فهرست مطالب

– فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه
امروزه اعتیاد یک مشکل سلامتی بهداشت عمومی در سراسر جهان و در تمام کشورها محسوب می-شود. به ندرت کشوری را در روی کره زمین می توان پیدا کرد که با مشکل سوء مصرف مواد، تغییر دهنده خلق و خو و رفتار درگیر نباشد (باتوین ، گریفین و ویلیامز ، 2001). گزارش سالانه سازمان بهداشت جهانی در سال 2005 نشان می دهد که در دنیا حدود 200 میلیون معتاد به انواع مواد افیونی وجود دارد و جالب این است که همین گزارش ذکر می نمایید که شیوع اعتیاد در ایران، قزاقستان و روسیه سفید دارای درصد رو به رشدی می باشد (گزارش سالانه سازمان بهداشت جهان ، 2005).
در ایران نیز شمار مصرف کنندگان مواد، نزدیک به 8/1 تا 3/3 میلیون نفر برآورد شده که مواد افیونی بیشترین مواد مصرفی می باشد (مکری ،2002). یکی از جنبه های مهم اعتیاد که طی تلاش های بازدارنده مشخص شده، بازگشت به مصرف مواد مخدر پس از دوره ای از قطع مصرف می باشد. مطالعات زیادی شیوع بالای عود اعتیاد را نشان می دهد (اسچاپ و اسچاپ ، 1997). تنها 20 تا 50 درصد بیماران می توانند به قطع مصرف مواد بعد از یک سال ادامه دهند (فریدمن ، 1998). کرنی (1997) این میزان را50% در طول یک سال مطرح می کند. براون (1998) گزارش می دهد که تنها 19% مصرف کنندگان دارو پس از درمان قادرند قطع مصرف مواد را برای 6 سال ادامه دهند. این موضوع نشان دهنده آن است که پدیده اعتیاد یا سوء مصرف مواد دارای ابعادی چندگانه می باشد و عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی، قانونی، سیاسی، اقتصادی، اعتقادی و جغرافیایی در بروز و شیوع آن تأثیر می گذارند. این عوامل نه تنها به صورت انفرادی در ایجاد و تداوم مشکل اعتیاد دخیلند بلکه روی یکدیگر تأثیر و تأثر متقابل دارند و می بایستی به این امر توجه کامل مبذول داشت، چرا که کار کردن روی یک حوزه، ما را از دیگر حوزه هایی که در اعتیاد دخیل هستند باز می دارد (گودرزی، 1380).
بررسی ها در ایران نشان می دهد که در هر ماه صد نفر به دلیل اعتیاد جان خود را از دست می¬دهند و 35% از افرادی که درخواست طلاق می کنند به دلیل اعتیاد همسران شان بوده است (ممتازی، 1382). خانواده اساسی ترین تشکل اجتماعی است. دستیابی به جامعه سالم در گرو سلامت خانواده و تحقق خانواده سالم مشروط به برخورداری افراد آن از سلامت روانی و داشتن ارتباط مطلوب با یکدیگر است. همچنین خانواده مهمترین عامل رشد شخصیت تا 6 سالگی است (سادوک و کاپلان ، 2003). در این خصوص استانتون (1997) بیان می کند که مناسب ترین شیوه برخورد با معتادان برای درمان، این است که علاوه بر فرد معتاد در پرداختن به مسائل او، به روند اعتیاد و خانواده او توجه شده و علاوه بر این لازم است که بر الگوهای رفتاری خانواده معتاد نیز دقت کافی شود (آقابخشی، 1388).
اگر چه در زمینه درمان افرادی که دارای وابستگی به مواد هستند، پیشرفت ها به شکل مداخلات داروشناختی (به طور مثال متادون و نالتروکسون)، گروه های NA (به طور مثال الکلی های گمنام، معتادان گمنام) و مدل ها و برنامه های یادگیری اجتماعی (پیشگیری از بازگشت، بهبود منطقی و غیره….) بوده است ولی هر یک از این رویکردها با مشکلاتی روبرو بوده است که کارایی آن¬ها را محدود می¬سازد. به عنوان مثال، مداخلات داروشناختی، داده های امیدوارکننده کوتاه مدتی را فراهم نموده اند که سرشار از دشواری های مربوطه به عدم پیروی از درمان و نگهداری طولانی مدت داروها می باشند (بک، رایت، نیومن و لویس ، 1993).
شواهد روشنی وجود دارد که از اوایل دهه 1980 به این طرف، روان درمانی با یک حرکت رشدی سریع به سوی یکپارچه سازی و التقاطی شدن به پیش می رود. این حرکت بر اساس ترکیب مناسب¬ترین رویکردهای مختلف است به گونه ای که مدل های نظری کاملتر می توانند به هم بپیوندند و درمان¬های مؤثرتری را به وجود آورند (قنبری،1383).
بحث نظری مربوط به درمان های التقاطی و یکپارچه برای رسیدن به قابلیت اثربخشی بالاتر در درمان سال هاست که شروع شده است (پروچاسکا و نورکراس ، 1999). از منظر تجربی نیز برخی از درمانگران حوزه سوء مصرف و وابستگی به مواد به این نتیجه رسیده اند که بایستی عوامل گوناگون مؤثر در پدیده وابستگی به مواد مثل مهارت های اجتماعی و فردی، ماهیت محیط اجتماعی، عوامل فرهنگی و زیستی را در درمان مواد لحاظ کرد (لوئیس، دانا و بلوینس ، 2002). چرا که نتایج پژوهش نشان داده است که درمان های تک بعدی (عمدتاً زیستی) توانایی چندانی برای ایجاد تغییرات درمانی قابل توجه از خود نشان نداده است (مکری، 2002). به همین دلیل ضروری است تا عوامل متعدد بررسی شده در درمان ها، لحاظ شده و جهت گیری برنامه های درمانی به طرف روش های ترکیبی سوق داده شود. وقتی از روش های درمانی متعدد استفاده شود، انعطاف پذیری و پویایی در سطح بسیار بالایی افزایش پیدا می¬کند (مایستوو و کانرز ، 2005).
در همین رابطه تعدادی پژوهش دیگر نشان داده است که درمان های ترکیبی (ترکیب دارودرمانی با روش های روان درمانی) در پیشگیری از بازگشت مواد مخدر، اثربخشی بیشتری دارند (هالدی ، 1993؛ پتری ، 1998؛ آرن و لیورس ، 2005؛ کاسپر، کادورف و یوکیس ، 2005). در سال های اخیر در کشورهای پیشرفته، متخصصان بهداشت روانی و موسسات آموزشی و درمانی، نظریه ها، مدل ها، روش¬ها، راهکارها، و فنون مختلفی را در پیشگیری و درمان اعتیاد و جلوگیری از بازگشت پس از ترک اعتیاد، ابداع، آزمایش و تجربه کرده اند. با وجود این، هنوز شیوه درمان قطعی برای آن یافت نشده است (کلدوی، 1390). در میان راهبرد های خاص برای درمان اختلال سوء مصرف مواد، خانواده درمانی، توجه زیادی را در تحقیقات به خود جلب کرده است با استفاده از خانواده درمانی، اثر گذاری سایر رویکردها افزایش می¬یابد. از این طریق کارآمدی این روش در بهبود بخشیدن به تعاملات خانواده و عضو معتاد و کاهش مصرف مواد روشن شده است (مددی ونوغانی، 1384).

– مقدمه ………………………………………………………………………………11
– بیان مسئله …………………………………………………………………………14
– اهداف پژوهش …………………………………………………………………….16
– اهداف کلی پژوهش ………………………………………………………………17
– اهداف جزئی پژوهش ……………………………………………………………..18
– فرضیه های پژوهش ………………………………………………………………..18
– اهمیت و ضرورت پژوهش ………………………………………………………….18
– تعریف واژگان اختصاصی …………………………………………………………….18
– عملکرد خانواده ……………………………………………………………………..18
– تعریف نظری عملکرد خانواده ………………………………………………………18
– تعریف عملیاتی عملکرد خانواده ……………………………………………………19
– وابستگی به مواد…………………………………………………………………….19
– تعریف نظری وابستگی به مواد …………………………………………………….19
– تعریف عملیاتی وابستگی به مواد ……………………………………………….20
– عود یا بازگشت ……………………………………………………………………..20
– تعریف نظری عود یا بازگشت ……………………………………………………..20
– تعریف عملیاتی عود یا بازگشت ………………………………………………….20
– خانواده درمانی راه حل مدار-ساختاری ………………………………………….20
– تعریف نظری………………………………………………………………………….20
– تعریف عملیاتی ……………………………………………………………………..21

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

– فصل دوم: ادبیات پژوهش

مبانی نظری پژوهش
امروزه نظام پویا و گسترده اعتیاد کاملاً هوشمند است. در دنیای کنونی، سوء مصرف مواد، پدیده ای چند وجهی است که همه ارکان اساسی جامعه را تحت تأثیر قرار می دهد. به همین دلیل مبازره با آن مستلزم به کارگیری همه ظرفیت های موجود است (کیانی، 1389). سوء مصرف مواد، بخش عظیمی از مشکلات بهداشت عمومی است. برآورد شده که 4 میلیون آمریکایی همراه با خانواده هایشان درگیر اختلالات مصرف مواد و 3 میلیون دیگر دچار سوء مصرف مواد/الکل هستند (سام. اچ سا ، 2009). وجود یک میلیون و دویست هزار معتاد و هشتصد هزار مصرف کننده تفننی، از معضلات عمده ای است که باعث فروپاشی خانواده ها و مشکلات متعاقب می شود (صرامی، 1382).
امروزه اعتیاد پا را از مرزهای بهداشتی- روانی فراتر نهاده و به یک معضل بزرگ اجتماعی تبدیل شده است. در کشور ما علاوه بر عوامل متعدد اجتماعی، فرهنگی و بعضاً تاریخی دخیل در این پدیده شوم، قرار گرفتن بر سر راه مهمترین مسیر جهانی ترافیک قاچاق مواد مخدر باعث شده که از قربانیان اصلی سوء مصرف مواد در دنیا به شمار آییم. شیوه ها و سیاست های اعمال شده که با صرف هزینه های هنگفت انسانی و مالی همراه بوده نیز دست آورد مطلوبی در کنترل اعتیاد نداشته است. لذا به نظر می¬رسد باید سعی بیشتری در جهت شناخت علمی این موضوع مبذول داشت. تجربه مراکز درمانی و نیز منابع معتبر علمی قابل اعتماد، میزان عود اعتیاد در یک سال پس از سم زدایی را بالاتر 90% نشان می¬دهند (وزیریان و مستشاری، 1381).
به طور کلی، مبارزه با اعتیاد در جهان به سه روش مبارزه با عرضه، اقدامات درمانی و فعالیت¬های پیشگیرانه در جهت کاهش تقاضا استوار است. متاسفانه در زمینه درمان دارویی اعتیاد، برآوردها ناامیدکننده اند. از دهه 1990 که یکسری پژوهش در خصوص نتایج درمان سوء مصرف مواد آغاز گردید، مشخص شد که برنامه های ترکیبی و برنامه های سرپایی بدون دارو که بر رویکردهای روانی-اجتماعی و برنامه های رفتار درمانی تأکید داشته اند نتایج مثبتی را به بار آوردند (هالجین ، 2003). در چند دهه گذشته، مداخلات خانواده به طور چشمگیری در درمان جمعیت های سوء مصرف مواد، مقبولیت خاصی پیدا کرده است (ویلیامز ، چانگ ، 2000). تا پایان دهه 1970 بیش از 90% برنامه های درمانی وابستگی به مواد در ایالات متحده، ترکیبی از برخی شکل های مداخلات خانواده بوده است (کلمن و دیویس ، 1978). اهمیت کارآمدی متعهد کردن اعضای خانواده در درمان وابستگی به مواد جوانان به طور گستره محرز شده است (رو و لیدل ، 2003).
خانواده درمانی به عنوان یک نهضت در اوایل دهه 1950 شروع شد. بنابراین بیش از پنجاه سال است که قدمت دارد و رویکرد روان درمانی بسیار قابل انعطافی برای درمان طیف وسیعی از مشکلات می¬باشد. هدف اصلی خانواده درمانی این است که حل مشکلات موجود را تسهیل نموده، رشد سالم خانواده را با تمرکز بر ارتباط بین فردی و اعضای مهم خانواده و شبکه اجتماعی بهبود بخشد (دونوان، 1999). امروزه درمانگران، خانواده درمانی را با هدف کمک بهبود تعامل افراد خانواده به کار می برند. به همین دلیل نیز فرد را از خانواده جدا نمی کنند بلکه سیستم خانواده را اصلاح می کنند. بر این اساس در فرایند درمان، چگونگی نگهداری رفتارهای نامطلوب و شیوه افزایش رفتارهای مؤثر بر تعامل مناسب اعضای خانواده بررسی می شود (لیدل، 2001).
تاریخچه مواد مخدر در ایران و جهان
هر چند که تاریخ دقیقی از شروع استعمال مواد مخدر توسط بشر وجو ندارد، لیکن آثار گذشتگان و سوابق موجود، سابقه آشنایی بشر با مواد مخدر را حدود 4000 سال پیش از میلاد برآورد می نمایند (مرتضوی، 1382). سومریان را اولین کسانی ذکر کرده اند که تریاک را کشف و علاوه بر استفاده دارویی از آن به عنوان یک ماده مخدر و یک گیاه شادی بخش استفاده می کرده اند. علاوه بر سومریان، تمدن¬های یونان، رم، مصر و آشور نیز تریاک را می شناختند و از آن استفاده می کرده اند. در حدود 4000 سال قبل از میلاد، کشیدن تریاک در چین رایج بوده است (دانش، 1382).
محمد بن زکریای رازی دانشمند و پزشک ایرانی قرن سوم و چهارم از تریاک، خشخاش و شاهدانه به عنوان دارو برای معالجه بیماران استفاده می کرده است (مرتضوی، 1382). مصری ها از زمان های قدیم، تریاک را مصرف می کردند. بعضی بر این اعتقاد هستند که سرمنشاء تریاک از مصر بوده است (اورنگ، 1370). بنابراین استعمال مواد مخدر سابقه طولانی در میان جوامع داشته و شکل های مصرف آن متنوع بوده و به زمینه های مساعد هر کشوری بستگی داشته است. مصرف مواد مخدر در طول تاریخ انسان، زمانی به عنوان مواد خوراکی، گاهی به عنوان دارو، گاهی برای ایجاد لذت و یا فرار از ناراحتی ها و از بین بردن و التیام درد به کار برده می شده است. لذا در طول تاریخ بشر، کمتر ملتی را می توان یافت که با استفاده غلط از مواد مخدر مواجه نبوده است.
شواهد تاریخی حاکی از آن است که ایرانیان از قرن ها قبل با افیون و حشیش به عنوان دارو و مواد نشاط آور و تغییر دهنده حالات روحی آشنایی داشته و اشتهار ایرانیان به مصرف مشروبات الکلی به عنوان گونه ای مواد مخدر پیش از اسلام در تاریخ ثبت شده و پس از اسلام نیز رواج داشته است (دانش، 1382). مطالعات و شواهد موجود نشان می دهد که مصرف تریاک به منزله دارویی مسکن و اثربخش در ایران نتیجه تحقیقات دو پزشک ایرانی ابوعلی سینا و حکیم فخر رازی بوده است که برای پیشبرد هدف¬های پزشکی در طب، مواد افیونی و استعمال آن را به عنوان پادزهر مورد استفاده قرار دادند و این ماده را به جهانیان شناساندند. ولی در عین حال به اثر سوء آن بر بدن آگاه بودند (فرجاد و همکاران، 1374).
عصر صفوی، عصر آغاز مصرف مواد مخدر به صورت گسترده در ایران است. پس از شاه عباس در دوران سلطنت جانشینان نالایق و بی کفایتش، مملکت دچار فساد و انحطاط شد و استعمال مواد مخدر، تدفین و شراب خوری با شدت بیشتری ادامه یافت و به عصر قاجار رسید. در عصر قاجار در 18 استان ایران، خشخاش کشت می گردید و در بیمارستان کرمان با نظارت دو پزشک انگلیسی اداره می¬شد، رایج¬ترین داروی تجویزی، تریاک بود که بعدها به داروی عمومی و خانگی تبدیل شد (میری، 1385). در دوره پهلوی، قانونی با عنوان “قانون انحصار دولتی تریاک” در 26 تیر ماه سال 1307 شمسی تصویب شد و به موجب این قانون، تولید و فروش تریاک و مجازات مرتکبین قاچاق تحت نظر مستقیم دولت قرار گرفت. تا سال 1323 به علت وضع بحرانی جهان، ایران صادرات تریاک نداشت و از این تاریخ به بعد مجدداً فروش تریاک به کشورهای دیگر از نو آغاز شد. در سال 1328 شمسی قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک اصلاح شد و برای سازنده، واردکننده و مصرف کننده تریاک و سایر مواد مخدر مجازات¬های شدید تعیین و وزارت بهداری مکلف به درمان معتادین شد (فرجاد و همکاران، 1374).
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در خرداد 59 قانونی گذاشته شد که طبق آن سهمیه معتادین مجاز لغو شد و دوره ای به مدت 6 ماه به عنوان ترک تریاک مقرر شد که پس از اتمام مهلت قانونی 6 ماهه درمان، اعتیاد جرم و معتاد مجرم شناخته می شد. در سال1381، کمیته کاهش آسیب در معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأسیس شد. اهداف کلی این برنامه، شامل برقراری حمایت، تقویت و ایجاد هماهنگی میان برنامه های چند بخشی و چند وجهی مداخلات کاهش آسیب، مانند گسترش عفونت ها، جرایم، فحشا، مرگ و میر ناشی از تزریق و غیره تا کنترل عفونت HIV، هپاتیت و سایر آسیب هایی که از راه خون منتقل می شود، می باشد (میری، 1385).

– مبانی نظری پژوهش ……………………………………………………………23
– عواملی که همراه مصرف یا سوء مصرف مواد هستند ……………………….24
– عوامل فیزیکی- زیستی ………………………………………………………….25
– عوامل روان شناختی …………………………………………………………….25
– عوامل خانوادگی ………………………………………………………………….26
– عوامل اجتماعی- فرهنگی ……………………………………………………….26
-همسالان …………………………………………………………………………..27
– مواد ……………………………………………………………………………….27
– مفاهیم رایج در زمینه مخدرها و اختلال مصرف مواد…………………………29
– تحریک کننده های سیستم عصبی مرکزی …………………………………….29
– کوکائین ………………………………………………………………………………29
– آمفتامین ها ………………………………………………………………………….30
– متاآمفتامین ها ………………………………………………………………………30
– افیون ها ………………………………………………………………………………30
– تریاک …………………………………………………………………………………30
– مورفین ……………………………………………………………………………….31
– هروئین ………………………………………………………………………………31
– عملکرد خانواده ……………………………………………………………………..31
– رویکردهای مهم رایج در پیشگیری از سوء مصرف مواد………………………….32
– 12 قدم ………………………………………………………………………………32
– 12 گام الکلی های گمنام …………………………………………………………32
– رویکردهای شناختی-رفتاری ………………………………………………………32
– خانواده و اعتیاد ……………………………………………………………………..33
– رویکردهای درمانی خانواده محور …………………………………………………34
– جامعه درمانی ……………………………………………………………………….35
– ارتباط بین عملکرد خانواده و سوء مصرف مواد ……………………………………35
– ابعاد عملکرد خانواده ……………………………………………………………….36
– انواع مدل های خانواده درمانی برای درمان وابستگی به مواد ……………….36
– خانواده درمانی راهبردی مختصر …………………………………………………36
– خانواده درمانی چندبعدی …………………………………………………………37
– خانواده درمانی راه حل-محور …………………………………………………….38
– تاریخچه درمان راه حل-محور …………………………………………………….38
– اصول درمان راه حل-محور ………………………………………………………..39
– اهداف درمان راه حل- مدار ……………………………………………………….41
– فرایند درمان ………………………………………………………………………..41
– فنون درمانی ………………………………………………………………………..42
– پرسش معجزه ……………………………………………………………………..42
– پرسش های استثنایاب ……………………………………………………………43
– پرسش قیاس گر ………………………………………………………………….43
– تمجید کردن …………………………………………………………………………43
– خانواده درمانی ساختاری …………………………………………………………44
– مفروضات نظری …………………………………………………………………….44
– ساختار خانواده ……………………………………………………………………..45
– زیرمنظومه های خانواده ……………………………………………………………46
– مرزها…………………………………………………………………………………47
– اتحادها ………………………………………………………………………………48
– نقش درمانگر و اهداف درمانی خانواده درمانی ساختاری……………………..48
– فرایند درمان …………………………………………………………………………49
– الحاق ………………………………………………………………………………49
– قانون گذاری ………………………………………………………………………..50
– اصلاح یا تغییر ساختاری ………………………………………………………….50
– چارچوب و منطق خانواده درمانی راه حل مدار ساختاری ……………………..50
– پژوهش های صورت گرفته داخلی ………………………………………………53
– پژوهش های صورت گرفته خارجی مرتبط با پژوهش …………………………54

– فصل سوم: روش اجرای پژوهش

در اين فصل روش شناسی پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد. در مورد روش انجام پژوهش، جامعه آماری مورد نظر، نمونه آماری، ویژگی های نمونه و روش نمونه گیری بحث می شود. سپس ابزار اندازه¬گیری به منظور جمع آوری اطلاعات، نحوه اجرا و نمره گذاری و تفسیر آن¬ها معرفی می گردد و سرانجام نیز روش های آماری که به منظور تجزیه و تحلیل یافته ها و نتیجه گیری نهایی مورد استفاده قرار گرفته اند، بیان می¬شوند.
روش پژوهش
پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی است و بدین ترتیب، پژوهشگر بیش از هر چیز به دنبال دستیابی به یک هدف عملی (دلاور، 1389) و توسعه دانش کاربردی در زمینه مورد نظر است (سرمد و همکاران، 1383).
این پژوهش به منظور اثربخشی خانواده درمانی راه حل مدار- ساختاری در درمان (قطع مصرف مواد) افراد وابسته به مواد، جلوگیری از عود آن و افزایش عملکرد خانواده طراحی شده است. با توجه به هدف گفته شده و فرضیه های مطرح شده، روش پژوهش، نیمه آزمایشی، با عنوان طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری 6 ماهه می باشد.
جدول 3-1 طرح پژوهش
T3 T2 T1 X RG آزمایش
T3 T2 T1 – RG کنترل

جامعه آماری
در این پژوهش، جامعه آماری عبارت است از کلیه خانواده های مراجعه کننده دارای فرد وابسته به مواد، سنین 20 تا 50 سال است که در زمستان 1391 به خانه سلامت زیبادشت شهرداری منطقه 22 تهران مراجعه کرده اند.
گروه نمونه و شیوه گزینش آن
در این پژوهش روش نمونه گیری به صورت نمونه گیری در دسترس است. بدین منظور جهت انتخاب نمونه از بین خانواده های معتاد مراجعه کننده به خانه سلامت زیبادشت، تعداد 40 خانواده به صورت نمونه در دسترس انتخاب شد، که پس از مصاحبه مقدماتی و دارا¬بودن شرایط ورود خانواده های دارای فرد وابسته (شوهر) به مواد از جانب پژوهشگر، در نهایت 30 خانواده به صورت نمونه در دسترس انتخاب شدند. بعد از همتاسازی و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند (15 خانواده دارای فرد وابسته به مواد در گروه آزمایش و 15 خانواده دارای فرد وابسته به مواد در گروه کنترل). در انتخاب نمونه، ملاحظات اخلاقی به ویژه رضایت و علاقه برای شرکت در مطالعه مد نظر قرار گرفت. قابل ذکر است که به لحاظ اخلاقی به خانواده های دارای فرد وابسته به مواد که در گروه کنترل جایگزین شده بودند گفته شد که در انتهای اتمام طرح پژوهشی، آن¬ها نیز وارد درمان خواهند شد.
علاوه بر این، ملاک های ورود به پژوهش عبارت بودند از: عدم مصرف داروهای ضد روان پریشی، نداشتن مشکلات جسمی و روانشناختی، عدم شرکت در برنامه های درمانی در زمان پژوهش، نداشتن وابستگی طولانی مدت به چند ماده افیونی یا مواد محرک زا مثل کراک، شیشه و داشتن سابقه حداقل یک بار بازگشت. در این پژوهش عضوء معتاد خانواده می بایستی همسر(مرد)، یا پدر خانواده باشد. در این پژوهش کسانی که سابقه مصرف مواد افیونی بیش از 6 ماه را داشتند و مواد افیونی همچون تریاک، شیره و هروئین مصرف می کردند شرکت داشتند.
ابزار اندازه گیری پژوهش و نحوه اجرا و ارزشیابی آن
در این پژوهش از پرسشنامه عملکرد خانواده که در سال 1983 توسط “ناتان بی اپشتاین، لارنس بالدوین و دوان اس. بیشاب ” با هدف توصیف سازمانی و ساختاری خانواده تهیه شده است، توانایی خانواده را در سازش با حوزه وظایف خانوادگی مورد سنجش و اندازه گیری قرار می دهد و آزمایش اعتیاد که یک تست سریع، یک مرحله ای برای کشف مورفین-تریاک و هروئین در ادرار است، استفاده شده است.
پرسشنامه سنجش عملکرد خانواده
ابزار سنجش خانواده یک پرسشنامه 60 سوالی است که برای سنجش عملکرد خانواده بنا بر الگوی مک مستر تهیه شده است. این الگو، خصوصیات ساختاری، شغلی و تعاملی خانواده را معین می سازد و 6 بعد از عملکرد خانواده را مشخص می کند. این ابعاد از این قرار است: حل مشکل، ارتباط، نقش ها، پاسخ دهی عاطفی، مشارکت عاطفی و کنترل رفتار. لذا ابزار سنجش خانواده متناسب با این 6 بعد از 6 خرده مقیاس برای سنجش آن¬ها، بعلاوه یک خرده مقیاس هفتم مربوط به عملکرد کلی تشکیل شده است. اگر چه پرسشنامه فعلی 60 سوالی است اما مطالعات اولیه مبنی بر یک مقیاس 53 سوالی بود، 7 سوال اضافه شد که نتایج گزارش ها نشان می دهد بر پایایی خرده مقیاس هایی که سوال ها به آن¬ها اضافه شده،افزوده است (ثنایی ذاکر، 1379).
پایایی این آزمون پس از تهیه توسط مؤلفان بر روی یک نمونه 503 نفری اجرا گردید. دامنه ضریب آلفای زیر مجموعه های آن بین 72% تا 92% است که نشان می دهد از همسانی درونی خوبی برخوردار است.
در مطالعه آرونز و همکاران (2007) پایایی خرده مقیاس های FAD بالا گزارش شده است. آلفای کرونباخ سازه های نقش های خانوادگی، حل مسئله، ابراز عواطف و کل مقیاس برای نمونه آمریکایی¬های سفید پوست به ترتیب 72%، 74%، 76% و 86% گزارش شده است.
در ایران، پژوهش های انجام شده توسط نجاریان (1374) طهماسب پور (1385) لشکری (1383) امینی (1378) بهاری (1379) و گلی زاده (1383) بیانگر پایایی بالای این آزمون است. پایایی این آزمون توسط نجاریان 93%، امینی 92% بر آورد کرد. وی همچنین ضریب آلفای کرونباخ 7 خرده مقیاس آزمون را چنین ذکر نموده است. حل مشکل 61%، ارتباط 38%، نقش ها 72%، پاسخدهی عاطفی 64%، مشارکت عاطفی 65% ، کنترل رفتار 61% و عملکرد کلی 81% که نشان می¬دهد غیر از خرده مقیاس ارتباط که ضریب درونی آن 38% است، بقیه ابعاد از هماهنگی درونی نسبتاً خوبی برخوردارند.
در پژوهشی که محسن زاده (1383) بر روی معلمان انجام داد، پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 88% و برای خرده مقیاس حل مشکل 71%، ارتباط 68%، نقش ها 65%، پاسخدهی عاطفی 73%، مشارکت عاطفی 77%، کنترل رفتار 64% و عملکرد کلی 79% محاسبه شد (ابراهیمی، 1386).

– روش پژوهش ……………………………………………………………………..57
– جامعه آماری ………………………………………………………………………57
– گروه نمونه و شیوه گزینش آن …………………………………………………..57
– ابزار اندازه گیری پژوهش و نحوه اجرا و ارزشیابی آن ………………………..58
– پرسشنامه سنجش عملکرد خانواده …………………………………………..58
– روایی پرسشنامه سنجش عملکرد خانواده ……………………………………59
– آزمایش اعتیاد …………………………………………………………………….59
– روش تجزیه و تحلیل داده ها ……………………………………………………60

– فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

هدف کلی پژوهش، تعیین اثربخشی خانواده درمانی راه حل مدار-ساختاری در درمان افراد وابسته به مواد، پیشگیری از عود آن و افزایش عملکرد خانواده آن¬ها بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده های آماری پژوهش حاضر، ابتدا اطلاعات حاصل از پرسشنامه ها استخراج و در جدول اطلاعات کلی تنظیم شد. سپس کلیه اطلاعات با استفاده از کامپیوتر و از طریق نرم افزارSPSS در دو بخش توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
در تجزیه و تحلیل توصیفی اطلاعات، ابتدا ویژگی های جمعیت شناختی هر یک از خانواده های دارای عضو معتاد به صورت جداگانه و سپس با هم (اعم از سن، تحصیلات، تعداد فرزندان، مدت زمان ازدواج، نوع مصرف مواد مخدر، مدت زمان مصرف مواد مخدر) به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است.
در بخش تحلیل توصیفی داده ها، میانگین و انحراف استاندارد نمرات آزمودنی ها در مراحل انجام آزمون آورده شده است. در بخش تحلیل استنباطی، به منظور آزمون فرضیه های تحقیق و به عبارتی تعمیم نتایج به دست آمده از نمونه به جامعه آماری تحقیق، از تحلیل کواریانس چند متغیری (MANCOVA)، آزمون مجذور کای (X2) برای محاسبه و بررسی وضعیت اعضای گروه کنترل و آزمایش در پیش آزمون و پس آزمون و همچنین پیگیری 6 ماهه، آزمایش اعتیاد استفاده شده است.
روش های آماری توصیفی
داده هاي حاصل از اطلاعات جمعيت شناختي در هر دو گروه خانواده دارای فرد وابسته به مواد در هر دو گروه آزمایش و کنترل به صورت جداول آمده است.

– مقدمه ………………………………………………………………………………63
– روش آماری توصیفی ……………………………………………………………..63
– تحلیل توصیفی داده ها ………………………………………………………….66
– بخش دوم آمار استنباطی ……………………………………………………….69
– فرضیه اول: خانواده درمانی راه حل مدار-ساختاری در درمان افراد وابسته به مواد مؤثر اس……………………………………………………………………………………69
– فرضیه دوم: خانواده درمانی راه حل مدار-ساختاری در پیشگیری از عود مواد مخدر مؤثراست…………………………………………………………………………….70
– فرضیه سوم: خانواده درمانی راه حل مدار-ساختاری در افزایش عملکرد خانواده افراد وابسته به مواد مؤثر است…………………………………………………………71

برای دانلود رایگان قسمت های بیشتراز فایل به انتهای مطلب مراجعه کنید

– فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

– پیشنهادهای پژوهشی……………………………………………………………80
– پیشنهادهای کاربردی ……………………………………………………………..81
– منابع فارسی ……………………………………………………………………….82
– منابع خارجی ……………………………………………………………………….88

 

Abstract:
Addiction is a public and worldwide health problem in all countries. Among the specific strategies for the treatment of substance abuse disorders, family therapy has attracted much attention in research. Using family therapy, effectiveness of other approaches will increase. The purpose of this study is to determine the effectiveness of structural- solution- focus family therapy in treatment (cutting down on use of drug) and improving the drug addicts’ family function.The population consists of all married men who have drug-dependent, aged 20 to 50 year-old who referred to zibadasht Home health in 22nd district of Tehran in the winter 2012.
As sample selection, sampling method was available. among married men who referred to the health centre, 30 married men were selected and matched in two experiment (15 married men ) and control (15 married men) groups, which were randomly replaced. To collect information, demographic questionnaire and drug tests was used. Reliability and validity of drug testing and FAD has been proven in numerous studies.Both groups were assessed by pretest (structural- solution- focus family therapy) then the treatment model was administered weekly for the experiment group, during 12 sessions (1/5 hour) weekly, and finally the post-test and follow- up were carried out. For analysis, the chi-square test and analysis of covariance was used.The results showed structural- solution- focus family therapy in treatment cutting down on use of drug, preventing of drug addicted relapseand improving the family function (p <0 /0001), is effective. Thus it can be concluded that the pattern of treatment (structural- solution- focus family therapy) could cutting down on use of drug and preventing of relapse of drug addiction and increasing family function.Family-centered care is one of the important tools in treatment (cutting down on use of drug)for drug-dependent addicts. This study indicate that in the treatment (cutting down on use of drug), drug-dependent addicts, preventing of drug addicted relapse and improving their families’ overall function, a combination of approaches including family therapy, structural- solution- focus family therapy have more effectiveness than the single approaches



بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان

.