پژوهش حاضر سعي دارد با طراحي آزمايش هايي در سطح كتاب فيزيك سال سوم دبيرستان، كيفيت آموزش مفاهيم ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي را مورد بررسي قرار دهد. وجود نقص و كمبودهاي يدر كتب درسي از يك سو و آموزش سنتي از سوي ديگر باعث مي شود تا در دبيرستانهاي ما آموزش ازكيفيت مطلوبي برخوردار نباشد. به منظور رفع اين اشكالات آموزشي در مبحث الكتريسيته ساكن كتابدرسي و با توجه به اهميت اين مبحث در فيزيك و زير بنايي بودن دو مفهوم ذكر شده اين تحقيق صورتگرفته است.
در اين پژوهش ابتدا با ذكر اهميت موضوع به پيشينه و تاريخچه تحقيقاتي كه در اين زمينه انجام گرفته پرداخته مي شود، سپس با بيان اهميت آموزش علوم در كشور و اهداف آن به بررسي جايگاه كتب درسي در آموزش علوم مي پردازد در ادامه به طور جزئي تر به نقد و بررسي فصل الكتريسيته ساكن فيزيك سال سوم دبيرستان پرداخته و نحوه آموزش اين مطالب را مورد مطالعه قرار مي دهد. به منظور كيفيت بخشي آموزش اين مفاهيم در كنار مطالب موجود تعدادي آزمايش ارائه مي شود. مدل آموزشي ارائه شده كهبراساس كاوشگري است در يك دبيرستان در همان مدت زمان لازم براي تدريس اين مفاهيم اجرا ميگردد سپس با نرم افزار SPSS به تحليل آماري داده ها پرداخته و نتايج به دست آمده در ارتباط بافرضيه و سؤال پژوهش كه عبارتند از:
فرضيه پژوهش: ميزان يادگيري دانش آموزان باروش طراحي آزمايش نسبت به روش سنتي بيشتر خواهدبود.
سؤال پژوهش: آيا ميزان يادگيري دانش آموزان ازمفاهيم ميدان الكتريكي وپتانسيل الكتريكي باروش طراحي آزمايش ازميزان يادگيري آنها با روش سنتي بيشتراست؟ مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد.
كلمات كليدي : روش سنتي، روش آزمايشگاهي، ميدان الكتريكي، پتانسيل الكتريكي

فصل اول: طرح مسئله……………………………….1

1-1-مقدمه :……………………………………………………………………………………2

مفاهيم ميدان الكتريكي1 و پتانسيل الكتريكي2 دو مفهوم بنيادي در فيزيك مدرسه اي و علوم دانشگاهي هستند. با وجود تحقيقات فراوان در مورد آموزش اين مفاهيم دانش آموزان همچنان دردرك آنها با مشكل مواجه هستند. در اين پژوهش در باب برخي از رويكردهاي مهم در تدريس و يادگيري اين مفاهيم در كتاب درسي فيزيك سال سوم دبيرستان بحث خواهيم كرد. برخي از موضوعات مانند، طراحي آزمايش، بد فهمي هاي دانش آموزان، انتزاعي بودن ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي و برنامه درسي از جمله چالش هاي مهم در آموزش مفاهيم الكتروستاتيكي هستند. تعابير، ادراك و تصورات دانش آموزان از اين مفاهيم، بصيرتي نسبي در مورد آنچه كه در كلاس درس مي گذرد را به ما عرضه مي كند. در اين رابطه محتواي مبحث الكتريسيته ساكن كتاب درسي فيزيك سال سوم دبيرستان موردبررسي قرار مي گيرد و در ادامه آزمايشاتي متناسب با توانايي هاي ذهني و عملي دانش آموزان درتدريس اين دو مفهوم در جهت اثر بخشي كردن آموزش اين مبحث پيشنهاد مي شود. لازم به ذكر است آزمايشات پيشنهاد شده در هنگام تدريس مبحث الكتروستاتيك براي دانش آموزان سال سوم دبيرستان يكي از مدارس تهران به صورت عملي ارائه شده است.
1- 2عنوان تحقيق……………………………………………………………………….2
1- 3بيان مسئله…………………………………………………………………………2

مفاهيم ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي دو مفهوم بنيادي در الكتريسيته هستند. از آنجائي كه نقش الكتريسيته و كاربردهاي آن در زندگي بشري بر كسي پوشيده نيست، به منظور پيشرفت درعلوم و تكنولوژي بايد دانش آموزان در طي دوران مدرسه به تدريج با اين دانش آشنا شوند و طريقه كاربرد و استفاده از آن به آنها آموزش داده شود. اما اين آموزش از چه زماني و با چه شيوه اي شروع شود نيز مهم است، چرا كه ذهن و افكار دانش آموز در هر سني پذيراي تمامي مفاهيم نيست. دانش آموزان با مفاهيم اساسي فيزيك بايد طوري آشنا شوند كه از درك و فهم آنها لذت ببرند و جهان طبيعي پيرامون خود را بشناسند. هنگامي كه آنان به عمق مفاهيم مطرح شده پي ببرند، مي توان گفت آموزش فيزيك به درستي انجام گرفته و تنها از اين راه مي توان دانش آموزان را به فيزيك علاقمند كرد [ 1]. دو مفهوم ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي نيز از اين امر مستثني نيستند. در يك نگاه اجمالي به كتب درسي مقاطع تحصيلي دبستان و راهنمايي ديده مي شود كه دانشآموز با مفهوم ميدان الكتريكي اصلاً مواجه نمي شود و با مفهوم اختلاف پتانسيل در كتب علوم پايه سوم راهنمايي بصورت خيلي مختصر و تنها در يك جمله (اختلاف پتانسيل عامل شارش بارالكتريكي) آشنا مي شود. در كتب دبيرستاني دانش آموز در سال اول با بررسي يك آزمايش بامفهوم پتانسيل الكتريكي تا حدي آشنا مي شود1 و بطور كلي اين مفاهيم دركتابهاي سوم و پيش دانشگاهي بصورت انتزاعي و غيرقابل كاربرد ارائه مي شود.از آنجائيكه مفاهيم نامبرده انتزاعي هستندو براحتي براي دانش آموزان ملموس نيست بايد شيوه و روشي در آموزش آنها بكار برد تا بتوانند مفاهيم را به درستي درك كنند. اگر آموزش اين مباحث بدرستي انجام نگيرد علاوه بر دل زدگيدانش آموز نسبت به اين مبحث باعث مي شود از مباحث بعدي كه در ادامه ارائه مي شود و با اينمفاهيم در ارتباط است درك درستي نداشته و مرتباً دچار برداشتهاي اشتباه شود و كاملاً به بيراهه هدايت شود. بر اساس نتايج امتحانات دي ماه مدارس (امتحانات دي ماه، كه تمامي سؤالات درارتباط با مبحث الكتريسيته طراحي مي شود) در طي 10 سال گذشته مي توان نتيجه گرفت كه دررشته هاي علوم تجربي تقريباً 10% و در رشته هاي رياضي فيزيك تقريباً 15% از دانش آموزان اينمفاهيم را بدرستي درك كرده اند. در رشته علوم تجربي تقريباً 45% و در رشته رياضي فيزيك تقريباً 60% تا حدودي اين مفاهيم را اما نه بطور كامل درك كرده اند و بقيه دانش آموزان دركدرستي از آن ندارند و دچار كج فهمي شده اند [2].
بنابراين در تدريس اين دو مفهوم مهم فيزيكي بايد تجديد نظر شود و بايد از روشها و تكنيك هاي آموزشي استفاده شود تا دانش آموز بتواند از اين مفاهيم انتزاعي يك شناخت عيني پيدا كند. روش تدريس بر پايه طراحي آزمايش تا حدود زيادي مي تواند به دانش آموز كمك كند تا با جمع آوريواقعيات به وسيله مشاهده و آزمايش، قوانين و نظريه ها را از آن واقعيات به مدد نوعي شيوه منطقينه با عقايد و سليقه هاي شخصي و تخيلات ظني استنتاج كند[3] . به كار بستن اين نوع روش آموزشي علاوه بر اينكه مي تواند در درك و يادگيري صحيح مفاهيم فيزيكي به دانش آموز كمك كند باعث مي شود تا مطالب را در موقعيت هاي جديد به كار ببرد و ازجنبه هاي متفاوتي به مسئله نگاه كند. باپيشنهاد انجام آزمايشات تركيبي همراه با آزمايشات ارائهشده در كتاب درسي، مي توان آموزش اين مفاهيم را عيني تر و ملموس تركرد تا فراگيردركدقيقتري از اين مفاهيم داشته باشد. به اين ترتيب مسئله اين طرح آن است كه، چگونه مي توان با طراحي آزمايشاتي در تدريسمفاهيم ياد شده بهره گرفت تا يادگيري اين مباحث بهتر صورت گيرد. فرضيه يا سؤال هاي مطرحشده در اين پژوهش عبارتند از:
1. آيا ميزان يادگيري دانش آموزان ازمفاهيم ميدان الكتريكي وپتانسيل الكتريكي باروش طراحيآزمايش ازميزان يادگيري آنها با روش سنتي بيشتراست؟
1. با دادن مقادير مختلف بار الكتريكي به دو كره مشابه و اتصال دو كره توسط يك سيم رسانا به يكديگر جريان الكتريكي موقتي را به وجود
مي آورد.
2. دانش آموزان دركدام بخشهاي مفاهيم ميدان وپتانسيل الكتريكي در درك مطالب اشكال دارند؟
فرضيه1: ميزان يادگيري دانش آموزان باروش طراحي آزمايش نسبت به روش سنتي بيشتر خواهدبود.
1- 4اهميت و ضرورت موضوع…………………………………………………………..4
1- 5اهداف پژوهشي……………………………………………………………………5
1- 6تعريف مفهومي و عملياتي واژه هاي پژوهش………………………………….۵

بررسی شدت میدان

بررسی شدت میدان

فصل دوم: مروري بر ادبيات موضوع…………………6

بخش اول: معرفي اهداف آموزش علوم و روشهاي تدريس مؤثر آن

2- 1 مقدمه…………………………………………………………………………………..7

‫ﺑﺨﺶ اول: ﻣﻌﺮﻓﻲ اﻫﺪاف آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم و روﺷﻬﺎي ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﺆﺛﺮ آن
‫ﺷﺎﻳﺪ در ﭼﻨﺪ دﻫﺔ اﺧﻴﺮ ﻫﻴﭻ ﻳﻚ از ﻣﻮ.ﺿﻮﻋﺎت درﺳﻲ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﺑﻪ اﻧﺪازة درس ﻋﻠﻮم دﭼﺎر‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ. اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺟﻨﺒﺔ ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم را در ﺑﺮ ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد. ﮔﺮﭼﻪ ﻣﺤﺘﻮاي‫دروس ﻋﻠﻮم ﺗﺠﺮﺑﻲ، ﺑﻪ ﺧﻮدي ﺧﻮد، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻓﺰاﻳﻨﺪةﻋﻠﻢ وداﻧﺶ ﺑﺸﺮي روز ﺑﻪ روز ﺟﺪﻳﺪﺗﺮو ﻓﺮﺑﻪ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻋﺼﺮ اﻣﺮوز، ﻋﺼﺮ اﻧﻔﺠﺎر اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.‫اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن آﻣﻮزش و ﭘﺮورش را ﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻌﻄﻮف داﺷﺘﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺆال اﺳﺖ‫ﻛﻪ ﻣﺎ ، اﻣﺮوز ﭼﻪ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺧﻮد آﻣﻮزش دﻫﻴﻢ ﺗﺎ در زﻧﺪﮔﻲ آﻳﻨﺪه، آﻳﻨﺪه‫اي ﻛﻪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدي ﺑﺮاي ﻣﺎ روﺷﻦ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﺮاي اﻳﺸﺎن ﻣﻔﻴﺪ واﻗﻊ ﺷﻮد.‫اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻮرد اﺗﻔﺎق ﻫﻤﮕﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﺎ در آﻳﻨﺪه، در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ زﻧﺪﮔﻲ‫ﻛﻨﻮﻧﻲ زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد و ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻛﺎﻣﻼً ﺟﺪﻳﺪي روﺑﻪ رو ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ. ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺴﺎﻳﻠﻲ ﻛﻪ‫آﻧﺎن، در آﻳﻨﺪه ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ، ﻫﻢ اﻛﻨﻮن ﻳﺎ اﺻﻼً وﺟﻮد ﻧﺪارﻧﺪ وﻳﺎ آﻧﻘﺪرﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻣﺎ ﻣﻬﻢ‫ﻧﻤﻲ آﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻃﺮح در ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ درﺳﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎﺷﺪ.ﮔﺮ ﭼﻪ در ﺿﺮورت آﻣﻮزش ﺑﻌﻀﻲ از‫ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان، ﺑﺎﻻﺧﺺ ﻣﺒﺎﺣﺜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﺳﻼﻣﺖ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ،‫ﺷﻜﻲ ﻧﻴﺴﺖ، اﻣﺎ در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮارد دﻳﮕﺮ ، ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻳﻨﻜﻪ آﻣﻮﺧﺘﻦ ﭼﻪ ﭼﻴﺰ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان‫ﺿﺮوري اﺳﺖ و آﻣﻮﺧﺘﻦ ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﺿﺮوري ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ. ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻛﺘﺐ‫ﻋﻠﻮم ﺳﻲ ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﺪازﻳﻢ، ﺧﻮاﻫﻴﻢ دﻳﺪ ﺗﻌﺪادي از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﺪه‫داﻧﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﺮاي داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺿﺮوري اﺳﺖ، اﻣﺮوزه ﻛﻼً از ﺻﺤﻨﺔ زﻧﺪﮔﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺣﺬف‫ﺷﺪه اﻧﺪ.ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻣﺸﺎﺑﻪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ‫اﻣﺮوزه داﻧﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﺿﺮوري ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، در زﻧﺪﮔﻲ آﻳﻨﺪة ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﺎ ﻫﻴﭻ ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ واز ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، ﺷﺎﻳﺪ داﻧﺴﺘﻦ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﻫﻨﻮز در زﻧﺪﮔﻲ ﻣﺎ ﻧﻘﺶ‫اﺳﺎﺳﻲ ﻧﺪارد، ﻳﺎ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز ﻛﺸﻒ ﻳﺎ اﺧﺘﺮاع ﻧﺸﺪه اﻧﺪ،ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﻲ آﻳﻨﺪه آﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ‫واﺳﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ در ﻃﺮح ﺟﺪﻳﺪ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم ﺑﺮ آﻣﻮﺧﺘﻦِ(روش آﻣﻮﺧﺘﻦ) ﺑﻴﺸﺘﺮ‫ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﺷﻮدﺗﺎ آﻣﻮﺧﺘﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي از داﻧﺴﺘﻨﻲ ﻫﺎ. از اﻳﻦ رو ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان راه و روش‫ﻳﺎدﮔﻴﺮي وﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ را آﻣﻮﺧﺖ، ﻧﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﭼﻨﺪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺣﻞ ﺷﺪه را. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ، ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻠﻢ را ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ و ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ اراﺋﻪ ﻓﺮآورده ﻫﺎي ﻋﻠﻢ ﺑﺴﻨﺪه‫ﻧﻜﻨﻴﻢ[.
ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺎس ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﮔﺮوه ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻛﺘﺐ درﺳﻲ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن در ﺻﺪد ﺑﺮآﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺔﺑﺮﻧﺎﻣﺔ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم درﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ وﺗﺸﺨﻴﺺ ﻧﻴﺎزﻫﺎ وﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺸﻮرﻣﺎن، ﻃﺮح ﺟﺪﻳﺪ را ﺑﺮاي‫آﻣﻮزش ﻓﻴﺰﻳﻚ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار دﻫﻨﺪ. اﻳﻦ ﻃﺮح ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻳﻚ ﭘﺮوژة ﻣﻠﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در‫ﻳﻚ زﻣﻴﻨﺔ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﻜﻞ ﺑﮕﻴﺮد. در ﺗﻤﺎم ﻛﺸﻮرﻫﺎي در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم ﻳﻜﻲ از‫ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻨﮕﻬﺎي زﻳﺮ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺗﻮﺳﻌﺔ ﭘﺎﻳﺪار ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﻣﺒﺬول ﻣﻲ‫ﮔﺮدد.

