پژوهش حاضر سعی دارد با طراحی آزمایش هایی در سطح کتاب فیزیک سال سوم دبیرستان، کیفیت آموزش مفاهیم میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی را مورد بررسی قرار دهد. وجود نقص و کمبودهای یدر کتب درسی از یک سو و آموزش سنتی از سوی دیگر باعث می شود تا در دبیرستانهای ما آموزش ازکیفیت مطلوبی برخوردار نباشد. به منظور رفع این اشکالات آموزشی در مبحث الکتریسیته ساکن کتابدرسی و با توجه به اهمیت این مبحث در فیزیک و زیر بنایی بودن دو مفهوم ذکر شده این تحقیق صورتگرفته است.
در این پژوهش ابتدا با ذکر اهمیت موضوع به پیشینه و تاریخچه تحقیقاتی که در این زمینه انجام گرفته پرداخته می شود، سپس با بیان اهمیت آموزش علوم در کشور و اهداف آن به بررسی جایگاه کتب درسی در آموزش علوم می پردازد در ادامه به طور جزئی تر به نقد و بررسی فصل الکتریسیته ساکن فیزیک سال سوم دبیرستان پرداخته و نحوه آموزش این مطالب را مورد مطالعه قرار می دهد. به منظور کیفیت بخشی آموزش این مفاهیم در کنار مطالب موجود تعدادی آزمایش ارائه می شود. مدل آموزشی ارائه شده کهبراساس کاوشگری است در یک دبیرستان در همان مدت زمان لازم برای تدریس این مفاهیم اجرا میگردد سپس با نرم افزار SPSS به تحلیل آماری داده ها پرداخته و نتایج به دست آمده در ارتباط بافرضیه و سؤال پژوهش که عبارتند از:
فرضیه پژوهش: میزان یادگیری دانش آموزان باروش طراحی آزمایش نسبت به روش سنتی بیشتر خواهدبود.
سؤال پژوهش: آیا میزان یادگیری دانش آموزان ازمفاهیم میدان الکتریکی وپتانسیل الکتریکی باروش طراحی آزمایش ازمیزان یادگیری آنها با روش سنتی بیشتراست؟ مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
کلمات کلیدی : روش سنتی، روش آزمایشگاهی، میدان الکتریکی، پتانسیل الکتریکی

فصل اول: طرح مسئله……………………………….1

1-1-مقدمه :……………………………………………………………………………………2

مفاهیم میدان الکتریکی1 و پتانسیل الکتریکی2 دو مفهوم بنیادی در فیزیک مدرسه ای و علوم دانشگاهی هستند. با وجود تحقیقات فراوان در مورد آموزش این مفاهیم دانش آموزان همچنان دردرک آنها با مشکل مواجه هستند. در این پژوهش در باب برخی از رویکردهای مهم در تدریس و یادگیری این مفاهیم در کتاب درسی فیزیک سال سوم دبیرستان بحث خواهیم کرد. برخی از موضوعات مانند، طراحی آزمایش، بد فهمی های دانش آموزان، انتزاعی بودن میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی و برنامه درسی از جمله چالش های مهم در آموزش مفاهیم الکتروستاتیکی هستند. تعابیر، ادراک و تصورات دانش آموزان از این مفاهیم، بصیرتی نسبی در مورد آنچه که در کلاس درس می گذرد را به ما عرضه می کند. در این رابطه محتوای مبحث الکتریسیته ساکن کتاب درسی فیزیک سال سوم دبیرستان موردبررسی قرار می گیرد و در ادامه آزمایشاتی متناسب با توانایی های ذهنی و عملی دانش آموزان درتدریس این دو مفهوم در جهت اثر بخشی کردن آموزش این مبحث پیشنهاد می شود. لازم به ذکر است آزمایشات پیشنهاد شده در هنگام تدریس مبحث الکتروستاتیک برای دانش آموزان سال سوم دبیرستان یکی از مدارس تهران به صورت عملی ارائه شده است.
1- 2عنوان تحقیق……………………………………………………………………….2
1- 3بیان مسئله…………………………………………………………………………2

مفاهیم میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی دو مفهوم بنیادی در الکتریسیته هستند. از آنجائی که نقش الکتریسیته و کاربردهای آن در زندگی بشری بر کسی پوشیده نیست، به منظور پیشرفت درعلوم و تکنولوژی باید دانش آموزان در طی دوران مدرسه به تدریج با این دانش آشنا شوند و طریقه کاربرد و استفاده از آن به آنها آموزش داده شود. اما این آموزش از چه زمانی و با چه شیوه ای شروع شود نیز مهم است، چرا که ذهن و افکار دانش آموز در هر سنی پذیرای تمامی مفاهیم نیست. دانش آموزان با مفاهیم اساسی فیزیک باید طوری آشنا شوند که از درک و فهم آنها لذت ببرند و جهان طبیعی پیرامون خود را بشناسند. هنگامی که آنان به عمق مفاهیم مطرح شده پی ببرند، می توان گفت آموزش فیزیک به درستی انجام گرفته و تنها از این راه می توان دانش آموزان را به فیزیک علاقمند کرد [ 1]. دو مفهوم میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی نیز از این امر مستثنی نیستند. در یک نگاه اجمالی به کتب درسی مقاطع تحصیلی دبستان و راهنمایی دیده می شود که دانشآموز با مفهوم میدان الکتریکی اصلاً مواجه نمی شود و با مفهوم اختلاف پتانسیل در کتب علوم پایه سوم راهنمایی بصورت خیلی مختصر و تنها در یک جمله (اختلاف پتانسیل عامل شارش بارالکتریکی) آشنا می شود. در کتب دبیرستانی دانش آموز در سال اول با بررسی یک آزمایش بامفهوم پتانسیل الکتریکی تا حدی آشنا می شود1 و بطور کلی این مفاهیم درکتابهای سوم و پیش دانشگاهی بصورت انتزاعی و غیرقابل کاربرد ارائه می شود.از آنجائیکه مفاهیم نامبرده انتزاعی هستندو براحتی برای دانش آموزان ملموس نیست باید شیوه و روشی در آموزش آنها بکار برد تا بتوانند مفاهیم را به درستی درک کنند. اگر آموزش این مباحث بدرستی انجام نگیرد علاوه بر دل زدگیدانش آموز نسبت به این مبحث باعث می شود از مباحث بعدی که در ادامه ارائه می شود و با اینمفاهیم در ارتباط است درک درستی نداشته و مرتباً دچار برداشتهای اشتباه شود و کاملاً به بیراهه هدایت شود. بر اساس نتایج امتحانات دی ماه مدارس (امتحانات دی ماه، که تمامی سؤالات درارتباط با مبحث الکتریسیته طراحی می شود) در طی 10 سال گذشته می توان نتیجه گرفت که دررشته های علوم تجربی تقریباً 10% و در رشته های ریاضی فیزیک تقریباً 15% از دانش آموزان اینمفاهیم را بدرستی درک کرده اند. در رشته علوم تجربی تقریباً 45% و در رشته ریاضی فیزیک تقریباً 60% تا حدودی این مفاهیم را اما نه بطور کامل درک کرده اند و بقیه دانش آموزان درکدرستی از آن ندارند و دچار کج فهمی شده اند [2].
بنابراین در تدریس این دو مفهوم مهم فیزیکی باید تجدید نظر شود و باید از روشها و تکنیک های آموزشی استفاده شود تا دانش آموز بتواند از این مفاهیم انتزاعی یک شناخت عینی پیدا کند. روش تدریس بر پایه طراحی آزمایش تا حدود زیادی می تواند به دانش آموز کمک کند تا با جمع آوریواقعیات به وسیله مشاهده و آزمایش، قوانین و نظریه ها را از آن واقعیات به مدد نوعی شیوه منطقینه با عقاید و سلیقه های شخصی و تخیلات ظنی استنتاج کند[3] . به کار بستن این نوع روش آموزشی علاوه بر اینکه می تواند در درک و یادگیری صحیح مفاهیم فیزیکی به دانش آموز کمک کند باعث می شود تا مطالب را در موقعیت های جدید به کار ببرد و ازجنبه های متفاوتی به مسئله نگاه کند. باپیشنهاد انجام آزمایشات ترکیبی همراه با آزمایشات ارائهشده در کتاب درسی، می توان آموزش این مفاهیم را عینی تر و ملموس ترکرد تا فراگیردرکدقیقتری از این مفاهیم داشته باشد. به این ترتیب مسئله این طرح آن است که، چگونه می توان با طراحی آزمایشاتی در تدریسمفاهیم یاد شده بهره گرفت تا یادگیری این مباحث بهتر صورت گیرد. فرضیه یا سؤال های مطرحشده در این پژوهش عبارتند از:
1. آیا میزان یادگیری دانش آموزان ازمفاهیم میدان الکتریکی وپتانسیل الکتریکی باروش طراحیآزمایش ازمیزان یادگیری آنها با روش سنتی بیشتراست؟
1. با دادن مقادیر مختلف بار الکتریکی به دو کره مشابه و اتصال دو کره توسط یک سیم رسانا به یکدیگر جریان الکتریکی موقتی را به وجود
می آورد.
2. دانش آموزان درکدام بخشهای مفاهیم میدان وپتانسیل الکتریکی در درک مطالب اشکال دارند؟
فرضیه1: میزان یادگیری دانش آموزان باروش طراحی آزمایش نسبت به روش سنتی بیشتر خواهدبود.
1- 4اهمیت و ضرورت موضوع…………………………………………………………..4
1- 5اهداف پژوهشی……………………………………………………………………5
1- 6تعریف مفهومی و عملیاتی واژه های پژوهش………………………………….۵

بررسی شدت میدان

بررسی شدت میدان

فصل دوم: مروری بر ادبیات موضوع…………………6

بخش اول: معرفی اهداف آموزش علوم و روشهای تدریس مؤثر آن

2- 1 مقدمه…………………………………………………………………………………..7

‫ﺑﺨﺶ اول: ﻣﻌﺮﻓﻲ اﻫﺪاف آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم و روﺷﻬﺎی ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﺆﺛﺮ آن
‫ﺷﺎﻳﺪ در ﭼﻨﺪ دﻫﺔ اﺧﻴﺮ ﻫﻴﭻ ﻳﻚ از ﻣﻮ.ﺿﻮﻋﺎت درﺳﻲ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﺑﻪ اﻧﺪازه درس ﻋﻠﻮم دﭼﺎر‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ. اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺟﻨﺒﺔ ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم را در ﺑﺮ ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد. ﮔﺮﭼﻪ ﻣﺤﺘﻮای‫دروس ﻋﻠﻮم ﺗﺠﺮﺑﻲ، ﺑﻪ ﺧﻮدی ﺧﻮد، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻓﺰاﻳﻨﺪهﻋﻠﻢ وداﻧﺶ ﺑﺸﺮی روز ﺑﻪ روز ﺟﺪﻳﺪﺗﺮو ﻓﺮﺑﻪ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻋﺼﺮ اﻣﺮوز، ﻋﺼﺮ اﻧﻔﺠﺎر اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.‫اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن آﻣﻮزش و ﭘﺮورش را ﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻌﻄﻮف داﺷﺘﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺆال اﺳﺖ‫ﻛﻪ ﻣﺎ ، اﻣﺮوز ﭼﻪ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺧﻮد آﻣﻮزش دﻫﻴﻢ ﺗﺎ در زﻧﺪﮔﻲ آﻳﻨﺪه، آﻳﻨﺪه‫ای ﻛﻪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی ﺑﺮای ﻣﺎ روﺷﻦ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﺮای اﻳﺸﺎن ﻣﻔﻴﺪ واﻗﻊ ﺷﻮد.‫اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻮرد اﺗﻔﺎق ﻫﻤﮕﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﺎ در آﻳﻨﺪه، در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ زﻧﺪﮔﻲ‫ﻛﻨﻮﻧﻲ زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد و ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻛﺎﻣﻼً ﺟﺪﻳﺪی روﺑﻪ رو ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ. ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺴﺎﻳﻠﻲ ﻛﻪ‫آﻧﺎن، در آﻳﻨﺪه ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ، ﻫﻢ اﻛﻨﻮن ﻳﺎ اﺻﻼً وﺟﻮد ﻧﺪارﻧﺪ وﻳﺎ آﻧﻘﺪرﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻣﺎ ﻣﻬﻢ‫ﻧﻤﻲ آﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻃﺮح در ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ درﺳﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎﺷﺪ.ﮔﺮ ﭼﻪ در ﺿﺮورت آﻣﻮزش ﺑﻌﻀﻲ از‫ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان، ﺑﺎﻻﺧﺺ ﻣﺒﺎﺣﺜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﺳﻼﻣﺖ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ،‫ﺷﻜﻲ ﻧﻴﺴﺖ، اﻣﺎ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻮارد دﻳﮕﺮ ، ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻳﻨﻜﻪ آﻣﻮﺧﺘﻦ ﭼﻪ ﭼﻴﺰ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان‫ﺿﺮوری اﺳﺖ و آﻣﻮﺧﺘﻦ ﭼﻪ ﭼﻴﺰی ﺿﺮوری ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ. ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻛﺘﺐ‫ﻋﻠﻮم ﺳﻲ ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﺪازﻳﻢ، ﺧﻮاﻫﻴﻢ دﻳﺪ ﺗﻌﺪادی از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﺪه‫داﻧﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﺮای داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺿﺮوری اﺳﺖ، اﻣﺮوزه ﻛﻼً از ﺻﺤﻨﺔ زﻧﺪﮔﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺣﺬف‫ﺷﺪه اﻧﺪ.ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻣﺸﺎﺑﻪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ‫اﻣﺮوزه داﻧﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﺿﺮوری ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، در زﻧﺪﮔﻲ آﻳﻨﺪه ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﺎ ﻫﻴﭻ ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ واز ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، ﺷﺎﻳﺪ داﻧﺴﺘﻦ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﻫﻨﻮز در زﻧﺪﮔﻲ ﻣﺎ ﻧﻘﺶ‫اﺳﺎﺳﻲ ﻧﺪارد، ﻳﺎ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز ﻛﺸﻒ ﻳﺎ اﺧﺘﺮاع ﻧﺸﺪه اﻧﺪ،ﺑﺮای زﻧﺪﮔﻲ آﻳﻨﺪه آﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ‫واﺳﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ در ﻃﺮح ﺟﺪﻳﺪ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم ﺑﺮ آﻣﻮﺧﺘﻦِ(روش آﻣﻮﺧﺘﻦ) ﺑﻴﺸﺘﺮ‫ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﺷﻮدﺗﺎ آﻣﻮﺧﺘﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از داﻧﺴﺘﻨﻲ ﻫﺎ. از اﻳﻦ رو ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان راه و روش‫ﻳﺎدﮔﻴﺮی وﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ را آﻣﻮﺧﺖ، ﻧﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﭼﻨﺪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺣﻞ ﺷﺪه را. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ، ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻠﻢ را ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ و ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ اراﺋﻪ ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﻋﻠﻢ ﺑﺴﻨﺪه‫ﻧﻜﻨﻴﻢ[.
ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺎس ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﮔﺮوه ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻛﺘﺐ درﺳﻲ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن در ﺻﺪد ﺑﺮآﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺔﺑﺮﻧﺎﻣﺔ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم درﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ وﺗﺸﺨﻴﺺ ﻧﻴﺎزﻫﺎ وﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺸﻮرﻣﺎن، ﻃﺮح ﺟﺪﻳﺪ را ﺑﺮای‫آﻣﻮزش ﻓﻴﺰﻳﻚ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار دﻫﻨﺪ. اﻳﻦ ﻃﺮح ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﻣﻠﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در‫ﻳﻚ زﻣﻴﻨﺔ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﻜﻞ ﺑﮕﻴﺮد. در ﺗﻤﺎم ﻛﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم ﻳﻜﻲ از‫ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻨﮕﻬﺎی زﻳﺮ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺗﻮﺳﻌﺔ ﭘﺎﻳﺪار ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﻣﺒﺬول ﻣﻲ‫ﮔﺮدد.

‫ﻣﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻳﻢ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺎ از وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﮔﺮدد،داﻧﺶ آﻣﻮزان اﻣﺮوزه ﻣﺎ ﻛﻪ ﭘﻴﻜﺮه اﺻﻠﻲ ﺟﺎﻣﻌﺔ ﻓﺮدا را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، از ﭼﺮﺧﺔ آﻣﻮزش وﭘﻴﺸﺮﻓﺖ وﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و ﻫﻤﮕﺎﻣﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻋﻠﻤﻲ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﺮ ﻛﻨﺎر ﻧﻤﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ آن را ﭘﻴﺪا ﻣﻲ‫ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﭘﺎ ﺑﻪ ﭘﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻋﻠﻢ و ﺻﻨﻌﺖ، ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺧﻮد را ﺗﻮﺳﻌﻪ دﻫﻨﺪ وﺑﻪ روز ﻛﻨﻨﺪ و در‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﻬﺮوﻧﺪاﻧﻲ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ (ﺟﺎﻣﻌﺔ در ﺣﺎل ﺗﻐﻴﻴﺮ) ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ.
‫ﻃﺮح ﺟﺪﻳﺪ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم ﺗﻨﻬﺎ ﮔﺎﻣﻲ وﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﮔﺎم در ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎن‫آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در ﻛﺸﻮر ﻣﺎﺳﺖ. اﻣﺎ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻲ داﻧﻴﻢ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش در ﻳﻚ ﻛﺸﻮر ﺑﻪﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺣﻴﻄﺔ ﻛﺎر ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﻛﺘﺎب ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد.‫ﻳﻜﻲ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻛﺸﻮرﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﻮد‫ﻣﻌﻄﻮف ﻛﺮده اﺳﺖ، ﻣﻮﺿﻮع (ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ) اﺳﺖ. ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از داﻧﺴﺘﻨﻲ ﻫﺎ و‫ﻣﻬﺎرﺗﻬﺎ در زﻣﻴﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻦ آوری اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺮای زﻧﺪﮔﻲ ﻛﺮدن ﺑﻪ آن ﻧﻴﺎز ‫دارد. آﻧﭽﻪ ﻛﻪ اﻣﺮوزه در دﻧﻴﺎ ﺑﻪ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺸﻬﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ، در واﻗﻊ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ در ﺣﻞ
‫ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﺔ اﻣﺮوز ﺑﺸﺮی ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ و ﻫﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻀﻮی از ‫اﻳﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺸﻲ ﻣﺜﺒﺖ ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ را در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﻳﻔﺎء ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎده واﻧﺮژی، ﻟﺰوم ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺑﺮای اﻳﻦ دو ﻣﻨﺒﻊ ﺣﻴﺎﺗﻲ، آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﺤﻴﻂ‫زﻳﺴﺖ، ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ ﭘﺲ از ﻣﺼﺮف و ﺑﺴﻴﺎری ﻣﺴﺎﺋﻞ دﻳﮕﺮ. از ﻫﻤﺔ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻢ ﺗﺮ، ﻧﻴﺎزی ‫ﺑﻪ ﻧﺎم ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار، ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮدم ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ دارد. اﻣﺮوزه ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن
‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺑﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﺎر آﻣﺪ ودارای ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻی ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ‫ﻋﺎﻣﻞ ﻫﺎی اﺳﺎﺳﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺬﻳﺮی ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﮔﺎﻫﻲ آن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ‫ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﭘﻴﺶ ﺷﺮط ﺗﺤﻘﻖ آن ﺑﺮ ﻣﻲ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. ‫ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮدم ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد، ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﻫﺮ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ. ارﺗﺒﺎط ﻣﺎﺑﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮدم ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم در دوره آﻣﻮزش رﺳﻤﻲ ﻫﺮ ﻛﺸﻮر، ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻛﺎﻣﻼً ﻧﻈﺎم ﻣﻨﺪ اﺳﺖ و ﺗﺎ ﺣﺪود ‫زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت و ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺷﻮد.
2- 2 هدف های کلی آموزش علوم…………………………………………………………٨
2- 3 جایگاه کتاب درسی در آموزش علوم……………………………………………….. 10
2- 4 تاریخچه آموزش مفاهیم میدان و پتانسیل الکتریکی……………………………… 11
2- 5 روش های مؤثر یاددهی- یادگیری……………………………………………………13
2- 6 الگوی تدریس آزمایشگاهی و یادگیری اکتشافی…………………………………..14
2- 6- 1 مراحل اجرای آموزش اکتشافی…………………………………………………..15
2- 7 روشهای تجربی در آموزش از نظر برخی از صاحب نظران تعلیم وتربیت………….16

بخش دوم: نقدی بر نحوه آموزش مفاهیم الکتروستاتیک در کتاب فیزیک سال سوم دبیرستان

2-8 مقدمه…………………………………………………………………………… 21

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺘﺎب ﻫﺎی درﺳﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ اﺑﺰار آﻣﻮزش ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﭘﻴﺎده ﺳﺎزی اﻫﺪاف ‫آﻣﻮزﺷﻲ ﻧﻘﺶ وﻳﮋه و ﺣﺴﺎﺳﻲ دارﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻴﻔﻴﺖ‫ﻣﺤﺘﻮای ﻛﺘﺐ درﺳﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ.اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻫﺮداﻧﺶ ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ ﺗﺮ از آن اﺳﺖ ﻛﻪﺑﺘﻮان در ﻣﺪت آﻣﻮزش در دوره ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ و ﭘﻴﺶ داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ آﻧﻬﺎ را آﻣﻮزش داد و داﻧﺶ آﻣﻮزان آﻧﻬﺎ راﻓﺮا ﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف آﻣﻮزﺷﻲ و ﭘﺮورﺷﻲ ﻧﻮﻋﻲ اﻧﺘﺨﺎب در ﻣﺤﺘﻮای ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ درﺳﻲ ﺻﻮرت‫ﮔﻴﺮد. اﻣﺎ ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺤﺘﻮا ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﻴﺎر و اﺻﻮل ﺻﺤﻴﺢ و ﻳﻚ ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ و رﻋﺎﻳﺖ اﺻﻮل ‫ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف دﺳﺖ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد و ﻛﻴﻔﻴﺖ آﻣﻮزش را اﻓﺰاﻳﺶ داد.

‫ﻣﺤﺘﻮای ﻛﺘﺐ درﺳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ ﺑﻮدن ﺑﺮای داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﻮرد‫ﻋﻼﻗﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ. ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺑﺎ زﻧﺪﮔﻲ روزاﻧﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﺮﺗﺒﻂ و در ﺟﻬﺖ رﻓﻊ ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﻓﺮدی‫و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ آﻧﺎن وﻧﻴﺎزﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﺎﺷﺪ و از ﻃﺮﻓﻲ ﺑﻪ ارﺗﻘﺎی ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻛﻤﻚ‫ﻛﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮای ﻛﺘﺎب ﻫﺎی درﺳﻲ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ. ﻧﺤﻮه ﺳﺎزﻣﺎن دﻫﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﻳﻜﺮد(ﻧﻮﻳﻦ آﻣﻮزش ﻋﻠﻮم) اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮاﻟﻲ و ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ‫وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻋﻼوه ﺑﺮ آن داﻧﺶ آﻣﻮزان در ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻮﻟﻴﺪ داﻧﺶ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه دﺳﺖ‫آوردﻫﺎی داﻧﺶ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ. ﺳﺎزﻣﺎن دﻫﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻌﺎﻣﻞ رو در رو ﺑﺎ‫ﻣﺤﻴﻂ را اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ و ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﺮ ﻧﻘﺎداﻧﻪ، ﺗﻌﻘﻞ، ﻓﻬﻢ و ﺧﻼﻗﻴﺖ را در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﭘﺮورش دﻫﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻃﺮح ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ و آزﻣﺎﻳﺸﻬﺎی ﻻزم، ﺗﻮﺟﻪ و ﻋﻼﻗﺔ داﻧﺶ آﻣﻮزان را ﺑﻪ ﻓﺮاﮔﻴﺮی ﺟﻠﺐ ﻛﻨﺪ.‫در ﻛﺘﺐ درﺳﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻜﺎﺗﻲ ﺑﺮای اﻧﺘﺨﺎب و ﺳﺎزﻣﺎن دﻫﻲ ﻣﺤﺘﻮا ﺑﺎﻳﺪ اﺻﻮﻟﻲ را در ‫ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻧﻴﺰ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد. اﻳﻦ اﺻﻮل ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از اﻳﻦ ﻛﻪ: ﺗﺄﻟﻴﻒ ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ روﻳﻜﺮد(ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﺤﻮر) وﻓﺎدار ﺑﺎﺷﺪ ﻣﮕﺮ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻲ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر داﻧﺶ اﻟﺰاﻣﺎً ﻣﻘﻴﺪ ﻧﺒﻮده و در ﺻﻮرت‫ﻟﺰوم و ﺿﺮورت و ﻣﻔﻴﺪ ﺑﻮدن، ﺗﻘﺪم وﺗﺄﺧﺮ ﺑﺮ ﻫﻢ زده ﺷﻮد. ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻛﺘﺎب ﻣﻔﻬﻮ ﻫﺎی‫زﻳﺎدی ﻣﻮرد ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻗﺮار ﻧﮕﻴﺮد و ﺑﻴﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﻛﺘﺎب و ﻧﻴﺰ ﻛﺘﺎب ﻫﺎی ﻗﺒﻠﻲ و ﺑﻌﺪی ارﺗﺒﺎط ﻣﻨﻄﻘﻲ‫ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد. ﻋﻜﺲ و ﺗﺼﻮﻳﺮ در ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻛﺘﺐ‫درﺳﻲ ﺑﺎﻳﺪ از ﻋﻜﺲ ﻫﺎ و ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎی روﺷﻦ، ﺷﻔﺎف و ﮔﻮﻳﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد و ﺑﺮای اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻮرد‫ﺗﺪرﻳﺲ ﺟﺬاب ﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﻫﺮ ﻓﺼﻞ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ در زﻧﺪﮔﻲ و ﺻﻨﻌﺖ و ﻓﻦ آوری ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﻮد. ﻧﻜﺎت‫دﻳﮕﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ: اﻣﻜﺎن ﺗﺪرﻳﺲ ﻳﻚ واﺣﺪ در ﻳﻚ ﺟﻠﺴﻪ درﺳﻲ، آوردن ﻣﺜﺎل ﻫﺎ و ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎ و ﻣﺴﺎﺋﻠﻲ‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن واﺣﺪ درﺳﻲ و ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎ و ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻫﺎی ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻣﺤﺘﻮای آن ﻓﺼﻞ در ﭘﺎﻳﺎن ﻫﺮ ﻓﺼﻞ را‫ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ ‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه در ﺑﻨﺪ ﻓﻮق ﺑﺮای ﻫﺮ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻨﻄﻘﻲ در ﻧﻈﺮ‫ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﮕﺎه اﺟﻤﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻛﺘﺐ درﺳﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﺗﺄﻟﻴﻒ اﻳﻦ ﻛﺘﺐ‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ از اﺻﻮل ﻓﻮق ﭘﻴﺮوی ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺗﺎ در اﻳﻦ ﻛﺘﺐ ﻧﻮاﻗﺺ و‫ﻛﻤﺒﻮدﻫﺎﻳﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد. ﺑﺎ اﻳﻦ دﻳﺪﮔﺎه ﺣﺎل ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻛﺘﺎب ﻓﻴﺰﻳﻚ ﺳﺎل ﺳﻮم دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﻣﺒﺤﺚ ﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﺳﺎﻛﻦ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. ﺑﻪ اﻣﻴﺪ آﻧﻜﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺣﺎﺿﺮ ﮔﺎم ﻛﻮﭼﻜﻲ در ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد‫ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺤﺘﻮای اﻳﻦ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ.

2-9 نواقص ساختاری کتاب فیزیک سال سوم؛ مبحث الکتریسیته ساکن……..22
2-9- 1 قانون کولن……………………………………………………………………٢٣
2-9-2 میدان الکتریکی……………………………………………………………….24
2-9-3 انرژی پتانسیل الکتریکی……………………………………………………..25
2-9-4 اختلاف پتانسیل الکتریکی……………………………………………………26
5-9-2 خازن .…………..….…………………………………………………………………27

خطوط میدان

خطوط میدان

بخش سوم : طراحی آزمایش ها و مدل ها

2- 10 مقدمه………………………………………………………………………………………29

‫ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻋﻠﻤﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺟﻬﺎن ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻲ ﭘﺮدازد و ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻃﻼﻋﺎت و داﻧﺴﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ‫اﻳﻦ ﻋﻠﻢ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺠﺮﺑﻪ، ﻣﺸﺎﻫﺪه و اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ. آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﺟﻬﺖ ‫ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﻛﺸﻴﺪن ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ و ﻗﻮﻳﺘﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ‫ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎ و ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻋﻠﻮم ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﻮﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ‫ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ از آزﻣﺎﻳﺶ و ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻣﺸﺎﻫﺪه و آزﻣﺎﻳﺶ ‫ﺟﺰء ﻻﻳﻨﻔﻚ در ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻮم ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻋﻠﻮم ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻧﻪ ‫ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ داﻧﺶ ﻣﺎ از ﺟﻬﺎن ﺿﺮوری و ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ را ﻫﻢ در آﻣﻮزش‫ﻓﻴﺰﻳﻚ ﺑﺎزی ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺗﻮﺳﻂ آن داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﻨﺪ، ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎ را ﺗﺴﺖ‫ﻛﻨﻨﺪ و داﻧﺴﺘﻪ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺧﻮد را در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮﻧﺪ. از آﻧﺠﺎﺋﻴﻜﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﺤﺮک ﻗﻮی در ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ ﺣﺲ ﻛﻨﺠﻜﺎوی داﻧﺶ آﻣﻮزان و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪﺗﺮ ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﻴﺮی در اﻣﺮ آﻣﻮزش ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﺖ ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ‫ﺑﺮﻗﺮار ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ درﻫﻨﮕﺎم آﻣﻮزش ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد. از دوران اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺎ داﻧﺸﮕﺎه، ‫ﻓﻴﺰﻳﻚ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻋﻠﻮم در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. اﻣﺎ در ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﻦ ﺳﻄﻮح و ﻣﻘﺎﻃﻊ ‫ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از درﺟﺎت ﺳﻄﺢ ﻣﻄﺎﻟﺐ آﻣﻮزﺷﻲ، آزﻣﺎﻳﺶ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻬﻤﻲ را در آﻣﻮزش دارد. ﺑﺴﻴﺎری از داﻧﺶ ‫آﻣﻮزان ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم دوره دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﺑﺎ اﻳﻨﻜﻪ دروس ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﻮم را درﺳﺎﻟﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﺬراﻧﺪه اﻧﺪ اﻣﺎ ‫اﺻﻮل و ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﻳﻦ دروس را ﻫﻨﻮز ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻳﺎد ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ و اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺗﺠﺮﺑﻲ ‫آﻧﺎن در ﻃﻮل ﻣﺪت ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ای ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﻄﺮﻧﺎﻛﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ‫ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﻋﻠﻤﻲ اﻓﺮاد آن اﻓﺖ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ‫ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻋﻠﻤﻲ-ﺻﻨﻌﺘﻲ دﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ارزﺷﻤﻨﺪی ﺗﺪرﻳﺲ ﻋﻠﻮم‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ آزﻣﺎﻳﺶ ﭘﻲ ﻣﻲ ﺑﺮﻳﻢ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ در ﻛﻼس درس ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:
‫1- ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ ﺣﺲ ﻛﻨﺠﻜﺎوی داﻧﺶ آﻣﻮزان.
‫2- ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮدن ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻠﻤﻮس و ﻋﻴﻨﻲ از ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﭘﻴﭽﻴﺪه.
‫3- آﺷﻨﺎ ﻛﺮدن داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎ ﺗﻜﻨﻴﻚ و ﻃﺮز ﻛﺎر دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎ.
‫4- اﺛﺒﺎت ﺗﺌﻮری ﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﺪل ﻫﺎ و ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ.
‫ﻋﻤﻮﻣﺎً آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻓﻴﺰﻳﻚ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ دو دﺳـﺘﻪ ﺗﻘﺴـﻴﻢ ﻛـﺮد: دﺳـﺘﻪ اول، ‫آﻧﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﺔ ﻛﻤﻲ دارﻧﺪ و ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻳﻚ ﻛﻤﻴﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ اﺳـﺖ. ﻣـﺜﻼً ‫ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺘﺎب ﺳﻘﻮط اﺟﺴـﺎم در ﻣﻴـﺪان ﺟﺎذﺑـﺔ زﻣـﻴﻦ اﺷـﺎره ﻛـﺮد. در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻪ از ‫آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﺑﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻓﺮﺻﺘﻲ داده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻳﻚ ﻓﺮﺿﻴﻪ را از ﺟﻨﺒـﺔ ﻛﻤـﻲ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗـﺮار ‫دﻫﻨﺪ. اﻳﻦ ﻧﻮع از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﺑﺮای ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺗﻮﺳﻌﺔ ﻋﻠﻢ ﻓﻴﺰﻳﻚ و آﻣﺎده ﻛﺮدن داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ‫ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ و داﻧﺸﻤﻨﺪان آﻳﻨﺪه ﻻزم و ﺿﺮوری اﺳﺖ. دﺳﺘﻪ دوم، آﻧﻬﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺒـﺔ ﻛﻴﻔـﻲ دارﻧـﺪ و ‫ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ اﻳﺠﺎد ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ و اﻧﮕﻴﺰه در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺮای ﻳـﺎدﮔﻴﺮی اﺳـﺖ. در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻪ از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺎ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎ و ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و اﺻﻮل ﺑﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ در آﻧﻬـﺎ‫ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. از آﻧﺠﺎﻳﻴﻜﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﻛﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺮ از دﺳﺘﺔ ﻗﺒﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﺟﻠﺐ ﻛﺮدن ‫ﺗﻮﺟﻪ داﻧﺶ آﻣﻮزان و اﻳﺠﺎد اﻧﮕﻴﺰه و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪی در آﻧﻬﺎ ﻣﺆﺛﺮﺗﺮاﻧـﺪ، ﺑﻴﺸـﺘﺮ آزﻣـﺎﻳﺶ ﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در اﻣـﺮ ‫آﻣﻮزش و در ﺳﻄﺢ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ و اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ از اﻳـﻦ ﻧـﻮع ﻫﺴـﺘﻨﺪ ‫اﻣﺎ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﻬﻢ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﭼﻪ در دﺳﺘﻪ اول و ﭼﻪ در دﺳﺘﻪ دوم ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ‫ﻧﺤﻮه اراﺋﻪ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ. در اﻳﻨﺠﺎ اﻳﻦ ﺳﺆال ﻣﻄﺮح اﺳﺖ ﻛﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ در ﻛﻼس درس ﺑﻪ ﭼﻪ روﺷﻲ اراﺋـﻪ‫ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ را در ﻳﺎدﮔﻴﺮی داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ؟ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺎوﺷﮕﺮی‫ﻳﺎ ﻛﻨﺪو ﻛﺎو، زﻳﺮ ﺑﻨﺎی ﻳﺎدﮔﻴﺮی ﻋﻠﻮم را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ ﺑﺎﻳﺪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻧﻴﺰ ﭼﻨـﻴﻦ روﺷـﻲ را ﭘﻴـﺎدهﻛﺮد. ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﮕﺬارد و ﺗﻨﻬﺎ ﺑـﺎ ﻣﻄـﺮح ﻛـﺮدن ‫ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎی ﺟﻬﺖ دار آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در آزﻣﺎﻳﺶ ﻧﺰدﻳﻚ ﻛﻨﺪ. ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻛـﻪ ﻳـﺎدﮔﻴﺮی در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺟﻬﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت و ﭘﺎﺳﺦ ﺑـﻪ ﺳـﺆاﻻت ﻣﻌﻠـﻢ و ﻳـﺎ ﻋﻠـﺖ ‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و آﻧﻬﺎ را وادار ﺑﻪ ﺗﻔﻜﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد. ﺑﺎ اﺟﺮای آزﻣـﺎﻳﺶ ﺑـﻪ ‫ﺷﻴﻮه ﻛﺎوﺷﮕﺮی داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﻪ ﺳﻤﺘﻲ ﻣﻴﺮوﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﻛﺎوش ﻛﺎﻣﻞ را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ‫و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎً ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻛﺴﺐ داﻧﺶ ﻧﻴﺴـﺘﻨﺪ. ﻳـﺎدﮔﻴﺮی ﻋﻠـﻮم و ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص ﻓﻴﺰﻳـﻚ ﺑـﺪون ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ‫ﻛﺎوﺷﮕﺮی ذﻫﻨﻲ ﻛﻪ ﺟﺰو ﻋﺎدات ﺑﺸﺮی اﺳﺖ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﭘﻮﻳﺎ و ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ.

‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﻓﻮق و ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺒﺤﺚ اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﺳﺎﻛﻦ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ ﺳـﺎل ﺳـﻮم ‫دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن در ﺑﺨﺶ ﻗﺒﻞ، در اﻳﻨﺠﺎ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺮﺧﻲ از اﺷﻜﺎﻻت ﻛﺘﺎب ﺗﻮﺳﻂ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺮﻃﺮف ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﻛﻨﺎر ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻄﺎﻟﺐ درﺳـﻲ و ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻃﺮح درس ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﺿﻤﺎﺋﻢ اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ آﻣﺪه در ﻳﻚ ﻛﻼس 43 ﻧﻔﺮی(داﻧﺶ آﻣـﻮزان ‫دﺧﺘﺮ ﺳﺎل ﺳﻮم رﻳﺎﺿﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ، ﻣﻨﻄﻘﻪ 7 ﺗﻬﺮان) اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺟﺮای آزﻣـﺎﻳﺶ ‫ﻫﺎ در ﻛﻼس درس ﺗﻮﺳﻂ ﺧﻮد داﻧﺶ آﻣﻮزان و ﺑﻪ ﺷﻴﻮه ﻛﺎوﺷﮕﺮی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در اداﻣﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح ‫آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﻣﻄﺮح ﺷﺪه در زﻣﻴﻨﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﺳﺎﻛﻦ و اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﻫﺮ آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ.

2- 11 بررسی وجود میدان الکتریکی در اطراف اجسام باردار……………………………….. 30
2- 12 بررسی عوامل مؤثر در میزان شدت میدان الکتریکی در اطراف یک جسم باردار…….32
2- 13 بررسی میدان الکتریکی برآیند حاصل از بارهای الکتریکی……………………………35
2- 14 عینی سازی میدان الکتریکی…………………………………………………………….38
2- 15 تأثیر بار الکتریکی بر اجسام خنثی……………………………………………………… 41
2- 16آیا پتانسیل الکتریکی دو نقطه جسم رسانای باردار که از نظر مقدار یا نوع بارالکتریکی متفاوت  است با هم فرق دارند؟…….45
2- 17 اختلاف پتانسیل الکتریکی عامل شارش بار الکتریکی………………………………………………………………………………..47
2- 18 بررسی مفهوم پتانسیل الکتریکی، انرژی پتانسیل الکتریکی و استخراج رابطه CV =Q به کمک مدل هیدروستاتیکی………….49
2- 19 چند آزمایش با الکتروسکوپ برای نشان دادن عوامل مؤثربرظرفیت خازن تخت وانرژی خازن……………………………………….54

بررسی ظرفیت خازن

بررسی ظرفیت خازن

فصل سوم: روش تحقیق…………………….61

3- 1 مقدمه ……………………………………………………………………….62

‫در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﻪ ﺗﻮﺻﻴﻒ روش ﺗﺤﻘﻴﻖ ، اﺑﺰار ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ، ﻧﺤﻮه ﺟﻤـﻊآوری دادهﻫـﺎ ، ﺟﺎﻣﻌـﻪ و ﻧﻤﻮﻧـﻪ ‫آﻣﺎری ، روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ، ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺆاﻻت ، اﻋﺘﺒﺎر و ﭘﺎﻳﺎﻳﻲ اﺑـﺰار اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی و ﺷـﻴﻮه ﺗﺠﺰﻳـﻪ‫وﺗﺤﻠﻴﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻖ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

3- 2 روش تحقیق………………………………………………………………… 62
‫ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از ﻧﻮع آزﻣﺎﻳﺸﻲ اﺳﺖ و در آن اﻋﻤﺎل ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻳﻌﻨﻲ روش ﺗﺪرﻳﺲ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ ‫ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻴﺰان ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶ آﻣﻮزان در دو ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻴﺪان ‫اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ اﺑﺘﺪا اﻃﻼﻋﺎت داﻧﺶ آﻣﻮزان از ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻣﻴﺪان ‫اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دو ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﻨﺘﺮل را اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮده و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ای آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ. در اﻧﺘﻬﺎ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ در اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻋﺎﻣﻞ دﻳﮕﺮ ‫ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد
3- 3 جامعه آماری و روش نمونه برداری…………………………………………62
3- 4 ابزار و نحوه جمعآوری دادهها………………………………………………. 63
3- 5 طبقه بندی سؤالات تحقیق………………………………………………..63
3- 6 سنجش پایایی و روایی ابزار………………………………………………..65
3- 7 تهیه جدول مشخصات آزمون…………………………………………………66
3- 8 روش اجراء و جمع آوری اطلاعات…………………………………………… ٧٢
3- 9 روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………….72

فصل چهارم: تجزیه وتحلیل داده ها...….73

4- 1 مقدمه…………………………………………………………………………..74

‫اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ آﻣﺎر ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ و اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . در آﻣﺎر ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ‫از ﺟﺪاول ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ و دﻳﮕﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی آﻣﺎری ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺑﺨﺶ آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ﻓﺮﺿﻴﻪ ‫ﻫﺎی ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻮوارﻳﺎﻧﺲ و ﻧﻴﺰ آزﻣﻮن ‪ Tﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و‫ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد .
4- 2 توصیف آماری داده ها …………………………………………………………74
4- 3 آمار استنباطی……………………………………………………………….. ٨٠

فصلپنجم: بحث و نتیجه گیری……….....……84

5- 1 مقدمه…………………………………………………………………………..85

‫ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ از ﻋﻨﻮان ﺗﺤﻘﻴﻖ(ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﺑﺮ آﻣﻮزش ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ‫ﭘﺎﻳﺔ ﺳﻮم دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن ﺑﻪ روش ﻃﺮاﺣﻲ آزﻣﺎﻳﺶ)ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺳﻌﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ اﺛﺮ ‫روش ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﺮ داﻧﺶ داﻧﺶ آﻣﻮزان در ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ (ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺴﺘﻦ و ﺗﺠﺰﻳﻪ ‫و ﺗﺤﻠﻴﻞ) ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد. در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﻓﺮﺿﻴﻪ و ﺳﺆال ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ روﺷﻬﺎی آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻲ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و آزﻣﻮن ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ. ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﻴﻞ در ﻓﺼﻞ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪ. ‫در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ اﺑﺘﺪا ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ آورده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی و ﻧﺘﻴﺠﻪ ‫ﮔﻴﺮی ﻛﻠﻲ از اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ. در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ روش ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﻪ ‫ﻛﻤﻚ ﻃﺮاﺣﻲ آزﻣﺎﻳﺶ و ﻛﺎوش ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ را ﺑﺎ دﻳﮕﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ‫ﻣﻮﺿﻮع ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ. در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﻳﻲ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺮای ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت آﻳﻨﺪه ‫اراﺋﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻛﺎر ﭘﮋوﻫﺸﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد.
5-2 خلاصه یافته ها…………………………………………………………………85
5-3 نتیجه گیری……………………………………………………………………..85
5-4 بحث و بررسی………………………………………………………………….87
5- 5 پیشنهادات تحقیق……………………………………………………………..89
5- 5- 1 پیشنهادات پژوهشی……………………………………………………….89
5- 5- 2پیشنهادات آموزشی…………………………………………………………٨٩
5- 6 محدودیتهای تحقیق…………………………………………………………… ٩٠

خطوط میدان

خطوط میدان

پیوست ها……………………………………………………………….91

پیوست شماره 1: طرح درس روزانه………………………………………………………………………. ٩٢
پیوست شماره 2: سؤالات آزمون………………………………………………………………………….95
پیوست شماره3: خروجی کامپیوتری در ارتباط با پایایی سؤالات………………………………………..٩٩
پیوست شماره4: خروجی کامپیوتری تجزیه و تحلیل فرضیه پژوهش (تحلیل کواریانس)……………. ١٠١
پیوست شماره5 : خروجی کامپیوتری تجزیه وتحلیل فرضیه پژوهش…………………………………..103
پیوست شماره6: خروجی کامپیوتری تجزیه وتحلیل سؤال پژوهش درزمینه مفهوم میدان الکتریکی….١٠۴
پیوست شماره7 : خروجی کامپیوتری تجزیه وتحلیل سؤال پژوهش درزمینه مفهوم پتانسیل الکتریکی..105
منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………….١٠٧
منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………..١٠٩

توزیع فراوانی

توزیع فراوانی

فهرست جدول ها

جدول (3- 1) : طرح آزمایشی تحقیق با گروه آزمایش و کنترل…………………………………………………62
جدول (3- 2) : سؤالات آزمون و سطوح مربوط به آنها بر اساس طبقه بندی بلوم و همکاران………………..64
جدول (3- 3) : جدول مشخصات……………………………………………………………………………………..68
جدول (4- 1) : شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی نمره کل پیش آزمون گروه های آزمایش و گواه …..74
جدول (4- 2) : شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی نمره کل پس آزمون گروه های آزمایش و گواه…….74
جدول (4- 3) : توزیع فراوانی مطلق و تراکمی نمره کل پیش آزمون گروه آزمایش………………………………75
جدول(4-4) : توزیع فراوانی مطلق و تراکمی نمره کل پیش آزمون گروه کنترل…………………………………..75
جدول(4-5) : توزیع فراوانی مطلق و تراکمی نمره کل پس آزمون گروه آزمایش…………………………………77
جدول(4-6) : توزیع فراوانی مطلق و تراکمی نمره کل پس آزمون گروه کنترل……………………………………77
جدول (4- 7) : میانگین نمرات در پیش آزمون از مفاهیم میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی………………..79
جدول (4- 8) : میانگین نمرات درپس آزمون از مفاهیم میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی……………….. 80
جدول (4- 9) : تحلیل کواریانس…………………………………………………………………………………….. 81
جدول (4- 10) : تحلیل واریانس بلوکی…………………………………………………………………………….. 81
جدول (4- 11): آزمونT (میدان الکتریکی و پتانسیل الکتریکی)………………………………………………….82
جدول (4- 12) : آزمون T (میدان الکتریکی)………………………………………………………………………..83
جدول (4- 13) : آزمون T (پتانسیل الکتریکی)………………………………………………………………………٨٣

فهرست نمودارها

نمودار(4- 1): توزیع فراوانی نمره کل پیش آزمون گروه آزمایش………………………………76
نمودار(4-2): توزیع فراوانی نمره کل پیش آزمون گروه کنترل………………………………..76
نمودار(4-3):توزیع فراوانی نمره کل پس آزمون گروه آزمایش……………………………….٧٨
نمودار(4-4):توزیع فراوانی نمره کل پس آزمون گروه کنترل…………………………………78
نمودار (4-5): میانگین نمرات دو گروه آزمایش و کنترل در دو مفهوم میدان و پتانسیل الکتریکی در پیش آزمون……………79
نمودار (4-6):میانگین نمرات دو گروه آزمایش و کنترل در دو مفهوم میدان و پتانسیل الکتریکی در پس آزمون……………. 80

نمره افراد

نمره افراد

فهرست شکل ها

شکل2- 1:بررسی وجود میدان الکتریکی در اطراف واندوگراف باردار…………………………………………………………. 31
شکل2- 2: بررسی وجود میدان الکتریکی در اطراف واندوگراف باردار با انجام آزمایش……………………………………… 31
شکل 2-3: بررسی رابطه شدت میدان الکتریکی بافاصله……………………………………………………………………….33
شکل 2-4: بررسی رابطه شدت میدان الکتریکی با فاصله با انجام آزمایش…………………………………………………..33
شکل2- 5: بررسی رابطه شدت میدان الکتریکی با مقدار بارالکتریکی…………………………………………………………34
شکل2- 6: بررسی رابطه شدت میدان الکتریکی با ضریب گذردهی محیط……………………………………………………34
شکل2- 7: انحراف آونگ بر اثر نیروی دافعه کره…………………………………………………………………………………..٣۶
شکل2- 8 : بررسی شدت میدان الکتریکی روی خط واصل دو بار و خارج از بارها…………………………………………….36
شکل 2-9 : بررسی شدت میدان الکتریکی روی خط واصل دو بار و بین بارها………………………………………………….37
شکل2- 10 : بررسی شدت میدان الکتریکی در اطراف بارهای الکتریکی…………………………………………………….. 37
شکل2- 11: نمایش خطوط میدان در اطراف جسم باردار………………………………………………………………………..39
شکل2- 12 : نمایش خطوط میدان در اطراف اجسام باردار………………………………………………………………………39
شکل2- 13: نمایش خطوط میدان در اطراف اجسام باردار همنام و ناهمنام با انجام آزمایش………………………………..39
شکل2- 14: تأثیر بار االکتریکی بر چگونگی قرار گرفتن موهای سر، وقتی بدن شخص دارای باراست…………………….. 41
شکل2- 15: جذب تکه های کاغذ توسط میله باردار………………………………………………………………………………..42
شکل2- 16: استفاده از سوزن فلزی برای نمایش جهت خطوط میدان الکتریکی………………………………………………..42
شکل2- 17: نحوه جدا شدن بار های الکتریکی یک جسم خنثی در میدان الکتریکی……………………………………………43
شکل2- 18: ایجاد بار الکتریکی به روش القاء در دو جسم رسانا………………………………………………………………….43
شکل2- 19: میدان یکنواخت…………………………………………………………………………………………………………..۴۴
شکل2- 20: نحوه توزیع بار در یک جسم رسانای نوک تیز………………………………………………………………………….46
شکل2- 21: جداسازی بارهای الکتریکی در یک جسم رسانا به روش القاء…………………………………………………….46
شکل2- 22: نوسان گلوله رسانا بین دو صفحه باردار……………………………………………………………………………….48
شکل2- 23: نمایش نوسان گلوله رسانا بین دو صفحه باردار با آزمایش…………………………………………………………48
شکل2- 24: اختلاف فشار مایع بین دو ظرف به هم پیوسته سبب جاری شدن مایع بین دو ظرف می گردد…………….. 50
شکل2- 52- :ظرف آب با دیواره متحرک…………………………………………………………………………………………….. ۵٠
شکل2- 26: مقایسه الکتروسکوپ باردار با ظرف پراز آب………………………………………………………………………… ۵١
شکل2- 27 : اختلاف پتانسیل بین دو الکتروسکوپ باعث حرکت الکترونها از یک کلاهک به کلاهک دیگر می شود…………52
شکل2- 28 میزان دور شدن صفحات الکتروسکوپ از یکدیگرنشان دهنده نوع بارالکتروسکوپ نیست……………………….53
شکل2- 29 : بررسی ظرفیت خازن تخت با فاصله صفحات………………………………………………………………………55
شکل2- 30 : بررسی ظرفیت خازن تخت با دی الکتریک……………………………………………………………………………56
شکل2- 31 : بررسی ظرفیت خازن تخت با دی الکتریک با انجام آزمایش………………………………………………………..۵۶
شکل2- 32: نحوه دشارژ شدن خازن تخت…………………………………………………………………………………………..۵٧
شکل2- 33: نحوه شارژ کردن خازن تخت……………………………………………………………………………………………..58
شکل2- 34 : نیروی وارد بر بار الکتریکی در میدان یکنواخت………………………………………………………………………..58

Abstract
This research sought to analysis the designing experiments effect of the electric field and electric potential in two ways of inquiry experiment and traditional on the improving knowledge of the female senior high school students. The main purpose is selection of the appropriate experimental strategy. The statistical society of this research is two groups of the female senior high school students in Tehran-7 area. Which was selected at random one group is under the inquiry experimental instruction and the other group is under the traditional instruction of electrostatic discourse. Then using independent T test. We considered comparing the effect of these two teaching methods in increasing the knowledge.
Key words: electric field, electric potential, experiment method, traditional method



 مقطع کارشناسی ارشد

بلافاصله بعد از پرداخت به ایمیلی که در مرحله بعد وارد میکنید ارسال میشود.


فایل pdf غیر قابل ویرایش

قیمت25000تومان

خرید فایل word

قیمت35000تومان