاریخچه برنامه آماده‌سازی اولسون……………………………… 47
2-3-3-2- ریشه‌های نظری برنامه آماده سازی- غنی‌سازی السون ……..47
2-3-3-3- اهداف برنامه آماده‌سازی-غنی‌سازی اولسو……………………. 48
2-4- پیشینه‌ی پژوهشی…………………………………………………….. 49
2-4-1- تحقیقات انجام شده پیرامون اثربخشی غنی‌سازی بر تعهد زناشویی در خارج از کشور …………………………………………………………………………………….49
2-4-2- نتایج حاصل از پژوهش‌‌های انجام شده در زمینه‌ غنی‌سازی زوجین در خارج از کشور ……………………………………………………………………………………..50
2-4-3- پژوهش‌‌های انجام شده در زمینه‌ی غنی‌سازی ازدواج در داخل کشور……………………………………………………………………………… 51
2-4-4- پژوهش‌‌های انجام شده در درزمینه‌ی تعهد زناشویی خارج از کشور 52
2-4-5- نتایج حاصل از پژوهش‌‌های انجام شده در زمینه‌ی تعهد زناشویی در داخل کشور……………………………………………………………………………….. 53
2-4-6- نتایج حاصل از پژوهش‌‌های انجام شده در زمینه تاب‌آوری در خارج کشور……………………………………………………………………………….. 55
2-4-7- نتایج پژوهش‌‌های انجام شده در زمینه‌ی تاب‌آوری و سرسختی روانشناختی در داخل کشور………………………………………………………………………………… 56
خلاصه و جمع‌بندی…………………………………………………………………. 58

فصل سوم: روش‌پژوهش

در این فصل ابتدا طرح کلی پژوهش و سپس جامعه آماری، نمونه و روش نمونه‌گیری، و در ادامه، ابزار اندازه‌گیری، روش اجرای پژوهش و روش‌های آماری می‌آید.
3-1- روش پژوهش
این پژوهش، نیمه تجربی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه آزمایش و کنترل است. گروه آزمایشی تحت متغیر مستقل یعنی آموزش گروهی غنی‌سازی ازدواج قرار گرفتند و گروه گواه هیچ نوع آموزشی دریافت نکرده‌است.
نمونه و روش نمونه‌گیری
ابتدا از طریق فراخوان و آگهی در سه مرکز مشاوره شهر نجف‌آباد و همچنین تماس تلفنی، از زنان متاهل با حداقل تجربه‌ی سه سال زندگی مشترک برای شرکت در جلسات آموزشی دعوت به عمل آمد. شرط ورود، داشتن حداقل تحصیلات دیپلم، و نیز داشتن حداقل سه سال تجربه زندگی مشترک بود.
از بین افراد داوطلب 60 نفر به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 30 نفر)، گمارش گردیدند. همچنین با آنان در مورد تشکیل جلسات و نحوه برگزاری آن صحبت شد.
مشخصات جمعیت شناختی نمونه شامل میزان تحصیلات و سن در جداول (3-2) و (3-3) ارائه شده است.
فراوانی و درصد توزیع متغیر تحصیلات در دو گروه کنترل و آزمایش در جدول 3-2 ارائه شده است.
این پرسشنامه شامل 44 سوال است و توسط آدامز و جونز طراحی شده است. این پرسشنامه دارای سه جزء: تعهد اخلاقی، تعهد شخصی و تعهد ساختاری است. این پرسشنامه دارای مقیاس لیکرت (قویا مخالفم تا قویا موافقم) با نمره 1 تا5 است. دامنه نمرات از 1 تا 72 است. جهت تعیین روایی پرسش‌نامه از روش روایی صوری و محتوایی استفاده شد. به این صورت که بعد از روایی صوری پرسشنامه، روایی محتوا توسط 5 نفر از اساتید مشاوره دانشگاه اصفهان تایید و آلفای کرونباخ آن 85 / 0 بدست آمد (عباسی، 1388).
3-4-2- مقیاس تاب‌آوری کانر- دیویدسون (2003)
این مقیاس 25 گویه‌ای دارد و سازه‌ی تاب‌آوری را در اندازه‌های 5 درجه‌ای لیکرت از صفر تا چهار می‌سنجد حداقل نمره‌ی آزمودنی در این مقیاس صفر و حداکثر نمره وی صداست.
بررسی ویژگی‌های روان سنجی این مقیاس درشش گروه جمعیت عمومی، مراجعه کننده به بخش مراقبتهای اولیه، بیماران سرپایی روان پزشکی، بیماران با مشکل اختلال فراگیر، و دوگروه ازبیماران مبتلا به اختلال استرس پس از ضربه، انجام شده است. برای تعیین روایی این مقیاس نخست همبستگی هر گویه با نمره کل مقوله محاسبه و سپس از روش تحلیل عامل بهره گرفته شد محاسبه همبستگی هر نمره با نمره کل بدست آمد که ضریب‌ها بین 41/0 تا 64/0 بودند. برای تعیین پایایی مقیاس خود تاب‌آوری کانر و دیویدسون از روش آلفای کرونباخ بهره گرفته شد و ضریب پایایی 89/ 0به دست آمد (محمدی، 1384).
3-5- روش اجرای پژوهش
پس از انتخاب نمونه‌ی پژوهش و گمارش تصادفی شرکت‌کنندگان در دو گروه آزمایش و کنترل، افراد دو گروه پرسشنامه‌های تعهد زناشویی و تاب‌آوری را تکمیل کردند. سپس در مورد محتوا، طول مدت دوره، مکان و زمان جلسات به آن‌ها اطلاعات کافی ارائه شد. بعد از آن اعضای گروه آزمایش در هشت جلسه‌ی 90 دقیقه‌ای به صورت دوبار در هفته، تحت آموزش غنی‌سازی ازدواج قرار گرفتند. پس از اتمام جلسات، پرسشنامه‌های تعهد زناشویی و تاب‌آوری به عنوان پس‌آزمون در دو گروه آزمایش و گواه مجدداً اجرا گردید.
3-6- خلاصه محتوای جلسات آموزشی
به اختصار به موضوع و دستور هر جلسه در جدول (3-4) آمده است. محتوای جلسات براساس تلفیق دو رویکرد ارتقاء ارتباط زوجین و غنی‌‌سازی السون می‌باشد.

مقدمه…………………………………………………………………………….. 59
3-1- روش پژوهش……………………………………………………………….. 59
3-2- جامعه آماری……………………………………………………………….. 60
3-3- نمونه و روش نمونه‌گیری………………………………………………….. 60
3-4- ابزار تحقیق…………………………………………………………………. 61
3-4-1- پرسش‌ نامه تعهدزناشویی (DCI) ا…………………………………….61
3-4-2- مقیاس تاب‌آوری کانر- دیویدسون……………………………………… 61
3-5- روش اجرای پژوهش………………………………………………………. 62
3-6- خلاصه محتوای جلسات آموزشی……………………………………….. 62
3-7- روش آماری…………………………………………………………………. 63

فصل چهارم: نتایج پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………… 64
4-1- یافته‌های توصیفی …………………………………………………….64
4-1-1- بررسی استنباطی داده‌ها……………………………………….. 68
4-1-2- پیش‌فرض نرمال بودن توزیع نمرات………………………………. 70

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

پژوهش حاضر یک تحقیق نیمه تجربی است و تاثیر آموزش غنی‌سازی زوجین برتعهد زناشویی و تاب‌آوری زنان متاهل شهرستان نجف‌آباد را بررسی نموده است. نمونه پژوهش شامل 60 نفر از بانوان متاهل با حداقل تجربه‌ی سه سال زندگی مشترک بودند که از بین داوطلبین ثبت نام کننده در طرح مذکور انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارش گردیدند. متغیر مستقل آموزش غنی‌سازی زوجین بود که طی هشت جلسه بر روی زنان گروه آزمایش اجرا گردید. متغیر‌های وابسته تعهد زناشویی و تاب‌آوری بود که برای سنجش آنها از پرسشنامه تعهد زناشویی (آدامز و جونز؛ عباسی، 1387) و پرسشنامه تاب‌آوری (کانر و دیویدسون؛ محمدی، 1384) استفاده شد. نتایج آماری این پژوهش در فصل چهارم آمده است. در این فصل به بحث و نتیجه‌گیری در یافته‌های حاصل از این پژوهش می‌پردازد.
5-2- بحث در یافته‌های پژوهش
فرضیه‌ی اول: آموزش غنی‌سازی زوجین بر تعهد زناشویی زنان متاهل شهرستان نجف‌آباد موثر است.
نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که تاثیر آموزش غنی‌سازی زوجین بر تعهد زناشویی زنان گروه آزمایش در مرحله پس‌آزمون معنادار بوده (05/0P<) و آموزش غنی‌سازی بر تعهد زناشویی زنان موثر بوده است. یافته‌های این پژوهش با یافته‌های عیسی نژاد (1387)، بروکس، جورنی و مازا (2001)، موری و همکاران (2003)، استنلی و همکاران (2006) همخوانی دارد. عیسی نژاد (1387) به بررسی اثربخشی غنی‌سازی روابط بر بهبود کیفیت روابط زناشویی زوجین شهر اصفهان پرداخت نشان داد که غنی‌سازی روابط بر بهبود کیفیت زناشویی زوجین و ابعاد آن یعنی توافق زناشویی، رضایت زناشویی و انسجام زناشویی موثر است. بروکس، جورنی و مازا (2001) زوج درمانی گروهی به صورت غنی‌سازی روابط را بر روی 22 زوج اجرا کردند. نتایج نشان داد که این دوره باعث افزایش صمیمیت، تعهد، اعتماد و سازگاری زناشویی شد. پیگیری بعد از شش ماه تنها برای سازگاری صورت گرفت و نشان داد که غنی‌سازی همچنان اثر بخشی خود را حفظ کرده است. موری و همکاران (2003) اثربخشی غنی‌سازی روابط را بر بهبود عزت نفس و ابعاد ارتباط زوجین بررسی نمودند. یافته‌های پژوهش نشان داد که غنی‌سازی روابط عزت نفس زوجین را افزایش داده است. همچنین صمیمیت، تعهد و سازگاری زوجین افزایش یافت. در پژوهشی که توسط استنلی (2006) صورت گرفت به بررسی رابطه آموزش پیش از ازدواج، کیفیت زناشویی و ثبات زناشویی پرداخت. نتایج نشان داد که شرکت‌ کنندگان در برنامه آموزشی پیش از ازدواج سطوح بالایی از رضایت و تعهد در ازدواج و سطوح پایین تعارض و همچنین طلاق را نشان دادند.
درمورد دلایل احتمالی تأثیر آموزش غنی‌سازی زوجین بر تعهد زناشویی زنان می‌توان گفت که در این رویکرد، مهارت‌هایی آموزش داده شده که به ارضای نیازهای اساسی خانواده مانند عشق، مهربانی، تعلق، تعهد، اعتماد، وفاداری و لذت کمک می‌کند. عواملی که این رویکرد برای حفظ روابط سالم و طولانی آن‌ها را لازم می‌داند، توانایی حل مشکلاتی است که برای هر دو همسر به عنوان عامل فشارزا به حساب می‌آید. توانایی ایجاد جو حمایتی در هنگام گفتگو برای حل مسئله، توانایی درک دیدگاه دیگری و ارتباط با همسر همگی از عوامل افزایش دهنده کیفیت زناشویی است. در بیشتر جوامع، بررسی کیقیت روابط زناشویی نقش اساسی در ارزیابی کیفیت کلی ارتباطات خانوادگی دارد. کیفیت روابط زناشویی مفهومی چند بعدی است و شامل ابعاد گوناگون ارتباط زوجین مانند سازگاری، رضایت، شادمانی، انسجام و تعهد می‌شود (سنفورد، 2006؛ نقل از عیسی نژاد، 1387).

5-1- خلاصه طرح پژوهش……………………………………………………….. 77
5-2- بحث در یافته‌های پژوهش…………………………………………………. 77

5-3- نتیجه‌گیری‌کلی………………………………………………………………. 81
5-4- اعتبار پژوهش………………………………………………………………… 82
5-5- محدودیت¬های پژوهش…………………………………………………….. 82
5-6- پیشنهادات پژوهشی ………………………………………………………..82
5-7- پیشنهادات کاربردی………………………………………………………….. 83
پیوست 1 …………………………………………………………………………….84
پیوست 2…………………………………………………………………………… 94
پیوست 3…………………………………………………………………………… 100
پیوست 4 ……………………………………………………………………………101
منابع و مآخذ……………………………………………………………………….. 103

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست شکل‌ها

شکل (2-1): فرایند تاب‌آوری در خانواده…………………………………………….. 31
شکل (2-2): مهارتهای R. E ا………………………………………………………….41
شکل(4-1): میانگین‌های تعدیل شده نمرات پس‌آزمون تعهد زناشویی زنان در دو گروه آزمایش و کنترل…………………………………………………………………………………… 71
شکل (4-2): میانگین‌های تعدیل شده نمرات پس‌آزمون تعهد شخصی زنان در دو گروه آزمایش و کنترل………………………………………………………………………… 72
شکل (4-3): میانگین‌های تعدیل شده نمرات پس‌آزمون تعهد اخلاقی زنان در دو گروه آزمایش و کنترل……………………………………………………………………………………. 73
شکل (4-4): میانگین‌های تعدیل شده نمرات پس‌آزمون تعهد ساختاری زنان در دو گروه آزمایش و کنترل…………………………………………………………………………… 74
شکل (4-5): میانگین‌های تعدیل شده نمرات پس‌آزمون تاب‌آوری زنان در دو گروه آزمایش و کنترل……………………………………………………………………………………….75

Abstarct
This research has been proceeded to review the effect of education, reinforcing the marriage on woman commitment and resileince. The statistic society of this research is the woman in Najaf Abad town which among then, 60 persons were chose by availability sample with accidental choosing. The collection data tool in this research was including marriage commitment deseriptive letter and the resileince scale. The research was done in semi experience manner with pre- test and post- test in 2 groups of test and control. The research assumption was that the training of marriage enrichment was increase the commitment and resilience of married women in Najaf Abad town. The data were analysed by descriptive, assuning and Co- variance marners and by using of SPSS software. The results show that the training of marriage enrichment increased the resilience and sustainability in married women in Najaf Abad



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان

.