‫ﻣﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻳﻢ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺎ از وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﮔﺮدد،داﻧﺶ آﻣﻮزان اﻣﺮوزه ﻣﺎ ﻛﻪ ﭘﻴﻜﺮة اﺻﻠﻲ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﻓﺮدا را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، از ﭼﺮﺧﺔ آﻣﻮزش وﭘﻴﺸﺮﻓﺖ وﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و ﻫﻤﮕﺎﻣﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻋﻠﻤﻲ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﺮ ﻛﻨﺎر ﻧﻤﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ آن را ﭘﻴﺪا ﻣﻲ‫ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﭘﺎ ﺑﻪ ﭘﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻋﻠﻢ و ﺻﻨﻌﺖ، ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺧﻮد را ﺗﻮﺳﻌﻪ دﻫﻨﺪ وﺑﻪ روز ﻛﻨﻨﺪ و در‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﻬﺮوﻧﺪاﻧﻲ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ (ﺟﺎﻣﻌﺔ در ﺣﺎل ﺗﻐﻴﻴﺮ) ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ.
‫ﻃﺮح ﺟﺪﻳﺪ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم ﺗﻨﻬﺎ ﮔﺎﻣﻲ وﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﮔﺎم در ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎن‫آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در ﻛﺸﻮر ﻣﺎﺳﺖ. اﻣﺎ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻲ داﻧﻴﻢ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش در ﻳﻚ ﻛﺸﻮر ﺑﻪﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺣﻴﻄﺔ ﻛﺎر ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﻛﺘﺎب ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد.‫ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻛﺸﻮرﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﻮد‫ﻣﻌﻄﻮف ﻛﺮده اﺳﺖ، ﻣﻮﺿﻮع (ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ) اﺳﺖ. ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي از داﻧﺴﺘﻨﻲ ﻫﺎ و‫ﻣﻬﺎرﺗﻬﺎ در زﻣﻴﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻦ آوري اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﻲ ﻛﺮدن ﺑﻪ آن ﻧﻴﺎز ‫دارد. آﻧﭽﻪ ﻛﻪ اﻣﺮوزه در دﻧﻴﺎ ﺑﻪ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺸﻬﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ، در واﻗﻊ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ در ﺣﻞ
‫ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﺔ اﻣﺮوز ﺑﺸﺮي ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ و ﻫﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻀﻮي از ‫اﻳﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺸﻲ ﻣﺜﺒﺖ ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ را در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﻳﻔﺎء ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎده واﻧﺮژي، ﻟﺰوم ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺑﺮاي اﻳﻦ دو ﻣﻨﺒﻊ ﺣﻴﺎﺗﻲ، آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﺤﻴﻂ‫زﻳﺴﺖ، ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ ﭘﺲ از ﻣﺼﺮف و ﺑﺴﻴﺎري ﻣﺴﺎﺋﻞ دﻳﮕﺮ. از ﻫﻤﺔ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻢ ﺗﺮ، ﻧﻴﺎزي ‫ﺑﻪ ﻧﺎم ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار، ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮدم ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ دارد. اﻣﺮوزه ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن
‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺑﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﻧﻴﺮوي اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﺎر آﻣﺪ وداراي ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻي ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ‫ﻋﺎﻣﻞ ﻫﺎي اﺳﺎﺳﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺬﻳﺮي ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﮔﺎﻫﻲ آن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ‫ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﭘﻴﺶ ﺷﺮط ﺗﺤﻘﻖ آن ﺑﺮ ﻣﻲ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. ‫ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮدم ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد، ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻫﺮ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ. ارﺗﺒﺎط ﻣﺎﺑﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮدم ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در دورة آﻣﻮزش رﺳﻤﻲ ﻫﺮ ﻛﺸﻮر، ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻛﺎﻣﻼً ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ اﺳﺖ و ﺗﺎ ﺣﺪود ‫زﻳﺎدي ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت و ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد.
2- 2 هدف هاي كلي آموزش علوم…………………………………………………………٨
2- 3 جايگاه كتاب درسي در آموزش علوم……………………………………………….. 10
2- 4 تاريخچه آموزش مفاهيم ميدان و پتانسيل الكتريكي……………………………… 11
2- 5 روش هاي مؤثر ياددهي- يادگيري……………………………………………………13
2- 6 الگوي تدريس آزمايشگاهي و يادگيري اكتشافي…………………………………..14
2- 6- 1 مراحل اجراي آموزش اكتشافي…………………………………………………..15
2- 7 روشهاي تجربي در آموزش از نظر برخي از صاحب نظران تعليم وتربيت………….16

بخش دوم: نقدي بر نحوه آموزش مفاهيم الكتروستاتيك در كتاب فيزيك سال سوم دبيرستان

2-8 مقدمه…………………………………………………………………………… 21

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺘﺎب ﻫﺎي درﺳﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ اﺑﺰار آﻣﻮزش ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﭘﻴﺎده ﺳﺎزي اﻫﺪاف ‫آﻣﻮزﺷﻲ ﻧﻘﺶ وﻳﮋه و ﺣﺴﺎﺳﻲ دارﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮاي ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻴﻔﻴﺖ‫ﻣﺤﺘﻮاي ﻛﺘﺐ درﺳﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ.اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻫﺮداﻧﺶ ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ ﺗﺮ از آن اﺳﺖ ﻛﻪﺑﺘﻮان در ﻣﺪت آﻣﻮزش در دورة ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ و ﭘﻴﺶ داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ آﻧﻬﺎ را آﻣﻮزش داد و داﻧﺶ آﻣﻮزان آﻧﻬﺎ راﻓﺮا ﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف آﻣﻮزﺷﻲ و ﭘﺮورﺷﻲ ﻧﻮﻋﻲ اﻧﺘﺨﺎب در ﻣﺤﺘﻮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ درﺳﻲ ﺻﻮرت‫ﮔﻴﺮد. اﻣﺎ ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺤﺘﻮا ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﻴﺎر و اﺻﻮل ﺻﺤﻴﺢ و ﻳﻚ ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ و رﻋﺎﻳﺖ اﺻﻮل ‫ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف دﺳﺖ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد و ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش را اﻓﺰاﻳﺶ داد.

‫ﻣﺤﺘﻮاي ﻛﺘﺐ درﺳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ ﺑﻮدن ﺑﺮاي داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﻮرد‫ﻋﻼﻗﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ. ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺑﺎ زﻧﺪﮔﻲ روزاﻧﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﺮﺗﺒﻂ و در ﺟﻬﺖ رﻓﻊ ﻧﻴﺎزﻫﺎي ﻓﺮدي‫و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ آﻧﺎن وﻧﻴﺎزﻫﺎي ﻛﻠﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﺎﺷﺪ و از ﻃﺮﻓﻲ ﺑﻪ ارﺗﻘﺎي ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻛﻤﻚ‫ﻛﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮاي ﻛﺘﺎب ﻫﺎي درﺳﻲ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ. ﻧﺤﻮة ﺳﺎزﻣﺎن دﻫﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﻳﻜﺮد(ﻧﻮﻳﻦ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم) اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮاﻟﻲ و ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ‫وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻋﻼوه ﺑﺮ آن داﻧﺶ آﻣﻮزان در ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ داﻧﺶ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه دﺳﺖ‫آوردﻫﺎي داﻧﺶ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ. ﺳﺎزﻣﺎن دﻫﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎي ﻻزم ﺑﺮاي ﺗﻌﺎﻣﻞ رو در رو ﺑﺎ‫ﻣﺤﻴﻂ را اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ و ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﺮ ﻧﻘﺎداﻧﻪ، ﺗﻌﻘﻞ، ﻓﻬﻢ و ﺧﻼﻗﻴﺖ را در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﭘﺮورش دﻫﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻃﺮح ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ و آزﻣﺎﻳﺸﻬﺎي ﻻزم، ﺗﻮﺟﻪ و ﻋﻼﻗﺔ داﻧﺶ آﻣﻮزان را ﺑﻪ ﻓﺮاﮔﻴﺮي ﺟﻠﺐ ﻛﻨﺪ.‫در ﻛﺘﺐ درﺳﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻜﺎﺗﻲ ﺑﺮاي اﻧﺘﺨﺎب و ﺳﺎزﻣﺎن دﻫﻲ ﻣﺤﺘﻮا ﺑﺎﻳﺪ اﺻﻮﻟﻲ را در ‫ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻧﻴﺰ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد. اﻳﻦ اﺻﻮل ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از اﻳﻦ ﻛﻪ: ﺗﺄﻟﻴﻒ ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ روﻳﻜﺮد(ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﺤﻮر) وﻓﺎدار ﺑﺎﺷﺪ ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردي ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻲ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر داﻧﺶ اﻟﺰاﻣﺎً ﻣﻘﻴﺪ ﻧﺒﻮده و در ﺻﻮرت‫ﻟﺰوم و ﺿﺮورت و ﻣﻔﻴﺪ ﺑﻮدن، ﺗﻘﺪم وﺗﺄﺧﺮ ﺑﺮ ﻫﻢ زده ﺷﻮد. ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻛﺘﺎب ﻣﻔﻬﻮ ﻫﺎي‫زﻳﺎدي ﻣﻮرد ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻗﺮار ﻧﮕﻴﺮد و ﺑﻴﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﻛﺘﺎب و ﻧﻴﺰ ﻛﺘﺎب ﻫﺎي ﻗﺒﻠﻲ و ﺑﻌﺪي ارﺗﺒﺎط ﻣﻨﻄﻘﻲ‫ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد. ﻋﻜﺲ و ﺗﺼﻮﻳﺮ در ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻛﺘﺐ‫درﺳﻲ ﺑﺎﻳﺪ از ﻋﻜﺲ ﻫﺎ و ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎي روﺷﻦ، ﺷﻔﺎف و ﮔﻮﻳﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد و ﺑﺮاي اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻮرد‫ﺗﺪرﻳﺲ ﺟﺬاب ﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﻫﺮ ﻓﺼﻞ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ در زﻧﺪﮔﻲ و ﺻﻨﻌﺖ و ﻓﻦ آوري ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﻮد. ﻧﻜﺎت‫دﻳﮕﺮي ﻣﺎﻧﻨﺪ: اﻣﻜﺎن ﺗﺪرﻳﺲ ﻳﻚ واﺣﺪ در ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪ درﺳﻲ، آوردن ﻣﺜﺎل ﻫﺎ و ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎ و ﻣﺴﺎﺋﻠﻲ‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن واﺣﺪ درﺳﻲ و ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎ و ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻫﺎي ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻣﺤﺘﻮاي آن ﻓﺼﻞ در ﭘﺎﻳﺎن ﻫﺮ ﻓﺼﻞ را‫ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ ﻓﻮق ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻨﻄﻘﻲ در ﻧﻈﺮ‫ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﮕﺎه اﺟﻤﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻛﺘﺐ درﺳﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﺗﺄﻟﻴﻒ اﻳﻦ ﻛﺘﺐ‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ از اﺻﻮل ﻓﻮق ﭘﻴﺮوي ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺗﺎ در اﻳﻦ ﻛﺘﺐ ﻧﻮاﻗﺺ و‫ﻛﻤﺒﻮدﻫﺎﻳﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد. ﺑﺎ اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه ﺣﺎل ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻛﺘﺎب ﻓﻴﺰﻳﻚ ﺳﺎل ﺳﻮم دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻣﺒﺤﺚ ﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﺳﺎﻛﻦ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺑﻪ اﻣﻴﺪ آﻧﻜﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺣﺎﺿﺮ ﮔﺎم ﻛﻮﭼﻜﻲ در ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد‫ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺤﺘﻮاي اﻳﻦ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ.

2-9 نواقص ساختاري كتاب فيزيك سال سوم؛ مبحث الكتريسيته ساكن……..22
2-9- 1 قانون كولن……………………………………………………………………٢٣
2-9-2 ميدان الكتريكي……………………………………………………………….24
2-9-3 انرژي پتانسيل الكتريكي……………………………………………………..25
2-9-4 اختلاف پتانسيل الكتريكي……………………………………………………26
5-9-2 خازن .…………..….…………………………………………………………………27

خطوط میدان

خطوط میدان

بخش سوم : طراحي آزمايش ها و مدل ها

2- 10 مقدمه………………………………………………………………………………………29

‫ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻋﻠﻤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺟﻬﺎن ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻲ ﭘﺮدازد و ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻃﻼﻋﺎت و داﻧﺴﺘﻪ ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ‫اﻳﻦ ﻋﻠﻢ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺠﺮﺑﻪ، ﻣﺸﺎﻫﺪه و اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ. آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﺟﻬﺖ ‫ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﻛﺸﻴﺪن ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺗﺌﻮري ﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ و ﻗﻮﻳﺘﺮي ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ‫ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎ و ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻫﺎي اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻋﻠﻮم ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﻮﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ‫ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ از آزﻣﺎﻳﺶ و ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻣﺸﺎﻫﺪه و آزﻣﺎﻳﺶ ‫ﺟﺰء ﻻﻳﻨﻔﻚ در ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻮم ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻋﻠﻮم ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻧﻪ ‫ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ داﻧﺶ ﻣﺎ از ﺟﻬﺎن ﺿﺮوري و ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ را ﻫﻢ در آﻣﻮزش‫ﻓﻴﺰﻳﻚ ﺑﺎزي ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺗﻮﺳﻂ آن داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﻨﺪ، ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎ را ﺗﺴﺖ‫ﻛﻨﻨﺪ و داﻧﺴﺘﻪ ﻫﺎي ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧﻮد را در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮﻧﺪ. از آﻧﺠﺎﺋﻴﻜﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﺤﺮك ﻗﻮي در ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ ﺣﺲ ﻛﻨﺠﻜﺎوي داﻧﺶ آﻣﻮزان و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪﺗﺮ ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﻴﺮي در اﻣﺮ آﻣﻮزش ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﺖ ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ‫ﺑﺮﻗﺮار ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ درﻫﻨﮕﺎم آﻣﻮزش ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد. از دوران اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺎ داﻧﺸﮕﺎه، ‫ﻓﻴﺰﻳﻚ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻋﻠﻮم در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. اﻣﺎ در ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﻦ ﺳﻄﻮح و ﻣﻘﺎﻃﻊ ‫ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از درﺟﺎت ﺳﻄﺢ ﻣﻄﺎﻟﺐ آﻣﻮزﺷﻲ، آزﻣﺎﻳﺶ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻬﻤﻲ را در آﻣﻮزش دارد. ﺑﺴﻴﺎري از داﻧﺶ ‫آﻣﻮزان ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم دوره دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﺑﺎ اﻳﻨﻜﻪ دروس ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﻮم را درﺳﺎﻟﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﺬراﻧﺪه اﻧﺪ اﻣﺎ ‫اﺻﻮل و ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﻳﻦ دروس را ﻫﻨﻮز ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻳﺎد ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺗﺠﺮﺑﻲ ‫آﻧﺎن در ﻃﻮل ﻣﺪت ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ اي ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﻄﺮﻧﺎﻛﻲ ﺑﺮاي ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ‫ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ اﻓﺮاد آن اﻓﺖ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ‫ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻋﻠﻤﻲ-ﺻﻨﻌﺘﻲ دﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ارزﺷﻤﻨﺪي ﺗﺪرﻳﺲ ﻋﻠﻮم‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ آزﻣﺎﻳﺶ ﭘﻲ ﻣﻲ ﺑﺮﻳﻢ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ در ﻛﻼس درس ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:
‫1- ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ ﺣﺲ ﻛﻨﺠﻜﺎوي داﻧﺶ آﻣﻮزان.
‫2- ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮدن ﻣﺜﺎل ﻫﺎي ﻣﻠﻤﻮس و ﻋﻴﻨﻲ از ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﭘﻴﭽﻴﺪه.
‫3- آﺷﻨﺎ ﻛﺮدن داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎ ﺗﻜﻨﻴﻚ و ﻃﺮز ﻛﺎر دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎ.
‫4- اﺛﺒﺎت ﺗﺌﻮري ﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﺪل ﻫﺎ و ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ.
‫ﻋﻤﻮﻣﺎً آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻓﻴﺰﻳﻚ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ دو دﺳـﺘﻪ ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻛـﺮد: دﺳـﺘﻪ اول، ‫آﻧﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﺔ ﻛﻤﻲ دارﻧﺪ و ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻳﻚ ﻛﻤﻴﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ اﺳـﺖ. ﻣـﺜﻼً ‫ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮي ﺷﺘﺎب ﺳﻘﻮط اﺟﺴـﺎم در ﻣﻴـﺪان ﺟﺎذﺑـﺔ زﻣـﻴﻦ اﺷـﺎره ﻛـﺮد. در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻪ از ‫آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻓﺮﺻﺘﻲ داده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻳﻚ ﻓﺮﺿﻴﻪ را از ﺟﻨﺒـﺔ ﻛﻤـﻲ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗـﺮار ‫دﻫﻨﺪ. اﻳﻦ ﻧﻮع از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﺑﺮاي ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻋﻠﻢ ﻓﻴﺰﻳﻚ و آﻣﺎده ﻛﺮدن داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ‫ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ و داﻧﺸﻤﻨﺪان آﻳﻨﺪه ﻻزم و ﺿﺮوري اﺳﺖ. دﺳﺘﻪ دوم، آﻧﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺒـﺔ ﻛﻴﻔـﻲ دارﻧـﺪ و ‫ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ اﻳﺠﺎد ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ و اﻧﮕﻴﺰه در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺮاي ﻳـﺎدﮔﻴﺮي اﺳـﺖ. در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻪ از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺎ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎ و ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎي ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و اﺻﻮل ﺑﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ در آﻧﻬـﺎ‫ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. از آﻧﺠﺎﻳﻴﻜﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﻛﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺮ از دﺳﺘﺔ ﻗﺒﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﺟﻠﺐ ﻛﺮدن ‫ﺗﻮﺟﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان و اﻳﺠﺎد اﻧﮕﻴﺰه و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪي در آﻧﻬﺎ ﻣﺆﺛﺮﺗﺮاﻧـﺪ، ﺑﻴﺸـﺘﺮ آزﻣـﺎﻳﺶ ﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در اﻣـﺮ ‫آﻣﻮزش و در ﺳﻄﺢ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ و اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ از اﻳـﻦ ﻧـﻮع ﻫﺴـﺘﻨﺪ ‫اﻣﺎ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﻬﻢ دﻳﮕﺮي ﻛﻪ در اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﭼﻪ در دﺳﺘﻪ اول و ﭼﻪ در دﺳﺘﻪ دوم ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ‫ﻧﺤﻮة اراﺋﻪ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ. در اﻳﻨﺠﺎ اﻳﻦ ﺳﺆال ﻣﻄﺮح اﺳﺖ ﻛﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ در ﻛﻼس درس ﺑﻪ ﭼﻪ روﺷﻲ اراﺋـﻪ‫ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ را در ﻳﺎدﮔﻴﺮي داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ؟ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺎوﺷﮕﺮي‫ﻳﺎ ﻛﻨﺪو ﻛﺎو، زﻳﺮ ﺑﻨﺎي ﻳﺎدﮔﻴﺮي ﻋﻠﻮم را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ ﺑﺎﻳﺪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻧﻴﺰ ﭼﻨـﻴﻦ روﺷـﻲ را ﭘﻴـﺎدهﻛﺮد. ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ را ﺑﺮ ﻋﻬﺪة داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﮕﺬارد و ﺗﻨﻬﺎ ﺑـﺎ ﻣﻄـﺮح ﻛـﺮدن ‫ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎي ﺟﻬﺖ دار آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در آزﻣﺎﻳﺶ ﻧﺰدﻳﻚ ﻛﻨﺪ. ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻛـﻪ ﻳـﺎدﮔﻴﺮي در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺟﻬﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت و ﭘﺎﺳﺦ ﺑـﻪ ﺳـﺆاﻻت ﻣﻌﻠـﻢ و ﻳـﺎ ﻋﻠـﺖ ‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و آﻧﻬﺎ را وادار ﺑﻪ ﺗﻔﻜﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد. ﺑﺎ اﺟﺮاي آزﻣـﺎﻳﺶ ﺑـﻪ ‫ﺷﻴﻮه ﻛﺎوﺷﮕﺮي داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﻪ ﺳﻤﺘﻲ ﻣﻴﺮوﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﻛﺎوش ﻛﺎﻣﻞ را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ‫و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎً ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻛﺴﺐ داﻧﺶ ﻧﻴﺴـﺘﻨﺪ. ﻳـﺎدﮔﻴﺮي ﻋﻠـﻮم و ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص ﻓﻴﺰﻳـﻚ ﺑـﺪون ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ‫ﻛﺎوﺷﮕﺮي ذﻫﻨﻲ ﻛﻪ ﺟﺰو ﻋﺎدات ﺑﺸﺮي اﺳﺖ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﭘﻮﻳﺎ و ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ.

‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻄﺮح ﺷﺪة ﻓﻮق و ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺒﺤﺚ اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﺳﺎﻛﻦ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ ﺳـﺎل ﺳـﻮم ‫دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن در ﺑﺨﺶ ﻗﺒﻞ، در اﻳﻨﺠﺎ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺮﺧﻲ از اﺷﻜﺎﻻت ﻛﺘﺎب ﺗﻮﺳﻂ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺮﻃﺮف ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎي اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻛﻨﺎر ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻄﺎﻟﺐ درﺳـﻲ و ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻃﺮح درس ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﺿﻤﺎﺋﻢ اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ آﻣﺪه در ﻳﻚ ﻛﻼس 43 ﻧﻔﺮي(داﻧﺶ آﻣـﻮزان ‫دﺧﺘﺮ ﺳﺎل ﺳﻮم رﻳﺎﺿﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ، ﻣﻨﻄﻘﻪ 7 ﺗﻬﺮان) اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺟﺮاي آزﻣـﺎﻳﺶ ‫ﻫﺎ در ﻛﻼس درس ﺗﻮﺳﻂ ﺧﻮد داﻧﺶ آﻣﻮزان و ﺑﻪ ﺷﻴﻮه ﻛﺎوﺷﮕﺮي ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در اداﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح ‫آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎي ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در زﻣﻴﻨﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﺳﺎﻛﻦ و اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﻫﺮ آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ.

2- 11 بررسي وجود ميدان الكتريكي در اطراف اجسام باردار……………………………….. 30
2- 12 بررسي عوامل مؤثر در ميزان شدت ميدان الكتريكي در اطراف يك جسم باردار…….32
2- 13 بررسي ميدان الكتريكي برآيند حاصل از بارهاي الكتريكي……………………………35
2- 14 عيني سازي ميدان الكتريكي…………………………………………………………….38
2- 15 تأثير بار الكتريكي بر اجسام خنثي……………………………………………………… 41
2- 16آيا پتانسيل الكتريكي دو نقطة جسم رساناي باردار كه از نظر مقدار يا نوع بارالكتريكي متفاوت  است با هم فرق دارند؟…….45
2- 17 اختلاف پتانسيل الكتريكي عامل شارش بار الكتريكي………………………………………………………………………………..47
2- 18 بررسي مفهوم پتانسيل الكتريكي، انرژي پتانسيل الكتريكي و استخراج رابطه CV =Q به كمك مدل هيدروستاتيكي………….49
2- 19 چند آزمايش با الكتروسكوپ براي نشان دادن عوامل مؤثربرظرفيت خازن تخت وانرژي خازن……………………………………….54

بررسی ظرفیت خازن

بررسی ظرفیت خازن

فصل سوم: روش تحقيق…………………….61

3- 1 مقدمه ……………………………………………………………………….62

‫در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﻪ ﺗﻮﺻﻴﻒ روش ﺗﺤﻘﻴﻖ ، اﺑﺰار ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ، ﻧﺤﻮه ﺟﻤـﻊآوري دادهﻫـﺎ ، ﺟﺎﻣﻌـﻪ و ﻧﻤﻮﻧـﻪ ‫آﻣﺎري ، روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮي ، ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺑﻨﺪي ﺳﺆاﻻت ، اﻋﺘﺒﺎر و ﭘﺎﻳﺎﻳﻲ اﺑـﺰار اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮي و ﺷـﻴﻮه ﺗﺠﺰﻳـﻪ‫وﺗﺤﻠﻴﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

3- 2 روش تحقيق………………………………………………………………… 62
‫ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از ﻧﻮع آزﻣﺎﻳﺸﻲ اﺳﺖ و در آن اﻋﻤﺎل ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻳﻌﻨﻲ روش ﺗﺪرﻳﺲ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ ‫ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻴﺰان ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان در دو ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻴﺪان ‫اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ اﺑﺘﺪا اﻃﻼﻋﺎت داﻧﺶ آﻣﻮزان از ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻣﻴﺪان ‫اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دو ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل را اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮده و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اي آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ. در اﻧﺘﻬﺎ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ در اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻋﺎﻣﻞ دﻳﮕﺮ ‫ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد
3- 3 جامعه آماري و روش نمونه برداري…………………………………………62
3- 4 ابزار و نحوه جمعآوري دادهها………………………………………………. 63
3- 5 طبقه بندي سؤالات تحقيق………………………………………………..63
3- 6 سنجش پايايي و روايي ابزار………………………………………………..65
3- 7 تهية جدول مشخصات آزمون…………………………………………………66
3- 8 روش اجراء و جمع آوري اطلاعات…………………………………………… ٧٢
3- 9 روش تجزيه و تحليل داده ها……………………………………………….72

فصل چهارم: تجزيه وتحليل داده ها...….73

4- 1 مقدمه…………………………………………………………………………..74

‫اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ آﻣﺎر ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ و اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . در آﻣﺎر ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ‫از ﺟﺪاول ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ و دﻳﮕﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎي آﻣﺎري ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺑﺨﺶ آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﻓﺮﺿﻴﻪ ‫ﻫﺎي ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ و ﻧﻴﺰ آزﻣﻮن ‪ Tﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و‫ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد .
4- 2 توصيف آماري داده ها …………………………………………………………74
4- 3 آمار استنباطي……………………………………………………………….. ٨٠

فصلپنجم: بحث و نتيجه گيري……….....……84

5- 1 مقدمه…………………………………………………………………………..85

‫ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ از ﻋﻨﻮان ﺗﺤﻘﻴﻖ(ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﺑﺮ آﻣﻮزش ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ‫ﭘﺎﻳﺔ ﺳﻮم دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﺑﻪ روش ﻃﺮاﺣﻲ آزﻣﺎﻳﺶ)ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ اﺛﺮ ‫روش ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﺮ داﻧﺶ داﻧﺶ آﻣﻮزان در ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ (ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺴﺘﻦ و ﺗﺠﺰﻳﻪ ‫و ﺗﺤﻠﻴﻞ) ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد. در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﻓﺮﺿﻴﻪ و ﺳﺆال ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ روﺷﻬﺎي آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و آزﻣﻮن ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ. ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﻴﻞ در ﻓﺼﻞ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪ. ‫در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ اﺑﺘﺪا ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ آورده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪي و ﻧﺘﻴﺠﻪ ‫ﮔﻴﺮي ﻛﻠﻲ از اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ. در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ روش ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﻪ ‫ﻛﻤﻚ ﻃﺮاﺣﻲ آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﺎوش ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ را ﺑﺎ دﻳﮕﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ‫ﻣﻮﺿﻮع ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﻳﻲ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺮاي ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت آﻳﻨﺪه ‫اراﺋﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻛﺎر ﭘﮋوﻫﺸﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد.
5-2 خلاصه يافته ها…………………………………………………………………85
5-3 نتيجه گيري……………………………………………………………………..85
5-4 بحث و بررسي………………………………………………………………….87
5- 5 پيشنهادات تحقيق……………………………………………………………..89
5- 5- 1 پيشنهادات پژوهشي……………………………………………………….89
5- 5- 2پيشنهادات آموزشي…………………………………………………………٨٩
5- 6 محدوديتهاي تحقيق…………………………………………………………… ٩٠

خطوط میدان

خطوط میدان

پيوست ها……………………………………………………………….91

پيوست شماره 1: طرح درس روزانه………………………………………………………………………. ٩٢
پيوست شماره 2: سؤالات آزمون………………………………………………………………………….95
پيوست شماره3: خروجي كامپيوتري در ارتباط با پايايي سؤالات………………………………………..٩٩
پيوست شماره4: خروجي كامپيوتري تجزيه و تحليل فرضيه پژوهش (تحليل كواريانس)……………. ١٠١
پيوست شماره5 : خروجي كامپيوتري تجزيه وتحليل فرضيه پژوهش…………………………………..103
پيوست شماره6: خروجي كامپيوتري تجزيه وتحليل سؤال پژوهش درزمينه مفهوم ميدان الكتريكي….١٠۴
پيوست شماره7 : خروجي كامپيوتري تجزيه وتحليل سؤال پژوهش درزمينه مفهوم پتانسيل الكتريكي..105
منابع فارسي…………………………………………………………………………………………………….١٠٧
منابع انگليسي…………………………………………………………………………………………………..١٠٩

توزیع فراوانی

توزیع فراوانی

فهرست جدول ها

جدول (3- 1) : طرح آزمايشي تحقيق با گروه آزمايش و كنترل…………………………………………………62
جدول (3- 2) : سؤالات آزمون و سطوح مربوط به آنها بر اساس طبقه بندي بلوم و همكاران………………..64
جدول (3- 3) : جدول مشخصات……………………………………………………………………………………..68
جدول (4- 1) : شاخص هاي گرايش به مركز و پراكندگي نمره كل پيش آزمون گروه هاي آزمايش و گواه …..74
جدول (4- 2) : شاخص هاي گرايش به مركز و پراكندگي نمره كل پس آزمون گروه هاي آزمايش و گواه…….74
جدول (4- 3) : توزيع فراواني مطلق و تراكمي نمره كل پيش آزمون گروه آزمايش………………………………75
جدول(4-4) : توزيع فراواني مطلق و تراكمي نمره كل پيش آزمون گروه كنترل…………………………………..75
جدول(4-5) : توزيع فراواني مطلق و تراكمي نمره كل پس آزمون گروه آزمايش…………………………………77
جدول(4-6) : توزيع فراواني مطلق و تراكمي نمره كل پس آزمون گروه كنترل……………………………………77
جدول (4- 7) : ميانگين نمرات در پيش آزمون از مفاهيم ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي………………..79
جدول (4- 8) : ميانگين نمرات درپس آزمون از مفاهيم ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي……………….. 80
جدول (4- 9) : تحليل كواريانس…………………………………………………………………………………….. 81
جدول (4- 10) : تحليل واريانس بلوكي…………………………………………………………………………….. 81
جدول (4- 11): آزمونT (ميدان الكتريكي و پتانسيل الكتريكي)………………………………………………….82
جدول (4- 12) : آزمون T (ميدان الكتريكي)………………………………………………………………………..83
جدول (4- 13) : آزمون T (پتانسيل الكتريكي)………………………………………………………………………٨٣

فهرست نمودارها

نمودار(4- 1): توزيع فراواني نمره كل پيش آزمون گروه آزمايش………………………………76
نمودار(4-2): توزيع فراواني نمره كل پيش آزمون گروه كنترل………………………………..76
نمودار(4-3):توزيع فراواني نمره كل پس آزمون گروه آزمايش……………………………….٧٨
نمودار(4-4):توزيع فراواني نمره كل پس آزمون گروه كنترل…………………………………78
نمودار (4-5): ميانگين نمرات دو گروه آزمايش و كنترل در دو مفهوم ميدان و پتانسيل الكتريكي در پيش آزمون……………79
نمودار (4-6):ميانگين نمرات دو گروه آزمايش و كنترل در دو مفهوم ميدان و پتانسيل الكتريكي در پس آزمون……………. 80

نمره افراد

نمره افراد

فهرست شكل ها

شكل2- 1:بررسي وجود ميدان الكتريكي در اطراف واندوگراف باردار…………………………………………………………. 31
شكل2- 2: بررسي وجود ميدان الكتريكي در اطراف واندوگراف باردار با انجام آزمايش……………………………………… 31
شكل 2-3: بررسي رابطه شدت ميدان الكتريكي بافاصله……………………………………………………………………….33
شكل 2-4: بررسي رابطه شدت ميدان الكتريكي با فاصله با انجام آزمايش…………………………………………………..33
شكل2- 5: بررسي رابطه شدت ميدان الكتريكي با مقدار بارالكتريكي…………………………………………………………34
شكل2- 6: بررسي رابطه شدت ميدان الكتريكي با ضريب گذردهي محيط……………………………………………………34
شكل2- 7: انحراف آونگ بر اثر نيروي دافعه كره…………………………………………………………………………………..٣۶
شكل2- 8 : بررسي شدت ميدان الكتريكي روي خط واصل دو بار و خارج از بارها…………………………………………….36
شكل 2-9 : بررسي شدت ميدان الكتريكي روي خط واصل دو بار و بين بارها………………………………………………….37
شكل2- 10 : بررسي شدت ميدان الكتريكي در اطراف بارهاي الكتريكي…………………………………………………….. 37
شكل2- 11: نمايش خطوط ميدان در اطراف جسم باردار………………………………………………………………………..39
شكل2- 12 : نمايش خطوط ميدان در اطراف اجسام باردار………………………………………………………………………39
شكل2- 13: نمايش خطوط ميدان در اطراف اجسام باردار همنام و ناهمنام با انجام آزمايش………………………………..39
شكل2- 14: تأثير بار االكتريكي بر چگونگي قرار گرفتن موهاي سر، وقتي بدن شخص داراي باراست…………………….. 41
شكل2- 15: جذب تكه هاي كاغذ توسط ميله باردار………………………………………………………………………………..42
شكل2- 16: استفاده از سوزن فلزي براي نمايش جهت خطوط ميدان الكتريكي………………………………………………..42
شكل2- 17: نحوه جدا شدن بار هاي الكتريكي يك جسم خنثي در ميدان الكتريكي……………………………………………43
شكل2- 18: ايجاد بار الكتريكي به روش القاء در دو جسم رسانا………………………………………………………………….43
شكل2- 19: ميدان يكنواخت…………………………………………………………………………………………………………..۴۴
شكل2- 20: نحوه توزيع بار در يك جسم رساناي نوك تيز………………………………………………………………………….46
شكل2- 21: جداسازي بارهاي الكتريكي در يك جسم رسانا به روش القاء…………………………………………………….46
شكل2- 22: نوسان گلوله رسانا بين دو صفحه باردار……………………………………………………………………………….48
شكل2- 23: نمايش نوسان گلوله رسانا بين دو صفحه باردار با آزمايش…………………………………………………………48
شكل2- 24: اختلاف فشار مايع بين دو ظرف به هم پيوسته سبب جاري شدن مايع بين دو ظرف مي گردد…………….. 50
شكل2- 52- :ظرف آب با ديواره متحرك…………………………………………………………………………………………….. ۵٠
شكل2- 26: مقايسه الكتروسكوپ باردار با ظرف پراز آب………………………………………………………………………… ۵١
شكل2- 27 : اختلاف پتانسيل بين دو الكتروسكوپ باعث حركت الكترونها از يك كلاهك به كلاهك ديگر مي شود…………52
شكل2- 28 ميزان دور شدن صفحات الكتروسكوپ از يكديگرنشان دهندة نوع بارالكتروسكوپ نيست……………………….53
شكل2- 29 : بررسي ظرفيت خازن تخت با فاصله صفحات………………………………………………………………………55
شكل2- 30 : بررسي ظرفيت خازن تخت با دي الكتريك……………………………………………………………………………56
شكل2- 31 : بررسي ظرفيت خازن تخت با دي الكتريك با انجام آزمايش………………………………………………………..۵۶
شكل2- 32: نحوه دشارژ شدن خازن تخت…………………………………………………………………………………………..۵٧
شكل2- 33: نحوه شارژ كردن خازن تخت……………………………………………………………………………………………..58
شكل2- 34 : نيروي وارد بر بار الكتريكي در ميدان يكنواخت………………………………………………………………………..58

Abstract
This research sought to analysis the designing experiments effect of the electric field and electric potential in two ways of inquiry experiment and traditional on the improving knowledge of the female senior high school students. The main purpose is selection of the appropriate experimental strategy. The statistical society of this research is two groups of the female senior high school students in Tehran-7 area. Which was selected at random one group is under the inquiry experimental instruction and the other group is under the traditional instruction of electrostatic discourse. Then using independent T test. We considered comparing the effect of these two teaching methods in increasing the knowledge.
Key words: electric field, electric potential, experiment method, traditional method



 مقطع کارشناسی ارشد

بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان