فهرست مطالب
فصل اول: کلیات تحقیق

طبق تعریف مرکز بین‌المللی آمارهای بهداشتی آمریکا (٢٠11) بیماری مزمن از جمله بیماری‌هایی است که برای مدت طولانی فرد را درگیر کرده و به مدت سه ماه یا بیشتر طول می¬کشد. علی‌رغم این¬که علم پزشکی پیشرفت‌های چشم‌گیری در توسعه درمان‌های مؤثر برای تبعات جسمانی این بیماری‌ها داشته است، بسیاری از قربانیان همچنان با چالش‌هایی در ارتباط با سلامت روانی و هیجانی دست و پنجه نرم می‌کنند. یکی از بیماری¬های ناتوان‌کننده‌ی دستگاه ایمنی بدن، بیماری نشانگان اکتسابی نقص دستگاه ایمنی بدن (AIDS) است. همان طور که از اسم آن پیداست، در اثر نوعی نقص در دستگاه ایمنی بدن به وجود می¬آید و یک سندرم محسوب می¬شود زیرا در آن علائم متفاوتی وجود دارد که در همه¬ی بیماران یکسان و به یک شکل نیستند. همچنین اکتسابی است به علت آن که ایدز یک بیماری عفونی مسری ویروسی است که ویروس آن به طریق مختلف از فردی به فرد دیگر منتقل می¬شود (هابلی ، 1948/ 1386). ویروس HIV مثبت به سیستم ایمنی بدن حمله می¬کند و به مرور زمان، سیستم ایمنی بدن را به قدری ضعیف می¬کند که دیگر نمی¬تواند بدن را در برابر آن محافظت کند. این همان عفونت پیشرفته ویروس HIV مثبت، یعنی بیماری کشنده ایدز است (هابلی، 1948/ 1386).
آگاهی از آلوده شدن به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان فشارهای روان‌شناختی و مشکلات اجتماعی زیادی از جمله افسردگی، اضطراب و انزوای اجتماعی را در پی دارد (ایوانز ، 2003). به این ترتیب افراد مبتلا به HIV مثبت با عوامل روان‌شناختی بسیار زیادی روبرو هستند که شامل عدم سازگاری با بیماری HIV مثبت، کاهش سلامت روانی، خود مدیریتی ضعیف، آشفتگی هیجانی، افسردگی، اضطراب، اختلالات شخصیتی، باورهای پایین خود کارآمدی، حمایت اجتماعی ضعیف و روبرو شدن با مفاهیم وجودی مانند اضطراب مرگ، بی‌معنایی و بی¬هدفی در زندگی و بی¬مسئولیتی است.
بر اساس آمار جمع‌آوری شده از دانشگاه¬های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تا تاریخ 1/7/1392 مجموعاً 27041 نفر افراد مبتلا به HIV/AIDS در کشور شناسایی شده¬اند که 89.3 درصد آنان را مردان و 10.7 درصد را زنان تشکیل می¬دهند.1/46 درصد از مبتلایان به HIV در زمان ابتلا در گروه سنی 34-25 سال قرار داشتند که بالاترین نسبت در بین گروه¬های سنی را به خود اختصاص می¬دهند. علل ابتلا به HIV در بین کل مواردی که از سال 1392 گزارش شده است، اعتیاد تزریقی 1/52 درصد، برقراری روابط جنسی 6/33 درصد و انتقال از مادر به کودک 2/3 را تشکیل داده است. در 1/11 درصد از موارد شناسایی‌شده در این سال راه انتقال نامشخص بوده و هیچ مورد جدید ابتلا از راه خون و فرآورده¬های خونی گزارش نشده است (مرکز مدیریت بیماری¬ها وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، 1392).
1-2 بیان مسئله
افراد مبتلا به ایدز به واسطه گرفتار شدن به یک بیماری مزمن، ناتوان¬کننده، بالقوه کشنده و با پیش آگهی وخیم، در گستره¬ای از فعالیت¬های اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی محدود می¬شوند که به عنوان عاملی تنش¬زا در این بیماران مطرح است. به واسطه ویژگی‌های این بیماری و روش¬های انتقال آن در معرض انگ اجتماعی و به تبع آن فشارهای روحی_ روانی ویژه¬ای قرار می¬گیرند. این افراد همچنین باید با ترس مرتبط با بیماری؛ مانند ناتوانی، افزایش وابستگی، کاهش مهار بدنی و درد مبارزه کنند. دور از انتظار نیست که گستره¬ای از آشفتگی¬های روانی از حالت نسبتاً سبک مانند بی¬تفاوتی بیمارگونه، احساس گناه، درماندگی و نا¬امیدی تا حالت¬های شدید مانند اختلال‌های اضطرابی، افسردگی و گاهی افکار خودکشی در این افراد دیده می¬شود (شاکری و همکاران، 1387). ابتلا به HIV سیر زندگی فرد را تغییر می¬دهد و باعث کاهش اعتمادبه‌نفس، افزایش احساس آسیب‌پذیری، علائم جسمانی و افکار آشفته در مبتلایان می¬شود و عملکرد روزانه فعالیت¬های اجتماعی و آرامش فکری را دچار نابسامانی می¬کند (اولیو ، روآ و دلیون ، 2003). ادبیات پژوهشی نشان داده که افراد به دنبال تشخیص¬های بیماری تهدیدکننده زندگی، یک بحران وجودی را تجربه می¬کنند (کات ،2002، کوچینو و کان ، 2005). بحرانی که شامل به هم ریختن فرضیات اولیه¬مان در مورد احساس کنترل و توانایی¬مان در پیش¬بینی آینده است (لیانگ و همکاران، 2010؛ نقل از نقیائی، بهمنی، خراسانی و قنبری مطلق، 1392).
به این ترتیب تجربه دردناکی که تشخیص و درمان عفونت¬HIV به همراه دارد می¬تواند موقعیت بنیادین و اساسی وجود بشر را لمس کند و در ارتباط با متناهی بودن، بی¬مسئولیتی در برابر زندگی، تنهایی و بی‌معنایی موضوعات و مسائلی را بیافریند.
یکی از عوامل روان‌شناختی که باعث شده فرد مبتلا به HIV مثبت با مرگ، مسئولیت، بی¬هدفی و احساس تنهایی دست و پنجه نرم کند، اضطراب وجودی است. اضطراب، ابزار ارزشمندی برای کمک به ما در جهت آگاه شدن بیشتر از واقعیت است. اگر بخواهیم زندگی را به طور کامل تجربه کنیم باید بتوانیم اضطرابمان را پذیرفته و آن را بشناسیم (یالوم و می، 2001؛ نقل از بهمنی، اعتمادی، شفیع آبادی، دلاور و قنبری مطلق، 1389). از دید وجودنگرها نخستین احساس مورد توجه برای درک هیجان¬های انسان، اضطراب است. اضطراب به دو نوع اضطراب روان نژند و اضطراب وجودی یا سالم بازمی‌گردد (رولو می، 1970؛ نقل از بهمنی و همکاران، 1389). درحالی‌که اضطراب وجودی بخش طبیعی و سالم موقعیت انسانی را تشکیل می¬دهد، اضطراب روان نژند حاصل پاسخ نامناسب به منبع تهدید یا محصول بازپس¬زنی و یا یک تعارض درونی است. وجود¬نگرها منشأ بسیاری از حالات هیجانی ناخوشایند را اضطراب و روشی که فرد برای مواجه‌شدن با آن در پیش می¬گیرد، می¬دانند. اضطراب از تلاش¬های فرد برای زنده ماندن و حفظ کردن و دفاع کردن از وجود خویش ناشی می¬شود و احساس¬هایی را که اضطراب به وجود می¬آورد، جنبه اجتناب‌ناپذیر شرایط انسان است. اضطراب وجودی به صورت نتیجه اجتناب‌ناپذیر روبرو شدن با مرگ، انزوای وجودی و بی¬معنائی توصیف شده است (یالوم، 1980؛ نقل از کوری، 2005)؛ بنابراین وجودنگرها این اضطراب را تحت عنوان اضطراب وجودی معرفی کرده و آن¬ را تجربه¬ای اصیل می¬دانند که هر انسانی باید بتواند با آن مواجه شده و پاسخ اصیل نیز به آن بدهد.

1-1 مقدمه ……………………………………………………………………….1
1-2 بیان مسئله………………………………………………………………… 2
1-3 اهمیت و ضرورت پژوهش………………………………………………… 12
1-4 اهداف پژوهش…………………………………………………………….. 13
1-4-1 هدف کلی……………………………………………………………….. 13
1-4-2 اهداف اختصاصی………………………………………………………. 13
1-4-3 اهداف کاربردی………………………………………………………….. 14
1-5 سؤال ها و فرضیه‌ها………………………………………………………. 14
1-5-1 فرضیه‌ها…………………………………………………………………. 14
1-6 تعریف نظری و عملیاتی واژه‌ها………………………………………….. 14
1-6-1 شناخت درمانی هستی نگر………………………………………….. 14
1-6-2 نشانگان افت روحیه……………………………………………………. 15
1-6-3 تحریفهای شناختی…………………………………………………… 15

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فصل دوم: پیشینه تحقیق

این فصل به مرور ادبیات مربوط به تحقیق اختصاص دارد. در این فصل ابتدا به بیماری اچ آی وی، علائم و میزان شیوع، تفاوت آن با بیماری ایدز و تبعات روان¬شناختی مبتلا شدن به اچ آی وی پرداخته خواهد شد. سپس به بررسی مبانی نظری و پیشینه پژوهشی متغیر وابسته نشانگان افت روحیه دخیل در طرح از منظر بررسی رابطه آن با افراد مبتلا به اچ آی وی مثبت، پرداخته‌شده و اثربخشی روش‌های گوناگون مداخله¬ای که ممکن است تاکنون به منظور بهبود وضعیت بیماران به کار گرفته شده باشد، نیز بررسی می‌گردد. در پایان به متغیر مستقل پژوهش روش مداخله شناخت درمانی هستی نگر خواهیم پرداخت.
2-2 مبانی نظری HIV
2-2-1 ماهیت ویروس اچ آی وی/ ایدز
بیش از سی سال از شناسایی اولین مورد ابتلا به ویروس HIV می¬گذرد. در ژوئن سال 1981 در مجله‌ی «گزارش هفتگی ابتلا و مرگ‌ومیر » آمریکا، گزارش پنج مورد پنومونی ناشی از پنوموسیستیس کارینی (pcp) در مردان هم‌جنس¬گرا در کالیفرنیا منتشر شد. طی مدت کوتاهی، موارد مشابهی نیز از شهرهای نیویورک و سانفرانسیسکو گزارش شد. پس از آن موارد فزاینده‌ای از ابتلای بزرگ‌سالان به عفونت‌ها و سرطان‌های فرصت‌طلب نادر مشاهده شد. ویژگی مشابه همه‌ی موارد، بروز نقص در سیستم ایمنی و ابتلا به عفونت‌هایی بود که در افراد دارای سیستم ایمنی سالم دیده نمی¬شود. به این ترتیب در پایان سال 1981 تعداد 189 مورد بیماری با الگوی ابتلا به عفونت‌های فرصت‌طلب از 15 ایالت آمریکا به مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا گزارش شد که اغلب آن‌ها را مردانی تشکیل می‌دادند که با مردان دیگر رابطه¬ی جنسی داشتند. با افزایش موارد بیماری در سال بعد، این سندرم در زنان و برخی گروه‌های جمعیتی خاص نظیر مصرف‌کنندگان تزریقی مواد و مبتلایان به هموفیلی نیز مشاهده شد. آنالیز یافته‌های جدید این فرضیه را مطرح کرد که عامل ایجادکننده¬ی این بیماری یک عامل عفونی قابل انتقال از راه تماس جنسی یا خون است. در سال‌های 1983 و 1984 دکتر لوک مونتانیه از انستیتو پاستور پاریس و دکتر رابرت گالو از محققان موسسه ملی سرطان آمریکا، ویروس با منشأ انسانیِ مولد این بیماری را جدا کردند. در سال 1985 اولین روش¬های تشخیصی این عفونت شناخته شد و متعاقباً به منظور غربالگری خون¬های اهدایی به کار گرفته شد (شادلو، امین اسماعیلی و رحیمی موقر، 1392).
2-2-2 عامل بیماری و بیماری‌زایی:
عامل این بیماری ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) است. یک رتروویروس و عضوی از زیر خانواده‌ی لنتی ویروس است که حاوی RNA و دارای پوشش است. تاکنون چهار نوع رتروویروس انسانی شامل HTLV-1 ، HTLV-2، HIV-1 و HIV-2، شناخته‌شده‌اند. HIV-2 بیشتر در نواحی غربی آفریقا (و اخیراً برخی کشورهای اروپایی) دیده‌شده و در مقایسه با HIV-1، احتمال انتقال آن کمتر است و سیر پیشرفت کندتری دارد. ممکن است فرد همزمان به هر دو نوع ویروس مبتلا گردد (شادلو و همکاران، 1392).
بیماری‌زایی این ویروس عمدتاً از طریق حمله به سلول‌های ایمنی صورت می‌گیرد. HIV مانند سایر ویروس¬ها انگل اجباری درون سلولی است و همانندسازی آن، به سلول میزبان بستگی دارد. برای برقراری چرخه‌ی زندگی ویروس، آنزیم و پروتئین‌های خاصی لازم است. دو پروتئین اصلی در پوشش HIV وجود دارد: گلیکوپروتئین 120 کیلو دالتونی (gp120) و گیلکوپروتئین 41 کیلو دالتونی (gp41). ویروس با استفاده از gp41 به گیرنده‌ی CD4 سلول میزبان متصل می‌شود و با استفاده از آنزیم ترانس کریپتاز معکوس خود، رونوشتی از RNA خود را به صورت DNA ایجاد می‌کند. gp120 نیز میل ترکیبی زیادی به گیرنده‌ی CD4 در سطح غشاء میزبان دارد. گیرنده CD4 در سطح لنفوسیت‌های T-helper، مونوسیت¬ها، ماکروفاژها، سلول‌های دندریتیک و لانگرهانس وجود دارد (کلی و کالیچمن ، 2003؛ نقل از شادلو و همکاران،1392).
HIV از طریق آلوده کردن سلول‌های لنفوسیت T که دارای گیرنده CD4 بوده و از طریق فعال‌سازی سیستم ایمنی با ایجاد یک محیط سیتوکینی که ویروس از آن جهت تکثیر خود استفاده می‌کند، سیستم ایمنی را متزلزل می‌سازد. کاهش سلول‌های CD4 در خون محیطی، نشانه‌ی بارز عفونت پیشرفته‌ی HIV است. مشخصه‌ی عفونت HIV، نقص ایمنی ناشی از نقصان مداوم و پیش‌رونده در تعداد و عملکرد لنفوسیت‌هاست. در مرحله‌ی،HIV عفونت اولیه، ویروس‌ها از محل ورود خود (به عنوان مثال سلول‌های لانگرهانس رکتوم یا واژن) به غدد لنفاوی آن ناحیه رفته و در آنجا تکثیر می¬یابند. با راه یافتن ویروس به طحال و سیستم رتیکولوآندوتلیال، ویرمی و گسترش عفونت صورت می¬گیرد. این مرحله در برخی از افراد با علائمی شبیه مونونوکلئوز عفونی همراه است. پاسخ ایمنی در این مرحله به واسطه‌ی سلول‌های T- suppressor یا سلول‌های دارای گیرنده CD8 انجام می‌شود. در ابتدا این سلول‌ها افزایش‌یافته و سعی می‌کنند سلول‌های آلوده به ویروس را از بین ببرند. همچنین با آزاد شدن سیتوکین¬ها، 6-4 ماه بعد از ورود ویروس تا زمان ورود به مرحله¬ی پایدار، بار ویروس کاهش واضحی خواهد داشت. در طی مراحل اولیه و حاد عفونت و گذار به مرحله‌ی بعدی، ویروس می‌تواند در نقاطی مانند غدد لنفاوی به صورت نهفته باقی بماند و به تکثیر خود ادامه دهد (شادلو و همکاران، 1392).
2-2-3 انتقال HIV
راه¬های انتقال HIV شناخته‌شده و محدود است. این راه¬ها عبارت‌اند از: تماس جنسی، تماس با خون و ترشحات و انتقال از مادر به کودک. خطر انتقال در این راه¬ها، باهم یکسان نیست.
2-2-3-1 انتقال از طریق تماس جنسی
شایع‌ترین راه انتقال HIV در جهان، انتقال از طریق تماس جنسی است. بیش از 70 درصد کل موارد آلودگی به ویروس HIV در دنیا از این طریق بوده است (سازمان بهداشت جهانی ، 2007).
به طور کلی، عوامل زیر خطر انتقال در یک تماس جنسی را بالاتر می‌برند:
– دفعات تماس و یا تعداد شرکای جنسی: هر قدر تعداد شرکای جنسی و یا دفعات تماس جنسی محافظت نشده (بدون استفاده از کاندوم) افزایش یابد، احتمال ابتلا بیشتر خواهد شد. در جوامعی که شیوع HIV در آن‌ها بالاتر است، احتمال انتقال ویروس به طور قطع بالاتر خواهد بود. تماس جنسی با تن¬فروشان خطر بالاتری دارد.
– مرحله¬ی بیماری در بدن فرد آلوده: هرچه میزان ویروس در بدن فرد مبتلا بیشتر باشد، احتمال انتقال بالاتر خواهد بود. این میزان در مرحله¬ی عفونت فاز حاد (دو تا چهار هفته پس از ورود ویروس به بدن) و در مرحله‌ی پیشرفته‌ی بیماری، در بالاترین میزان خود قرار دارد.
– سالم نبودن مخاط در حین تماس جنسی: تماس با خون علاوه بر ترشحات جنسی و یا عدم سلامت مخاطات، احتمال انتقال را افزایش می‌دهد. ابتلا به یک بیماری آمیزشی درمان‌نشده (با یا بدون وجود زخم) خطر انتقال را افزایش می‌دهد. در تماس‌های جنسی نظیر تجاوز جنسی یا تماس جنسی با دختران قبل از بلوغ، احتمال تروماتیزه شدن قربانی بیشتر بوده و در نتیجه خطر انتقال بیشتر خواهد بود. برقراری تماس جنسی در زمان قاعدگی می‌تواند خطر بیشتری به همراه داشته باشد.
– محل آناتومیک تماس جنسی: کلیه¬ی تماس‌های جنسی محافظت نشده توأم با دخول، احتمال انتقال دارند. بیش‌ترین خطر در حین تماس از طریق مقعد اتفاق می‌افتد؛ زیرا به دلیل وجود اسفنکتر، احتمال خراشیدگی و خون¬ریزی و نیز مدت زمان باقی ماندن ترشحات آلوده در تماس با مخاط فرد پذیرای مقاربت مقعدی، بیشتر است. به علاوه، به دلیل غنی بودن بافت رکتوم از لنفوسیت، احتمال این که ویروس با گیرنده CD4 تماس یابد و در بدن مستقر شود بیشتر است. کمترین میزان خطر مربوط به تماس جنسی از طریق دهان است.
– جنسیت: زنان هنگام تماس جنسی با عواملی همچون احتمال تروماتیزه شدن بیشتر، سطح مخاطی در معرض تماس وسیع‌تر و مدت طولانی¬تر تماس با ترشحات آلوده مواجه¬اند؛ در نتیجه احتمال انتقال از مرد مبتلا به زن سالم بیشتر از احتمال انتقال از زن مبتلا به مرد سالم است. میزان این تفاوت در منابع مختلف بین سه تا 20 برابر ذکر شده است. وابستگی¬های اقتصادی و کمبود آگاهی و مهارت مذاکره باعث می‌شود زنان نتوانند تماس جنسی محافظت نشده را رد کنند (شادلو و همکاران، 1392).

2-2 مبانی نظری HIVا………………………………………………………….. 17
2-2-1 ماهیت ویروس اچ آی وی/ ایدز…………………………………………. 17
2-2-2 عامل بیماری و بیماری‌زایی…………………………………………….: 18
2-2-3 انتقال HIV ا………………………………………………………………..19
2-2-3-1 انتقال از طریق تماس جنسی………………………………………… 20
2-2-3-2 انتقال از طریق تماس با خون و ترشحات……………………………. 21
2-2-3-3 انتقال از مادر به کودک………………………………………………… 21
2-2-4 سیر طبیعی عفونت:……………………………………………………… 22
2-2-5 سندرم حاد HIV ا……………………………………………………………23
2-2-6 دورهی بدون علامت (نهفتگی)…………………………………………. 24
2-2-7 بیماری آشکار بالینی …………………………………………………….25
2-2-8 وضعیت HIV/AIDS در جهان…………………………………………….. 25
2-2-9 وضعیت همه‌گیر HIV/AIDS در ایران…………………………………… 26
2-2-10 درمان بالینی……………………………………………………………. 28
2-2-11 انواع مشاوره HIV ا……………………………………………………..28
2-2-11-1 مشاوره‌ی پیشگیری از عفونت HIV ا……………………………….28
2-2-11-2 مشاورهی پیش از آزمایش…………………………………………. 29
2-2-11-3 مشاوره بعد از آزمایش……………………………………………… 29
2-2-11-4 مشاوره‌ی مستمر برای افراد دچار HIV ا…………………………..30
2-2-11-5 مشاوره برای پایبندی به درمان…………………………………….. 30
2-2-12 سلامت روان و عفونت HIV ا…………………………………………..30
2-2-12-1 افسردگی…………………………………………………………… 33
2-2-12-2 اضطراب……………………………………………………………… 33
2-3 مبانی نظری نشانگان افت روحیه………………………………………. 34
2-3-1 اضطرابهای وجودی…………………………………………………….. 34
2-3-2 آزردگی‌های وجودی و مظاهر آن……………………………………… 36
2-3-3 معرفی و تاریخچه نشانگان افت روحیه………………………………. 38
2-4 تحریفات شناختی………………………………………………………… 42
2-5 رویکردهای روان‌شناختی در درمان نشانگان افت روحیه……………… 43
2-5-1 نظریهی درمان بک……………………………………………………: 43
2-5-2 رویکرد وجودی:……………………………………………………….. 45
2-5-2-1- درمان وجودی:…………………………………………………….. 47
2-5-3 شباهت و تفاوت دیدگاه شناخت درمانی بک با رویکرد وجودی:… 49
2-5-4 درمان‌های تلفیقی……………………………………………………. 51
2-5-4-1 شناخت درمانیهای تلفیقی ……………………………………….52
2-5-5 شناخت درمانی هستی نگر………………………………………… 52
2-5-6 ساختار و اهداف شناخت درمانی هستی نگر(بهمنی و همکاران، 1389)…………………………………………………………………………. 54
2-6 نتایج تحقیقات انجام‌شده در داخل و خارج از کشور……………….. 55
2-6-1 تحقیقات انجام‌شده در داخل کشور……………………………..: 55
2-6-2 تحقیقات انجام‌شده در خارج از کشور:…………………………… 58

فصل سوم: روش تحقیق

در این فصل نوع مطالعه، جامعه مورد بررسی، ملاک¬های انتخاب شرکت‌کنندگان در پژوهش، حجم نمونه و روش محاسبه آن، متغیر¬های پژوهش و نحوه سنجش آن‌ها، روش جمع‌آوری داده¬ها و تجزیه و تحلیل آن‌ها، شیوه انجام کار و ملاحظات اخلاقی به تفضیل مطرح شده است. همچنین سرفصل محتوای جلسات درمانی در انتهای فصل به اختصار بیان شده است.
3-2 روش مطالعه
در این پژوهش از طرح تک موردی استفاده شده است. یک آزمایش تک موردی که گاهی آن را آزمایش تک آزمودنی یا آزمایش سری¬های زمانی نامیده‌اند، آزمایشی است که مشتمل بر تحقیق فشرده بر روی یک فرد یا تعدادی از افراد است که به عنوان یک گروه واحد در نظر گرفته می¬شوند. همان طور که توماس کراتوچویل توضیح داده است، طرح¬های تک موردی «مشتمل بر تحلیل فشرده در ارگانیزم های واحد» است. آزمایش¬های تک موردی به خوبی متناسب با پژوهش¬های اصلاح رفتار است که در مشاوره، روان‌درمانی، مراقبت¬های درمانگاهی و پژوهش¬های مربوط به مواد مخدر به وفور یافت می¬شود (گال، بورگ و گال،٢٠٠۵؛ ترجمه نصر و همکاران، ١٣٨۶).
آزمایش¬های تک موردی را نباید با پژوهش موردی معادل دانست. هرچند هر دو به مورد معطوف‌اند، ولی از نظر طرح و هدف با یکدیگر تفاوت زیادی دارند. پژوهش¬های موردی به یک عمل آزمایشی وسیع¬تر (معمولاً یک برنامه به مقیاس بزرگ) می¬پردازد که در یک موقعیت میدانی اجراشده و به شدت بر داده‌های کیفی تکیه دارد (گال، بورگ و گال،٢٠٠۵؛ ترجمه نصر و همکاران، ١٣٨۶).
در این مطالعه از طرح AB که مبنای طرح¬های تک آزمودنی است، استفاده شد. پژوهشگر این طرح را از طریق انتخاب یک شرکت‌کننده برای آزمایش، یک یا چند رفتار هدف، اندازه¬های رفتارهای هدف و یک عمل آزمایشی شروع می¬کند. سپس رفتار هدف به طور مکرر در خلال دوره خط پایه اندازه¬گیری می¬شود (A). سرانجام عمل آزمایشی (B) هنگامی که پژوهشگر به اندازه¬گیری رفتار هدف ادامه می¬دهد، اجرا می-گردد.
اگر تفاوت بین میانگین اندازه¬گیری¬های A و B از نظر آماری معنادار باشد، می¬توانیم نتیجه بگیریم که یک تغییر پایا از مرحله خط پایه تا مرحله عمل اتفاق افتاده است. این طرح فقط باید هنگامی مورد استفاده قرار گیرد که هیچ جانشین مناسبی موجود نباشد یا این¬که پژوهشگر آن را به عنوان یک مطالعه مقدماتی انجام دهد تا به دنبال آن آزمایشی با طرحی دقیق¬تر اجرا کند (گال، بورگ و گال،٢٠٠۵؛ ترجمه نصر و همکاران، ١٣٨۶).
به عنوان یک قاعده کلی، در هر مرحله از یک طرح تک موردی باید طول و تعداد اندازه¬گیری‌ها تقریباً مساوی باشد، در غیر این صورت، عدم تعادل، تحلیل آماری و تفسیر اثرهای عمل آزمایشی را پیچیده می-کند (گال، بورگ و گال،٢٠٠۵؛ ترجمه نصر و همکاران، ١٣٨۶). با وجود محدودیت¬های این طرح در مقایسه با بقیه طرح¬ها، از تاریخچه¬های موردی غیرآزمایشی درباره اثرات درمان، شواهد بهتری ارائه می¬کند (بیابان‌گرد،١٣٨۶).
در این پژوهش از دو خط پایه اولیه، ادامه خط پایه در مرحله درمان طی سه مرحله و دو خط پایه پیگیری استفاده شده است؛ بنابراین، متغیر وابسته بیست روز قبل و سرانجام در جلسه آغازین پیش از اجرای متغیر آزمایشی، به منظور اندازه¬گیری خطوط پایه مورد اندازه‌گیری قرارگرفته و نتایج آن با سه مرحله اندازه¬گیری در فرآیند درمان و پایان مداخله و سرانجام دو مرحله پیگیری، مورد سنجش قرار گرفت.
دلیل استفاده از این طرح در این پژوهش، در دسترس نبودن تعداد زیاد نمونه¬ها در هنگام مطالعه، غیراخلاقی بودن بازداری درمان در مرحله خط پایه و تلاش برای بازگرداندن مراجعان به وضعیت قبل درمان است (لانتز، گریگور ٢٠٠٠، گال، بورگ و گال،٢٠٠۵؛ ترجمه نصر و همکاران، ١٣٨۶).
همچنین از آنجایی که طرح¬های تک موردی به آزادی و فردیت مراجع احترام می¬گذارند و بودن و هستی مراجع را غنا می‌بخشد، بسیاری از وجودگرایان این طرح را ارزشمند تلقی می¬کنند (فرانکل،1996؛ کوندرات،1992؛ لانتز،1979، 1986،2001، می، 1983؛ یالوم، 1980؛ نقل از لانتز، 2004). لازم به یادآوری است، درعین‌حال که طرح¬های تک آزمودنی از نوع A-B-A-B و طرح با خط پایه چندگانه روش¬های کامل¬تری از پژوهش¬های تک آزمودنی محسوب می¬شوند، اما به دلایل زیر از این روش¬ها استفاده نشد:
1) استفاده از این روش¬ها فرآیند نمونه¬گیری را دشوار کرده و لذا احتمال ریزش را بالا می¬برد.
2) روش اندازه¬گیری مکرر برای جمعیت خاص این پژوهش مناسب نبود، چرا که این جمعیت شرایط روحی مناسبی برای تکمیل مکرر پرسشنامه را نداشتند و اجرای پرسشنامه به صورت مکرر در جلسات اولیه درمان، ایجاد رابطه درمانی بین مشاور و مراجع را مختل می‌کرد و مانع از برقراری ارتباط درمانی می¬گشت.
3) روش¬های یادشده، بیشتر جهت اندازه¬گیری مشکلات رفتاری قابل‌مشاهده کاربرد دارد.

3-1 مقدمه………………………………………………………………….. 61
3-2 روش مطالعه …………………………………………………………..61
3-3 جامعه آماری و گروه نمونه……………………………………………. 63
3-3-1 ملاک‌های شمول:…………………………………………………….63
3-3-2 ملاک‌های عدم شمول:…………………………………………….. 64
3-4 روش نمونه‌گیری و حجم نمونه ………………………………………..64
3-4-1 شرکت‌کننده اول:…………………………………………………….. 64
3-4-2 شرکت‌کننده دوم:……………………………………………………. 65
3-4-3 شرکت‌کننده سوم:…………………………………………………. 65
3-5 مکان و زمان انجام تحقیق …………………………………………….66
3-6 متغیرها و شیوه سنجش آن‌ها……………………………………… 66
3-7 ابزار جمع‌آوری داده‌ها ………………………………………………..66
3-7-1 فرم اطلاعات جمعیت نگاری(بیوگرافی)……………………….. 66
3-7-2 مقیاس نشانگان افت روحیه (DS) ا………………………………67
3-7-3 مقیاس سنجش تحریفات شناختی…………………………….. 67
3-7-4 پرسشنامه افسردگی بک (II-BDI) ا……………………………68
3-8 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها………………………………………… 69
3-9 شیوه انجام کار……………………………………………………… 70
3-10 محتوای طرح درمان ……………………………………………….71
3-11 ملاحظات اخلاقی………………………………………………… 73

فصل چهارم: توصیف و تحلیل داده‌ها

هدف از پژوهش حاضر پاسخ‌گویی به این سؤال بود که آیا شناخت درمانی هستی¬نگر در کاهش نشانگان افت روحیه افراد مبتلا به ویروس نقص ایمنی انسان مؤثر است؟ که با استفاده از طرح پژوهشی تک موردی صورت گرفت. روش¬های آماری مورد استفاده در این پژوهش شامل درصد بهبودی، اندازه تأثیر و شاخص کوهن می¬باشد. به منظور سهولت درک یافته¬های این پژوهش از نمودار نیز استفاده شده است. در طرح¬هایی مانند طرح پژوهشی حاضر روش ترسیم نمودار مفیدترین و قابل قبول‌ترین روش برای تفسیر نتایج است (وکیل نظری،‌ محمدخانی و دولت شاهی،‌ 1390). در ابتدا نتایج پژوهش در قالب توصیف بیوگرافی زنان مبتلا و ویژگی‌های جمعیت شناختی بیماران به صورت جدول ارائه‌شده و سپس تغییر نمرات بیماران را در هر یک از مقیاس¬های نشانگان افت روحیه، مؤلفه‌های نشانگان افت روحیه و تحریفات شناختی به وسیله جداول و نمودار نشان داده و روند تغییرات را مورد بررسی قرار می‌دهد.
4-2- بیوگرافی زنان مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان
4-2-1- آزمودنی اول
زینب 35 ساله و اهل حصارک کرج، تحصیلات سیکل و از طبقه اقتصادی-اجتماعی متوسط برخوردار بود. او در سن 16 سالگی ازدواج‌کرده ولی متأسفانه همسر او حدوداً 4 سال پیش در اثر مصرف بیش از حد مواد و مبتلا شدن به بیماری HIV مثبت در زندان و عود این بیماری و پایین آمدن بیش از حد میزان CD4، فوت کرده بود. او در حال حاضر مجرد و دارای 2 فرزند یک دختر به نام ستاره 14 ساله و یک پسر به نام کوروش 17 ساله بود. زینب حدوداً 6 سال پیش علائم این بیماری را در خود دیده بود؛ تب شدید، عرق مداوم بر بدن، ضعف بدنی، حالت تهوع و حالاتی مانند آنفولانزا یا بارداری که خود او می-گوید«در اوایل احساس می¬کردم که سرما خورده¬ام اما بعد از گذشت چند روز بعضی از علائم کم شده بود ولی همچنان علائمی مانند حالت تهوع وجود داشت همسرم من را پیش دکتر همیشگی خود برد اوایل احساس می¬کردم که باردار شده¬ام دکتر علائم بدنی من را بررسی کرد و متوجه شد که احتمالا من هم به بیماری همسرم مبتلا شده¬ام. به صورت پنهانی به همسرم گفت: حتما او را به مرکز انتقال خون ببر تا خون او را آزمایش نمایند این زن جوانه مواظبش باش در صورتی که من داشتم حرف¬های آن‌ها را می-شنیدم ولی از حرف¬های دکتر سر در نمی¬آوردم و واقعا نمی¬دانستم بیماری همسرم چیست، زیرا او حرفی به من نمی¬زد. ما با هم رابطه صمیمی نداشتیم. بعد از آنجا به بیمارستان رفتیم خونم را آزمایش کردند و بعد از گذشت چند روز جواب آزمایش آمد و گفتند مشکلی نیست. چند روز بعد علائم محو شد و خیالم راحت شد که مشکلی نیست (در صورتی که مراجع دوران پنجره را سپری ¬می¬نموده است). او اذعان می-کند چون آگاهی از این بیماری نداشتم متوجه آن نشده بودم.» او می¬گوید رابطه من با همسرم در اویل ازدواج فقط سه ماه اول خوب بود بعداً متوجه شدم که معتاد است و رابطه جنسی با زنان دیگر دارد ولی به خاطر بچه¬هایم و بی¬کسی و ترس از تنهایی زبان بر سخن نیاوردم و زندگی را تحمل کردم« لازم به ذکر است که خانواده زینب با ازدواج آن‌ها موافق نبودند و از همان اوایل او را طرد کرده و کنار گذاشتند. او همیشه احساس تنهایی شدید می¬کرد تا زمانی که اولین فرزندش به دنیا آمده و تمام احساسات خود را سرکوب کرده و وابستگی¬اش را به سوی فرزند خود اعمال کرده است. بعد از گذشت یک سال و نیم از زمان اولین آزمایش در اثر عود علائم و آگاهی از مبتلا شدن همسرش به بیماری HIV مثبت به مشاوره مراجع کرده و بعد از دادن آزمایش متوجه بیماری خود یعنی ابتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی شده است.

4-1- مقدمه …………………………………………………………………75
4-2- بیوگرافی زنان مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان…… 75
4-2-1- آزمودنی اول………………………………………………………. 75
4-2-2- آزمودنی دوم……………………………………………………… 80
4-2-3- آزمودنی سوم……………………………………………………. 84
4-3 تجزیه و تحلیل یافتهها……………………………………………….. 87

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی شناخت¬درمانی هستی¬نگر بر کاهش نشانگان افت روحیه زنان مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان صورت گرفت. انگیزه اصلی این مطالعه بررسی اثربخشی مداخله¬ای بود که تناسب بیشتری با نیاز¬های خاص این دسته از افراد داشته باشد و روش¬های یاری‌رسانی موثرتری را شناسایی کند تا به کاهش آزردگی¬ها و بحران وجودی افراد مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان کمک کند.
به منظور تحقق این هدف، دو فرضیه¬ی جهت‌دار اصلی مورد آزمون قرار گرفتند. فرضیه اول مبنی بر اثربخشی شناخت¬درمانی هستی¬نگر بر کاهش نشانگان افت روحیه زنان مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان و فرضیه دوم مبنی بر اثربخشی شناخت¬درمانی هستی¬نگر بر کاهش تحریفات شناختی زنان مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان بودند. یافته¬ها حاکی از تأثیر¬گذاری این روش مداخله درمانی بر کاهش نشانگان افت روحیه و خرده مقیاس¬های آن و همچنین کاهش تحریفات شناختی در افراد مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان بود. در ادامه، این یافته¬ها با توجه به بنیان¬های نظری و نیز یافته¬های سایر گزارش¬های پژوهشی، به بحث گذاشته شده است.
5-2 بحث
همان طور که در فصل چهار ملاحظه شد، فرض اول این تحقیق مبنی بر کاهش نمره نشانگان افت روحیه زنان مبتلا به HIV مثبت که در معرض روش مداخله شناخت¬درمانی هستی¬نگر قرار می¬گیرند، تأیید شد. یافته¬ها نشان داد شناخت¬درمانی هستی¬نگر بر کاهش نشانگان افت روحیه زنان مبتلا به ویروس نقص سیستم ایمنی انسان موثر بوده است. در ادامه به تبیین یافته¬های حاصل از تأیید فرضیه اول پرداخته شده است.
در ارتباط با 3 آزمودنی مبتلا به HIV، نظر به نتایج ارائه‌شده در جدول و نمودار 4- 2 و 4- 3، نمرات نشانگان افت روحیه هر یک به طور جداگانه در خط پایه‌های اول و دوم، قبل از آغاز مداخله، بالاتر از نمره خط برش مقیاس نشانگان افت روحیه کیسان (2004) بود، درحالی‌که در فرآیند درمان روند نزولی داشته و پس از اجرای ده جلسه درمانی، نمره نشانگان افت روحیه افراد در جلسه پایانی به طور چشم‌گیری کاهش پیدا کرد و در جلسات پیگیری، افزایش اندکی مشاهده شد. البته قابل‌ذکر است که میزان نشانگان افت روحیه آزمودنی دوم در حین جلسات درمانی روند نزولی را طی می¬کرد اما به طور ناگهانی افزایش یافت اما در جلسات پایانی همانند دو آزمودنی دیگر نمره نشانگان افت روحیه کاهش پیدا کرد. حال این یافته¬ها را چگونه می¬توان تبیین کرد؟

5-1 مقدمه……………………………………………………………………. 96
5-2 بحث……………………………………………………………………… 96
5-3 نتیجهگیری…………………………………………………………….. 113
5-4 محدودیتها……………………………………………………………… 113
5-5 پیشنهاد‌ها…………………………………………………………….. 114
5-5-1 پیشنهاد‌های کاربردی………………………………………………. 114
5-5-2 پیشنهاد‌های پژوهشی……………………………………………… 115
منابع…………………………………………………………………………….116
منابع فارسی …………………………………………………………………117
منابع انگلیسی………………………………………………………………..120
پیوست…………………………………………………………………………125
فرم رضایتنامه زنان مبتلا به HIV برای شرکت در جلسات مداخلهای رویکرد شناختدرمانی هستینگر………………………………………………………………………… 126
شیوه نامه(پروتکل)شناخت درمانی هستی نگر:……………………………. 127
فرم اطلاعات جمعیت شناختی………………………………………………… 132
پرسشنامه نشانگان افت روحیه………………………………………………. 133
پرسشنامه تحریفات شناختی…………………………………………………. 135
پرسشنامه افسردگی بک……………………………………………………….. 137

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

فهرست جداول و نمودار

جدول 4-1 ویژگی‌های جمعیت شناختی آزمودنی‌ها……………………………. 87
جدول و نمودار 4-2 نمرات خام نشانگان افت روحیه و نمودار روند تغییرات نمرات خام…………………………………………………………………………………….. 88
جدول 4-3- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در مقیاس نشانگان افت روحیه………………………………………………………………… 89
جدول و نمودار روند 4-4، نمرات خام و نمودار روند تغییرات بی‌معنایی……….. 90
جدول 4-5- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در مقیاس بی‌معنایی…………………………………………………………………………… 90
جدول و نمودار روند 4-6 نمرات خام و نمودار روند تغییرات ملالت……………… 91
جدول 4-7- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در مقیاس ملالت………………………………………………………………………………… 92
جدول و نمودار روند 4-8 نمرات خام و نمودار روند تغییرات یاس……………….. 93
جدول 4-9- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در مؤلفه یاس…………………………………………………………………………………… 94
جدول و نمودار روند 4-10 نمرات خام و نمودار روند تغییرات مؤلفه شکست….. 94
جدول 4-11- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در مؤلفه شکست……………………………………………………………………………… 95
جدول و نمودار روند 4-12 نمرات خام و نمودار روند تغییرات درماندگی……….. 96
جدول 4-13- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در مؤلفه درماندگی……………………………………………………………………………. 96
جدول و نمودار روند 4-14 نمرات خام و نمودار روند تغییرات تحریفات شناختی 97
جدول 4-15- شاخص‌های تغییرات روند، شیب و میزان تغییرپذیری آزمودنی‌ها در تحریفات شناختی…………………………………………………………………………….. 98

Abstract

Objective: The aim of present study was to investigate the effectiveness of cognitive-existential therapy on the reduction of demoralization symptoms in patients with HIV.
Method: In a single case study, three women who suffered from HIV and had referred to Sabzeh Parvar Center, Karaj, Iran for the medical treatment and consultation were selected by the convenience sampling method and received ten 90-minute individual sessions of cognitive-existential therapy. The participants were assessed 7 times (2 times at the baseline phase, 3 times at the intervention phase, and 2 times at the follow-up phase) by Kissane Demoralization Symptoms Instrument (2004) and Abdolah zadeh Cognitive distortions Instrument (2011) . To analyze the data, indexes of process changes, slope, effect size, Cohen index and interpretation of ups and downs in charts were employed.
Findings: The results indicated a significant reduction on demoralization symptoms and significant increases in scores on cognitive distortions in comparison with the baseline and the most amount of variation was observed in the final session. Although the scores demoralization symptoms increased in the two follow-up sessions in comparison with the final session of therapy, they showed a significant reduction as compared with the baseline. In the final session of the meeting follow-scale distortions of cognitive decline than was observed compared to baseline, but the increase was significant.
Conclusion: Due to the fact that cognitive-existential therapy led to the reduction of demoralization symptoms and Cognitive distortions in patients with HIV, this intervention can be effective in the alleviation of psychological pain in the mentioned group.



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان