فهرست مطالب
فصل اول: کليات پژوهش

مقدمه
ازدواج، رابطه‌اي دوجانبه، پيچيده، ظريف و پوياست که از ويژگي‌هاي خاصي برخوردار است و براي دستيابي به نيازهاي عاطفي و امنيتي افراد بزرگسال همواره مورد تاييد بوده است. اگرچه در نخستين روزهاي ازدواج، زوجين به يکديگر احساس‌ تعهد دائمي مي‌نمايند. ليکن برخي از زوجين به تدريج دچار تعارض مي‌شوند (نوابي نژاد، 1380). تعهد زناشويي به معناي وفادار ماندن به خانواده و اعضاي آن در هنگام غم و شادي، وقايع خوشايند ناخوشايند زندگي است. تعهد بر مبناي احساس و عاطفه و هم برپاي قصد و نيت است. زوجيني که در مورد تعهد خود در قبال همسر و ديگران به بلوغ فکري لازم نرسيده و رفتاري دوسوگرايانه را تعقيب مي‌کنند، در ازدواج و در کار کردن با ديگران دچار مشکل خواهند شد و نتيجه آن، بي‌وفايي خواهد بود (مک کارتي ؛ 1999، به نقل ازشاه‌سياه، 1387). سطح پايين تعهد زناشويي منجر به عدم رضايت و طلاق مي‌گردد. يکي از نشانه‌هاي خانواده سالم، احساس تعهد در قبال ديگر اعضاي خانواده است. در خانواده‌هاي متعهد، اعضا نه تنها خود را وقف آسايش و بهزيستي خانواده مي‌کنند بلکه در رشد و تعالي هر يک از اعضاي آن مي‌کوشند (هريس ، 2006).
تاب‌آوري عبارت از توانايي سازگاري موفقيت‌آميز به رغم شرايط چالش‌انگيز و تهديد کننده است (گارمزي وماستن ؛ 1991، به نقل از محمدي، 1384). تا ب‌آوري به عوامل و فرايند‌هايي اطلاق مي‌شود که خط سير رشد را از رفتارهاي خطرزا به رفتارهاي مناسب و سالم مي‌رساند و به رغم وجود شرايط ناگوار به پيامدهاي سازگارانه منتهي مي‌گردد (محمدي، 1384).
افراد تاب‌آور داراي رفتارهاي خودشکنانه نيستند، از نظر عاطفي آرام هستند و توانايي تبديل شرايط استرس‌زا را دارند (لتزرينگ ، 2005). هسته مرکزي سازه تاب‌آوري در اين پيش فرض است فطرتي زيست شناختي براي رشد و کمال در هر انسان وجود دارد و به طور طبيعي و در شرايط معين مي‌تواند آشکار شود (ورنر ، 1997).
نابساماني در روابط زوجين با پيامدهاي طولاني مدت جسمي و رواني همراه است و نياز به کار اصولي در اين زمينه دارد يکي از پرکاربرد‌ترين برنامه‌ها در اين زمينه برنامه‌ي غني‌سازي ازدواج است. غني‌سازي ازدواج رويکردي آموزشي است که با هدف ارتقا ارتباط زوج‌ها، تلاش مي‌کند زوج‌ها را نسبت به خودشان و همسرشان آگاه سازد، همدلي و صميميت را تقويت نمايد، و مهارتهاي ارتباط کارآمد و حل مسئله آنها را گسترش دهد (اوليا، 1387).
1-1- بيان مسئله
زماني که يک ازدواج درحال شکل‌گيري است زن و شوهر با هم عهد مي‌کنند تا در هر تلخي و شيريني همديگر را همراهي کنند و با هم بمانند و تاب بياورند. هر فردي همسري صادق، باوفا و متعهد مي‌خواهد تا در مسير پرپيچ و خم زندگي جا ‌نماند و اگر مشکلي پيش آمد با صبر، تدبير، مشورت و توکل آن را حل کند. زوجها آرزو دارند که اولين و آخرين عشق براي طرف مقابلشان باشند و به يکديگر متعهد بمانند. بدون تعهد هر رابطه‌اي سطحي و ناپايدار است (آنجليس، 1382).
تعهد زناشويي عهد بستن يک زوج با هم براي رسيدن به هدف و منظوري مشترک است. که باعث تداوم آن رابطه مي‌شود. به نظر اشتنبرگ (1988؛ نقل از عباسي، 1387) عشق 3 عنصر: شهوت، صميميت و تعهد دارد و بصورت يک مثلث در نظر گرفته مي‌شود. سومين راس مثلث تعهد است، و اثر طولاني مدت براي حفظ عشق دارد. تعهد زناشويي به اين معني است که زوجين چقدر براي روابط زناشويي خود ارزش قائل هستند و تا چه اندازه به حفظ و تداوم ازدواج خود مي‌انديشند (آماتور ، 2004). اگر تعهد در رابطه زناشويي از بين برود يکي از مهمترين مباني ارتباط يعني اعتماد نيز از بين مي‌رود. متعهد بودن در قبال خانواده، به معناي صرف زمان و انرژي براي فعاليت‌هايي است که به نحوي به خانواده مرتبط مي‌گردد. آماتور معتقد است که تعهد مفهوم مهمي است که باعث جدا کردن نظريه‌ي تغييرات اجتماعي از اقتصادي مي‌شود (آماتور؛ 2004، به نقل از شاه‌سياه، 1387). تعهد در روابط زناشويي مفهوم ويژه‌اي دارد و به معناي تک همسري و داشتن روابط عاشقانه و زناشويي تنها با يک نفر در هر زمان است. براي آن که زوجين بتوانند ارتباط عاشقانه، دراز مدت و موفقي داشته باشند، و هر دوي آنها بايد در پايبند ماندن به تک همسري توافق نمايند (گود ؛ 1384، به نقل از عباسي، 1387). تعهد باعث تغيير يک ارتباط به صورت ارتباطي متقابل مي‌گردد و هم چنين باعث ثبات زناشويي مي‌شود. رابطه‌هايي باتعهد بالا، انعطاف‌پذيري بيشتري دارند و عملا زوجين زماني مي‌توانند از دگرگوني‌ها و آزمايش‌ها به دور باشند که در کنار يکديگر احساس امنيت بيشتري داشته باشند (دين و اسپانسر ، 1974).
تاب‌آوري توانايي فرد در روبرو شدن با حوادث سخت و انطباق باشرايط و بازگرداندن تعادل به زندگي خود و همچنين اجتناب از استرس زيانبار است (يانگ ، 1993). تاب‌آوري زناشويي صبر و تحمل زوجين در برابر دشواريها و بحرانهاي زندگي مشترک است، بدون آنکه درگير مسئله يا بيماري خاصي شوند.
تاب آوري، تنها پايداري در برابر آسيب‌ها يا شرايط تهديدکننده و حالتي انفعالي دررويارويي با شرايط خطرناک نيست بلکه شرکت فعال و سازنده در محيط پيرامون خود است. توانمندي فرد در برقراري تعادل زيستي- رواني در شرايط خطرناک است (کانر و ديويدسون ، 2003).
ويژگيهايي از قبيل: 1-احساس ارزشمندي، احترام قائل شدن براي خود و تواناييها 2-مهارت حل مسئله، انعطاف‌پذيري و پيداکردن راه حلهاي مختلف درباره يک مسئله 3-کفايت اجتمايي، مهارت ارتباط باديگران و بهره‌مندي از حمايت اجتماعي 4- خوش بيني، احساس اميد و هدف‌مندي زندگي و هدف داشتن 5- همدلي، احساس تعلق به افراد وگروهها در ميزان تاب‌آوري افراد تاثيرگذار است. علاوه بر ويژگيهاي فردي، مولفه‌هاي محيطي مانند 1- روابط حمايت گر و توام با توجه 2- معيارها و انتظارات بالا و معقول 3- ايجاد فرصت مشارکت در فعاليتهاي اجتماعي نيز در رشد و پروش تاب‌آوري افراد تاثير دارد (شکيب، 1387). افراد تاب‌آور قادر به اعمال کنترل هستند و قادرند خود را از سر درگمي برهانند و سيستمها‌ي حمايت اجتماعي‌ و روابط خانوادگي گسترده‌تري فراهم کنند (ايساکسون ، 2002). افزايش و تثبيت اين ويژگي‌ها نياز به آموزش دارد که اين تحقيق سعي دارد تاثير يکي از رويکردهاي خانواده درماني به نام غني‌سازي زوجين را بر افزايش تعهدزناشويي و تاب‌آوري بسنجد. جنبش غني‌سازي ازدواج سهم بزرگي را در رشد و بالندگي ميليونها زوج به خود اختصاص داده است. بطور کلي برنامه غني‌سازي زندگي زناشويي در زمينه آموزش ارتباطات به زوج ها، حل تعارضات درميان آنان، مديريت مالي، رضايتمندي زناشويي، فعاليت‌هاي زوج‌ها در هنگام فراغت، عقايد مذهبي هر يک از طرفين، رابطه بچه‌ها و والدين، رابطه خانواده و دوستان، انتظارات واقعي هر يک از زوج‌ها از همديگر، انتظارات جنسي و نقش خويشاوندان در زندگي زناشويي فعاليت مي‌کند و در اين زمينه‌ها به زوج‌ها آموزش مي‌دهد. برنامه‌هاي غني‌سازي داراي مدل‌هاي متعددي مي‌باشد که در اين تحقيق از دو مدل (برنامه ارتقاء زوجين و آماده‌سازي اولسون) به جهت اهداف مشترک شان با تعهد و تاب‌آوري استفاده شده است و شش هدف اصلي را دنبال مي‌کنند شامل 1-گسترش توانمندي زوجها 2- تقويت مهارتهاي ارتباطي 3- آموزش حل مسئله و تعارض 4- گسترش اهداف شخصي زوجها و خانواده 5- طرحهاي بودجه‌بندي مالي 6-کشف مسائل اصلي خانواده (السون ، 1999، به نقل ازاوليا، 1387). سه هدف (مهارتهاي اجتماعي، حل مسئله و هدفهاي شخصي) با سه ويژگي فردي افرادتاب‌آور يکسان مي‌باشد. همچنين آمورش غني‌سازي بهبود روابط بين فردي و زوجي را درپي دارد که از عوامل محيطي افزايش دهنده تاب‌آوري مي‌باشد.

مقدمه……………………………………………………………………. 1
1-1- بيان مسئله…………………………………………………………. 2
1-2- اهميت و ضرورت پژوهش………………………………………….. 5
1-3 – اهداف پژوهش……………………………………………………… 6
1-4- فرضيه‌هاي پژوهش…………………………………………………. 6
1-5- تعريف نظري و عملياتي متغيرها…………………………………… 6

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: پيشينه‌ي پژوهش

در اين فصل پس از معرفي تعهد زناشويي و تاب‌آوري، روش آموزشي بکار رفته در اين پژوهش يعني غني‌سازي زوجين و تقويت ارتباط توضيح داده شده و سپس به پيشينه‌ي پژوهشي در زمينه‌ي تعهد زناشويي و تاب‌آوري و نيز اثربخشي غني‌سازي زوجين در زمينه‌هاي مختلف اشاره شده است.
2-1- گفتار اول: تعهد زناشويي
2-1-1- ماهيت و مفهوم تعهد زناشويي
يکي از عوامل مهم در ماندگاري و حفظ ازدواج، احساس تعهد در زوجين است. عواملي که روانشناسي روابط نزديک را تعريف مي‌کند شامل: درگيري احساسي، تقسيم کردن افکار و احساسات و وابستگي بين فردي يا تعهد مي‌شد. اين عوامل توصيف مي‌کنند که روابط نزديک چيست و چرا افراد اين روابط را شکل داده و چگونه آن را توسعه مي‌دهند. اولين عامل درگيري احساسي است که شامل احساسات عاشقانه، گرمي و وفاداري به فرد ديگر مي‌باشد. دومين عامل شامل تقسيم کردن احساسات و تجربه‌هاي فرد است و سومين عامل وابستگي و ايجاد تعهد ميان دو فرد است که سعادت آن دو را به يکديگر گره مي‌زند (کلي و همکاران، 1983؛ به نقل از تبعه امامي، 1382). آماتور (2004) تعهد زناشويي به اين معني است که زوجين تا چه حد براي روابط زناشويي خود ارزش قائل هستند و چه قدر براي حفظ و تداوم ازدواج خود انگيزه دارند. تعهد معنايش اين است که فرد همسرش را دوست دارد، يعني به او وفادار است و از همسر ديگري به هر شکل و شمايل که باشد اجتناب مي‌كند (کلارک ، 1388؛ ترجمه از قرچه داغي). تعهد يک چهارچوب ارجاعي از ارزشها و باورهاست که ممکن است خود ساخته يا تجويز شده از جانب ديگران باشد (برزونسکي ، 2003). تعهد در ازدواج عبارت است از: چگونگي درک زن و شوهر از نوع رابطه در گذشته و طول مدت رابطه، انتخاب رفتارهاي ادامه‌ي زندگي مشترک، درجه و وسعت يک رابطه‌ي خوب و علاقه به ماندن در اين رابطه به مدت طولاني، گرفتن تشويق به خاطر ماندن در رابطه توسط زوجين (جانسون ، 1999). تعهد زناشويي به دو نوع تعهد نسبت به همسر وتعهد نهادي تقسيم مي‌شود. تعهد نسبت به همسر باعث مي‌شود که فرد در ازدواج خود، سطح بالايي از عشق و رضايت را حفظ نمايد، در حاليکه تعهد نهادي بيانگر اين است که فرد عليرغم بي‌علاقگي به همسر وانمود مي‌كند که همسرش را دوست دارد و صرفا به دلايل ديگري به ازدواج خود متعهد است (کايزر ، 1993؛ نقل ازرضايي 1389). بدون تعهد هر رابطه‌اي سطحي و بدون سمت و سو خواهد بود. هر آشنايي معطوف به ازدواج اگر پس از مدتي به تعهد خاصي نرسد، يک آشنايي ناکام خواهد بود. تعهد قدرتمندترين و سازگارترين پيشگوي رضايت رابطه، بويژه براي طولاني‌ترين روابط است (آکر و ديويس، 1992). مک دونالد (1981) معتقد است که تعهد نسبت به ازدواج شامل تعهد زناشويي و تعهد بين فردي مي‌شود. تعهد زناشويي به عنوان اين که فرد خواهان ازدواج با فردي خاص و تعهد در برابر او است تعريف مي‌شود و اغلب به عنوان نوع خاصي از تعهد قلمداد مي‌گردد و شامل پيچيدگي‌هاي قانوني، اجتماعي و بين فردي است. (استرچمن و گابل ، 2006) دو نوع تعهد را در روابط زناشويي شناسايي و پيشنهاد کردند: تعهد گرايش (نزديکي) و تعهد اجتناب (دوري). تعهد گرايش بيانگر علاقه و تمايل فرد به حفظ و تداوم رابطه زناشويي است، در حالي که تعهد اجتناب به تمايل فرد براي اجتناب از فسخ رابطه مشترک اشاره دارد. به عبارت ساده تر، تعهد گرايش به امتيازات و پاداش‌هاي رابطه زناشويي در حال حاضر و آينده مربوط است. ولي تعهد اجتناب شامل پيامدهاي منفي طلاق و هزينه‌ها و تبعات بعدي ترک رابطه زناشويي زوجين مي‌شود. آدامز و جونز (1997) به بررسي کلي تعهد زناشويي پرداختند و در اين مسير سه بعد را مشخص کردند: عنصر جاذبه، بعد بازدارنده وجنبه‌ي اخلاقي. آنها براي يافتن مدارک بيشتر در زمينه‌ي اعتبار و کاربرد مفهومي ساختار سه عاملي تعهد به مفهوم آفريني جنبه‌ي اخلاقي تعهد زناشويي به عنوان نوعي تعهد ساختاري و تعهد در قبال ازدواج به عنوان اصلي مقدس که شايسته‌ي توجه و حمايت است، پرداختند. آنها همچنين متوجه شدند که معيارهاي تعهد بسته به مرجع يا هدف تعهد دستخوش تغير مي‌شود. تحقيقات آرياگا و اگينو (2001) از لحاظ دلايل پايداري و دوام ارتباط و توجه به اين مساله که تعهد به عنوان حالتي رواني و فراتر از دلايل محکم براي حفظ ارتباط در نظر گرفته مي‌شود انواع تعهد را از هم متمايز کردند. آنها با توجه به الگوي سرمايه‌گذاري روزبلت و بانک (1993) به بررسي عناصر عاطفي (وابستگي رواني)، شناختي (سازگاري طولاني مدت) و انگيزشي (تصميم مبتني بر پايداري) پرداختند. پژوهش آنها نشان داد که عنصر شناخت و ادراک به طور خاص برجسته است. اگر چه احساس وابستگي به يک شريک زندگي خاص و انگيزه براي ادامه‌ي ارتباط اهميت دارد. برجسته‌ترين ويژگي افراد مصر براي ادامه ارتباط کشش طولاني مدت آنها به سمت ارتباط است. (اشراقي و همکاران، 1385) معتقدند بعد از شيداي اوايل ازدواج و پس از آنکه شور روزهاي نخست فروکش مي‌كند، توجه به رفاه و خوشبختي همسر، مهمترين نيروي پيوند دهنده روابط زن و شوهر مي‌شود. اين احساسات کم و بيش با زندگي مشترک و نقش بعدي مراقبت از فرزندان منطبق هستند. زن و شوهر در هر شرايطي در بيماري و سلامت، در قبال آسايش، ناراحتي، ثروت وفقر يکديگر مسئولند، مسئوليت يعني شان و معيار تعهد معياري فراهم مي‌آورد تا زن و شوهر خود يکديگر را با آن بسنجند. گر چه بعضي از زوج‌ها در آغاز زندگي مشترک خود را نسبت به رابطه زناشويي متعهد مي‌دانند، اما ممکن است ميزان تعهد آنها آنقدر نباشد که در برابر طوفان‌هاي ناگزير و ناشي از ناملايمات زندگي مقاومت کنند.
يکي از کارهايي که خانواده سالم انجام مي‌دهد، احساس تعهد (درقبال ديگراعضاي خانواده) است. در خانواده‌هاي قوي، اعضا نه تنها خود را وقف آسايش و بهزيستي خانواده بلکه رشد و تعالي هر يک از اعضاي آن مي‌كنند (استنلي ، 1992). متعهد بودن در قبال خانواده مبناي صرف زمان و انرژي اعضاي خانواده براي فعاليت‌هايي است که به نحوي به خانواده مرتبط مي‌گردد. تعهد يعني وفادار ماندن به خانواده و اعضاي آن هنگام غم و شادي و وقايع خوشايند و ناخوشايند زندگي، تعهد هم بر مبناي احاس و عاطفه و هم بر پايه قصد ونيت استمرار دارد. زوجين و افرادي که در مورد تعهد خود در قبال ديگري و ديگران به بلوغ لازم نرسيده و رفتاري دوسوگرانه را تعقيب مي‌كنند، در ازدواج و در کار کردن با ديگران دچار مشکل خواهند شد و نتيجه‌ي امر غالبا، بي‌وفايي خواهد بود (پيتمن ، 1980؛ نقل از عرشي، 1386). با توجه به تغيير‌پذيري انتظارات پيرامون زمان ازدواج و انتقالات مربوط به آن به طور روزافزون بررسي تعهد زناشويي به عنوان يک پديده‌ي جدا از رفتارهاي مربوط به ازدواج اهميت مي‌يابد (موئن و اسميت 1986؛ نقل از عرشي). قديمي‌ترين مدل تعهد زناشويي توسط رسبالت ، تحت عنوان”مدل سرمايه‌گذاري” مطرح شد. مطابق با اين مدل، تعهد زوجين نسبت به يکديگر به سه فاکتور به هم مرتبط بستگي دارد.
مقدمه………………………………………………………………………… 8
2-1- گفتار اول: تعهد زناشويي…………………………………………… 8
2-1-1- ماهيت و مفهوم تعهد زناشويي………………………………….. 8
2-1-2- ابعاد تعهد زناشويي……………………………………………….. 11
2-1-2-1- تعهد شخصي…………………………………………………… 11
2-1-2-2- تعهد اخلاقي…………………………………………………….. 12
2-1-2-3- تعهد ساختاري………………………………………………….. 13
2-1-3- تاثيرات نظري ساختار اجتماعي تعهد زناشويي………………. 13
2-1-4- نظريه‌ها و مدل‌هاي مرتبط با تعهد زناشويي………………….. 15
2-1-4-1- نظريه‌ها و مدل‌هاي خاص در ارتباط باتعهد زناشويي……… 15
2-1-4-1-1- مدل سرمايه‌گذاري رسبالت………………………………… 15
2-1-4-1-2- نظريه سه وجهي عشق استرنبرگ……………………….. 16
2-1-5- نقش کاربردي تعهد زناشويي ……………………………………..18
2-2- گفتار دوم: تاب‌آوري………………………………………………….. 20
2-2-1- تعريف تاب‌آوري……………………………………………………… 20
2-2-2- الگوهاي تاب‌آوري……………………………………………………. 24
2-2-2-1- الگوي بلاک و بلاک………………………………………………. 24
2-2-2-2- الگوي مک کابين و همکاران……………………………………. 25

2-2-2-2-1- ارزيابي انطباقي ……………………………………………….26
2-2-2-2-2- تجارب جبراني…………………………………………………. 26
2-2-2-2-3- حمايت اجتماعي ………………………………………………27
2-2-3- سرسختي روان شناختي………………………………………….. 27
2-2-4- تاب‌آوري در خانواده…………………………………………………… 29
2-2-4-1- تعريف تاب‌آوري خانوادگي………………………………………… 29
2-2-4-2- عوامل تشکيل دهنده تاب‌آوري خانواده………………………… 30
2-2-4-3- مراحل تاب‌آوري خانواده…………………………………………… 30
2-3- گفتار سوم: غني‌سازي ازدواج……………………………………….. 33.
2-3-1- رويکردها و برنامه‌هاي پيشگيري…………………………………… 33
2-3-2- برنامه ارتقاء ارتباط…………………………………………………….. 35
2-3-2-1- تاريخچه غني‌سازي روابط ………………………………………….35
2-3-2-2- پايه‌هاي نظري ……………………………………………………….36
2-3-2-3- شيوه‌هاي مداخله………………………………………………….. 37
2-3-2-4- استراتژيهاي مداخله و فرمتهاي زماني براي برنامه‌هاي RE ا…..42
2-3-2-5- روشهاي درمان RE ا…………………………………………………42
2-3-2-6- روشهاي مداخله…………………………………………………… 43
2-3-2-7- پاسخ‌هاي خاص رهبر يا درمانگر………………………………….. 44
2-3-2-7-1- تبديل شدن………………………………………………………. 44
2-3-2-7-2- رفع مشکل……………………………………………………….. 44
2-3-2-7-3- شستشو دادن…………………………………………………… 45
2-3-2-8- انتخاب برنامهRE ا…………………………………………………….45
2-3-2-9- اهداف برنامهRE ا…………………………………………………….46
2-3-3- برنامه آماده‌سازي – غني‌سازي اولسون………………………….. 47
2-3-3-1- تاريخچه برنامه آماده‌سازي اولسون……………………………… 47
2-3-3-2- ريشه‌هاي نظري برنامه آماده سازي- غني‌سازي السون ……..47
2-3-3-3- اهداف برنامه آماده‌سازي-غني‌سازي اولسو……………………. 48
2-4- پيشينه‌ي پژوهشي…………………………………………………….. 49
2-4-1- تحقيقات انجام شده پيرامون اثربخشي غني‌سازي بر تعهد زناشويي در خارج از کشور …………………………………………………………………………………….49
2-4-2- نتايج حاصل از پژوهش‌‌هاي انجام شده در زمينه‌ غني‌سازي زوجين در خارج از كشور ……………………………………………………………………………………..50
2-4-3- پژوهش‌‌هاي انجام شده در زمينه‌ي غني‌سازي ازدواج در داخل کشور……………………………………………………………………………… 51
2-4-4- پژوهش‌‌هاي انجام شده در درزمينه‌ي تعهد زناشويي خارج از کشور 52
2-4-5- نتايج حاصل از پژوهش‌‌هاي انجام شده در زمينه‌ي تعهد زناشويي در داخل كشور……………………………………………………………………………….. 53
2-4-6- نتايج حاصل از پژوهش‌‌هاي انجام شده در زمينه تاب‌آوري در خارج كشور……………………………………………………………………………….. 55
2-4-7- نتايج پژوهش‌‌هاي انجام شده در زمينه‌ي تاب‌آوري و سرسختي روانشناختي در داخل كشور………………………………………………………………………………… 56
خلاصه و جمع‌بندي…………………………………………………………………. 58

فصل سوم: روش‌پژوهش

در اين فصل ابتدا طرح کلي پژوهش و سپس جامعه آماري، نمونه و روش نمونه‌گيري، و در ادامه، ابزار اندازه‌گيري، روش اجراي پژوهش و روش‌هاي آماري مي‌آيد.
3-1- روش پژوهش
اين پژوهش، نيمه تجربي از نوع پيش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه آزمايش و كنترل است. گروه آزمايشي تحت متغير مستقل يعني آموزش گروهي غني‌سازي ازدواج قرار گرفتند و گروه گواه هيچ نوع آموزشي دريافت نکرده‌است.
نمونه و روش نمونه‌گيري
ابتدا از طريق فراخوان و آگهي در سه مرکز مشاوره شهر نجف‌آباد و همچنين تماس تلفني، از زنان متاهل با حداقل تجربه‌ي سه سال زندگي مشترک براي شرکت در جلسات آموزشي دعوت به عمل آمد. شرط ورود، داشتن حداقل تحصيلات ديپلم، و نيز داشتن حداقل سه سال تجربه زندگي مشترک بود.
از بين افراد داوطلب 60 نفر به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و گواه (هر گروه 30 نفر)، گمارش گرديدند. همچنين با آنان در مورد تشکيل جلسات و نحوه برگزاري آن صحبت شد.
مشخصات جمعيت شناختي نمونه شامل ميزان تحصيلات و سن در جداول (3-2) و (3-3) ارائه شده است.
فراواني و درصد توزيع متغير تحصيلات در دو گروه كنترل و آزمايش در جدول 3-2 ارائه شده است.
اين پرسشنامه شامل 44 سوال است و توسط آدامز و جونز طراحي شده است. اين پرسشنامه داراي سه جزء: تعهد اخلاقي، تعهد شخصي و تعهد ساختاري است. اين پرسشنامه داراي مقياس ليکرت (قويا مخالفم تا قويا موافقم) با نمره 1 تا5 است. دامنه نمرات از 1 تا 72 است. جهت تعيين روايي پرسش‌نامه از روش روايي صوري و محتوايي استفاده شد. به اين صورت که بعد از روايي صوري پرسشنامه، روايي محتوا توسط 5 نفر از اساتيد مشاوره دانشگاه اصفهان تاييد و آلفاي كرونباخ آن 85 / 0 بدست آمد (عباسي، 1388).
3-4-2- مقياس تاب‌آوري کانر- ديويدسون (2003)
اين مقياس 25 گويه‌اي دارد و سازه‌ي تاب‌آوري را در اندازه‌هاي 5 درجه‌اي ليکرت از صفر تا چهار مي‌سنجد حداقل نمره‌ي آزمودني در اين مقياس صفر و حداکثر نمره وي صداست.
بررسي ويژگي‌هاي روان سنجي اين مقياس درشش گروه جمعيت عمومي، مراجعه کننده به بخش مراقبتهاي اوليه، بيماران سرپايي روان پزشکي، بيماران با مشکل اختلال فراگير، و دوگروه ازبيماران مبتلا به اختلال استرس پس از ضربه، انجام شده است. براي تعيين روايي اين مقياس نخست همبستگي هر گويه با نمره کل مقوله محاسبه و سپس از روش تحليل عامل بهره گرفته شد محاسبه همبستگي هر نمره با نمره کل بدست آمد كه ضريب‌ها بين 41/0 تا 64/0 بودند. براي تعيين پايايي مقياس خود تاب‌آوري کانر و ديويدسون از روش آلفاي کرونباخ بهره گرفته شد و ضريب پايايي 89/ 0به دست آمد (محمدي، 1384).
3-5- روش اجراي پژوهش
پس از انتخاب نمونه‌ي پژوهش و گمارش تصادفي شركت‌كنندگان در دو گروه آزمايش و كنترل، افراد دو گروه پرسشنامه‌هاي تعهد زناشويي و تاب‌آوري را تكميل كردند. سپس در مورد محتوا، طول مدت دوره، مکان و زمان جلسات به آن‌ها اطلاعات کافي ارائه شد. بعد از آن اعضاي گروه آزمايش در هشت جلسه‌ي 90 دقيقه‌اي به صورت دوبار در هفته، تحت آموزش غني‌سازي ازدواج قرار گرفتند. پس از اتمام جلسات، پرسشنامه‌هاي تعهد زناشويي و تاب‌آوري به عنوان پس‌آزمون در دو گروه آزمايش و گواه مجدداً اجرا گرديد.
3-6- خلاصه محتواي جلسات آموزشي
به اختصار به موضوع و دستور هر جلسه در جدول (3-4) آمده است. محتواي جلسات براساس تلفيق دو رويكرد ارتقاء ارتباط زوجين و غني‌‌سازي السون مي‌باشد.

مقدمه…………………………………………………………………………….. 59
3-1- روش پژوهش……………………………………………………………….. 59
3-2- جامعه آماري……………………………………………………………….. 60
3-3- نمونه و روش نمونه‌گيري………………………………………………….. 60
3-4- ابزار تحقيق…………………………………………………………………. 61
3-4-1- پرسش‌ نامه تعهدزناشويي (DCI) ا…………………………………….61
3-4-2- مقياس تاب‌آوري کانر- ديويدسون……………………………………… 61
3-5- روش اجراي پژوهش………………………………………………………. 62
3-6- خلاصه محتواي جلسات آموزشي……………………………………….. 62
3-7- روش آماري…………………………………………………………………. 63

فصل چهارم: نتايج پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………… 64
4-1- يافته‌هاي توصيفي …………………………………………………….64
4-1-1- بررسي استنباطي داده‌ها……………………………………….. 68
4-1-2- پيش‌فرض نرمال بودن توزيع نمرات………………………………. 70

فصل پنجم: بحث و نتيجه‌گيري

پژوهش حاضر يک تحقيق نيمه تجربي است و تاثير آموزش غني‌سازي زوجين برتعهد زناشويي و تاب‌آوري زنان متاهل شهرستان نجف‌آباد را بررسي نموده است. نمونه پژوهش شامل 60 نفر از بانوان متاهل با حداقل تجربه‌ي سه سال زندگي مشترک بودند که از بين داوطلبين ثبت نام کننده در طرح مذکور انتخاب شدند و به طور تصادفي در دو گروه آزمايش و گواه گمارش گرديدند. متغير مستقل آموزش غني‌سازي زوجين بود که طي هشت جلسه بر روي زنان گروه آزمايش اجرا گرديد. متغير‌هاي وابسته تعهد زناشويي و تاب‌آوري بود كه براي سنجش آنها از پرسشنامه تعهد زناشويي (آدامز و جونز؛ عباسي، 1387) و پرسشنامه تاب‌آوري (کانر و ديويدسون؛ محمدي، 1384) استفاده شد. نتايج آماري اين پژوهش در فصل چهارم آمده است. در اين فصل به بحث و نتيجه‌گيري در يافته‌هاي حاصل از اين پژوهش مي‌پردازد.
5-2- بحث در يافته‌هاي پژوهش
فرضيه‌ي اول: آموزش غني‌سازي زوجين بر تعهد زناشويي زنان متاهل شهرستان نجف‌آباد موثر است.
نتايج تحليل کوواريانس نشان داد که تاثير آموزش غني‌سازي زوجين بر تعهد زناشويي زنان گروه آزمايش در مرحله پس‌آزمون معنادار بوده (05/0P<) و آموزش غني‌سازي بر تعهد زناشويي زنان موثر بوده است. يافته‌هاي اين پژوهش با يافته‌هاي عيسي نژاد (1387)، بروکس، جورني و مازا (2001)، موري و همکاران (2003)، استنلي و همکاران (2006) همخواني دارد. عيسي نژاد (1387) به بررسي اثربخشي غني‌سازي روابط بر بهبود کيفيت روابط زناشويي زوجين شهر اصفهان پرداخت نشان داد که غني‌سازي روابط بر بهبود کيفيت زناشويي زوجين و ابعاد آن يعني توافق زناشويي، رضايت زناشويي و انسجام زناشويي موثر است. بروکس، جورني و مازا (2001) زوج درماني گروهي به صورت غني‌سازي روابط را بر روي 22 زوج اجرا کردند. نتايج نشان داد که اين دوره باعث افزايش صميميت، تعهد، اعتماد و سازگاري زناشويي شد. پيگيري بعد از شش ماه تنها براي سازگاري صورت گرفت و نشان داد که غني‌سازي همچنان اثر بخشي خود را حفظ کرده است. موري و همکاران (2003) اثربخشي غني‌سازي روابط را بر بهبود عزت نفس و ابعاد ارتباط زوجين بررسي نمودند. يافته‌هاي پژوهش نشان داد که غني‌سازي روابط عزت نفس زوجين را افزايش داده است. همچنين صميميت، تعهد و سازگاري زوجين افزايش يافت. در پژوهشي که توسط استنلي (2006) صورت گرفت به بررسي رابطه آموزش پيش از ازدواج، کيفيت زناشويي و ثبات زناشويي پرداخت. نتايج نشان داد که شرکت‌ کنندگان در برنامه آموزشي پيش از ازدواج سطوح بالايي از رضايت و تعهد در ازدواج و سطوح پايين تعارض و همچنين طلاق را نشان دادند.
درمورد دلايل احتمالي تأثير آموزش غني‌سازي زوجين بر تعهد زناشويي زنان مي‌توان گفت که در اين رويکرد، مهارت‌هايي آموزش داده شده که به ارضاي نيازهاي اساسي خانواده مانند عشق، مهرباني، تعلق، تعهد، اعتماد، وفاداري و لذت کمک مي‌كند. عواملي که اين رويکرد براي حفظ روابط سالم و طولاني آن‌ها را لازم مي‌داند، توانايي حل مشکلاتي است که براي هر دو همسر به عنوان عامل فشارزا به حساب مي‌آيد. توانايي ايجاد جو حمايتي در هنگام گفتگو براي حل مسئله، توانايي درک ديدگاه ديگري و ارتباط با همسر همگي از عوامل افزايش دهنده کيفيت زناشويي است. در بيشتر جوامع، بررسي کيقيت روابط زناشويي نقش اساسي در ارزيابي کيفيت کلي ارتباطات خانوادگي دارد. کيفيت روابط زناشويي مفهومي چند بعدي است و شامل ابعاد گوناگون ارتباط زوجين مانند سازگاري، رضايت، شادماني، انسجام و تعهد مي‌شود (سنفورد، 2006؛ نقل از عيسي نژاد، 1387).

5-1- خلاصه طرح پژوهش……………………………………………………….. 77
5-2- بحث در يافته‌هاي پژوهش…………………………………………………. 77

5-3- نتيجه‌گيري‌کلي………………………………………………………………. 81
5-4- اعتبار پژوهش………………………………………………………………… 82
5-5- محدوديت¬هاي پژوهش…………………………………………………….. 82
5-6- پيشنهادات پژوهشي ………………………………………………………..82
5-7- پيشنهادات كاربردي………………………………………………………….. 83
پيوست 1 …………………………………………………………………………….84
پيوست 2…………………………………………………………………………… 94
پيوست 3…………………………………………………………………………… 100
پيوست 4 ……………………………………………………………………………101
منابع و مآخذ……………………………………………………………………….. 103

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست شكل‌ها

شكل (2-1): فرايند تاب‌آوري در خانواده…………………………………………….. 31
شكل (2-2): مهارتهاي R. E ا………………………………………………………….41
شكل(4-1): ميانگين‌هاي تعديل شده نمرات پس‌آزمون تعهد زناشويي زنان در دو گروه آزمايش و کنترل…………………………………………………………………………………… 71
شكل (4-2): ميانگين‌هاي تعديل شده نمرات پس‌آزمون تعهد شخصي زنان در دو گروه آزمايش و کنترل………………………………………………………………………… 72
شكل (4-3): ميانگين‌هاي تعديل شده نمرات پس‌آزمون تعهد اخلاقي زنان در دو گروه آزمايش و کنترل……………………………………………………………………………………. 73
شكل (4-4): ميانگين‌هاي تعديل شده نمرات پس‌آزمون تعهد ساختاري زنان در دو گروه آزمايش و کنترل…………………………………………………………………………… 74
شكل (4-5): ميانگين‌هاي تعديل شده نمرات پس‌آزمون تاب‌آوري زنان در دو گروه آزمايش و کنترل……………………………………………………………………………………….75

Abstarct
This research has been proceeded to review the effect of education, reinforcing the marriage on woman commitment and resileince. The statistic society of this research is the woman in Najaf Abad town which among then, 60 persons were chose by availability sample with accidental choosing. The collection data tool in this research was including marriage commitment deseriptive letter and the resileince scale. The research was done in semi experience manner with pre- test and post- test in 2 groups of test and control. The research assumption was that the training of marriage enrichment was increase the commitment and resilience of married women in Najaf Abad town. The data were analysed by descriptive, assuning and Co- variance marners and by using of SPSS software. The results show that the training of marriage enrichment increased the resilience and sustainability in married women in Najaf Abad



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان

.